Nghiên cứu thành phần hóa học cao n butanol của cây rau đắng đất glinus oppositifolius l dc molluginaceae

Khám phá thành phần hóa học và công dụng dược lý của cây rau đắng đất (Glinus oppositifolius). Nghiên cứu chi tiết về cao n-butanol và tiềm năng ứng dụng.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tài
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Hiền
• Trường học: Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành
• Chuyên ngành: Quản lý và cung ứng thuốc
• Đề tài: Nghiên cứu thành phần hóa học cao n-Butanol của cây Rau Đắng Đất (Glinus oppositifolius (L. Molluginaceae)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Tp.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT
• 1.2. DANH MỤC HÌNH
• 1.3. DANH MỤC BẢNG
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan về thực vật học
• 2.2. Tổng quan thành phần hóa học
• 2.3. Tổng quan về tác dụng dược lý
• 2.4. Công dụng và các bài thuốc cổ truyền
• 2.5. Chế phẩm trên thị trường
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Phân lập và tinh chế các hợp chất từ cao n-BuOH
• 4.2. Xác định cấu trúc G-5, G-11
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Rau Đắng Đất Khám Phá Tiềm Năng Thành Phần Hóa Học

Rau đắng đất (Glinus oppositifolius) không chỉ là một loại rau quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam, mà còn là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của loại cây này vẫn còn hạn chế, đặc biệt là tại Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của cao n-butanol từ cây rau đắng đất, nhằm khai thác tối đa tiềm năng dược liệu của nó. Theo y học cổ truyền, rau đắng đất có vị đắng, tính mát, có tác dụng lợi tiêu hóa, nhuận gan, ích mật, thanh nhiệt, lợi tiểu và giải độc. Nghiên cứu hiện đại cũng chỉ ra nhiều tác dụng dược lý tiềm năng của rau đắng đất, bao gồm giải độc gan, chống oxy hóa, kháng khuẩn, hạ đường huyết và chống ung thư. Điều này càng thúc đẩy sự cần thiết của các nghiên cứu chuyên sâu hơn để hiểu rõ hơn về thành phần hóa học và cơ chế hoạt động của rau đắng đất.

1.1. Giới thiệu về Glinus oppositifolius Rau Đắng Đất

Glinus oppositifolius, hay còn gọi là rau đắng đất, thuộc họ Molluginaceae, là một loại cây thân thảo mọc bò lan. Cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Châu Á và được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Tài, rau đắng đất có nhiều tên gọi khác nhau tùy theo vùng miền và quốc gia, ví dụ như Sarsalida (Philippin), Kaeng khom (Lào) hay Slender carpet weed (Anh). Điều này cho thấy sự phổ biến và tầm quan trọng của loại cây này trong văn hóa và y học của nhiều nước. Cây rau đắng đất thích nghi tốt với nhiều loại đất khác nhau, từ đất ven biển đến đất cát khô ven sông, cho thấy khả năng sinh tồn và phát triển mạnh mẽ của nó.

1.2. Lợi ích sức khỏe tiềm năng từ Y học cổ truyền

Từ lâu, rau đắng đất đã được sử dụng trong y học cổ truyền như một phương thuốc chữa viêm gan, mát gan và tiêu độc. Y học cổ truyền ghi nhận rau đắng đất có vị đắng, tính mát, giúp lợi tiêu hóa, nhuận gan, ích mật, thanh nhiệt, lợi tiểu và giải độc. Cây được coi là một dược liệu quý, có khả năng hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý liên quan đến gan và hệ tiêu hóa. Thậm chí, theo nghiên cứu, Rau đắng đất còn có tác dụng dược lý như giải độc gan [19]; chống oxy hóa [7]; kháng khuẩn [37], [48]; hạ đường huyết [27]; chống ung thư [13]… Điều này giải thích tại sao rau đắng đất thường xuất hiện trong các bài thuốc dân gian và các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Hoạt Tính Chống Oxy Hóa Rau Đắng Đất

Mặc dù rau đắng đất được biết đến với nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng các nghiên cứu về hoạt tính chống oxy hóa và thành phần hóa học của nó còn nhiều hạn chế. Việc xác định chính xác các hợp chất có hoạt tính và đánh giá khả năng khử gốc tự do là một thách thức lớn. Hơn nữa, sự khác biệt về điều kiện trồng trọt, nguồn gốc địa lý và phương pháp chiết xuất có thể ảnh hưởng đến thành phần hóa học và hoạt tính của rau đắng đất. Do đó, cần có các nghiên cứu chuyên sâu hơn để hiểu rõ cơ chế hoạt động và tối ưu hóa việc sử dụng rau đắng đất trong y học và thực phẩm chức năng.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thành phần hóa học

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến thành phần hóa học của rau đắng đất, bao gồm: nguồn gốc địa lý, điều kiện trồng trọt (đất, khí hậu, ánh sáng) và phương pháp thu hái, chế biến. Sự khác biệt về các yếu tố này có thể dẫn đến sự thay đổi về hàm lượng và loại hợp chất có trong cây, từ đó ảnh hưởng đến hoạt tính sinh học. Do đó, việc kiểm soát và tiêu chuẩn hóa các yếu tố này là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của rau đắng đất khi sử dụng làm dược liệu hoặc thực phẩm chức năng.

2.2. Hoạt tính chống oxy hóa Vấn đề phương pháp đánh giá

Việc đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của rau đắng đất cũng gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của các phương pháp thử nghiệm. Các phương pháp phổ biến như DPPH và ABTS có những ưu và nhược điểm riêng. Kết quả đánh giá có thể khác nhau tùy thuộc vào phương pháp sử dụng, dung môi chiết xuất và điều kiện thí nghiệm. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải lựa chọn phương pháp phù hợp và tiến hành các thí nghiệm kiểm chứng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Chiết Xuất và Phân Tích Phytochemical

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp chiết xuất bằng dung môi n-butanol để thu được cao chiết từ rau đắng đất. Sau đó, các kỹ thuật sắc ký như sắc ký cột silica gel, sắc ký pha đảo (C-18) và sắc ký Sephadex LH-20 được sử dụng để phân lập và tinh chế các hợp chất. Cuối cùng, các phương pháp phổ nghiệm hiện đại như MS (khối phổ) và NMR (cộng hưởng từ hạt nhân) được áp dụng để xác định cấu trúc của các hợp chất đã phân lập. Phương pháp này cho phép phân tích sâu sắc các thành phần hóa học và đánh giá tiềm năng dược lý của rau đắng đất.

3.1. Quy trình chiết xuất cao n butanol từ rau đắng đất

Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Tài, quy trình chiết xuất bắt đầu bằng việc ngâm kiệt bột rau đắng đất với cồn 70%. Sau đó, dịch chiết được lắc phân bố với ethyl acetate (EtOAc) và n-butanol (n-BuOH) để thu được cao EtOAc và cao n-BuOH. Việc sử dụng n-butanol giúp tách các hợp chất có độ phân cực trung bình từ rau đắng đất. Cao n-butanol sau đó được sử dụng cho các bước phân tích và phân lập tiếp theo. Chiết xuất cao n- Butanol thu được 6 phân đoạn. Từ phân đoạn 4, bằng kỹ thuật sắc ký cột cổ điển, sắc ký pha đảo (C18) và kết tinh thu được lần lượt G-5, G-11. Dựa vào kỹ thuật phổ đã xác định được G-5 là Spergulin B, G-11 là Spergulacin - 2 saponin triterpen.

3.2. Phân tích phytochemical bằng các kỹ thuật sắc ký và phổ nghiệm

Sau khi chiết xuất, cao n-butanol được phân tích bằng các kỹ thuật sắc ký để tách các hợp chất thành các phân đoạn khác nhau. Các kỹ thuật sắc ký được sử dụng bao gồm sắc ký cột silica gel, sắc ký pha đảo (C-18) và sắc ký Sephadex LH-20. Các phân đoạn thu được sau đó được phân tích bằng các phương pháp phổ nghiệm như MS và NMR để xác định cấu trúc của các hợp chất. Việc kết hợp các kỹ thuật sắc ký và phổ nghiệm cho phép xác định chính xác và chi tiết thành phần hóa học của cao n-butanol từ rau đắng đất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phân Lập Saponin Triterpen từ Rau Đắng Đất

Nghiên cứu đã thành công trong việc phân lập hai saponin triterpen từ cao n-butanol của rau đắng đất, được xác định là Spergulin B và Spergulacin. Đây là những hợp chất có cấu trúc phức tạp và được biết đến với nhiều hoạt tính sinh học tiềm năng. Việc phân lập và xác định cấu trúc của hai saponin triterpen này góp phần làm phong phú thêm dữ liệu về thành phần hóa học của rau đắng đất và mở ra hướng nghiên cứu mới về ứng dụng của chúng trong y học.

4.1. Xác định cấu trúc của Spergulin B và Spergulacin bằng MS và NMR

Cấu trúc của Spergulin B và Spergulacin được xác định dựa trên dữ liệu thu được từ các phương pháp phổ MS và NMR. Dữ liệu MS cung cấp thông tin về khối lượng phân tử của các hợp chất, trong khi dữ liệu NMR cung cấp thông tin về cấu trúc phân tử, bao gồm cả số lượng và vị trí của các nguyên tử carbon và hydro. Việc phân tích kỹ lưỡng dữ liệu MS và NMR cho phép xác định chính xác cấu trúc của Spergulin B và Spergulacin.

4.2. Saponin triterpen Tiềm năng dược lý và ứng dụng

Saponin triterpen là một nhóm hợp chất tự nhiên có nhiều hoạt tính sinh học tiềm năng, bao gồm hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm, kháng khuẩn, chống ung thư và hạ đường huyết. Spergulin B và Spergulacin, hai saponin triterpen được phân lập từ rau đắng đất, có thể có những hoạt tính tương tự. Việc nghiên cứu sâu hơn về hoạt tính sinh học của Spergulin B và Spergulacin có thể mở ra tiềm năng ứng dụng của rau đắng đất trong điều trị nhiều bệnh lý.

V. Ứng Dụng Tiềm Năng và Nghiên Cứu Hoạt Tính Chống Oxy Hóa

Việc xác định thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của rau đắng đất mở ra nhiều ứng dụng tiềm năng trong y học và thực phẩm chức năng. Rau đắng đất có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến gan, stress oxy hóa và các bệnh mãn tính khác. Tuy nhiên, cần có các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả và an toàn của việc sử dụng rau đắng đất trên người.

5.1. Tiềm năng ứng dụng trong điều trị bệnh gan và stress oxy hóa

Các nghiên cứu trước đây đã chứng minh tác dụng bảo vệ gan của rau đắng đất trên mô hình động vật. Việc phân lập Spergulin B và Spergulacin, hai saponin triterpen có hoạt tính chống oxy hóa tiềm năng, càng củng cố thêm khả năng ứng dụng của rau đắng đất trong điều trị các bệnh về gan và stress oxy hóa. Stress oxy hóa là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của nhiều bệnh mãn tính, do đó, việc sử dụng các chất chống oxy hóa tự nhiên như rau đắng đất có thể giúp phòng ngừa và điều trị các bệnh này.

5.2. Hướng nghiên cứu tương lai về hoạt tính chống oxy hóa và độc tính

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của rau đắng đất bằng nhiều phương pháp khác nhau để có được cái nhìn toàn diện về khả năng khử gốc tự do của nó. Bên cạnh đó, cần có các nghiên cứu về độc tính để đảm bảo an toàn khi sử dụng rau đắng đất làm dược liệu hoặc thực phẩm chức năng. Ngoài ra, việc nghiên cứu về cơ chế hoạt động của các hợp chất có trong rau đắng đất cũng rất quan trọng để hiểu rõ hơn về tác dụng dược lý của nó.

VI. Kết Luận Rau Đắng Đất Nguồn Dược Liệu Quý và Thành Phần Hóa Học

Nghiên cứu này đã góp phần làm sáng tỏ thành phần hóa học của rau đắng đất, đặc biệt là việc phân lập và xác định cấu trúc của Spergulin B và Spergulacin. Kết quả nghiên cứu khẳng định tiềm năng của rau đắng đất như một nguồn dược liệu quý, có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe và điều trị bệnh. Cần có thêm các nghiên cứu chuyên sâu để khai thác tối đa tiềm năng dược lý của loại cây này.

6.1. Tổng kết những đóng góp của nghiên cứu về Glinus oppositifolius

Nghiên cứu này đã cung cấp thêm thông tin chi tiết về thành phần hóa học của cao n-butanol từ rau đắng đất, đặc biệt là việc phân lập và xác định cấu trúc của hai saponin triterpen là Spergulin B và Spergulacin. Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm dữ liệu khoa học về rau đắng đất và mở ra hướng nghiên cứu mới về ứng dụng của loại cây này trong y học và thực phẩm chức năng.

6.2. Khuyến nghị cho nghiên cứu tiếp theo về thành phần hóa học

Để khai thác tối đa tiềm năng dược lý của rau đắng đất, cần có các nghiên cứu tiếp theo về thành phần hóa học, hoạt tính sinh học và độc tính. Các nghiên cứu nên tập trung vào việc đánh giá hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm, kháng khuẩn, chống ung thư và hạ đường huyết của các hợp chất có trong rau đắng đất. Đồng thời, cần có các nghiên cứu về độc tính để đảm bảo an toàn khi sử dụng rau đắng đất làm dược liệu hoặc thực phẩm chức năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay, kỹ nghệ tổng hợp hóa dược phát triển mạnh mẽ nhưng bên cạnh các tác dụng điều trị các sản phẩm tổng hợp thường có những độc tính và phản ứng phụ kèm theo và các tác dụng phụ này đôi khi rất nghiêm trọng thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Vì thế những năm gần đây phong trào quay trở về với thiên nhiên do nhận thức được sự gần gũi về mặt sinh học giữa dược liệu thiên nhiên và con người, độ an toàn đã được kiểm chứng qua lịch sử sử dụng lâu dài, trong đó cây Rau đắng đất cũng là một trong những dược liệu được sử dụng rất phổ biến. Là một loài cây quen thuộc nên từ lâu trong nhân gian, cây Rau đắng đất đã được sử dụng làm bài thuốc chữa viêm gan, làm mát gan và tiêu độc hiệu quả. Theo y học cổ truyền, toàn cây Rau đắng đất có vị đắng, tính mát, quy vào kinh can thận có tác dụng lợi tiêu hóa, nhuận gan, ích mật, thanh nhiệt, lợi tiểu và giải độc.

Theo y học hiện đại, Rau đắng đất được nghiên cứu với nhiều tác dụng dược lý như giải độc gan [19]; chống oxy hóa [7]; kháng khuẩn [37], [48]; hạ đường huyết [27]; chống ung thư [13]…. Trên thị trường đã có những chế phẩm sản xuất từ dược liệu có thành phần là Rau đắng đất như Boganic của công ty Traphaco, Altamin của công ty Bidiphar, B.R của công ty Pharmedic, Chobil của công ty DHG Pharma… hỗ trợ trong việc điều trị các bệnh về gan như viêm gan,xơ gan, vàng da, nổi mề đay. Tuy nhiên ở Việt Nam, tài liệu về cây Rau đắng đất còn ít, do đó chúng ta chưa khai thác được hết các tác dụng tiềm năng của cây. Vì vậy, đề tài “Nghiên cứu thành phần hóa học cao n-Butanol của cây Rau đắng đất (Glinus oppositifolius (L.

Molluginaceae)” được tiến hành với mục tiêu cụ thể: - Phân lập được các hợp chất có trong cao n-Butanol của cây Rau đắng đất. - Bổ sung phổ của chất phân lập từ cây Rau đắng đất vào nguồn phổ học thực vật. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Tổng quan về thực vật học Họ Molluginaceae Theo hệ thống phân loại của A. Takhtajan (2009), họ Molluginaceae gồm 12 chi [12]: Adenogramma, Coelanthum, Corbichonia, Glinus, Glischrothamnus, Hypertelis, Macarthuria, Mollugo, Pharnaceum, Polpoda, Psammotropha và Suessenguthiell.

Đặc điểm hình thái: Cây thân thảo, phân nhánh kiểu chùm hoặc kiểu xim. Lá mọc đối, mọc so le, hoặc gần như mọc vòng; không có lá kèm hoặc lá kèm sớm rụng. Hoa đều lưỡng tính mọc đơn độc hay thành xim. 4-5 lá đài rời hay liền ở gốc, lợp, tồn tại; cánh hoa nhỏ hay không có.

Bầu thượng hiếm khi bầu trung, vòi nhụy hoặc đầu nhụy dạng rời, hiếm khi dính. Bầu hợp lá noãn, thường nhiều ô, số vòi hay đầu nhụy bằng số ô; noãn cong hay đảo. Quả khô tự mở theo kiểu chẻ ô hoặc đường kẻ nứt ngang, ít khi không mở, thường bao quanh bởi đài tồn tại, hạt thường hình thận, đôi khi có một lớp áo hạt nhỏ; có nội nhũ, phôi cong hoặc bao quanh phía ngoài. Họ này thường mọc ở các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và nhiều loài ở châu Phi [5],[26]; Chi Glinus Chi Glinus trước đây thuộc họ Aizoaceae (thuộc bộ Caryophyllales), sau đó được tách ra và xếp vào họ mới, Molluginaceae [18] do một vài đặc điểm khác biệt về thành phần hóa học.

Họ Molluginaceae có chứa anthocyanin trong khi họ Aizoaceae chứa nhóm hợp chất betalain. Ngoài ra về hình thái thực vật học Aizoaceae khác với Molluginaceae như là các lá đài dính liền nhau thành ống, chỉ nhị dính với bầu và cây thường có lá mọng nước [10]. Đặc điểm hình thái: Cây thân cỏ, mọc hằng năm hay lâu năm, không có lông hay thường có lông xám. Lá có cuống ngắn, mọc đối hay gần như mọc vòng, hình bầu dục hay hình trái xoan, thường nguyên.

Cụm hoa mọc ở nách lá thành bó, có ít hoa, có cuống. Nhị 3 - 30 rời hoặc hợp thành bó khi có nhiều nhị. Bầu thượng hình trái xoan hay thuôn có 3-5 ô nhiều noãn, đầu nhụy thẳng hay cong. Quả nang mở ô, hạt có mồng kéo dài quấn lấy hạt.

2 Loài Rau đắng đất 1.1 Vị trí phân loại Theo hệ thống phân loại thực vật của A. Takhtajan (2009) [46], Glinus oppositifolius (L. Có vị trí phân loại như sau: Giới thực vật (Platea) Ngành Ngọc Lan (Magnoliophyta) Lớp Ngọc Lan (Magnoliopsida) Phân lớp Cẩm chướng (Caryophyllidae) Bộ Cẩm chướng (Caryophyllales) Họ Rau đắng đất (Molluginaceae) Chi Glinus Loài Glinus oppositifolius (L.) Rau đắng thuộc chi Glinus tuy nhiên có tác giả xếp loài này vào chi Mollugo, thuộc 2 chi trong 12 chi của họ Molluginaceae bao gồm : [12]. Adenogramma Mollugo coelanthum Pharnaceum corbichonia Polpoda Glinus Psammotropha Glischrothamnus Suesenguthiell Hyperteli Macarthuria 1.2 Tên gọi Tên Việt Nam: Rau đắng đất [6] Tên khoa học: Glinus oppositifolius (L.

Họ Rau đắng đất Molluginaceae [4], [5] Tên gọi khác: Rau đắng lá vòng. Tên nước ngoài: Sarsalida (philippin), Kaeng khom (Lào), Jia fan lu (Trung Quốc), Slender carpet weed (Anh)…[44], [7], [30]. Theo danh mục thực vật (1978) của Vườn Kew (Anh Quốc) do M. Gonçalves biên soạn, loài Glinus oppositifolius L.

Molluginaceae còn có 12 tên đồng danh: Mollugo oppositifolius (L.) Mollugo hirta (Hiern.) Glinus denticulatus (Guill.) Mollugo serrulata (Sond.) Glinus mollugo (Fenzl.) Mollugo denticulata (Guill.) Mollugo parviflora (Ser.3 Đặc điểm thực vật ❖ Mô tả thực vật Thân: có nhiều lông mọc bò lan, tiết diện tròn, thân non màu xanh, thân già cứng, màu nâu đỏ. Lá: mọc vòng 2-5 lá không đều nhau, có khi 6 lá, hình mác hẹp, dài 1 – 2,5 cm, có một gân chính. Lá kèm rất nhỏ, rụng sớm. Cụm hoa: màu lục nhạt, có cuống dài, tụ họp 2 – 5 cái ở nách lá.

Hoa không có cánh hoa. Nhị 5, đều đính xen kẽ lá đài, chỉ nhị dạng sợi, màu trắng, dài 2 mm, nhụy có 3 vòi nhụy. Quả: Quả nang. Hạt nhỏ hình thận [6], [45].

Rau đắng đất ❖ Hoa thức đồ Hình 1. Hoa thức, hoa đồ của cây Rau đắng đất 1.4 Nguồn gốc và phân bố sinh thái Chi Glinus L. gồm một số loài đều là thân cỏ, phân bố ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Rau đắng đất phân bố ở vùng nhiệt đới Châu Á, từ Ấn Độ đến Malaysia, Campuchia, Việt Nam và đảo Hải Nam Trung Quốc.

Ở Việt Nam, do khả năng thích nghi tốt nên Rau đắng đất thường phân bố trải dài dọc theo các tỉnh ven biển ở nhiều thành phố lớn như Nam Định đến vùng đồng bằng sông Cửu Long, có khi còn xuất hiện cả trên đất cát khô quanh các con sông, mọc thành bụi và bò lan khắp mặt đất [5], [6].5 Bộ phận dùng và chế biến Toàn cây trên mặt đất [6]. Mùa hoa quả: Từ tháng 4-7, có thể thu hái quanh năm, do cây mọc tự nhiên chen chúc cùng rau cỏ khác nên khá an toàn khi sử dụng và dễ dàng sơ chế. Chỉ cần nhổ nguyên chùm gồm cả rễ và thân cây, sau đó đem về rửa sạch hết phần đất, bỏ những lá vàng hư rồi cắt thành những đoạn nhỏ phơi khô là có thể dùng làm thuốc.2 Tổng quan thành phần hóa học Thành phần hóa học trong chi Glinus Chi Glinus có thành phần hóa học chủ yếu là flavonoid, saponin triterpen, các steroid và một số hợp chất khác. ❖ Flavonoid : Các flavonoid trong chi Glinus chủ yếu gồm các flavon, flavanol, flavonol, isoflavon.1 Các flavonoid trong chi Glinus Tên loài Bộ phận Thành phần flavonoid Glinus oppositifolius Toàn cây kaempferol 3-O-galactopyranosid isorhamnetin 3-O-β-D-xylopyranosyl-(1→2)-β-D- galactopyranosid vitexin (apigenin 8-C-β-D-glucopyranosid) vicenin-2 (apigenin 6,8-di-C-β-D-glucopyranosid) 5,7,4’-trihydroxyflavonol 6,8-dimethyl-5,7,4’-trihydroxyflavon 5,7-dihydroxy-6,8-dimethylflavon 5,4’-dihydroxy-7-methoxy-6,8-dimethylflavon 7-hydroxy-5-methoxy-6,8-dimethylflavanon 3-hydroxy-5,7-dimethoxy-6,8-dimethylflavon 7-hydroxy-5-methoxy-6,8-dimethylflavon 7-hydroxy-5-methoxy- 6-methylflavanon 5-hydroxy-8-hydroxymethyl-7-methoxy-6- methylflavon 5,7-dihydroxy-4’-methoxy-6,8-dimethylflavon [21], [32], [40].

Glinus lotoides Hạt Vicenin-2; Vicenin-2’’-O-glucosid; [16] Toàn cây Apigenin-7-O-glucosid; Luteolin-7-O-glucosid; Isovitexin; 5,7,4’-trihydroxy-6,3’-di-(3-3-dimethylallyl) isoflavon; 5,7,2’,4’-tetrahydroxy-6-(3-3-dimethylallyl) isoflavon; 5,7,2’,4’-tetrahydroxy-6,3’-di-(3-3-dimethylallyl) isoflavon; [31] ❖ Saponin triterpenoid: 6 Saponin triterpenoid của chi Glinus được nghiên cứu và tìm thấy trên 2 loài chủ yếu là Glinus oppositifolius (L.) và Glinus lotoides. Các saponin triterpen đa số mang cấu trúc khung hopan 30 carbon, 5 vòng.2 Các saponin triterpen trong chi Glinus Tên loài Bộ phận Thành phần saponin triterpenoid Glinus oppositifolius Toàn cây 3-O-(β-D-xylopyranosyl)-spergulagenin A; Spergulacin Spergulacin A; Spergulagenin A; Spergulagenin B; Spergulagenin C; Spergulagenin D; Glinosid A; Glinosid B; Glinosid C; Spergulin A; Spergulin B; Oppositifolon; Glinusopposid B,U,T,Q,R,S; [27], [32], [38], [41], [47], [48] Glinus lotoides Hạt Glinusid F,G,H,I; Succulentosid B; [16] Toàn cây Lotoidesid A-F; Succulentosid B; [11] Thành phần hóa học của Rau đắng đất chủ yếu là flavonoid và saponin triterpenoid. Ngoài ra trong cây còn có các hợp chất thơm, steroid, dẫn chất acid acylamin, nucleosid và một vài hợp chất khác [14].1 Nhóm saponin triterpenoid Nghiên cứu khác nhau đã phân lập được các saponin triterpen có khung cơ bản chủ yếu là khung hopan. Có thể kể đến những chất sau: • Glinosid A (16-O-(β-arabinopyranosyl)-3-oxo-12,16β,21β,22-tetrahydroxyhopan) (1) • Glinosid B (16-O-(β-arabinopyranosyl)-3-oxo-12, 16β,22-trihydroxyhopan) (2) • Glinosid C (16-O-(D-glucopyranosyl)-3β, 12β, 16β, 21α, 22-pentahydroxyhopan) (3) • Spergulin A (4) • Spergulin B (5) 7 • Spergulagenin A (6) • Oppositifolon (7) • 3β,12β,16β,21β,22-pentahydroxyhopan (8) • Spergulagenin B, spergulagenin C, spergulagenin D • Spergulacin (9) • Spergulacin A (10) • 3-O-(β-D-xylopyranosyl)-spergulagenin A (11) • Glinusopposid A (12) • Glinusopposid B (13) • Glinusopposid C (14) • Glinusopposid D (15) • Glinusopposid N (16) • Glinusopposid O (17) • glinusopposid K (18) • glinusopposid L (19) • glinusopposid Q (20) • glinusopposid T (21) • glinusopposid U (22) • 3-oxo-olean-12-ene-28,30-dioic acid (23) • 3β-hydroxyoleana-11,13(18)-diene-28,30-dioic acid 30-methyl ester (24) [27], [32], [38], [41], [47], [48].

Cấu trúc các saponin trong cây Rau đắng đất 1.2 Nhóm flavonoid 10 Các flavonoid phân lập được từ Glinus oppositifolius chủ yếu thuộc các khung flavon và flavonol như: • Trifolin (kaempferol 3-O-galactopyranosid) (25) • isorhamnetin 3-O-β-D-xylopyranosyl-(1→2)-β-D-galactopyranosid (26) • vitexin (apigenin 8-C-β-D-glucopyranosid) (27) • vicenin-2 (apigenin 6,8-di-C-β-D-glucopyranosid) (28) • 5,7,4’-trihydroxyflavonol (29) • 6,8-dimethyl-5,7,4’-trihydroxyflavon (30) • 5,7-dihydroxy-6,8-dimethylflavon (31) • 5,4’-dihydroxy-7-methoxy-6,8-dimethylflavon (32) • 7-hydroxy-5-methoxy-6,8-dimethylflavanon (33) • 3-hydroxy-5,7-dimethoxy-6,8-dimethylflavon (34) • 7-hydroxy-5-methoxy-6,8-dimethylflavon (35) • 7-hydroxy-5-methoxy- 6-methylflavanon • 5-hydroxy-8-hydroxymethyl-7-methoxy-6-methylflavon • 5,7-dihydroxy-4’-methoxy-6,8-dimethylflavon (36) [21], [32], [40]. Cấu trúc các flavoniod trong câu Rau đắng đất 1.3 Các hợp chất khác Ngoài các hợp chất nói trên, trong cây Rau đắng đất còn có: ❖ Chất thơm: Acid benzoic (37), acid 4-hydroxybenzoic, 4-hydroxy- acetophenon, acid p-anisic (38), methyl 4-hydroxybenzoat, acid cinnamic (39), 4-hydroxy-3- methoxyacetophenon, 4-hydroxybenzaldehyd (40), acetosyringon, 4-hydroxy-3,5- dimethoxy benzaldehyd, vanillin, 2-(4- hydroxyphenyl) ethanol, 3-(4”- hydroxyphenyl)-(E)-propenoic acid methyl ester, (E)-methyl-3-(4-hydroxy-3- methoxy phenyl) acrylat, acid ferulic [44]. Các hợp chất thơm trong cây Rau đắng đất ❖ Phytosterol: Spinasterol (41), β-sitosterol (42), stigmasterol (43) [44]. ❖ Pectin loại polysaccharid GOA1 {arabinose, galactose, arabinogalactan loại I (AG-I) và loại II (AG-II)}; 12 GOA2 (acid galacturonic, rhamnose, arabinose và galactose) [22], [44] ❖ Nucleosid: Adenosin [44]; ❖ Dẫn chất của acylamino acid: L-(-) - (N-trans-cinnamoyl) -arginin (44) [40]; 132(R)-pheophytin a; Năm 2014 các nhà khoa học ở Trung Quốc, Bangladesh, Philippines đã phân lập một số hợp chất khác như: squalen, lutein, trilinolein (45), dotriacotyl docosanoat (46) [14].

Một số hợp chất khác trong cây Rau đắng đất 1.3 Tổng quan về tác dụng dược lý 1.