Nghiên Cứu Rào Cản Tác Động Đến Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên Đại Học Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Nghiên cứu các rào cản ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP Hồ Chí Minh năm 2023, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Yến Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Trần Ngọc Thiện Thy
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Rào Cản Tác Động Đến Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên Đại Học Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.7. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.7.1. Về mặt lý thuyết
• 1.7.2. Về mặt thực tiễn
• 1.8. KẾT CẤU CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.9. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 2.1.1. Khái niệm Khởi nghiệp kinh doanh
• 2.1.2. Khái niệm Ý định khởi nghiệp
• 2.1.3. Khái niệm Rào cản khởi nghiệp
• 2.2. LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI CÓ KẾ HOẠCH (TPB)
• 2.3. LÝ THUYẾT SỰ KIỆN KHỞI NGHIỆP (SEE)
• 2.4. LƯỢC KHẢO CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.5. THẢO LUẬN VỀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 2.6. MÔ HÌNH VÀ CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.6.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.6.1.1. Thiếu kiến thức và kinh nghiệm (KN)
• 2.6.1.2. Thiếu nguồn vốn cá nhân (NV)
• 2.6.1.3. Thiếu sự tự tin (TT)
• 2.6.1.4. Thiếu nhận thức về tính khả thi (KT)
• 2.6.1.5. Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp (UH)
• 2.6.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. THANG ĐO NGHIÊN CỨU
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP DỮ LIỆU
• 3.3.1. Thiết kế mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.3. Cách thức thu thập dữ liệu
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 3.4.1. Thống kê mô tả
• 3.4.2. Phân tích giá trị trung bình
• 3.4.3. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 3.4.4. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 3.4.5. Phân tích hồi quy đa biến
• 3.4.5.1. Phân tích tương quan Pearson
• 3.4.5.2. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 3.4.5.3. Phân tích mô hình hồi quy
• 3.4.5.4. Kiểm tra sự vi phạm các giả định của mô hình hồi quy
• 3.4.5.5. Kiểm định các giả thuyết của mô hình hồi quy
• 3.4.6. Kiểm định sự khác biệt trung bình của các biến định tính
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ TRUNG BÌNH
• 4.3. KIỂM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY THANG ĐO - CRONBACH’S ALPHA
• 4.3.1. Thang đo ―Thiếu kiến thức và kinh nghiệm‖
• 4.3.2. Thang đo ―Thiếu nguồn vốn cá nhân‖
• 4.3.3. Thang đo ―Thiếu sự tự tin‖
• 4.3.4. Thang đo ―Thiếu nhận thức về tính khả thi‖
• 4.3.5. Thang đo ―Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp‖
• 4.3.6. Thang đo ―Ý định khởi nghiệp‖
• 4.4. PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA
• 4.4.1. Biến độc lập
• 4.4.2. Biến phụ thuộc
• 4.5. PHÂN TÍCH HỒI QUY TUYẾN TÍNH
• 4.5.1. Phân tích tương quan Pearson
• 4.5.2. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4.5.3. Kiểm tra các giả định của mô hình hồi quy
• 4.5.3.1. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.5.3.2. Kiểm tra hiện tượng tự tương quan
• 4.5.3.3. Kiểm tra giả định tuyến tính
• 4.5.3.4. Kiểm tra phân phối chuẩn của phần dư
• 4.5.3.5. Kiểm tra sự không đổi của phương sai sai số
• 4.5.4. Kiểm định các giả thuyết của mô hình
• 4.5.5. Phương trình hồi quy
• 4.5.6. Kiểm định sự khác biệt của các biến định tính
• 4.5.6.1. Kiểm định sự khác biệt trung bình giữa giới tính và ý định khởi nghiệp
• 4.5.6.2. Kiểm định sự khác biệt trung bình giữa bậc học và ý định khởi nghiệp
• 4.5.6.3. Kiểm định sự khác biệt trung bình giữa trường và ý định khởi nghiệp
• 4.6. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. NHỮNG ĐÓNG GÓP VỀ MẶT LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 5.1.1. Đối với biến ―Thiếu kiến thức và kinh nghiệm‖
• 5.1.2. Đối với biến ―Thiếu nguồn vốn cá nhân‖
• 5.1.3. Đối với biến ―Thiếu nhận thức về tính khả thi‖
• 5.2. HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.2.1. Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp
• 5.2.2. Thiếu sự tự tin
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 02: KẾT QUẢ SPSS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ý Định Khởi Nghiệp Của Sinh Viên TP

Ngày nay, khởi nghiệp kinh doanh đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế. Các quốc gia nỗ lực gia tăng ý định khởi nghiệp, đặc biệt ở sinh viên đại học, nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, tỷ lệ khởi nghiệp của sinh viên đại học có xu hướng giảm, kể cả ở Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào rào cản khởi nghiệp tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM, đo lường mức độ ảnh hưởng và đề xuất giải pháp. Theo Nguyễn Văn Định và cộng sự (2021), thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp được xem là hạt nhân tăng trưởng kinh tế. Việt Nam cũng có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng khoảng cách giữa khát vọng và hành động thực tế vẫn còn lớn.

1.1. Tầm quan trọng của khởi nghiệp đối với nền kinh tế

Khởi nghiệp là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia. Doanh nghiệp mới mang đến sự đổi mới, sáng tạo và đóng góp vào sự phát triển bền vững. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khơi dậy ý định khởi nghiệp ở sinh viên, những người có tiềm năng lớn để tạo ra giá trị cho xã hội. Theo Shamsudin và cộng sự (2017), khởi nghiệp là chiến lược phát triển kinh tế quan trọng để duy trì khả năng cạnh tranh trước xu hướng toàn cầu hóa.

1.2. Thực trạng khởi nghiệp của sinh viên đại học tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều nỗ lực hỗ trợ, tỷ lệ khởi nghiệp của sinh viên đại học ở Việt Nam vẫn còn thấp so với các nước khác. Điều này cho thấy sự tồn tại của những rào cản đáng kể, cản trở sinh viên biến ý định thành hành động. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để xác định và giải quyết những rào cản này. Theo Xuân Hòa (2019), Việt Nam nằm trong top 20 nền kinh tế có tinh thần khởi nghiệp dẫn đầu, nhưng lại có khả năng thực hiện các kế hoạch kinh doanh thấp nhất, chỉ khoảng 3% thành công.

II. Phân Tích Các Rào Cản Ảnh Hưởng Ý Định Khởi Nghiệp Sinh Viên

Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích các rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM. Các rào cản này có thể liên quan đến nguồn vốn khởi nghiệp, kiến thức khởi nghiệp, kỹ năng khởi nghiệp, tinh thần khởi nghiệp, môi trường khởi nghiệp và sự hỗ trợ khởi nghiệp. Xác định chính xác các rào cản này là bước quan trọng để đưa ra các giải pháp phù hợp. Các khó khăn khởi nghiệp có thể đến từ thiếu kỹ năng, thiếu tài chính, thiếu cơ hội và sợ rủi ro (Hadjimanolis và Poutziouris, 2011; Muhanna, 2007; Arenius và Minniti, 2005; Mitchell và Shepherd, 2011).

2.1. Thiếu kiến thức và kinh nghiệm thực tế về khởi nghiệp

Sinh viên thường thiếu kiến thức và kinh nghiệm thực tế về khởi nghiệp, từ lập kế hoạch kinh doanh đến quản lý tài chính và marketing. Điều này khiến họ cảm thấy thiếu tự tin và e ngại khi bắt đầu một dự án kinh doanh. Cần có các chương trình đào tạo và tư vấn khởi nghiệp phù hợp để trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết. Việc thiếu kinh nghiệm khởi nghiệp cũng là một yếu tố then chốt.

2.2. Khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn đầu tư khởi nghiệp

Nguồn vốn là một trong những rào cản lớn nhất đối với sinh viên có ý định khởi nghiệp. Họ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn từ ngân hàng, quỹ đầu tư hoặc các nhà đầu tư cá nhân. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho sinh viên khởi nghiệp, như cho vay ưu đãi, bảo lãnh tín dụng hoặc các chương trình hỗ trợ vốn mồi. Nguồn vốn khởi nghiệp là yếu tố quan trọng để biến ý tưởng thành hiện thực.

III. Đề Xuất Giải Pháp Tháo Gỡ Rào Cản Thúc Đẩy Ý Định Khởi Nghiệp

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm tháo gỡ các rào cản khởi nghiệp và thúc đẩy ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao kiến thức khởi nghiệp, tăng cường hỗ trợ khởi nghiệp, cải thiện môi trường khởi nghiệp và khuyến khích tinh thần khởi nghiệp. Việc khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và ước mơ khởi nghiệp là chìa khóa quan trọng. Cần có sự phối hợp giữa các trường đại học, chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp lành mạnh.

3.1. Xây dựng chương trình đào tạo khởi nghiệp toàn diện

Các trường đại học cần xây dựng các chương trình đào tạo khởi nghiệp toàn diện, bao gồm các môn học về lập kế hoạch kinh doanh, quản lý tài chính, marketing, bán hàng và quản trị nhân sự. Các chương trình này cần được thiết kế một cách thực tế và sinh động, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Cần tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các cuộc thi khởi nghiệp, các buổi hội thảo và các khóa đào tạo ngắn hạn về khởi nghiệp. Việc trang bị kiến thức khởi nghiệp bài bản là vô cùng quan trọng.

3.2. Tăng cường kết nối sinh viên với các nguồn lực hỗ trợ khởi nghiệp

Cần tăng cường kết nối sinh viên với các nguồn lực hỗ trợ khởi nghiệp, như các vườn ươm doanh nghiệp, các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, các quỹ đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư cá nhân. Cần tạo ra một mạng lưới kết nối giữa sinh viên, các doanh nhân thành công và các chuyên gia trong lĩnh vực khởi nghiệp. Việc hỗ trợ khởi nghiệp có thể đến từ việc tư vấn, cố vấn, cung cấp nguồn vốn hoặc tạo cơ hội tiếp cận thị trường.

3.3. Tạo môi trường khuyến khích và tôn vinh tinh thần khởi nghiệp

Cần tạo ra một môi trường khởi nghiệp khuyến khích sự sáng tạo, đổi mới và chấp nhận rủi ro. Cần tổ chức các sự kiện tôn vinh các doanh nhân trẻ thành công và chia sẻ những câu chuyện truyền cảm hứng về khởi nghiệp. Cần xây dựng một văn hóa khởi nghiệp trong cộng đồng sinh viên, nơi mà việc khởi nghiệp được xem là một lựa chọn nghề nghiệp hấp dẫn và đáng tự hào.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Hàm Ý Quản Trị

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng, dựa trên lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) và thuyết sự kiện khởi nghiệp (SEE). Mô hình nghiên cứu đề xuất 5 yếu tố rào cản: thiếu kiến thức và kinh nghiệm, thiếu nguồn vốn, thiếu tự tin, thiếu nhận thức về tính khả thi và thiếu sự ủng hộ. Kết quả cho thấy "thiếu sự tự tin" và "thiếu sự ủng hộ" tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp. "Thiếu sự ủng hộ** có tác động mạnh hơn. Cần có những hàm ý quản trị để giảm thiểu rào cản và tăng ý định khởi nghiệp.

4.1. Phân tích dữ liệu và kết quả hồi quy tuyến tính

Dữ liệu được thu thập từ 323 phiếu khảo sát hợp lệ. Phân tích hồi quy tuyến tính cho thấy chỉ có hai yếu tố rào cản, là "thiếu sự tự tin" và "thiếu sự ủng hộ ** khởi nghiệp**" tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM. Các yếu tố còn lại không có ý nghĩa thống kê. "Thiếu sự ủng hộ ** khởi nghiệp**" có tác động mạnh hơn so với "thiếu sự tự tin".

4.2. Hàm ý quản trị dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có những hàm ý quản trị cụ thể để giảm thiểu các rào cản và tăng ý định khởi nghiệp. Các hàm ý này bao gồm việc tăng cường các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, tạo môi trường khởi nghiệp thân thiện và nâng cao sự tự tin của sinh viên. Cần có sự phối hợp giữa các trường đại học, chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để triển khai các hàm ý này một cách hiệu quả.

V. Kết Luận Nghiên Cứu Về Ý Định Khởi Nghiệp Và Triển Vọng

Nghiên cứu này đã xác định được các rào cản chính tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM, cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quan trọng để xây dựng các chính sách và chương trình hỗ trợ khởi nghiệp hiệu quả hơn. Nghiên cứu cũng mở ra những hướng nghiên cứu tiếp theo về khởi nghiệp trong bối cảnh mới. Các cơ hội việc làm và việc làm sau tốt nghiệp cũng cần được xem xét trong tương quan với khởi nghiệp.

5.1. Tóm tắt những đóng góp về mặt lý thuyết và thực tiễn

Nghiên cứu này đóng góp vào lý thuyết về ý định khởi nghiệp bằng cách xác định các yếu tố rào cản cụ thể và đo lường mức độ ảnh hưởng của chúng. Nghiên cứu cũng có giá trị thực tiễn trong việc cung cấp thông tin cho các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp để xây dựng các chương trình phù hợp hơn với nhu cầu của sinh viên.

5.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu này có một số hạn chế, như phạm vi nghiên cứu hẹp (chỉ tập trung vào sinh viên đại học tại TP.HCM) và phương pháp nghiên cứu chủ yếu là định lượng. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp và xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp, như động lực khởi nghiệp và niềm tin khởi nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khởi nghiệp kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, gia tăng khả năng cạnh tranh quốc gia và giải quyết vấn đề việc làm. Nhận thức rõ điều này, Chính phủ và các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam đã triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ nhằm khơi dậy tinh thần khởi nghiệp ở giới trẻ, tiêu biểu như Đề án 844/QĐ-TTg ngày 18/05/2016 về "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025". Đề án đã ghi nhận nhiều kết quả thực tế với 800 dự án được hỗ trợ, 200 doanh nghiệp khởi nghiệp thành lập và 50 doanh nghiệp gọi vốn thành công từ các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Tuy nhiên, báo cáo từ Cơ quan Giám sát Tinh thần khởi nghiệp toàn cầu (GEM) cho thấy tỷ lệ khởi nghiệp có xu hướng suy giảm tại nhiều nền kinh tế. Tại Việt Nam, dù lọt vào nhóm 20 nền kinh tế dẫn đầu về tinh thần khởi nghiệp, khả năng hiện thực hóa kế hoạch kinh doanh còn thấp khi chỉ khoảng 3% dự án đạt được thành công (Xuân Hòa, 2019). Dù thanh niên trong độ tuổi 18–35 có mức độ nhạy bén và ý định khởi nghiệp cao hơn nhóm trung niên (15,5% so với 11,9%), tỷ lệ khởi nghiệp thực tế của sinh viên đại học vẫn ở mức thấp do các rào cản tâm lý, thiếu hụt kỹ năng, tài chính và sự cản trở từ môi trường xung quanh.

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế trọng điểm (chiếm 0,6% diện tích, 8,34% dân số nhưng đóng góp 20,5% GDP, 27,9% giá trị sản xuất công nghiệp và 37,9% dự án FDI cả nước), đồng thời là nơi tập trung 53 trường đại học và 49 trường cao đẳng (chiếm 22,17% cả nước). Dù đây là môi trường thuận lợi để đào tạo và ươm mầm nguồn nhân lực tri thức trẻ, phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào các nhân tố thúc đẩy ý định khởi nghiệp mà ít đi sâu vào các yếu tố cản trở (rào cản) đối với sinh viên đại học. Do đó, đề tài "Nghiên cứu các rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh" được thực hiện nhằm nhận diện các yếu tố gây cản trở và đo lường mức độ tác động của chúng.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu các rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh và xác định mức độ tác động của chúng, từ đó đề xuất các hàm ý quản trị nhằm khắc phục trở ngại và gia tăng ý định khởi nghiệp của sinh viên.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các nhân tố là rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM.
  2. Đo lường mức độ tác động của mỗi nhân tố rào cản đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM.
  3. Đề xuất các hàm ý quản trị nhằm khắc phục những rào cản đó, góp phần gia tăng ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Những yếu tố nào là rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM?
2. Mức độ tác động của những yếu tố rào cản đó lên ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM như thế nào?
3. Những hàm ý quản trị nào được đề xuất sau khi tiến hành nghiên cứu các rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM.
• Đối tượng khảo sát: Sinh viên tại các trường đại học trên địa bàn TP.HCM trong độ tuổi từ 18 đến 22 tuổi đã, đang và sẽ có ý định khởi nghiệp.
• Phạm vi không gian: Khuôn khổ các trường đại học trên địa bàn TP.HCM.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực hiện trong 10 tuần (từ tháng 01/2023 đến tháng 04/2023); thời gian thu thập dữ liệu khảo sát diễn ra trong 4 tuần (từ đầu tháng 02/2023 đến đầu tháng 03/2023).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hai lý thuyết kinh điển về hành vi và khởi sự kinh doanh:

1. Thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991): Giải thích ý định hành vi thông qua ba nhân tố cốt lõi gồm Thái độ đối với hành vi (Attitude toward the behavior), Chuẩn mực chủ quan (Subjective norm) và Nhận thức kiểm soát hành vi (Perceived behavioral control).
2. Thuyết sự kiện khởi nghiệp (The Entrepreneurial Event - SEE) của Shapero và Sokol (1982): Xác định ý định thành lập doanh nghiệp mới được định hình bởi Yếu tố hoàn cảnh (đẩy/kéo/trung gian) cùng hai trạng thái nhận thức trung gian là Cảm nhận về mong muốn (Perceived desirability) và Cảm nhận tính khả thi (Perceived feasibility).

Tổng hợp 20 công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước (như Luthje & Franke, 2004; Arenius & Minniti, 2005; Shinnar và cộng sự, 2012; Trần Hoàng Bảo Hân, 2021; Phạm Thị Thúy Anh, 2021), tác giả đã chuyển dịch các khía cạnh nhận thức và môi trường thành 5 nhóm biến rào cản độc lập (tác động ngược chiều) tác động lên biến phụ thuộc "Ý định khởi nghiệp" (YD):

• Thiếu kiến thức và kinh nghiệm (KN)
• Thiếu nguồn vốn cá nhân (NV)
• Thiếu sự tự tin (TT)
• Thiếu nhận thức về tính khả thi (KT)
• Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp (UH)

Phương pháp nghiên cứu và quy trình xử lý dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thuần túy với quy trình triển khai như sau:

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu phi xác suất (thuận tiện).
• Quy mô mẫu: Bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc đóng (thang đo Likert 5 mức độ) được gửi gián tiếp qua thư điện tử đến 360 sinh viên đại học tại TP.HCM. Kết quả thu về 323 phiếu khảo sát hợp lệ đưa vào phân tích.
• Phương pháp và công cụ phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để thực hiện:
  • Thống kê mô tả và phân tích giá trị trung bình mẫu.
  • Đánh giá độ tin cậy thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha (loại các biến quan sát có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0,3).
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho biến độc lập và biến phụ thuộc (sử dụng phép trích Principal Axis Factoring / Principal Components và phép xoay Promax / Varimax, kiểm định KMO và Bartlett).
  • Phân tích hệ số tương quan Pearson nhằm kiểm tra quan hệ tuyến tính giữa các biến.
  • Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến, kiểm định độ phù hợp của mô hình (hệ số $R^2$, ANOVA), kiểm tra các hiện tượng vi phạm giả định (đa cộng tuyến qua hệ số VIF, tự tương quan qua Durbin-Watson, phân phối chuẩn phần dư, tính đồng nhất phương sai).
  • Kiểm định sự khác biệt giá trị trung bình theo các biến nhân khẩu học (giới tính, bậc học, trường đại học) bằng Independent Samples T-test và One-Way ANOVA.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tỷ lệ sinh viên khởi nghiệp tại Việt Nam còn thấp dù có nhiều chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và sự năng động của thị trường TP.HCM. Tác giả chỉ ra khoảng cách giữa tinh thần khởi nghiệp và hành động thực tế, làm rõ mục tiêu, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (các rào cản), đối tượng khảo sát (sinh viên 18–22 tuổi), phạm vi thời gian (tháng 01–04/2023) và phạm vi không gian tại các trường đại học ở TP.HCM. Chương này cũng phân tích ý nghĩa lý luận trong việc bổ sung góc nhìn về rào cản khởi nghiệp và ý nghĩa thực tiễn đối với công tác đào tạo của các trường đại học và cơ quan quản lý.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương 2 hệ thống hóa các định nghĩa về khởi nghiệp kinh doanh, ý định khởi nghiệp và rào cản khởi nghiệp (những yếu tố ngăn chặn hoặc làm chậm việc thực hiện ý định). Tác giả phân tích chuyên sâu hai lý thuyết nền tảng TPB (Ajzen, 1991) và SEE (Shapero & Sokol, 1982), đồng thời lược khảo chi tiết 20 mô hình nghiên cứu liên quan (10 nghiên cứu quốc tế và 10 nghiên cứu tại Việt Nam).

Dựa trên khoảng trống nghiên cứu về việc thiếu vắng các khảo sát chuyên biệt về rào cản của sinh viên tại TP.HCM, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 5 giả thuyết tác động ngược chiều:

Mã giả thuyết	Nội dung giả thuyết	Chiều tác động giả định
H1	Thiếu kiến thức và kinh nghiệm có tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của SVĐH tại TP.HCM	Âm (-)
H2	Thiếu nguồn vốn cá nhân có tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của SVĐH tại TP.HCM	Âm (-)
H3	Thiếu sự tự tin có tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của SVĐH tại TP.HCM	Âm (-)
H4	Thiếu nhận thức về tính khả thi có tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của SVĐH tại TP.HCM	Âm (-)
H5	Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp có tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của SVĐH tại TP.HCM	Âm (-)

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa quy trình nghiên cứu từ xây dựng thang đo nháp, điều chỉnh thang đo chính thức, thiết kế bảng câu hỏi khảo sát đến cách thức thu thập dữ liệu gián tiếp qua email với cỡ mẫu hợp lệ $N = 323$. Tác giả trình bày các tiêu chuẩn kiểm định định lượng trên SPSS 20.0 bao gồm: đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha $\ge 0,6$, tương quan biến - tổng $\ge 0,3$), phân tích EFA (hệ số KMO từ 0,5 đến 1, Sig Bartlett $< 0,05$, tổng phương sai trích $\ge 50%$, hệ số tải nhân tố $\ge 0,5$), phân tích tương quan Pearson, phương pháp hồi quy tuyến tính Enter, các bước kiểm tra vi phạm giả định hồi quy và kiểm định khác biệt trung bình của các biến định tính.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 trình bày toàn bộ số liệu thống kê thu được từ 323 mẫu:

• Đánh giá thang đo: Các thang đo thành phần của 5 biến độc lập (KN, NV, TT, KT, UH) và biến phụ thuộc (YD) đều đạt độ tin cậy Cronbach's Alpha và giá trị hội tụ trong phân tích EFA.
• Phân tích hồi quy đa biến: Kết quả kiểm định hồi quy cho thấy mô hình đạt độ tương thích thống kê. Kiểm tra các giả định cho thấy không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số VIF đều ở mức an toàn), phương sai sai số không đổi và phần dư phân phối chuẩn.
• Kiểm định giả thuyết: Trong 5 yếu tố rào cản đưa vào mô hình, chỉ có 2 yếu tố có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$) và tác động ngược chiều (-) đến ý định khởi nghiệp của sinh viên:
  1. Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp (UH): Có tác động ngược chiều mạnh nhất.
  2. Thiếu sự tự tin (TT): Có tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp.
  3. Ba yếu tố còn lại (Thiếu kiến thức và kinh nghiệm - KN, Thiếu nguồn vốn cá nhân - NV, Thiếu nhận thức về tính khả thi - KT) không có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy của mẫu nghiên cứu này.
• Kiểm định biến định tính: Thực hiện kiểm định sự khác biệt trung bình giữa ý định khởi nghiệp theo giới tính, bậc học và trường đại học của sinh viên khảo sát.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 5 đúc kết các kết quả đạt được, chỉ rõ đóng góp lý thuyết khi kiểm chứng mô hình rào cản trên nhóm đối tượng sinh viên đại học tại TP.HCM. Tác giả xây dựng các hàm ý quản trị tập trung vào 2 rào cản có ý nghĩa thực tế: giải pháp nâng cao sự ủng hộ khởi nghiệp từ gia đình, nhà trường, xã hội và các giải pháp gia tăng sự tự tin cho sinh viên. Đồng thời, chương này chỉ ra các giới hạn của nghiên cứu và đề xuất định hướng phát triển cho các công trình tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Nhận diện mức độ tác động của rào cản: Khác với các giả định ban đầu khi xây dựng mô hình 5 nhân tố, kết quả phân tích hồi quy thực nghiệm chỉ ra chỉ có 02 rào cản thực sự tác động tiêu cực có ý nghĩa thống kê đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM:
  • Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp (UH): Là rào cản tác động mạnh nhất. Đặc điểm văn hóa Á Đông và tính gắn kết gia đình tại Việt Nam khiến ý kiến của bố mẹ, người thân và mạng lưới xã hội có tính chi phối lớn đến việc định hướng nghề nghiệp của sinh viên.
  • Thiếu sự tự tin (TT): Là rào cản tâm lý tác động tiêu cực tiếp theo, xuất phát từ việc sinh viên e ngại rủi ro, sợ thất bại và cảm thấy bản thân chưa đủ năng lực kiểm soát hoạt động kinh doanh độc lập.
  • Các yếu tố không có ý nghĩa thống kê: "Thiếu kiến thức và kinh nghiệm", "Thiếu nguồn vốn cá nhân" và "Thiếu nhận thức về tính khả thi" không cho thấy tác động trực tiếp mang tính cản trở có ý nghĩa thống kê trong mẫu khảo sát này. Điều này phản ánh sinh viên có thể xem vốn hay kiến thức là những điều kiện có thể bổ sung, tích lũy dần chứ không hẳn là yếu tố triệt tiêu ý định ban đầu.

Giải pháp và hàm ý quản trị do tác giả đề xuất

1. Giải tỏa rào cản "Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp":
   • Về phía gia đình và xã hội: Truyền thông nâng cao nhận thức của phụ huynh và cộng đồng về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyển dịch từ định kiến "tìm kiếm công việc ổn định" sang khuyến khích tinh thần tự chủ kinh doanh.
   • Về phía nhà trường: Xây dựng môi trường học thuật cởi mở, thành lập các câu lạc bộ, vườn ươm khởi nghiệp, kết nối mạng lưới cựu sinh viên khởi nghiệp thành công nhằm tạo điểm tựa tinh thần và môi trường hỗ trợ vững chắc cho sinh viên.
2. Khắc phục rào cản "Thiếu sự tự tin":
   • Đổi mới phương pháp giảng dạy khởi nghiệp theo hướng thực chiến: tổ chức các cuộc thi ý tưởng kinh doanh, chương trình mô phỏng kinh doanh (business simulation), rèn luyện kỹ năng mềm, kỹ năng quản trị rủi ro và xử lý khủng hoảng.
   • Tạo cơ hội cho sinh viên tiếp xúc với các chuyên gia, doanh nhân thông qua các buổi cố vấn (mentoring) để củng cố bản lĩnh, giải tỏa tâm lý lo sợ thất bại.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung cơ sở dữ liệu thực nghiệm về mô hình rào cản khởi nghiệp tại một đô thị đặc thù của Việt Nam (TP.HCM), kiểm chứng tính ứng dụng của thuyết TPB và SEE dưới góc độ các nhân tố cản trở hành vi thay vì các nhân tố thúc đẩy thuần túy.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bằng chứng định lượng giúp các trường đại học và cơ quan hoạch định chính sách hiểu rõ sinh viên không chỉ cần vốn hay lý thuyết suông, mà yếu tố tiên quyết cần tháo gỡ nằm ở rào cản tinh thần (sự ủng hộ của gia đình/xã hội) và rào cản tâm lý (sự tự tin cá nhân).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự nhận định một số hạn chế trong quá trình thực hiện:

• Phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất (thuận tiện) với kích thước mẫu dừng lại ở 323 phiếu hợp lệ. Cỡ mẫu này chưa đại diện hoàn toàn cho tổng thể toàn bộ sinh viên đại học trên địa bàn TP.HCM.
• Phạm vi không gian: Khảo sát chỉ giới hạn trong khuôn khổ các trường đại học tại TP.HCM, chưa mở rộng so sánh với các đô thị khác hoặc các tỉnh thành có điều kiện kinh tế - xã hội khác biệt.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu khảo sát thu thập trong thời gian ngắn (4 tuần, từ tháng 02 đến tháng 03/2023), do đó chưa phản ánh được sự biến động trong nhận thức của sinh viên theo các giai đoạn học tập hoặc biến động kinh tế vĩ mô.
• Mô hình nghiên cứu: Có 3 biến độc lập không đạt ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy, gợi mở khả năng các yếu tố này có thể đóng vai trò là biến trung gian hoặc biến điều tiết trong các mối quan hệ phức tạp hơn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tăng quy mô mẫu và áp dụng các phương pháp lấy mẫu xác suất để nâng cao tính đại diện.
• Mở rộng phạm vi khảo sát sang các khu vực địa lý khác ngoài TP.HCM để so sánh đối chứng.
• Bổ sung các biến trung gian, biến điều tiết hoặc tích hợp phương pháp nghiên cứu định tính (phỏng vấn sâu) nhằm đào sâu nguyên nhân khiến các yếu tố kiến thức, vốn không phát huy ý nghĩa thống kê trực tiếp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo học thuật hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị khởi nghiệp, Kinh tế giáo dục: Tham khảo khung phân tích rào cản khởi nghiệp, cách thức kế thừa và điều chỉnh các biến từ thuyết TPB (Ajzen) và SEE (Shapero & Sokol).
• Người thực hiện đề tài nghiên cứu định lượng: Có thể tham khảo quy trình khảo sát, cấu trúc thang đo Likert đánh giá rào cản và các bước xử lý số liệu trên phần mềm SPSS 20.0 (Cronbach's Alpha, EFA, hồi quy tuyến tính, kiểm định giả định hồi quy).
• Ban giám hiệu các trường đại học và ban quản lý vườn ươm doanh nghiệp trẻ: Vận dụng các hàm ý quản trị trong việc thiết kế chương trình đào tạo, câu lạc bộ khởi nghiệp và cơ chế kết nối gia đình - nhà trường nhằm hỗ trợ tâm lý cho sinh viên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hai lý thuyết nền tảng nào được tác giả sử dụng để xây dựng mô hình nghiên cứu?

Tác giả dựa trên hai lý thuyết nền tảng kinh điển: Thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991) với ba nhân tố (thái độ đối với hành vi, chuẩn mực chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi) và Thuyết sự kiện khởi nghiệp (The Entrepreneurial Event - SEE) của Shapero và Sokol (1982) với các yếu tố hoàn cảnh cùng cảm nhận về mong muốn và tính khả thi.

2. Kết quả phân tích hồi quy xác định những rào cản nào thực sự tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của sinh viên?

Trong 5 rào cản đưa vào mô hình, chỉ có 02 rào cản có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$) và tác động ngược chiều đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM:

1. Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp (UH) (tác động ngược chiều mạnh nhất).
2. Thiếu sự tự tin (TT) (tác động ngược chiều tiếp theo).

3. Những nhân tố rào cản nào không có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy của nghiên cứu?

Ba nhân tố rào cản không có ý nghĩa thống kê trong mô hình phân tích hồi quy tuyến tính gồm có:

1. Thiếu kiến thức và kinh nghiệm (KN)
2. Thiếu nguồn vốn cá nhân (NV)
3. Thiếu nhận thức về tính khả thi (KT)

4. Kích thước mẫu khảo sát thực tế và phương pháp chọn mẫu của đề tài là gì?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất. Tác giả phát bảng câu hỏi gián tiếp qua email tới 360 sinh viên tại các trường đại học ở TP.HCM trong độ tuổi từ 18 đến 22 và thu về 323 phiếu khảo sát hợp lệ để tiến hành phân tích trên SPSS 20.0.

5. Hàm ý quản trị của khóa luận tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào?

Hàm ý quản trị tập trung trực diện vào việc gỡ bỏ 2 rào cản có ý nghĩa thống kê:

• Nâng cao sự ủng hộ khởi nghiệp thông qua việc thay đổi nhận thức của gia đình, đẩy mạnh truyền thông xã hội và xây dựng môi trường vườn ươm, câu lạc bộ nâng đỡ từ nhà trường.
• Nâng cao sự tự tin cho sinh viên thông qua đổi mới đào tạo thực chiến, tổ chức cuộc thi mô phỏng kinh doanh và kết nối chương trình cố vấn (mentorship) từ các doanh nhân thực tế.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Yến Nhi đã hệ thống hóa và kiểm định thành công mô hình các rào cản tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên đại học tại TP.HCM dựa trên khung lý thuyết TPB và SEE. Nghiên cứu thực nghiệm trên 323 mẫu hợp lệ khẳng định "Thiếu sự ủng hộ khởi nghiệp" và "Thiếu sự tự tin" là hai rào cản cốt lõi làm suy giảm ý định khởi nghiệp, trong đó sự thiếu vắng ủng hộ từ gia đình và xã hội có tác động tiêu cực lớn nhất. Những phát hiện này cung cấp cơ sở thực tiễn chuẩn xác để các trường đại học và cơ quan quản lý điều chỉnh chương trình hỗ trợ, tập trung giải tỏa rào cản tâm lý và tăng cường môi trường nâng đỡ tinh thần cho sinh viên khởi nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả c ng đã nêu rõ lý do chọn đề tài là nhằm thúc đẩy tinh thần KNKD ở mọi đối tượng, mọi lứa tuổi có đam mê, nhi t huyết khởi nghi p nhưng lại chùn bước trước những nỗi sợ, đặc bi t là ở những sinh viên còn đang ngồi trên ghế trường đại học. Bên cạnh đó, tác giả còn trình bày thêm các mục tiêu đi k m với các câu h i nghiên cứu, xác định rõ đối tượng, phạm vi và PPNC cho toàn bài, phần ý nghĩa của đề tài và kết cấu bài c ng được trình bày khá rõ nét ở cuối chương này. 10 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM 2.

Khái niệm Khởi nghiệp kinh doanh Từ trước đến nay, KNKD luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu ở mỗi quốc gia và là đề tài được nghiên cứu rất nhiều trên thế giới. Vì vậy, các quan điểm về khởi nghi p luôn khác nhau ở từng thời điểm khác nhau và định nghĩa khởi nghi p không phải chỉ có một. Theo từ điển tiếng Vi t, định nghĩa khởi nghi p được giải nghĩa là "bắt đầu sự nghi p". "Thuật ngữ này trong tiếng Anh được gọi là ―Entrepreneurship‖ (hay Start-up) có nguồn gốc từ tiếng Pháp ―Entreprendre‖ với ý nghĩa là sự đảm đương" (Trần Hoàng Bảo Hân, 2021).

Theo Nguyễn Thu Thủy (2015), "KNKD là vi c một cá nhân (một mình hoặc cùng người khác) tận dụng cơ hội kinh doanh mới". Hoặc theo Bird (1988), "KNKD là một thái độ làm vi c đề cao tính độc lập, tự chủ, sáng tạo, luôn luôn đổi mới và sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tạo ra giá trị mới cho doanh nghi p hi n tại". Một nhà nghiên cứu khác là MacMillan (1993) cho rằng "KNKD là vi c cá nhân chấp nhận mọi rủi ro để tạo lập ra một doanh nghi p mới hoặc mở một cửa hàng kinh doanh mới vì mục đích tạo ra lợi nhuận và làm giàu". Tóm lại, trong nghiên cứu này, "khởi nghi p sẽ được hiểu là sự tạo dựng một công vi c kinh doanh mới hay thành lập một doanh nghi p mới thông qua những ý tưởng kinh doanh sáng tạo và tận dụng được các cơ hội để đạt được sự hài lòng trong vi c kinh doanh của chính mình" (Koe và cộng sự, 2012).

Quan điểm này dễ hiểu và có nét tương đồng với các quan điểm về khởi nghi p trước đó. Khái niệm Ý định khởi nghiệp Theo Krueger (2003), "ý định là trạng thái nhận thức ngay trước khi thực hi n một hành vi". "Ý định đại di n cho mức độ cam kết về hành vi sẽ thực hi n trong tương lai" (Krueger, 1993). "Ý định khởi nghi p có thể được hiểu là sự liên quan đến ý định của một cá nhân để bắt đầu một doanh nghi p" (Souitaris và cộng sự, 2007); "là một quá trình 11 định hướng vi c lập kế hoạch và triển khai thực hi n một kế hoạch tạo lập doanh nghi p" (Gupta và Bhawe, 2007).

Một quan điểm khác về ý định khởi nghi p được đưa ra bởi Kuckertz và Wagner (2010) là "ý định khởi nghi p bắt nguồn từ vi c nhận ra cơ hội, tận dụng các nguồn lực có sẵn và sự hỗ trợ của môi trường để tạo lập doanh nghi p". Shapero và Sokol (1982) lại cho rằng "những người có ý định KNKD là những cá nhân sẵn sàng tiên phong trong vi c nắm bắt các cơ hội kinh doanh hấp dẫn mà họ nhận biết được". Nếu một cá nhân có thái độ tích cực, có suy nghĩ, ý định nghiêm túc về hành động KNKD thì phần lớn hành động đó sẽ diễn ra. "Một ý định mạnh mẽ sẽ dẫn đến sự nỗ lực hết mình để bắt đầu khởi sự công vi c kinh doanh" (Krueger và Brazeal,1994).

Ý định khởi nghi p là một yếu tố có trước còn quyết định vi c thực hi n hành vi khởi nghi p là yếu tố có sau. "Ý định khởi nghi p thường đi trước hành động khởi nghi p và ảnh hưởng đến vi c tạo ra các dự án kinh doanh mới" (Douglas, 2013). Tóm lại, có thể cho rằng "hành vi KNKD trong tương lai có khả năng được dự báo tương đối chuẩn xác bởi ý định khởi nghi p" (Trần Hoàng Bảo Hân, 2021). Khái niệm Rào cản khởi nghiệp Vi c hình thành và biến ý định kinh doanh thành vi c thành lập một doanh nghi p mới có thể được tăng cường hoặc cản trở bởi nhiều yếu tố.

Ý định khởi nghi p và hoạt động kinh doanh đòi h i một môi trường hỗ trợ xã hội được đặc trưng bởi các thông l , giá trị và chuẩn mực văn hóa, xã hội hỗ trợ và hợp pháp hóa tinh thần kinh doanh. Sự vắng mặt của những khía cạnh này có thể khiến tinh thần khởi nghi p của các cá nhân bị lung lay. Điều này sẽ tác động tiêu cực đến ý định khởi nghi p và cuối cùng là hoạt động kinh doanh (Kibler và cộng sự, 2014). Mọi người không phải lúc nào c ng hành động theo ý định của họ do kết quả của nhiều những trở ngại mà họ gặp phải khi cố gắng biến ý định thành hi n thực (Ajzen và Fishbein, 1975).

Theo từ điển tiếng Vi t, rào cản là những yếu tố gây cản trở hoặc gây khó khăn khi tiếp cận, phát triển của một cá nhân, tổ chức trong một lĩnh vực nào đó. Yếu tố rào cản có thể đóng góp tích cực hoặc tiêu cực trong một quá trình. Tuy nhiên, trong phạm vi bài nghiên cứu này, các rào cản không chỉ cản 12 trở vi c thực hi n các ý định khởi nghi p mà còn tác động tiêu cực đến vi c thực hi n các ý định tăng trưởng (Doern, 2011). Theo Kuckertz và Wagner (2010) định nghĩa "rào cản khởi nghi p là các yếu tố ngăn chặn hoặc kìm hãm sự gia nhập hay phát triển của một yếu tố mới với thị trường hi n tại.

Nói cách khác, rào cản khởi nghi p là những yếu tố làm chậm hoặc ngăn chặn ý định KNKD". LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI CÓ KẾ HOẠCH (TPB) Theo Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) của Ajzen và Fishbein (1975), "hai yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định là Thái độ đối với hành vi và Chuẩn mực chủ quan". Trên cơ sở đã đưa ra trước đó, Ajzen (1991) đã phát triển "Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) nhằm khắc phục những hạn chế còn tồn đọng trong mô hình ban đầu về vi c giải quyết kiểm soát hành vi và bổ sung nhân tố thứ ba có ảnh hưởng đến ý định của con người là nhân tố Nhận thức kiểm soát hành vi" như Hình 2. Mô hình về ý định của Ajzen (1991) (Nguồn: Ajzen, 1991) T á độ đối với àn v : "Thái độ của một cá nhân đối với hành vi thể hi n mức độ đánh giá tiêu cực hoặc tích cực của cá nhân đối với hành vi" (Ajzen, 1991).

Thái độ chịu ảnh hưởng bởi giá trị mong đợi của cá nhân. 13 Chuẩn mực chủ quan: "Chuẩn mực chủ quan đề cập đến các áp lực xã hội có thể ảnh hưởng đến vi c thực hi n một hành vi nhất định, không chỉ là ảnh hưởng của nền văn hóa kinh doanh mà còn có thể là nhận định của người khác (gia đình, bạn b ) cảm thấy như thế nào khi cá nhân thực hi n hành vi đó" (Ajzen, 1991). Nhận thức kiểm soát àn v : "Nhân tố này chỉ ra mức độ sự dễ dàng hay khó khăn khi thực hi n hành vi. Nhận thức của cá nhân là khả năng của bản thân và nguồn lực để thực hi n hành vi" (Ajzen, 1991).

"Nó sẽ cho phép dự đoán cả những hành vi không hoàn toàn điều khiển được với giả định một hành vi có thể được dự báo hoặc được giải thích bởi dự định để thực hi n hành vi đó" (Kolvereid, 1996). Đây là yếu tố được Ajzen (1991) xem là quan trọng nhất trong mô hình hành vi có kế hoạch và có tác động trực tiếp đến xu hướng thực hi n hành vi. Mô hình này của Ajzen (1991) được sử dụng vô cùng rộng rãi trong nhiều nghiên cứu liên quan đến ý định của cá nhân và cụ thể ở đây là ý định khởi nghi p. Các yếu tố rào cản tác động đến ý định khởi nghi p của SVĐH tại TP.HCM trong nghiên cứu này c ng được xây dựng dựa trên MHNC của Ajzen (1991).

LÝ THUYẾT SỰ KIỆN KHỞI NGHIỆP (SEE) Thuyết ―Sự ki n khởi nghi p‖ của Shapero và Sokol (1982) là một MHNC khá cổ điển, đã được nghiên cứu và phát triển hơn 40 năm qua. Tuy nhiên, nó vẫn được áp dụng khá phổ biến trong các nghiên cứu về khởi nghi p xưa và nay bởi tính hữu ích của nó. "Các yếu tố hoàn cảnh cá nhân, cảm nhận của cá nhân về tính khả thi và cảm nhận của cá nhân về mong muốn khởi nghi p sẽ tác động đáng kể đến quyết định lựa chọn để thành lập một doanh nghi p mới của họ" (Ngô Thị Mỵ Châu, 2019) như Hình 2. Thuyết sự kiện khởi nghiệp - SEE (Nguồn: S apero và Sokol, 1982) Yếu tố oàn cảnh: Theo Shapero và Sokol (1982), "đa số cá nhân thường có xu hướng thích sự ổn định, không muốn thay đổi trạng thái hi n tại cho đến khi phải đối mặt với những sự lựa chọn khác nhau hay một tình huống bất ngờ nào đó xảy ra buộc cá nhân đó phải thay đổi để thích nghi".

Theo mô hình, sự ki n khởi nghi p của các cá nhân bắt nguồn từ các yếu tố hoàn cảnh. Các yếu tố này có thể được chia thành ba nhóm sau đây: những thay đổi tiêu cực (yếu tố đẩy) như thay đổi chỗ ở, bị đuổi vi c, bất mãn trong công vi c, thay đổi công vi c, hoặc là ly hôn,…; những thay đổi tích cực (yếu tố kéo) như có được ý tưởng mới, có được nguồn tài trợ tài chính, có khách hàng, tìm được đối tác chiến lược,…; và các yếu tố trung gian như tốt nghi p ra trường,… 15 Tuy nhiên, trong quá trình nảy sinh ý định khởi nghi p đến lúc thành lập doanh nghi p mới sẽ có thêm sự can thi p của hai nhóm yếu tố trung gian là mong muốn và khả thi. Cả hai yếu tố này được hình thành từ nhận thức của mỗi cá nhân về môi trường xung quanh, văn hóa, xã hội, kinh tế, giáo dục. Nói cách khác, "quyết định khởi nghi p chỉ chính thức được hình thành khi mỗi cá nhân cảm nhận được hành vi khởi nghi p tồn tại song song hai yếu tố là mong muốn và khả thi" (Shapero và Sokol, 1982).