Đặt vấn đề và lý do nghiên cứu Sự thành công của các công ty dịch vụ ngày nay phụ thuộc vào khả năng cung cấp các dịch vụ có thể làm hài lòng khách hàng. Để có thể cung cấp dịch vụ tối ưu và không tồn tại lỗi là mục tiêu của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, sai sót, thất bại và khiếu nại là vấn đề không thể tránh khỏi do tính chất của dịch vụ. Mặc dù doanh nghiệp dịch vụ cố gắng hết sức để đáp ứng được mong đợi của khách hàng, nhưng họ thường không đáp ứng được tất cả khách hàng, những người có xu hướng đòi hỏi nhiều hơn là những khách hàng có lòng trung thành ít hơn (Kim và cộng sự, 2009).
Theo các dữ liệu của Bộ nội vụ tiêu dùng Nhà trắng được biên soạn trong một nghiên cứu được tiến hành bởi Viện nghiên cứu Mỹ cho thấy rằng (Cloudware.vn, 2016): 90% khách hàng sẽ không quay trở lại hoặc mua lại một sản phẩm khi không hài lòng với các dịch vụ họ nhận được. Chỉ có 4% khách hàng sẽ phàn nàn khi cảm thấy không hài lòng. Tuy nhiên, cứ mỗi lời khiếu nại chúng ta nhận được, sẽ có trung bình 24 lời khiếu nại tương tự như vậy nhưng khách hàng lại không chịu lên tiếng phàn nàn. Với lý thuyết như trên, cứ 10 khiếu nại trong một tháng, thì tiềm năng sẽ là 240 khách hàng có khiếu nại, nhưng họ không chia sẻ với bạn.
Nhưng họ sẽ chia sẻ chúng với những người khác. Khi không hài lòng, các khách hàng có thể kể lại trải nghiệm của mình đến ít nhất 9 người khác. Còn số này còn tiếp tục tăng vì hiện nay các trang mạng xã hội ngày càng phát triển. Và dĩ nhiên đây là cách “truyền miệng” mà không một doanh nghiệp nào muốn hướng đến.
Trong số các khách hàng làm đơn khiếu nại, sẽ có 54-70% sẽ tiếp tục hợp tác nếu các khiếu nại được giải quyết. Con số này tăng lên đến 95% nếu khách hàng cảm thấy đơn khiếu nại được giải quyết một cách nhanh chóng. Điều này thường được gọi là "phục hồi dịch vụ": Tất cả chúng ta đều phạm sai lầm, và đây là cách nhanh chóng, triệt để giúp công ty giải quyết những sai lầm. Từ đó khách hàng sẽ tiếp tục tin dùng và trung thành 2 68% các đối tác ngưng hợp tác kinh doanh vì sự khác biệt giữa hai doanh nghiệp.
Nói cách khác, nếu doanh nghiệp của bạn không thể đáp ứng hoặc giải quyết những vấn đề của khách hàng, họ sẽ cho rằng bạn không thật sự quan tâm đến vấn đề của họ. Ngoài ra nhiều nghiên cứu còn tuyên bố rằng chi phí để có một khách hàng mới cao hơn từ 5 đến20 lần so với duy trì một khách hàng. Vì vậy, khi khách hàng càng hài lòng về dịch vụ của công ty, thì lợi nhuận cũng tăng theo. Mặt dù đã cố gắng cung cấp dịch vụ hoàn hảo đến khách hàng tuy nhiên dịch vụ thất bại là không thể tránh khỏi.
Làm thế nào để khách hàng hài lòng sau khi sự cố dịch vụ được khôi phục, đặc biệt là dịch vụ trong ngành ngân hàng. Với hơn 40 ngân hàng thương mại ở Việt Nam, khách hàng đang có nhiều sự lựa chọn về dịch vụ ngân hàng. Các ngân hàng cũng luôn phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ của mình. Mặc dù vậy, theo nghiên cứu của Buzzmetrics về vấn đề dịch vụ chăm sóc khách hàng của ngành ngân hàng Việt Nam, thì hiện đang có nhiều phàn nàn hơn là lời khen đang được thảo luận trên các phương tiện truyền thông xã hội.
Theo thống kê của Buzzmetrics (2014) thì tại Việt Nam tổng số phàn nàn của khách hàng chiếm 38%, trong đó các nội dung phàn nàn được khách hàng đề cập được sắp xếp theo thứ tự giảm dần như sau: 3 CÁC VẤN ĐỀ PHÀN NÀN NHIỀU NHẤT VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG Thái độ của nhân viên ngân hàng 8% Vấn đề bảo mật 7% Thu phí dịch vụ 7% Phản hồi trên fanpage 5% Không có dịch vụ SMS banking 4% Thiếu thông tin về ngân hàng 3% Lưu hành tiền giả 3% Thủ tục rắc rối 2% Không thanh toán online được 2% Tốc độ giao dịch chậm 2% Sao kê chậm trễ 1% Nuốt thẻ ATM 1% Giải ngân chậm 1% Mất tiền khi rút ATM 1% Mạng lưới phòng giao dịch 1% Không in giấy báo nợ 1% 0% 1% 2% 3% 4% 5% 6% 7% 8% 9% % được tính trên 100 chủ đề được thảo luận. Thời gian: từ tháng 1 đến tháng 2 năm 2014 Nguồn: Buzzmetrics (2014) Hình 1. 1: Các vấn đề phàn nàn nhiều nhất về dịch vụ ngân hàng Còn theo các nghiên cứu trên thế giới thì ngành ngân hàng nằm trong ba lĩnh vực hàng đầu về tần suất khiếu nại của khách hàng, do đó, thất bại thường xảy ra trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính (Chen, và cộng sự, 2001). Do có tần xuất khiếu nại cao nên Khôi phục dịch vụ là yếu tố thật sự quan trọng để lấy lại sự hài lòng đã tạm thời đánh mất từ khách hàng.
Khôi phục dịch vụ liên quan đến các nỗ lực chủ động để giảm thiểu tác động xấu càng sớm càng tốt đến việc đánh giá dịch vụ (Michel, 2001). Mặc dù sự khôi phục dịch vụ đặc biệt liên quan đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và ngành ngân hàng nói riêng, tuy nhiên các đơn vị này dường như vẫn chưa xem trọng các biện pháp khắc phục dịch vụ hiệu quả. Trong thực tế, nhiều trường hợp nỗ lực Khôi phục dịch vụ vẫn chưa được thực hiện và thường có xu hướng như một hiệu ứng lệch. Nghiên cứu cho thấy chỉ có 30% khách hàng khiếu 4 nại là hài lòng với nỗ lực giải quyết của các đơn vị cung cấp dịch vụ (Michel & Meuter, 2008).
Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, tại Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này do đó tác giả chọn đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng trong quá trình khôi phục dịch vụ ngân hàng: trường hợp nghiên cứu tại Eximbank” để nghiên cứu.2 Mục tiêu nghiên cứu. Nghiên cứu này nhằm hướng tới việc xây dựng một mô hình tiên lượng các mối liên quan của Khôi phục dịch vụ và Sự hài lòng của khách hàng; hành vi khách hàng sau Khôi phục dịch vụ đối với ngành ngân hàng tại Việt Nam, cụ thể tại ngân hàng Eximbank như sau: Xác định được mức độ quan trọng của từng nhân tố (Công bằng phân phối, Công bằng thủ tục, Công bằng tương tác) ảnh hưởng tới Sự hài lòng của khách hàng trong Khôi phục dịch vụ. Xác định được mối quan hệ giữa Sự hài lòng và ý định hành vi (Sự tin tưởng, Truyền miệng) của khách hàng sau Khôi phục dịch vụ. Đề xuất hàm ý quản trị nhằm có các chiến lược phù hợp về việc quản lý quan hệ khách hàng trong thực tiễn Khôi phục dịch vụ 1.3 Câu hỏi nghiên cứu - Các yếu tố ảnh hưởng đến Khôi phục dịch vụ ngành ngân hàng, trong đó các yếu tố nào tác động và có tác động mạnh so với các yếu tố khác làm ảnh hưởng đến hành vi của khách hàng.
- Ý định hành vi của khách hàng sau Khôi phục dịch vụ - Bộ phận quản lý cần phải làm gì đối với những kết luận và khuyến nghị liên quan đến Khôi phục dịch vụ.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu được xác định là các nhân tố ảnh hưởng tới sự hài lòng của khách hàng trong khôi phục dịch vụ và hành vi của khách hàng sau Khôi phục dịch vụ. 5 Đối tượng được khảo sát là cá nhân đã từng liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng của Eximbank. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện đối với khách hàng của Eximbank. Thời gian thực hiện từ tháng 03 đến tháng 09/2017.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Nghiên cứu sẽ xác định và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng tới việc Khôi phục dịch vụ ngân hàng và hành vi của khách hàng sau khi Khôi phục dịch vụ.
Các ngân hàng thương mại có thể dựa vào kết quả nghiên cứu để đề ra chiến lược phù hợp về việc quản lý quan hệ khách hàng trong thực tiễn. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Giới thiệu Chương này được được bắt đầu với một bản tóm tắt về sự tiến triển của các tài liệu liên quan khôi phục dịch vụ. Ngoài ra nó còn cung cấp các nội dung đánh giá của các nghiên cứu trước liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng đếnviệc khôi phục dịch vụ. Đây chính là nội dung tiền để tác giả xây dựng nên mô hình.
Từ đó mở rộng thêm các nội dung liên quan về hành vi của khách hàng sau khôi phục dịch vụ.1 Dịch vụ Dịch vụ là một khái niệm phổ biến trong marketing và kinh doanh. Có rất nhiều cách định nghĩa về dịch vụ nhưng theo Valarie A Zeithaml và Mary J Bitner (2000) thì “dịch vụ là những hành vi, quá trình và cách thức thực hiện một công việc nào đó nhằm tạo giá trị sử dụng, làm thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của khách hàng”. Theo Kotler và Armstrong (2004), dịch vụ là những hoạt động hay lợi ích mà doanh nghiệp có thể cống hiến cho khách hàng nhằm thiết lập, củng cố, mở rộng những quan hệ và hợp tác lâu dài với khách hàng. Philip Kotler và Kellers (2006) định nghĩa: Dịch vụ là một hoạt động hay lợi ích cung ứng nhằm để trao đổi, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu.
Việc thực hiện dịch vụ có thể gắn liền hoặc không gắn liền với sản phẩm vật chất. Tóm lại, có nhiều khái niệm về dịch vụ được phát biểu dưới những góc độ khác nhau nhưng tựu chung thì: Dịch vụ là hoạt động có chủ đích nhằm đáp ứng nhu cầu nào đó của con người. Đặc điểm của dịch vụ là không tồn tại ở dạng sản phẩm cụ thể (hữu hình) như hàng hoá nhưng nó phục vụ trực tiếp nhu cầu nhất định của xã hội. Dịch vụ xã hội cơ bản là hệ thống cung cấp dịch vụ nhằm đáp ứng những nhu cầu cơ bản của con người và được xã hội thừa nhận (Phạm Trí Dũng, 2010).2 Thất bại trong dịch vụ Thất bại dịch vụ được định nghĩa là không đáp ứng được sự mong đợi của khách hàng (Hoffman và cộng sự, 1995).
Hiểu được nguyên nhân gốc rễ của những dịch vụ 7 có thể giúp các công ty để xác định các phản ứng hiệu quả nhất.