Nghiên Cứu Công Tác Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm

Trong bối cảnh kinh tế thị trường cạnh tranh, việc quản trị chi phí và xác định giá thành đơn vị sản phẩm chính xác… 85 trang · Trường Đại Học Kinh Tế · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty Cổ Phần Sản Xuất Thương Mại Đa Liên
• Loại tài liệu: Đề Tài Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Những vấn đề chung về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.2. Chi phí sản xuất
• 1.2.1. Khái niệm chỉ phí sản xuất
• 1.2.2. Phân loại chỉ phí sản xuất
• 1.2.3. Đối tượng hạch toán chỉ phí sản xuất
• 1.3. Giá thành sản phẩm
• 1.3.1. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.3.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.3.3. Đối tượng tính giá thành
• 1.3.4. Phương pháp tính giá thành sản xuất
• 1.4. Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.4.1. Kế toán chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.4.2. Kế toán chỉ phí nhân công trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI ĐA LIÊN
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 2.2. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức sản xuất kinh doanh của công ty
• 2.2.1. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của công ty
• 2.2.2. Đặc điểm về tình hình sử dụng lao động của công ty
• 2.2.3. Tình hình cơ sở vật chất kỹ thuật
• 2.2.4. Tình hình vốn và huy động vốn của công ty
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI ĐA LIÊN
• 3.1. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty
• 3.1.1. Tổ chức bộ máy kế toán của công ty cổ phần sản xuất thương mại Đa Liên
• 3.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận kế toán ở công ty
• 3.1.3. Vận dụng chế độ kế toán hiện hành tại công ty
• 3.2. Đối tượng tập hợp chi phí và tính giá thành; kỳ tính giá thành
• 3.3. Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty CPSXTM Đa Liên
• 3.3.1. Kế toán chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 3.3.2. Kế toán chỉ phí nhân công trực tiếp
• 3.3.3. Kế toán chỉ phí sản xuất chung
• 3.3.4. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI ĐA LIÊN
• 4.1. Nhận xét chung về công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần sản xuất thương mại đa liên
• 4.2. Hạn chế tồn tại
• 4.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh nghiên cứu chi phí sản xuất tại công ty Đa Liên

Trong bối cảnh kinh tế thị trường cạnh tranh, việc quản trị chi phí và xác định giá thành đơn vị sản phẩm chính xác là yếu tố sống còn của mọi doanh nghiệp sản xuất. Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Đa Liên, một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực gia công sản phẩm từ tôn thép, cũng không ngoại lệ. Nghiên cứu công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty không chỉ là một yêu cầu về mặt quản lý tài chính mà còn là cơ sở để đưa ra các quyết định kinh doanh chiến lược, từ việc định giá bán đến việc tối ưu hóa chi phí sản xuất. Bài viết này sẽ hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích sâu thực trạng và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện quy trình kế toán giá thành tại công ty. Mục tiêu chính là cung cấp một cái nhìn tổng quan, chi tiết về cách thức công ty hạch toán các khoản mục chi phí, từ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp đến chi phí sản xuất chung, qua đó làm nổi bật những ưu điểm và các điểm cần cải thiện trong công tác kế toán, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động chung của doanh nghiệp. Vấn đề cốt lõi là làm thế nào để thông tin từ báo cáo giá thành trở thành công cụ đắc lực cho ban lãnh đạo, giúp doanh nghiệp đứng vững và phát triển trên thị trường.

1.1. Phân tích cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất

Cơ sở lý luận của kế toán chi phí sản xuất là nền tảng cho mọi hoạt động hạch toán. Chi phí sản xuất được định nghĩa là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra cho hoạt động sản xuất trong một kỳ nhất định. Các chi phí này được phân loại thành ba khoản mục chính: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) - là giá trị của nguyên vật liệu chính và phụ sử dụng trực tiếp để tạo ra sản phẩm; chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) - bao gồm tiền lương, phụ cấp và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất; và chi phí sản xuất chung (TK 627) - là các chi phí phát sinh tại phân xưởng như lương nhân viên quản lý, khấu hao máy móc, chi phí dịch vụ mua ngoài. Việc phân loại rõ ràng giúp cho công tác hạch toán chi phí sản xuất trở nên minh bạch và dễ kiểm soát.

1.2. Xác định đối tượng tập hợp chi phí và kỳ tính giá thành

Việc xác định đúng đối tượng tập hợp chi phí là tiền đề để tính giá thành chính xác. Tại Công ty Đa Liên, đối tượng này được xác định là toàn bộ quy trình công nghệ tại mỗi phân xưởng sản xuất. Điều này có nghĩa là chi phí được tập hợp chung cho cả phân xưởng, sau đó mới tiến hành phân bổ cho từng loại sản phẩm. Với đặc điểm chu kỳ sản xuất ngắn, sản phẩm được hoàn thành và xuất bán liên tục, công ty đã lựa chọn kỳ tính giá thành là hàng tháng. Quyết định này giúp cung cấp thông tin kịp thời cho ban lãnh đạo về chi phí và giá thành của mỗi lô sản phẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc theo dõi, phân tích và ra quyết định kinh doanh nhanh chóng.

1.3. Mối quan hệ mật thiết giữa chi phí sản xuất và giá thành

Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối quan hệ biện chứng. Chi phí sản xuất gắn liền với một thời kỳ hạch toán (tháng, quý), trong khi giá thành lại gắn liền với một khối lượng sản phẩm hoàn thành cụ thể. Tuy nhiên, số liệu về chi phí là cơ sở đầu vào để tính toán giá thành. Mối quan hệ này được thể hiện qua công thức kinh điển: Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành = Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ + Chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ - Chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ. Công thức này cho thấy, để có bảng tính giá thành sản phẩm chính xác, công tác tập hợp chi phí phát sinh và đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ phải được thực hiện một cách khoa học và hợp lý.

II. Thách thức trong công tác tập hợp chi phí và tính giá thành

Mặc dù đã xây dựng được một quy trình tương đối bài bản, công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Đa Liên vẫn đối mặt với một số hạn chế và thách thức nhất định. Những tồn tại này, nếu không được khắc phục, có thể ảnh hưởng đến tính chính xác của giá thành đơn vị sản phẩm, từ đó tác động tiêu cực đến việc định giá và lợi nhuận. Một trong những vấn đề nổi cộm là phương pháp phân bổ chi phí đối với công cụ dụng cụ có giá trị lớn, khi công ty đang tính toàn bộ vào chi phí một lần, làm tăng đột biến giá thành trong kỳ phát sinh. Bên cạnh đó, việc chưa hạch toán thiệt hại từ sản phẩm hỏng một cách có hệ thống cũng là một thiếu sót, khiến cho chi phí thực tế chưa được phản ánh đầy đủ. Thêm vào đó, phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang hiện tại, dù đơn giản, nhưng có thể chưa đảm bảo độ chính xác cao nhất. Việc nhận diện và phân tích kỹ lưỡng các thách thức này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để tìm ra các giải pháp hoàn thiện, giúp hệ thống kế toán chi phí sản xuất của công ty ngày càng hiệu quả và minh bạch hơn, phục vụ tốt hơn cho yêu cầu quản trị doanh nghiệp.

2.1. Hạn chế trong việc phân bổ chi phí công cụ dụng cụ

Theo tài liệu nghiên cứu, một hạn chế đáng chú ý là việc công ty phân bổ toàn bộ giá trị công cụ dụng cụ (CCDC) vào chi phí sản xuất trong kỳ, kể cả những CCDC có giá trị lớn và thời gian sử dụng kéo dài nhiều kỳ. Cách làm này không tuân thủ nguyên tắc phù hợp trong kế toán, dẫn đến việc chi phí của một kỳ phải gánh chịu toàn bộ giá trị của tài sản sử dụng cho nhiều kỳ. Kết quả là giá thành sản phẩm trong kỳ xuất dùng CCDC sẽ bị đội lên một cách bất hợp lý, trong khi các kỳ sau lại không phản ánh chi phí này. Điều này làm cho báo cáo giá thành giữa các kỳ thiếu tính so sánh và gây khó khăn cho việc phân tích biến động chi phí thực tế.

2.2. Bỏ qua hạch toán thiệt hại từ sản phẩm hỏng

Sản phẩm hỏng là một yếu tố không thể tránh khỏi trong quá trình sản xuất. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng Công ty Đa Liên chưa có một quy trình hạch toán rõ ràng cho khoản thiệt hại này. Việc không ghi nhận chi phí sản phẩm hỏng làm cho tổng chi phí sản xuất bị ghi nhận thấp hơn thực tế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tính chính xác của giá thành mà còn làm mất đi một nguồn thông tin quan trọng để quản trị chi phí. Việc hạch toán và phân tích nguyên nhân sản phẩm hỏng (do lỗi kỹ thuật, do người lao động) sẽ giúp doanh nghiệp có biện pháp khắc phục, từ đó góp phần tối ưu hóa chi phí sản xuất một cách bền vững.

2.3. Vấn đề trong phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang

Công ty hiện đang áp dụng phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ dựa trên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Phương pháp này tuy đơn giản và dễ thực hiện, nhưng lại bỏ qua phần chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung đã được đưa vào để chế biến sản phẩm dở dang đó. Điều này dẫn đến giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ bị đánh giá thấp hơn thực tế, và ngược lại, giá thành của sản phẩm hoàn thành trong kỳ bị tính cao hơn. Sự thiếu chính xác này có thể ảnh hưởng đến việc xác định kết quả kinh doanh và giá trị hàng tồn kho trên báo cáo tài chính.

III. Hướng dẫn quy trình kế toán tập hợp chi phí sản xuất

Để tính được giá thành, bước đầu tiên và quan trọng nhất là thực hiện tập hợp chi phí sản xuất một cách đầy đủ và chính xác. Tại Công ty Đa Liên, quy trình kế toán giá thành được xây dựng dựa trên việc hạch toán chi tiết ba khoản mục chi phí cốt lõi. Kế toán sử dụng các tài khoản đầu 6 (TK 621, 622, 627) để ghi nhận tất cả các chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến hoạt động của phân xưởng. Chứng từ gốc cho mỗi khoản mục chi phí, từ phiếu xuất kho nguyên vật liệu, bảng chấm công, bảng lương đến các hóa đơn dịch vụ, đều được kiểm tra và xử lý cẩn thận. Cuối kỳ, toàn bộ chi phí từ các tài khoản này sẽ được kết chuyển sang tài khoản 154 - 'Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang'. Quy trình này đảm bảo rằng mọi hao phí liên quan đến việc tạo ra sản phẩm đều được ghi nhận, tạo cơ sở dữ liệu đầu vào đáng tin cậy cho việc lập bảng tính giá thành sản phẩm. Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình hạch toán chi phí sản xuất không chỉ đáp ứng yêu cầu của chuẩn mực kế toán mà còn giúp ban lãnh đạo kiểm soát chặt chẽ dòng chi phí trong doanh nghiệp.

3.1. Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp TK 621

Tại Công ty Đa Liên, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành. Quy trình hạch toán bắt đầu từ 'Giấy đề nghị lĩnh vật tư' và 'Phiếu xuất kho'. Khi xuất kho tôn tấm, phôi thép cho sản xuất, kế toán căn cứ vào phiếu xuất kho để ghi Nợ TK 621 và Có TK 152. Công ty áp dụng phương pháp tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ, đảm bảo sự ổn định trong việc xác định giá trị vật tư xuất dùng. Cuối tháng, dựa trên Bảng phân bổ nguyên vật liệu, toàn bộ chi phí trên TK 621 được kết chuyển sang TK 154, chi tiết cho từng loại sản phẩm (ví dụ: xà gồ loại 1, xà gồ loại 2).

3.2. Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp TK 622

Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm lương, phụ cấp và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) của công nhân trực tiếp sản xuất. Hàng tháng, kế toán căn cứ vào 'Bảng chấm công' và 'Bảng thanh toán lương' để hạch toán. Bút toán được ghi nhận là Nợ TK 622 và Có các TK 334, 338. Tương tự như chi phí nguyên vật liệu, cuối kỳ, tổng chi phí nhân công trực tiếp phát sinh trên TK 622 cũng được kết chuyển toàn bộ sang Nợ TK 154 để tập hợp vào đối tượng tính giá thành. Việc hạch toán chính xác khoản mục này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người lao động mà còn phản ánh đúng hao phí lao động sống trong từng sản phẩm.

3.3. Tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung TK 627

Chi phí sản xuất chung là những chi phí phức tạp nhất, bao gồm nhiều loại chi phí phát sinh tại phân xưởng như lương nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí vật liệu phụ, khấu hao TSCĐ, chi phí điện, nước... Các chi phí này được tập hợp vào Nợ TK 627. Do chúng liên quan đến nhiều loại sản phẩm, công ty thực hiện phân bổ chi phí này vào cuối kỳ. Theo tài liệu, tiêu thức phân bổ được lựa chọn là 'sản lượng sản phẩm hoàn thành'. Kế toán sẽ tính tổng chi phí sản xuất chung của toàn phân xưởng, sau đó chia theo tổng sản lượng để ra mức phân bổ cho một đơn vị sản phẩm, rồi nhân với sản lượng của từng loại. Cuối cùng, chi phí đã phân bổ được kết chuyển từ Có TK 627 sang Nợ TK 154.

IV. Bí quyết tính giá thành sản phẩm theo phương pháp giản đơn

Sau khi hoàn tất công tác tập hợp chi phí sản xuất vào tài khoản 154, bước tiếp theo trong quy trình kế toán giá thành là tiến hành tính toán để xác định tổng giá thành và giá thành đơn vị sản phẩm. Công ty Đa Liên, với đặc điểm quy trình sản xuất giản đơn, khép kín và sản xuất hàng loạt, đã lựa chọn áp dụng phương pháp tính giá thành giản đơn (hay còn gọi là phương pháp trực tiếp). Đây là một lựa chọn hợp lý, giúp đơn giản hóa công tác kế toán nhưng vẫn đảm bảo cung cấp thông tin tương đối chính xác. Điểm mấu chốt của phương pháp này là phải xác định được chính xác giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ. Từ đó, kế toán sẽ lập bảng tính giá thành sản phẩm chi tiết cho từng mặt hàng, phân tách rõ ràng các khoản mục chi phí cấu thành. Bảng tính này không chỉ là kết quả của một kỳ hạch toán mà còn là tài liệu quan trọng để ban lãnh đạo phân tích, so sánh với định mức chi phí, từ đó đưa ra các quyết định điều hành sản xuất và kinh doanh một cách hiệu quả nhất, đảm bảo tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

4.1. Cách đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ hiệu quả

Đánh giá sản phẩm dở dang là một bước không thể thiếu trước khi tính giá thành. Tại Công ty Đa Liên, việc này được thực hiện bằng phương pháp tính theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Công thức áp dụng là: Giá trị SP dở dang cuối kỳ = (CPNVLTT dở dang đầu kỳ + CPNVLTT phát sinh trong kỳ) / (Sản lượng hoàn thành + Sản lượng dở dang cuối kỳ) * Sản lượng dở dang cuối kỳ. Dựa trên số liệu tháng 12/2013, giá trị sản phẩm dở dang cho loại xà gồ 1 được tính toán là 70.523 đồng. Việc xác định giá trị này giúp tách bạch phần chi phí nằm trong sản phẩm chưa hoàn thành, đảm bảo phần còn lại được kết chuyển chính xác để tính giá thành cho sản phẩm đã hoàn thiện.

4.2. Lập bảng tính giá thành sản phẩm cho từng loại xà gồ

Sau khi có giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ, kế toán tiến hành lập bảng tính giá thành sản phẩm. Bảng này tổng hợp tất cả các yếu tố: Chi phí dở dang đầu kỳ, tổng chi phí phát sinh trong kỳ (NVLTT, NCTT, SXC), và chi phí dở dang cuối kỳ. Tổng giá thành được tính bằng cách lấy tổng chi phí dở dang đầu kỳ và phát sinh trừ đi chi phí dở dang cuối kỳ. Cuối cùng, giá thành đơn vị sản phẩm được xác định bằng cách lấy tổng giá thành chia cho số lượng sản phẩm hoàn thành. Ví dụ, trong tháng 12/2013, giá thành đơn vị của xà gồ loại 1 là 16.033 đồng/kg và loại 2 là 15.895 đồng/kg. Bảng tính này cung cấp một bức tranh tài chính rõ ràng về chi phí để sản xuất ra từng sản phẩm.

V. Top giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất

Dựa trên những phân tích về thực trạng và các hạn chế còn tồn tại, việc đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Đa Liên là vô cùng cần thiết. Mục tiêu của các giải pháp này là nâng cao tính chính xác, hợp lý và minh bạch của thông tin kế toán, biến nó thành một công cụ quản trị chi phí hiệu quả hơn. Các kiến nghị tập trung vào việc điều chỉnh các phương pháp hạch toán và phân bổ hiện tại để phù hợp hơn với các chuẩn mực kế toán và thực tiễn quản lý. Cụ thể, cần xem xét lại cách phân bổ chi phí công cụ dụng cụ, xây dựng quy trình hạch toán cho sản phẩm hỏng, và cải tiến phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang. Việc áp dụng thành công các giải pháp này không chỉ giúp báo cáo giá thành phản ánh trung thực hơn mà còn hỗ trợ đắc lực cho ban lãnh đạo trong việc kiểm soát và tối ưu hóa chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong dài hạn. Đây là bước đi chiến lược để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Hoàn thiện phương pháp phân bổ chi phí công cụ dụng cụ

Để khắc phục hạn chế hiện tại, công ty nên áp dụng phương pháp phân bổ chi phí CCDC theo thời gian sử dụng ước tính. Đối với các CCDC có giá trị lớn và được sử dụng trong nhiều kỳ, thay vì hạch toán một lần vào TK 627, kế toán nên ghi nhận giá trị của chúng vào các tài khoản chờ phân bổ như TK 142 hoặc TK 242. Hàng tháng, kế toán sẽ trích một phần giá trị CCDC vào chi phí sản xuất. Bút toán sẽ là: Nợ TK 627 / Có TK 142, 242. Cách làm này giúp chi phí được phân bổ đều đặn qua các kỳ, làm cho giá thành sản phẩm ổn định hơn và phản ánh chính xác hơn chi phí thực tế mà mỗi kỳ phải gánh chịu.

5.2. Đề xuất phương pháp hạch toán thiệt hại sản phẩm hỏng

Công ty cần xây dựng một quy trình chuẩn để hạch toán sản phẩm hỏng. Khi phát sinh, giá trị sản phẩm hỏng cần được tập hợp riêng. Sau đó, cần xác định nguyên nhân và các khoản có thể thu hồi (từ bán phế liệu hoặc bồi thường). Phần thiệt hại thực tế không thu hồi được sẽ được xử lý. Nếu do nguyên nhân khách quan hoặc trong định mức chi phí cho phép, thiệt hại sẽ được tính vào giá thành sản phẩm (hạch toán vào TK 154). Nếu thiệt hại ngoài định mức hoặc do nguyên nhân chủ quan, cần hạch toán vào giá vốn hàng bán (TK 632) hoặc yêu cầu bồi thường. Việc này giúp quản trị chi phí tốt hơn và nâng cao ý thức trách nhiệm trong sản xuất.

5.3. Cải tiến cách đánh giá sản phẩm dở dang chính xác hơn

Thay vì chỉ đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí NVLTT, công ty nên xem xét áp dụng phương pháp ước lượng sản phẩm hoàn thành tương đương. Phương pháp này tính toán cả chi phí chế biến (nhân công và sản xuất chung) cho sản phẩm dở dang dựa trên mức độ hoàn thành của chúng. Ví dụ, nếu một sản phẩm dở dang đã hoàn thành 50% quy trình, nó sẽ được tính 50% chi phí chế biến của một sản phẩm hoàn chỉnh. Mặc dù phức tạp hơn, phương pháp này cho kết quả chính xác hơn đáng kể, giúp việc phân bổ chi phí giữa thành phẩm và sản phẩm dở dang trở nên hợp lý, từ đó nâng cao chất lượng của báo cáo giá thành và các báo cáo tài chính liên quan.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt. Giá cả sản phẩm trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng thu hút khách hàng và duy trì thị phần. Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả nhận thấy công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm có vai trò then chốt đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp sản xuất: hạ giá thành đồng nghĩa với tăng lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Khóa luận được thực hiện thông qua quá trình thực tập tại Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Đa Liên, địa chỉ tại Cụm công nghiệp Bình Phú, xã Bình Phú, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội — một doanh nghiệp chuyên sản xuất và kinh doanh các sản phẩm từ tôn thép, thành lập năm 2003.

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định gồm bốn nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất.
2. Tìm hiểu đặc điểm cơ bản về tình hình sản xuất kinh doanh của Công ty CPSXTM Đa Liên.
3. Đánh giá thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty CPSXTM Đa Liên.
4. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty.

Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty CPSXTM Đa Liên.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Công ty CPSXTM Đa Liên, Cụm công nghiệp Bình Phú, Thạch Thất, Hà Nội.
• Thời gian: Số liệu kết quả sản xuất kinh doanh trong 3 năm 2011–2013; nghiên cứu chi tiết công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm trong tháng 12 năm 2013.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết

Tác giả xây dựng khung lý luận dựa trên các quy định kế toán hiện hành của Việt Nam, cụ thể:

• Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ Tài Chính, bao gồm hệ thống tài khoản kế toán và các nguyên tắc hạch toán chi phí sản xuất.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 về doanh thu và thu nhập khác (ban hành theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001).
• Quyết định số 206/2003/QĐ-BTC về phương pháp tính khấu hao tài sản cố định theo đường thẳng (phương pháp tuyến tính).
• Giáo trình Kế toán Tài chính của NGND Ngô Thế Chi và TS. Trương Thị Thủy (NXB Tài Chính, 2010).
• Giáo trình Kế toán Quản trị doanh nghiệp của Đoàn Xuân Tiên (NXB Tài Chính, 2009).

Các khái niệm cốt lõi được hệ thống hóa gồm: chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm (giá thành kế hoạch, giá thành định mức, giá thành thực tế), mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, cùng các phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí (trực tiếp và gián tiếp).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Thu thập số liệu: Kế thừa số liệu từ sổ sách kế toán của công ty; điều tra, quan sát công việc hằng ngày của bộ phận kế toán trong thời gian thực tập.
• Xử lý số liệu: Lập bảng biểu và tính toán các chỉ tiêu; so sánh đối chiếu số liệu theo năm; phân tích và thống kê mô tả các số liệu đã thu thập được.
• Phân tích tình hình tài chính: So sánh tốc độ phát triển liên hoàn và tốc độ phát triển bình quân qua 3 năm đối với các chỉ tiêu doanh thu, chi phí, lợi nhuận, lao động và nguồn vốn.

Nguồn dữ liệu

Nguồn dữ liệu chủ yếu là sổ sách kế toán của Công ty CPSXTM Đa Liên: phiếu xuất kho, sổ nhật ký chung, sổ cái TK 621, TK 622, TK 627, TK 154, bảng phân bổ nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ, bảng thanh toán lương, bảng tính và phân bổ khấu hao TSCĐ, bảng tổng hợp chi phí dịch vụ mua ngoài.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất

Chương này xây dựng toàn bộ nền tảng lý luận. Tác giả trình bày định nghĩa chi phí sản xuất là "biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định," đồng thời phân loại chi phí theo bốn tiêu thức: (1) theo yếu tố chi phí (5 yếu tố theo quy định hiện hành Việt Nam), (2) theo khoản mục chi phí (chi phí NVLTT, NCTT, SXC, bán hàng, QLDN), (3) theo cách thức kết chuyển (chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ), và (4) theo quan hệ với khối lượng sản phẩm (định phí, biến phí, chi phí hỗn hợp).

Về giá thành sản phẩm, chương phân biệt ba loại theo thời điểm lập: giá thành kế hoạch, giá thành định mức và giá thành thực tế; đồng thời phân biệt giá thành sản xuất và giá thành toàn bộ theo phạm vi phát sinh chi phí.

Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm được thể hiện qua công thức:

Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành = Chi phí SXDD đầu kỳ + Chi phí SX phát sinh trong kỳ − Chi phí SXDD cuối kỳ

Chương trình bày chi tiết trình tự hạch toán cho từng khoản mục chi phí thông qua các tài khoản: TK 621 (Chi phí NVLTT), TK 622 (Chi phí NCTT), TK 627 (Chi phí SXC), TK 154 (Chi phí SXKD dở dang) theo cả hai phương pháp kê khai thường xuyên (KKTX) và kiểm kê định kỳ (KKĐK).

Về đánh giá sản phẩm dở dang, tác giả hệ thống hóa ba phương pháp chính: (1) theo chi phí nguyên vật liệu chính trực tiếp, (2) theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương, và (3) theo 50% chi phí chế biến. Về tính giá thành, tác giả trình bày đầy đủ sáu phương pháp: giản đơn (trực tiếp), phân bước, hệ số, tỷ lệ chi phí, hỗn hợp, và phân giai đoạn.

Chương 2: Đặc điểm cơ bản của Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Đa Liên

Chương này cung cấp bức tranh tổng quát về đối tượng nghiên cứu. Công ty CPSXTM Đa Liên được thành lập ngày 01/03/2003, tiền thân là Công ty TNHH Thắng Liên; vốn điều lệ 25 tỷ đồng; mã số thuế 0500435707; giao dịch qua Ngân hàng BIDV Chi nhánh Sơn Tây.

Quy trình công nghệ sản xuất xà gồ thép hình U-C-Z được mô tả theo trình tự: mua thép tấm → gia công (xả tôn cuộn thành phôi → cắt → chặt → lốc tạo hình) → sơn mạ → kiểm tra sản phẩm.

Cơ cấu lao động thể hiện qua Bảng 2.1: tổng lao động năm 2013 là 115 người, tốc độ phát triển bình quân 3 năm đạt 97,49% (giảm nhẹ). Lao động có trình độ cao đẳng, đại học tăng với tốc độ bình quân 135,39%. Lao động phổ thông giảm đáng kể qua các năm.

Cơ sở vật chất kỹ thuật (tính đến 31/12/2013, Bảng 2.2): nhà cửa và vật kiến trúc chiếm tỷ trọng cao nhất (62,03%); máy móc thiết bị chiếm 31,31% với giá trị còn lại 57,2% — cho thấy thiết bị còn tương đối mới, một phần do Công ty mua sắm bổ sung năm 2008 khi mở thêm phân xưởng 2; phương tiện vận tải chiếm 5,37% với giá trị còn lại 77,26%. Tổng giá trị còn lại của TSCĐ là 56,13% tổng nguyên giá.

Tình hình nguồn vốn (Bảng 2.3) cho thấy tổng nguồn vốn 3 năm tăng với tốc độ bình quân 104,56%. Nợ phải trả chiếm tỷ trọng lớn hơn vốn chủ sở hữu nhưng có xu hướng giảm dần: từ 84,65% năm 2011 xuống 82,22% năm 2012 và 76,42% năm 2013. Vốn chủ sở hữu tăng từ 28.098 đồng năm 2012 lên 39.043 đồng năm 2013, tương đương mức tăng 39,13%.

Kết quả hoạt động kinh doanh (Bảng 2.4): doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ có tốc độ phát triển bình quân 131,75%; lợi nhuận trước thuế tăng với tốc độ bình quân 126,61%; lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng 139,15% năm 2012 so với 2011, và tăng 115,20% năm 2013 so với 2012. Chi phí bán hàng có tốc độ phát triển bình quân 116,82%; chi phí quản lý doanh nghiệp là 117,34%.

Chương 3: Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty CPSXTM Đa Liên

Đây là chương trọng tâm, phân tích toàn bộ quy trình kế toán thực tế trong tháng 12/2013, khi công ty tập trung sản xuất hai mặt hàng chính: xà gồ C loại dày 1 ly 75 rộng 40mm cao 80mm (sản lượng 92.200 kg) và xà gồ C loại dày 1 ly 50 rộng 40mm cao 80mm.

Tổ chức bộ máy kế toán: Công ty áp dụng hình thức tổ chức kế toán tập trung, phòng kế toán gồm 5 người gồm kế toán trưởng, kế toán TSCĐ, kế toán vốn bằng tiền, kế toán thanh toán và kế toán tổng hợp. Hình thức ghi sổ là nhật ký chung.

Chế độ kế toán áp dụng: Hệ thống tài khoản theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC; phương pháp hàng tồn kho theo giá gốc; phương pháp tính giá trị hàng tồn kho cuối kỳ theo giá bình quân gia quyền; kỳ kế toán theo năm dương lịch; đơn vị tiền tệ là Đồng Việt Nam; phương pháp kê khai thường xuyên (KKTX).

Đối tượng và kỳ tính giá thành: Do chu kỳ sản xuất ngắn và liên tục, kỳ tính giá thành xác định là hàng tháng (vào ngày cuối tháng), theo phương pháp giản đơn.

Kế toán chi phí NVLTT (TK 621): Vật liệu chính là tôn tấm các loại, được hạch toán chi tiết theo phương pháp thẻ song song. Giá xuất kho tính theo đơn giá bình quân cả kỳ dự trữ. Tháng 12/2013, ngày 19/12, xuất kho 11.039,5 kg phôi thép đơn giá 12.856 đồng/kg theo Phiếu xuất kho số XK11/3894. Tổng chi phí NVLTT phát sinh được phân bổ: loại 1 (xà gồ dày 1 ly 75) chiếm 55%, loại 2 (xà gồ dày 1 ly 50) chiếm 45%. Tổng chi phí NVLTT kết chuyển: TK 15401 — 772.550 đồng; TK 15402 — 632.359 đồng.

Kế toán chi phí NCTT (TK 622): Lương tính theo thỏa thuận, một tháng tính 26 ngày công. Các khoản trích theo lương áp dụng theo tỷ lệ quy định:

Quỹ	Doanh nghiệp nộp	Người lao động nộp
BHXH	17%	7%
BHYT	3%	1,5%
BHTN	1%	1%
KPCĐ	2%	—
Tổng	23%	9,5%

Chi phí NCTT tháng 12/2013: xà gồ loại 1 — 219.300 đồng (bao gồm lương 181.000 đồng và các khoản trích KPCĐ 3.200, BHXH 27.700, BHYT 4.300, BHTN 1.100 đồng); xà gồ loại 2 — 56.200 đồng.

Kế toán chi phí SXC (TK 627): Gồm các khoản: lương nhân viên phân xưởng (8.000.000 đồng), trích theo lương (1.621.500 đồng), chi phí công cụ dụng cụ (7.472 đồng từ Phiếu xuất kho ngày 05/12 gồm quần áo bảo hộ và găng tay cao su), khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng (181.260 đồng), tiền điện (24.472 đồng), tiền điện thoại (375.423 đồng). Tổng chi phí SXC phân bổ theo sản lượng: xà gồ loại 1 — 132.594 đồng; xà gồ loại 2 — 100.551 đồng.

Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ: Công ty áp dụng phương pháp đánh giá theo chi phí NVLTT. Giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ tháng 12/2013: xà gồ loại 1 — 70.523 đồng; xà gồ loại 2 — 87.523 đồng. Số dư đầu kỳ TK 15401 là 309.116 đồng; TK 15402 là 223.084 đồng.

Tổng hợp chi phí và tính giá thành: Từ bảng tổng hợp chi phí sản xuất phát sinh tháng 12/2013 (Bảng tính giá thành), tác giả trình bày bảng tính giá thành theo phương pháp giản đơn:

Tổng giá thành sản phẩm i = Chi phí SXDD đầu kỳ + Chi phí SX phát sinh trong kỳ − Chi phí SXDD cuối kỳ

Thành phẩm xà gồ loại 1 nhập kho theo phiếu NK11/1688, thành phẩm loại 2 nhập kho theo phiếu NK11/1689.

Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty CPSXTM Đa Liên

Trên cơ sở nhận xét thực trạng, tác giả chỉ ra các hạn chế và đề xuất giải pháp tương ứng:

Nhận xét ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, vận hành hiệu quả; hệ thống chứng từ tuân thủ đúng quy định của Bộ Tài Chính; hình thức nhật ký chung phù hợp quy mô doanh nghiệp; phương pháp KKTX và tính giá thành giản đơn phù hợp chu kỳ sản xuất ngắn.

Hạn chế và giải pháp đề xuất:

1. Về công cụ dụng cụ: Toàn bộ CCDC hiện đang được phân bổ một lần vào chi phí phát sinh trong kỳ, kể cả những CCDC có giá trị lớn sử dụng nhiều kỳ. Tác giả đề xuất phân loại: CCDC giá trị nhỏ phân bổ một lần; CCDC giá trị lớn phân bổ dần qua TK 142 hoặc TK 242.

2. Về sản phẩm hỏng và thiệt hại ngừng sản xuất: Công ty chưa hạch toán khoản thiệt hại sản phẩm hỏng. Tác giả đề xuất xác định thiệt hại thực = Thiệt hại ban đầu − Các khoản thu hồi; đồng thời lập kế hoạch dự phòng thiệt hại do ngừng sản xuất.

3. Về tiền lương nghỉ phép: Công ty chưa trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân trực tiếp sản xuất, gây biến động chi phí NCTT giữa các kỳ. Tác giả kiến nghị thực hiện trích trước một cách hợp lý.

4. Về đánh giá sản phẩm dở dang: Phương pháp đánh giá theo chi phí NVLTT chưa phản ánh đầy đủ do chi phí NCTT và chi phí SXC cũng chiếm tỷ trọng đáng kể. Tác giả đề xuất chuyển sang phương pháp đánh giá theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương, kết hợp tính riêng phần chi phí chế biến theo mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang.

5. Về phương pháp tính giá thành: Khi quy mô mở rộng và số lượng mặt hàng tăng, phương pháp giản đơn sẽ không còn phù hợp; tác giả đề xuất xem xét chuyển sang phương pháp tỷ lệ hoặc hệ số để đơn giản hóa công tác tính toán.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính có trong văn bản:

• Mô tả đầy đủ quy trình tập hợp chi phí và tính giá thành cho hai mặt hàng xà gồ C trong tháng 12/2013 với số liệu thực tế, bao gồm toàn bộ sổ sách kế toán minh họa (sổ nhật ký chung, sổ cái TK 621/622/627/154, bảng phân bổ NVL, bảng chấm công, phiếu xuất kho, bảng tổng hợp chi phí dịch vụ mua ngoài, bảng tính giá thành).
• Phân tích tình hình tài chính 3 năm 2011–2013: doanh thu tốc độ bình quân 131,75%; lợi nhuận trước thuế tăng bình quân 126,61%; vốn chủ sở hữu tăng mạnh (39,13% năm 2013 so với 2012).
• Xác định cụ thể tỷ lệ trích các khoản theo lương đang áp dụng tại công ty, tỷ lệ phân bổ chi phí giữa hai loại sản phẩm (55%–45%).

Giải pháp/kiến nghị tác giả đề xuất: Năm nhóm giải pháp hoàn thiện về CCDC, hạch toán sản phẩm hỏng và thiệt hại ngừng sản xuất, trích trước lương nghỉ phép, đánh giá sản phẩm dở dang theo phương pháp tương đương, và điều chỉnh phương pháp tính giá thành khi quy mô mở rộng.

Đóng góp tác giả tự nêu: Cung cấp đánh giá thực trạng tổng thể công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành tại một doanh nghiệp sản xuất thép quy mô vừa và nhỏ, từ đó làm cơ sở cho các đề xuất cải tiến phù hợp với điều kiện thực tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Tác giả tự nhận thức trong lời mở đầu rằng bài viết bị giới hạn bởi thời gian thực tập ngắn, vốn kiến thức có hạn cả lý thuyết lẫn thực tế, và nguồn tài liệu tham khảo eo hẹp. Do đó, một số nội dung chỉ đề cập ở mức độ cơ bản.

Xuất phát từ phạm vi nghiên cứu, khóa luận chỉ phân tích số liệu kế toán trong một tháng (tháng 12/2013), chưa phản ánh biến động chi phí theo mùa vụ hay theo toàn bộ chu kỳ sản xuất trong năm. Các đề xuất về hoàn thiện phương pháp tính giá thành khi quy mô mở rộng chưa có số liệu kiểm chứng. Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi thời gian, bổ sung phân tích biến động chi phí theo từng tháng trong năm hoặc so sánh hiệu quả giữa các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo trực tiếp cho các đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Kế toán đang thực hiện đề tài liên quan đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại doanh nghiệp sản xuất kim loại, cơ khí, hoặc vật liệu xây dựng. Phần trình bày sổ sách mẫu (nhật ký chung, sổ cái, bảng phân bổ) với số liệu thực tế là tài liệu minh họa cụ thể cho lý thuyết học phần Kế toán Tài chính.
• Sinh viên thực tập tại doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa và nhỏ có thể tham khảo cách tiếp cận thực tế: từ thu thập chứng từ, lên sổ chi tiết, đến tổng hợp và lập bảng tính giá thành.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp sản xuất thép, cơ khí tương tự có thể tham khảo phần đánh giá thực trạng và nhóm giải pháp, đặc biệt về xử lý CCDC và sản phẩm hỏng.
• Người làm đề tài nghiên cứu so sánh về kế toán chi phí giữa các doanh nghiệp thép quy mô khác nhau trong cùng giai đoạn 2011–2013.

Phần Chương 1 (cơ sở lý luận) và Chương 3 (thực trạng với số liệu minh họa) là hai phần có giá trị tham khảo cao nhất.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty CPSXTM Đa Liên sử dụng phương pháp gì để tính giá thành sản phẩm và tại sao phương pháp đó được lựa chọn?

Công ty áp dụng phương pháp giản đơn (phương pháp trực tiếp) với kỳ tính giá thành hàng tháng. Lý do là chu kỳ sản xuất ngắn, quy trình công nghệ khép kín và liên tục, sản phẩm sản xuất không nhiều chủng loại, và cuối tháng thường có sản phẩm dở dang cần tính toán.

2. Chi phí sản xuất chung tháng 12/2013 tại Công ty được phân bổ cho hai loại xà gồ như thế nào, và tổng chi phí SXC là bao nhiêu?

Tổng chi phí SXC tháng 12/2013 là 233.145 đồng, được phân bổ theo sản lượng sản phẩm hoàn thành: xà gồ loại 1 (dày 1 ly 75) nhận 132.594 đồng; xà gồ loại 2 (dày 1 ly 50) nhận 100.551 đồng. Các thành phần gồm: lương nhân viên phân xưởng, trích theo lương, chi phí CCDC, khấu hao TSCĐ 181.260 đồng (theo quyết định 206/2003/QĐ-BTC, phương pháp đường thẳng), tiền điện và tiền điện thoại.

3. Tỷ lệ trích các khoản theo lương tính vào chi phí sản xuất (do doanh nghiệp nộp) tại Công ty là bao nhiêu?

Theo bảng tỷ lệ trích các khoản theo lương áp dụng tại Công ty, phần doanh nghiệp nộp tính vào chi phí sản xuất gồm: BHXH 17%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2%, tổng cộng 23% trên quỹ lương. Phần người lao động nộp (trừ vào lương) là 9,5%.

4. Công ty đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ theo phương pháp nào, và giá trị sản phẩm dở dang cuối tháng 12/2013 là bao nhiêu?

Công ty áp dụng phương pháp đánh giá theo chi phí NVLTT. Giá trị sản phẩm dở dang cuối tháng 12/2013: xà gồ loại 1 — 70.523 đồng (số dư TK 15401 cuối kỳ: 17.079 đồng, sau khi nhập kho thành phẩm); xà gồ loại 2 — 87.523 đồng (số dư TK 15402 cuối kỳ). Tác giả đánh giá phương pháp này còn hạn chế vì chi phí NCTT và SXC cũng chiếm tỷ trọng đáng kể nhưng chưa được tính vào phần sản phẩm dở dang.

5. Hình thức ghi sổ kế toán tại Công ty CPSXTM Đa Liên là gì, và hệ thống tài khoản áp dụng dựa trên văn bản pháp lý nào?

Công ty áp dụng hình thức nhật ký chung, với sổ tổng hợp gồm Nhật ký chung và Sổ cái; sổ chi tiết gồm sổ TSCĐ, sổ theo dõi TSCĐ theo đơn vị sử dụng, sổ quỹ, sổ theo dõi tiền gửi ngân hàng và sổ chi tiết tài khoản 642. Hệ thống tài khoản áp dụng được ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ Tài Chính, cùng các văn bản sửa đổi bổ sung.

---

Kết luận

Khóa luận cung cấp một nghiên cứu thực tiễn có hệ thống về công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty CPSXTM Đa Liên trong giai đoạn 2011–2013, với minh họa số liệu cụ thể từ tháng 12/2013. Bên cạnh việc ghi nhận các ưu điểm trong tổ chức bộ máy kế toán và hệ thống chứng từ, tác giả chỉ ra năm nhóm hạn chế còn tồn tại về xử lý CCDC, hạch toán sản phẩm hỏng, trích trước lương nghỉ phép, đánh giá sản phẩm dở dang và phương pháp tính giá thành. Các giải pháp đề xuất bám sát điều kiện thực tế của doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ trong lĩnh vực sản xuất thép tại Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CO SO LY LUAN VE KE TOAN TAP HOP CHI PHI SAN XUAT VÀ TINH GIA THANH SAN PHAM TRONG DOANH NGHIEP SAN XUAT 1. Những van đề chung về kê toán tập hợp chi phí sẵn xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuẤt. Chỉ phí sản xuất 1. Khái niệm chỉ phí sản xuất Chi phi san xuất của Công ty là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định.

Phân loại chỉ phí sản xuất Để quản lý và hạch toán chỉ phí sản xuất, người ta phân loại theo nhiều cách khác nhau: ©_ Phân loại theo yếu tố chỉ phí Theo quy định hiện hành ở' Việt Nam toàn bộ chỉ phí sản xuất trong ky được chia thành 5 yếu tố như sau: - _ Yếu tố chỉ phí nguyên liệu vật liệu -_ Yếu tố chỉ phí nhân công Yếu tố chỉ phí khấu hao tài sản cố định -_ Yếu tố chỉ phí dịch vụ mùa ngoài -_ Yếu tố chỉ phí khác c ng tiền phụ cấp lương cảu cbse nhân trực tiếp tham gia sản xuất. - Chỉ phí sản xuất chung: Là các chỉ phí của xưởng sản xuất gồm: các khoản trích theo lương theo tỷ lệ quy định, chỉ phí khấu hao tài sản cố định dùng cho hoạt động sản xuất,. / -_ Chỉ phí bán hàng: Gồm các khoản chỉ phí phát sinh trong kỳ liên quan đến quá trình tiêu thụ sản phẩm. - Chi phí quản lý doanh nghiệp: là toàn bộ các khoản Chi phi phat sinh lién quan dén quan tri kinh doanh va quản lý hành chính trong phạm vi doanh nghiệp mà không tách được cho bắt kỳ hoạt động hay phân xưởng nào.

©_ Phân loại theo cách thức kết chuyển chỉ phí - Chỉ phí sản phẩm: Là những chỉ phí gắn liền với các sản phẩm được sản xuất ra hoặc được mua. - Chi phí thời kỳ: Là những chỉ phí làm giảm lợi tức trong một kỳ nào đó, nó được xem là các phí tốn, cần được khấu trừ ra từ lợi nhuận của thời kỳ mà chúng phát sinh. e Phân loại theo quan hệ của ehi phí với khối lượng công việc sản phẩm hoàn thành - Chi phi cé dinh (định phí): Là những chỉ phí không thay đổi trong khi có sựu thay đổi về khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ. -_ Chỉ phí khả biến (biến phí): Là những chỉ phí có thể thay đổi về tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ.

-_ Chỉ phí hỗn hợp: Là loại chỉ phí bao gồm cả biến phí và định phí. Đối Tượng hạch toán chỉ dị sản xuất C4 Phương pháp tập hợp chỉ phí trực tiếp: Được áp dụng đề tập hợp các chỉ phí có liên quan trực tiếp đến đối tượng tập hợp chỉ phí đã xác định khi áp dụng phương pháp này thì các chỉ phí đã được xác định theo ghi chép ban đầu cho đích danh các đối tượng nào thì ghi trục tiếp cho đối tượng đó. Phuong pháp tập hợp và phân bổ gián tiếp: Áp dụng đễ tập hợp chỉ phí gián tiếp, với các CPSX có liên quan tới nhiều đối tượng tập'hợp CPSX mà không thể tập hợp trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí được. Phân bổ chỉ phí được tiến hành theo 2 bước: í Bước 1: Xác định hệ số phân bổ H=C/T Trong đó: H: Là hệ số phân bổ chỉ phí C: Là tổng chỉ phí cần phân bổ cho các đối tượng T: Tổng đại lượng tiêu chuẩn dùng để phân bổ Bước 2: Xác định chi phí phân bổ cho từng đối tượng cụ thể C¡=t,*H Trong đó: C¡ : Chỉ phí sản xuất phân bổ cho từng đối tượng i t¡: Tiêu chuẩn phân bổ chó từng đối tượng ¡ 1.

Giá thành sân phẩm 1. Khái niệm giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí lao động sống, lao động vật hóa và các chỉ phí khác dược dùng dé hoàn thành một khối lượng sản phẩm lao vụ; dịch vụ nhất định. hời điểm Ki và nguồn số liệu để tính giá thành ai này giá thành chia làm 3 loại: SXKD trên cơ sở giáthành thực tế kỳ trước và tính trên cơ sở chỉ phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch. Giá thành định mức: Là giá thành được xác định trước khi bước vào sản xuất và thường căn cứ vào các định mức theo chỉ phí hiện hành tại từng thời điểm nhất định.

Giá thành thực tế: Là giá thành khi quá trình SX kết thúe-và dựa trên cơ sở các CP thực tế phát sinh trong quá trình sản xuất sản phẩm được xác định sau khi sản phẩm đã hoàn thành. ®_ Phân loại theo phạm vi phát sinh chỉ phí Giá thành sản xuất: Là giá thành phản ánh tất cả nhữñg chỉ phí phát sinh bao gồm chỉ phí NVLTT, chỉ phí NCTT, chỉ.phí SXC liên quan đến việc sản xuất tạo ra sản phẩm hoàn thành trong phân xưởng. Giá thành toàn bộ: Giá thành toàn bộ = Giá thành sản xuất + Chỉ phí bán hàng + Chỉ phí QLDN 1. Đối tượng tính giá thành Đối tượng tính giá thành là các loại sản phẩm, dịch vụ, lao vụ nhất định mà doanh nghiệp sản xuất hoàn thanh đòi hỏï phải tính được tổng giá thành và giá thành đơn vị.

Phương pháp tính giá thành sả xuất ¢ Phuong pháp giản đơn (Phương pháp trực tiếp) Áp dụng cho các DN sản xuất giản đơn, khép kín, mặt hàng ít, khối lượng lớn và chu kỳ sản Xuất ngắn.„ được xác định theo công thức sau:. Giá trị SP Tổng chỉ phí Giá trị SP Tông giá thành " A : =_ dởdang + phát sinh - dé dang an pha ; * đầu kỳ trong kỳ cuối kỳ Tổng giá thành sản phẩm Tông sô sản phâm sản xuất ic DN mà quá trình sản xuất được thực hiện ở nhiều giai Áp dụng cho các đoạn công nghệ và nhiều bộ phận. Giá của sản phẩm hoàn thành được xác định theo công thức sau: ae Giá tri SP Gia tri SP Tong gia thanh Clit. 4 =_ dởdang + - do dang san phâm ‘ C2 On : dau ky.

cudi ky Trong đó: C1, C2, ., Cn : CPSX 6 timg giai đoạn phat sinh trong kỳ. © Phương pháp hệ số Áp dụng cho các DN mà trong cùng một quy trình sản xuất, sử dụng cùng các yếu tố đầu vào nhưng lại sản xuất ra nhiều loại sản phẩm khác nhau mà không hạch toán riêng cho từng sản phẩm. Tổng giá thành Giá trị SP. Tong chi phi phat Giá trị SP dở sản xuất của các = dé dang + À > š.

‘ x sinh trong ky dang cuôi kỳ loại sản phẩm đâu kỳ Hệ số quy đổi = Tổng sản phẩm gốc đã quy đổi x Số lượng sản phẩm ¡ Giá thành đơn vị _ _ Tổng giá thành sản xuất của các loại SP SP gốc Tông sô SP gốc đã quy đôi Giá thành đơn vị SP Hệ số quy đổi SP = “Giá trị donvi SP géc x từng loại từng loại ® Phương pháp tỷ lệ chỉ phí Phương pháp này cần phải xác định được tỷ lệ chỉ phí giữa tông chỉ phí sản xuất thực tế và tổng chỉ phí sản xuất kế hoạch từ đó tính giá thành sản phẩm theo công thức sau: “_ Tổng giá thành thực tẾ của tất cả các sản phẩm Tỷ lệ chỉ phí T z ——— 2 Tổng giá thành kê hoạch của tất cả các sản phẩm ơn Giá thành kế hoạch \ x Tỷ lệ chi phí & don vi SP ting loai yy sé ° hap Ti sn hop: Là phương pháp tính gia thanh san pham dugc két hop nhié g pháp khác nhau. e Phuong pháp phân bước Áp dụng cho các doanh nghiệp có quy trình công nghệ sản xuất phức tập, liên tục SP phải trải qua nhiều giai đoạn kế tiếp nhau. Đối với các doanh 8 nghiệp này thì đối tượng tính giá thành là thành phẩm ở bước cuối cùng hoặc nửa thành phẩm ở từng giai đoạn. Chính vì sự khác nhau về đối tượng nên phân thành 2 loại: + Phương pháp phân bước có tinh giá thành nửa thành phẩm Căn cứ vào chi phi san xuất tập hợp theo từng phân xưởng, từng giai đoạn và khối lượng nửa thành phẩm giai đoạn trước để tính giá thành đơn vị của nửa thành phẩm giai đoạn trước sang giai đoạniSau, cứ như vậy đến bước công nghệ cuối cùng ta tính được giá thành sản phẩm (phương pháp kết chuyển tuần tự).

Công thức tính: Zyrei= Dpxi + Cị — Dcgi Zyrpx= Dpxo + Zyrpi chuyén sang+ C)— Dex. ZrPE Dpgn + ZnTp (chuyển sang + C, — Dekq-I) Trong đó: ZNTPi: Giá thành nửa thành phẩm giai doan i (i={1; 2;.; n-1}) Dpxi, Dei: Trị giá sản phâm dở đâu kỳ giai đoạn ¡ (i={1; 2;.; n-1}) Ce Chi phí chế biến giai doan I (i={1; 2;. + Phương pháp phân bước không tính giá thành nửa thành phẩm. Căn cứ vào chỉ phí sản xuất cửa từng giai đoạn sau đó tổng cộng chỉ phí phát sinh của các giai đoạn.ta được giá thành của thành phẩm, căn cứ vào khối lượng sản phẩm hoàn thành đề xác định giá thành đơn vị.

Công thức tính: ‹ Dari + C; X Qịp Qi Q¡ Khối lượng sản phẩm mà giai đoạn ¡ đầu tư chỉ phí Qp: Khối lượng thành phẩm đã qui đổi về nửa thành phẩm giai đoạn ¡. Mỗi quan hệ giữa chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai mặt khác nhau của quá trình sản xuất kinh doanh. Chúng giống nhau về chất đều là biểu hiện bằng tiền của những hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp phải bỏ ra trong quá trình sản xuất. Tuy vậy giờ CPSX và giá thành sản phẩm có sự khác nhau nhất định đó là: CPSX luôn gắn liền với kỳ hoạt động SXKD của doành nghiệp.

Giá thành sản phẩm luôn gắn liền với một loại sản phẩm, lao vụ, địch vụ nhất định đã hoàn thành. CPSX liên quan đến cả những sản phẩm hỏng, sản phẩm làm dở dang cuối kỳ, cả những chỉ phí chưa phát sinh mà đã trích trước. Giá thành sản phẩm liên quan đến cả những sản phẩm dở dang cuối kỳ trước chuyển sang. Mặc dù có nhiều điểm khác nhau nhưng chúng có mối quan hệ rất mật thiết với nhau và được thẻ hiện quả công thức: Tổng giá thành CPSX phát : CPSXSP dở ; CPSXSP dé sản phẩm hoàn = bo 4 kỷ + sinhtrong - 6 ối kỳ au ang Cuol thanh ky 6 1.

Hach toan chi phi san xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1.