phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng, biểu, tài liệu tham khảo. Nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về dịch vụ cho vay của tổ chức tài chính vi mô và sự hài lòng của khách hàng cá nhân Chƣơng 2: Đánh giá sự hài lòng về dịch vụ cho vay cá nhân của tổ chức tài chính vi mô TNHH Thanh Hóa trên địa bàn huyện Hoằng Hóa Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao sự hài lòng của khách hàng cá nhân đối với dịch vụ cho vay tại tổ chức tài chính vi mô TNHH Thanh Hóa trên địa bàn huyện Hoằng Hóa. 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ CHO VAY CỦA TỔ CHỨC TÀI CHÍNH VI MÔ VÀ SỰ HÀI LÕNG CỦA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN 1. Giới thiệu chung về tổ chức tài chính vi mô 1.
Khái niệm về tài chính vi mô và tổ chức tài chính vi mô Những thập kỷ cuối của thế kỷ 20 sự thành công của các mô hình cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ cho ngƣời nghèo nhằm tạo dựng cơ sở thu nhập, cải thiện điều kiện sống đƣợc các quốc gia và các tổ chức quốc tế biết đến với tên gọi “Tài chính vi mô”. Nhanh chóng sau đó, ngành này đã thu hút sự quan tâm của các chính phủ, tổ chức đa phƣơng, các nhà tài trợ và các doanh nghiệp bởi nó không chỉ là công cụ ngân hàng mà còn là công cụ phát triển xã hội. Khái niệm về tài chính vi mô theo quan điểm của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB, 2000): “Tài chính vi mô là việc cung cấp các dịch vụ tài chính như tiền gửi, cho vay, dịch vụ thanh toán, chuyển tiền và bảo hiểm cho người nghèo và hộ gia đình có thu nhập thấp hoạt động kinh doanh cá thể và các doanh nghiệp nhỏ của họ”.Ledgerwood (2013): “Tài chính vi mô là một phương pháp phát triển kinh tế nhằm mang lại lợi ích cho dân cư có thu nhập thấp trong xã hội, nhằm cung cấp các dịch vụ tài chính, dịch vụ khác để phục vụ nhu cầu chi tiêu và đầu tư…”. Trên quan điểm của Nhóm tƣ vấn hỗ trợ những ngƣời nghèo nhất CGAP (CGAP, 2013): “Tài chính vi mô là việc cung cấp tín dụng, tiết kiệm, bảo hiểm vi mô, dịch vụ chuyển tiền và các dịch vụ phi tài chính khác cho nhóm người có thu nhập thấp bởi một cơ chế thích hợp, giúp cho họ có thể tiến hành sản xuất, phát triển nghề nghiệp tăng thêm thu nhập cải thiện chất lượng cuộc sống”.
Du nhập vào Việt Nam từ những năm cuối thập niên 80 thông qua hoạt động của các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ và các chƣơng trình hỗ trợ phát triển chính thức song phƣơng và đa phƣơng tài chính vi mô chiếm 7 tỷ trọng lớn trong các chƣơng trình, dự án và đƣợc coi là công cụ xã hội hỗ trợ cho nhóm đối tƣợng đặc thù với mục tiêu là xóa đói giảm nghèo và bất bình đẳng thu nhập. Nhóm đối tƣợng hƣớng đến của tài chính vi mô là những khách hàng nghèo, khách hàng có thu nhập thấp, các hộ gia đình kinh doanh, các xƣởng sản xuất thủ công, các doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ siêu nhỏ… Nhóm công tác tài chính vi mô Việt Nam (VMWG, 2013) đã đƣa ra quan điểm chung và rõ ràng nhất về tài chính vi mô là: “Tài chính vi mô là việc cung cấp cho các hộ gia đình nghèo các khoản vay nhỏ (gọi là tín dụng vi mô), nhằm mục đích giúp họ tham gia vào các hoạt động sản xuất hoặc khởi tạo các hoạt động kinh doanh nhỏ. Tài chính vi mô thường kéo theo hàng loạt các dịch vụ khác như tín dụng, tiết kiệm, bảo hiểm, vì những người nghèo và rất nghèo có nhu cầu rất lớn đối với các sản phẩm tài chính nhưng không tiếp cận được các thể chế tài chính chính thức”. Tài chính vi mô khác tín dụng vi mô ở chỗ: Tài chính vi mô đề cập đến các hoạt động cho vay, tiết kiệm, bảo hiểm, chuyển giao dịch vụ và các sản phẩm tài chính khác đến cho nhóm khách hàng có thu nhập thấp.
Tín dụng vi mô chỉ đơn giản là một khoản vay nhỏ do ngân hàng hoặc một tổ chức nào đó cấp và thƣờng dành cho các cá nhân vay không tài sản thế chấp. Ngƣời nghèo, cũng giống nhƣ tất cả mọi ngƣời cần có nhiều loại công cụ để tích lũy tài sản, bình ổn tiêu dùng và tự bảo vệ mình trƣớc rủi ro. Chính vì thể, theo nghĩa rộng tài chính vi mô là việc tìm ra phƣơng cách hiệu quả và đáng tin cậy để cung cấp ngày càng nhiều hơn các sản phẩm tài chính vi mô. Theo luật các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính vi mô đƣợc hiểu là: “Loại hình tổ chức tín dụng chủ yếu thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp và doanh nghiệp siêu nhỏ”.
Tổ chức tài chính vi mô ra đời với mục tiêu hỗ trợ những khoản vay nhỏ (còn gọi là tín dụng vi mô) cho các gia đình nghèo - Những ngƣời luôn có nhu 8 cầu rất lớn về các sản phẩm tài chính nhƣng lại không tiếp cận đƣợc các thể chế tài chính chính thức để giúp họ cải thiện hoạt động sản xuất hoặc đầu tƣ vào các hoạt động kinh doanh nhỏ của mình. Tổ chức tài chính vi mô thƣờng đi kèm theo hàng loạt các dịch vụ khác nhƣ tín dụng, tiết kiệm, bảo hiểm. Tổ chức tài chính vi mô có thể đƣợc thành lập theo hình thức công ty TNHH một thành viên hoặc công ty TNHH hai thành viên trở lên. Dù thành lập theo hình thức nào thì điều kiện trên nhất là có ít nhất một thành viên sáng lập của tổ chức tài chính vi mô thuộc tổ chức chính trị xã hội hoặc tổ chức chính trị hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
Tại Việt Nam, hoạt động tài chính vi mô đã xuất hiện từ khá lâu và có những đóng góp nhất định vào công cuộc xóa đói giảm nghèo của nhà nƣớc. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn chƣa thực sự thể hiện đƣợc tầm ảnh hƣởng của nó đến xã hội nói chung và đến các tầng lớp dân cƣ nghèo nói riêng. Cho đến nay, cả nƣớc hiện có 4 Tổ chức tài chính vi mô đƣợc cấp phép hoạt động chính thức. Đây là một con số khiêm tốn so với số lƣợng các dự án và chƣơng trình tài chính vi mô đang hoạt động ở Việt Nam.
Các sản phẩm dịch vụ tài chính vi mô Theo Nguyễn Thị Kim Anh (2017), có bốn loại hình dịch vụ mà một tổ chức tài chính vi mô có thể cung cấp cho khách hàng. Và tùy theo cách tiếp cận khác nhau mà tổ chức tài chính vi mô sẽ cung cấp một hay nhiều loại dịch vụ bao gồm: Trung gian tài chính, trung gian xã hội, dịch vụ phát triển doanh nghiệp, dịch vụ xã hội cho khách hàng. - Trung gian tài chính: Bao gồm việc cung cấp các dịch vụ tài chính nhƣ tín dụng, tiết kiệm, bảo hiểm, thanh toán, thẻ tín dụng. Dịch vụ tín dụng: Dịch vụ tín dụng là dịch vụ cơ bản của hầu hết các tổ chức tài chính vi mô, với việc cung cấp các khoản vay nhỏ đáp ứng nhu cầu của các hộ thu nhập thấp, đặc biệt là các hộ nghèo hoặc cũng có thể là các doanh nghiệp nhỏ.
Hai phƣơng pháp cung cấp tín dụng đƣợc áp dụng là cho 9 vay cá nhân và cho vay theo nhóm. Bền vững tài chính là mục tiêu quan trọng các tổ chức tài chính vi mô luôn hƣớng tới. Dịch vụ tiết kiệm: Thƣờng đƣợc coi là phần không thể thiếu của hầu hết các tổ chức tài chính vi mô với mục đích chính huy động nguồn vốn và coi tiết kiệm nhƣ một phần bảo lãnh vốn vay, đồng thời mang lại một số lợi ích cho khách hàng nhƣ xây dựng ý thức thói quen tiết kiệm, tích lũy tài sản, tập dƣợt kỹ năng tài chính. Hai hình thức huy động tiết kiệm thƣờng đƣợc áp dụng là tiết kiệm bắt buộc và tiết kiệm tự nguyện.
Dịch vụ bảo hiểm vi mô: Đối tƣợng của tài chính vi mô là những khách hàng nghèo, khách hàng có thu nhập thấp. Họ và gia đình là những ngƣời dễ bị tổn thƣơng và chịu ảnh hƣởng lớn bởi những rủi ro trong cuộc sống. Vì vậy, sản phẩm bảo hiểm vi mô với mức phí thấp, thủ tục đơn giản sẽ giúp bản thân khách hàng và gia đình của họ an tâm hơn và bảo vệ họ trƣớc những rủi ro. Có hai hình thức bảo hiểm mà tổ chức tài chính vi mô cung cấp cho khách hàng của mình là hợp tác với một doanh nghiệp bảo hiểm và sử dụng mô hình quỹ tƣơng hỗ.
Dịch vụ thanh toán, Thẻ tín dụng: Tại Việt Nam, các dịch vụ này chỉ đƣợc cung cấp bởi các ngân hàng. - Trung gian xã hội: Là quá trình xây dựng nguồn lực con ngƣời và xã hội cần thiết cho dịch vụ trung gian tài chính bền vững cho ngƣời nghèo. Việc cung cấp trung gian xã hội thƣờng đƣợc các tổ chức tài chính vi mô thực hiện qua tổ chức nhóm hoặc cá nhân khách hàng. Thông qua việc nâng cao nhận thức từ đó thay đổi năng lực hành vi của khách hàng, nâng cao vị thế của khách hàng mà đặc biệt là khách hàng phụ nữ trong gia đình và xã hội.
- Dịch vụ phát triển doanh nghiệp: Bao gồm các hoạt động can thiệp phi tài chính nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nhƣ dịch vụ marketing và công nghệ, đào tạo kỹ năng kinh doanh, quản lý doanh nghiệp, đào tạo sản xuất… Nhìn chung dịch vụ phát triển doanh nghiệp là phạm trù rộng, nó có thể là bất kỳ một dịch vụ nào trừ dịch vụ tài chính. 10 - Dịch vụ xã hội: Bao gồm các dịch vụ phi tài chính nhằm cải thiện các lĩnh vực của đời sống xã hội nhƣ giáo dục, xóa mù chữ, sức khỏe, dinh dƣỡng, vệ sinh môi trƣờng, năng lƣợng sạch… Việc cung cấp dịch vụ này làm tăng thêm giá trị cho khách hàng của tổ chức tài chính vi mô, giúp họ cải thiện các khía cạnh khác ngoài khía cạnh tài chính. Các dịch vụ này có thể thực hiện lồng ghép thông qua mạng lƣới hoạt động của tổ chức tài chính vi mô. Dịch vụ cho vay của tổ chức tài chính vi mô Cho vay là một loại hình dịch vụ chiếm tỷ lệ cao trong hoạt động của tất cả các loại hình tổ chức tín dụng.
Nó nằm trong hoạt động sử dụng vốn của các tổ chức tín dụng, và hoạt động này mang lại lợi nhuận trực tiếp cho các tổ chức tín dụng.