Xây dựng quy trình và phương thức tổ chức thực hiện kiểm toán hoạt động đối với đơn vị sự nghiệp có thu

Xây dựng quy trình và phương thức kiểm toán hoạt động cho đơn vị sự nghiệp có thu, đảm bảo hiệu quả và minh bạch trong quản lý tài chính.

• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Trình Kiểm Toán Hoạt Động Đối Với Đơn Vị Sự Nghiệp Có Thu
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG THỨC TỔ CHỨC THỰC HIỆN KTHS ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SNCT
• 1.1. Tổng quan về KTHS KTNN của tất cả các nước trên thế giới trong giai đoạn đầu hoạt động
• 1.2. Khái niệm, đối tượng, mục tiêu của KTHS
• 1.2.1. Khái niệm KTHS
• 1.2.2. Mục đích KTHS
• 1.2.3. Đối tượng của KTHS
• 1.2.4. Phạm vi KTHS
• 1.2.5. Đặc điểm của quy trình KTHS
• 1.3. Thực hiện kiểm toán
• 1.3.1. Chuẩn bị kiểm toán
• 1.3.2. Thực hiện kiểm toán
• 1.3.3. Báo cáo kiểm toán
• 1.3.4. Kiểm tra (hoặc theo dõi) sau kiểm toán
• 1.4. Các phương thức tổ chức thực hiện các cuộc kiểm toán
• 1.4.1. Hiểu theo nghĩa chung nhất
• 1.4.2. Tổ chức lực lượng thực hiện cuộc kiểm toán
• 1.4.3. Tổ chức quản hộ quản lý trong KTHS
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM CỦA KTNN CÁC NƯỚC VỀ KTHS ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC CÔNG; THỰC TRẠNG QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG THỨC TỔ CHỨC THỰC HIỆN KIỂM TOÁN BCTC ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SN CỦA KTNN VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG THỨC TỔ CHỨC THỰC HIỆN KTHS ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SNCT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kiểm Toán Hoạt Động Đơn Vị Sự Nghiệp Có Thu

Các đơn vị sự nghiệp có thu (SNCT) ngày càng phát triển, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Quản lý tài chính hiệu quả và minh bạch tại các đơn vị này là rất cần thiết. Kiểm toán hoạt động (KTHĐ) đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Chính phủ đã khẳng định nhiệm vụ của kiểm toán nhà nước (KTNN) trong công cuộc cải cách hành chính công: "Đổi mới công tác kiểm toán đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp nhằm nâng cao trách nhiệm và hiệu quả sử dụng kinh phí từ NSNN". Do đó, xây dựng một quy trình KTHĐ chuẩn mực cho các đơn vị SNCT là vô cùng cấp thiết. Đề tài "Xây dựng quy trình kiểm toán và phương thức tổ chức thực hiện KTHĐ đối với đơn vị SNCT" ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu này.

1.1. Mục tiêu của Kiểm Toán Hoạt Động

Mục tiêu chính của KTHĐ là đánh giá tính hiệu quả hoạt động, tính kinh tế và tính hiệu lực của các hoạt động trong đơn vị SNCT. Điều này bao gồm việc xem xét quy trình quản lý, sử dụng nguồn lực, và đạt được các mục tiêu đề ra. Theo tài liệu nghiên cứu, mục tiêu còn bao gồm: (1) Hệ thống hóa lý luận về KTHĐ và đơn vị SNCT, (2) Đánh giá thực trạng hoạt động của đơn vị SNCT và việc thực hiện quy trình kiểm toán ngân sách, (3) Đề xuất xây dựng quy trình KTHĐ, phương thức tổ chức kiểm toán và kiến nghị giải pháp.

1.2. Đối tượng và Phạm vi Kiểm Toán Hoạt Động

Đối tượng của KTHĐ là quá trình quản lý và sử dụng nguồn lực (tài chính và phi tài chính) cho hoạt động của đơn vị SNCT. Phạm vi KTHĐ bao gồm các chương trình, dự án, chức năng, nhiệm vụ của đơn vị. Phạm vi nghiên cứu của đề tài là các vấn đề cả lý luận và thực tiễn trong KTHĐ đối với đơn vị SNCT do KTNN thực hiện. Theo tài liệu nghiên cứu, đề tài tập trung nghiên cứu nội dung chủ yếu của quy trình kiểm toán áp dụng trong KTHĐ: mục tiêu, phạm vi, trình tự, phương pháp.

II. Thách Thức Trong Kiểm Toán Hiệu Quả Đơn Vị Sự Nghiệp

Việc triển khai kiểm toán hiệu quả tại các đơn vị SNCT gặp nhiều thách thức. Thứ nhất, đặc thù hoạt động của mỗi đơn vị SNCT rất khác nhau, đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức sâu rộng về nhiều lĩnh vực. Thứ hai, việc xác định tiêu chuẩn đánh giá tính kinh tế, tính hiệu lực, tính hiệu quả không phải lúc nào cũng dễ dàng, do thiếu các chuẩn mực rõ ràng. Thứ ba, việc thu thập bằng chứng và đánh giá rủi ro kiểm toán cũng phức tạp hơn so với kiểm toán tài chính, do tính chất định tính của nhiều hoạt động. Theo tài liệu nghiên cứu, KTNN cần có quy trình kiểm toán và định hướng các phương thức tổ chức thực hiện kiểm toán đối với các đơn vị SNCT.

2.1. Xác định Tiêu Chuẩn Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động

Một trong những thách thức lớn nhất là xác định các tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả hoạt động. Các tiêu chuẩn này phải phù hợp với đặc thù của từng đơn vị SNCT và phải có tính định lượng để có thể đo lường được. Theo tài liệu nghiên cứu, việc xác định tiêu chuẩn đánh giá trong KTHĐ là một trong những đặc thù của KTHĐ khác với kiểm toán báo cáo tài chính, các tiêu chuẩn đánh giá KTHĐ không thống nhất giữa các ngành, các tổ chức.

2.2. Thu Thập và Đánh Giá Bằng Chứng Kiểm Toán

Việc thu thập bằng chứng kiểm toán trong KTHĐ thường khó khăn hơn so với kiểm toán tài chính, do nhiều hoạt động mang tính định tính. Kiểm toán viên cần sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để thu thập bằng chứng, bao gồm phỏng vấn, khảo sát, phân tích dữ liệu, và quan sát trực tiếp. Bằng chứng này hỗ trợ việc đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động và đưa ra các khuyến nghị cải tiến phù hợp. Việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát mở rộng chỉ tiến hành khi cần thiết phải làm rõ vấn đề.

2.3. Đánh Giá Rủi Ro Kiểm Toán Trong Hoạt Động

Việc đánh giá rủi ro kiểm toán trong KTHĐ đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức sâu rộng về hoạt động của đơn vị SNCT. Rủi ro có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm kiểm soát nội bộ yếu kém, quản lý tài chính không hiệu quả, và các hoạt động không tuân thủ quy định. Đánh giá rủi ro giúp kiểm toán viên tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao nhất và đưa ra các khuyến nghị phù hợp. KTV khi thực hiện khảo sát hệ thống KSNB trong kiểm toán BCTC chủ yếu quan tâm đến KSNB lĩnh vực tài chính để xác định rủi ro kiểm toán.

III. Xây Dựng Quy Trình Kiểm Toán Chi Tiết Hướng Dẫn Từng Bước

Xây dựng một quy trình kiểm toán chi tiết là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả của KTHĐ tại các đơn vị SNCT. Quy trình kiểm toán này cần bao gồm các bước sau: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, lập báo cáo kiểm toán, và theo dõi việc thực hiện các kiến nghị kiểm toán. Mỗi bước cần được thực hiện một cách cẩn thận và có hệ thống để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả kiểm toán. Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán của cuộc KTHĐ cũng có những thủ tục công việc cơ bản giống như đối với cuộc kiểm toán BCTC.

3.1. Lập Kế Hoạch Kiểm Toán Hoạt Động

Bước đầu tiên là lập kế hoạch kiểm toán, bao gồm xác định mục tiêu kiểm toán, phạm vi kiểm toán, phương pháp kiểm toán, và nguồn lực cần thiết. Kế hoạch kiểm toán cần được xây dựng dựa trên đánh giá rủi ro và phải phù hợp với đặc thù của từng đơn vị SNCT. Trong một cuộc KTHĐ với một mục tiêu chung thường liên quan đến rất nhiều vấn đề quản lý của tổ chức, do vậy nó có tính đa dạng hơn đối với cuộc kiểm toán tài chính.

3.2. Thực Hiện Kiểm Toán Tuân Thủ và Kiểm Toán Hoạt Động

Giai đoạn thực hiện kiểm toán bao gồm thu thập bằng chứng kiểm toán, đánh giá kiểm soát nội bộ, và thực hiện các thử nghiệm kiểm toán. Kiểm toán viên cần tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán và phải có thái độ hoài nghi nghề nghiệp để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả kiểm toán. KTHĐ dù với những đối tượng kiểm toán là một chức năng, một nhiệm vụ, một chương trình của một tổ chức hay kiểm toán toàn diện hoạt động của một tổ chức thì hoạt động kiểm toán cũng có đặc thù là thực hiện các thủ tục để đánh giá cả một quá trình.

3.3. Lập Báo Cáo Kiểm Toán Hoạt Động Chi Tiết

Báo cáo kiểm toán cần trình bày rõ ràng và đầy đủ các phát hiện kiểm toán, kết luận kiểm toán, và kiến nghị kiểm toán. Báo cáo cần phải khách quan, chính xác, và có tính xây dựng. Báo cáo KTHĐ lấy việc trình bày logic tự đánh giá thực trạng, xác định nguyên nhân đến kiến nghị làm trọng tâm, còn BCKT BCTC lấy việc trình bày những kết quả so sánh số liệu kiểm toán, xác định những sai phạm và đi đến kết luận (xác nhận báo cáo tài chính) làm trọng tâm.

IV. Phương Pháp Kiểm Toán Hiệu Quả Cho Đơn Vị Sự Nghiệp Có Thu

Để thực hiện KTHĐ hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp kiểm toán phù hợp. Các phương pháp này bao gồm: kiểm tra chứng từ, phỏng vấn, quan sát, phân tích dữ liệu, và sử dụng các công cụ hỗ trợ kiểm toán. Kiểm toán viên cần lựa chọn phương pháp phù hợp với từng loại hoạt động và từng giai đoạn của quy trình kiểm toán. KTHĐ tiến hành kiểm tra, đánh giá hoạt động được thực hiện với mọi nguồn lực của đơn vị gồm nguồn lực tài chính và các nguồn lực phi tài chính chủ yếu dựa trên phương pháp phân tích; trong khi đó kiểm toán BCTC chủ yếu thực hiện đối với các thông tin tài chính - kế toán, dựa trên phương pháp kiểm tra chi tiết.

4.1. Phân Tích Dữ Liệu Trong Kiểm Toán Hoạt Động

Phân tích dữ liệu là một phương pháp quan trọng trong KTHĐ. Kiểm toán viên cần thu thập và phân tích dữ liệu liên quan đến hoạt động của đơn vị SNCT để xác định các xu hướng, các bất thường, và các vấn đề cần được kiểm tra kỹ hơn. Phân tích dữ liệu có thể được thực hiện bằng các công cụ phần mềm chuyên dụng hoặc bằng các phương pháp thống kê.

4.2. Đánh Giá Kiểm Soát Nội Bộ Của Đơn Vị

Đánh giá kiểm soát nội bộ là một bước quan trọng trong KTHĐ. Kiểm toán viên cần đánh giá hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ để xác định các điểm yếu và các rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đơn vị SNCT. Đánh giá kiểm soát nội bộ có thể được thực hiện bằng cách phỏng vấn, kiểm tra tài liệu, và thực hiện các thử nghiệm kiểm soát. Khảo sát hệ thống KSNB là một trọng tâm của KTHĐ vì đây chính là một trong những mục tiêu của KTHĐ.

4.3. Sử Dụng Công Cụ Hỗ Trợ Kiểm Toán Hiện Đại

Việc sử dụng các công cụ hỗ trợ kiểm toán hiện đại có thể giúp kiểm toán viên thực hiện KTHĐ hiệu quả hơn. Các công cụ này có thể giúp tự động hóa các tác vụ kiểm toán, phân tích dữ liệu, và tạo báo cáo kiểm toán. KTHĐ dù với những đối tượng kiểm toán là một chức năng, một nhiệm vụ, một chương trình của một tổ chức hay kiểm toán toàn diện hoạt động của một tổ chức thì hoạt động kiểm toán cũng có đặc thù là thực hiện các thủ tục để đánh giá cả một quá trình.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Kiểm Toán Hoạt Động

Kết quả nghiên cứu về quy trình kiểm toán và phương pháp KTHĐ cần được ứng dụng vào thực tiễn hoạt động của KTNN và các đơn vị SNCT. Việc này giúp nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính công. Các kiến nghị cải tiến cần được thực hiện nghiêm túc để khắc phục các điểm yếu và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc sử dụng kết quả của các cuộc kiểm toán hoạt động đem lại giá trị gia tăng cho các đơn vị và cả xã hội.

5.1. Đề Xuất Cải Tiến Kiểm Toán Dựa Trên Kết Quả Nghiên Cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp cải tiến quy trình kiểm toán, phương pháp kiểm toán, và hệ thống kiểm soát nội bộ tại các đơn vị SNCT. Các giải pháp này cần phải thực tế, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

5.2. Xây Dựng Hướng Dẫn Kiểm Toán Chi Tiết và Cụ Thể

Để đảm bảo KTHĐ được thực hiện một cách thống nhất và hiệu quả, cần xây dựng các hướng dẫn kiểm toán chi tiết và cụ thể. Các hướng dẫn này cần bao gồm các bước thực hiện, các phương pháp kiểm toán, và các tiêu chuẩn đánh giá. Đồng thời, hướng dẫn nên được cập nhật thường xuyên để phản ánh các thay đổi trong môi trường hoạt động của các đơn vị. Hiểu theo nghĩa chung nhất, phương thức tổ chức thực hiện một cuộc kiểm toán là cách thức tổ chức hoạt động kiểm toán phù hợp với đối tượng kiểm toán để đạt được mục tiêu của cuộc kiểm toán.

VI. Kết Luận Tương Lai của Kiểm Toán Hoạt Động Tại Việt Nam

KTHĐ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công tại Việt Nam. Việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy trình kiểm toán, và nâng cao năng lực của kiểm toán viên là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Tương lai của KTHĐ tại Việt Nam hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. ViÖc kiÓm tra ®¬n vÞ thùc hiÖn kiÕn nghÞ kiÓm to¸n trong cuéc KTH§ ®−îc thÓ hiÖn chñ yÕu d−íi h×nh thøc theo dâi ®¬n vÞ; ®Æc biÖt lµ ®¸nh gi¸ nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó thùc hiÖn kiÕn nghÞ vµ sù t¸c ®éng, hiÖu qu¶ cña nã ®èi víi qu¶n lý.

6.1. Phát Triển Chuẩn Mực Kiểm Toán và Đào Tạo Kiểm Toán Viên

Để phát triển KTHĐ một cách bền vững, cần xây dựng các chuẩn mực kiểm toán rõ ràng và minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ kiểm toán viên để nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Về Kiểm Toán Hoạt Động

Việc tăng cường hợp tác quốc tế về KTHĐ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển và nâng cao năng lực của KTNN. Hợp tác quốc tế có thể được thực hiện thông qua các chương trình trao đổi chuyên gia, hội thảo, và nghiên cứu chung. Ngoài ra, trong cuéc KTH§ sù phèi hîp gi÷a c¸c chuyªn gia bªn ngoµi th−ê...

Trích đoạn nội dung tài liệu

KiÓm to¸n nhµ n−íc _________________________________________________________ B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi nghiªn cøu x©y dùng quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn kiÓm to¸n ho¹t ®éng ®èi víi ®¬n vÞ sù nghiÖp cã thu chñ nhiÖm ®Ò tµi §inh träng hanh Hµ Néi - 2003 Lêi nãi ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi. C¸c ®¬n vÞ SN nhµ n−íc cã thu (SNCT) ®· tån t¹i vµ ph¸t triÓn m¹nh tõ khi Nhµ n−íc tiÕn hµnh ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ. C¸c c¬ së ph¸p luËt cho tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ SNCT ®· ngµy cµng ®−îc hoµn thiÖn (ngµy 04/01/1994, Bé Tµi chÝnh b¶n hµnh Th«ng t− sè 01TC/HCVX quy ®Þnh t¹m thêi chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh ®èi víi c¸c ®¬n vÞ HCSN, tæ chøc ®oµn thÓ, héi quÇn chóng cã thu; ngµy 06/01/2002, ChÝnh phñ ®· ban hµnh NghÞ ®Þnh sè 10/2002/N§CP vÒ chÕ ®é tµi chÝnh víi c¸c ®¬n vÞ SNCT), c¸c ®¬n vÞ SNCT ®· vµ ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn, cã quyÒn tù chñ cao h¬n trong qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc.

Trong ch−¬ng tr×nh tæng thÓ c¶i c¸ch HCNN cña ChÝnh phñ giai ®o¹n 2001-2010 (ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 136/2001/Q§- TTg ngµy 17/09/2001 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ), phÇn néi dung c¶i c¸ch tµi chÝnh c«ng ®· kh¼ng ®Þnh c¸c ®Þnh nhiÖm vô cña KTNN: " §æi míi c«ng t¸c kiÓm to¸n ®èi víi c¸c c¬ quan hµnh chÝnh, ®¬n vÞ sù nghiÖp nh»m n©ng cao tr¸ch nhiÖm vµ hiÖu qu¶ sö dông kinh phÝ tõ NSNN". Tõ thùc tiÔn ho¹t ®éng vµ yªu cÇu cña c«ng cuéc c¶i c¸ch HCNN ®ßi hái KTNN kh«ng chØ thùc hiÖn kiÓm to¸n BCTC mµ cÇn thùc hiÖn KTH§, trong ®ã cã ho¹t ®éng cña c¸c ®¬n vÞ SNCT; do vËy, cÇn cã quy tr×nh kiÓm to¸n vµ ®Þnh h−íng c¸c ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn kiÓm to¸n ®èi víi c¸c ®¬n vÞ SNCT. §iÒu ®ã kh¼ng ®Þnh tÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi " X©y dùng quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT". Môc tiªu cña ®Ò tµi.

ViÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nh»m nh÷ng môc tiªu sau: - HÖ thèng nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ KTH§ vµ vÒ ®¬n vÞ SNCT; trªn c¬ së ®ã h×nh thµnh nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn ®èi víi c¸c ®¬n vÞ SNCT. 1 - Tæng hîp, ®¸nh gi¸ tæng qu¸t vÒ thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ SNCT vµ viÖc thùc hiÖn quy tr×nh kiÓm to¸n ng©n s¸ch còng nh− ph−¬ng thøc tæ chøc kiÓm to¸n ®èi víi c¸c ®¬n vÞ SNCT cña KTNN ViÖt Nam hiÖn nay; ®ång thêi, ®Ò tµi còng nghiªn cøu kinh nghiÖm kiÓm to¸n cña n−íc ngoµi trong tæ chøc quy tr×nh KTH§ ¸p dông ®èi víi c¸c tæ chøc c«ng. - §Ò xuÊt x©y dùng quy tr×nh KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT, c¸c ph−¬ng thøc tæ chøc kiÓm to¸n ¸p dông ®èi víi c¸c ®¬n vÞ SNCT vµ kiÕn nghÞ c¸c gi¶i ph¸p tæ chøc thùc hiÖn. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu.

- §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu nh÷ng néi dung chñ yÕu cña quy tr×nh kiÓm to¸n ¸p dông trong KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT: môc tiªu, ph¹m vi, tr×nh tù, ph−¬ng ph¸p kiÓm to¸n…; ®ång thêi nghiªn cøu c¸c ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn cã thÓ ¸p dông trong c¸c cuéc KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT. - Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ c¸c vÊn ®Ò c¶ lý luËn vµ thùc tiÔn trong KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT do KTNN thùc hiÖn. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. §Ò tµi sö dông tæng hîp nhiÒu ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu, trong ®ã gåm c¸c ph−¬ng ph¸p luËn vÒ CNDVBC, CNDCLS; c¸c ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu lý luËn: kh¸i qu¸t ho¸, tæng hîp, ph©n tÝch; c¸c ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn: kh¶o s¸t, m« h×nh hãa… 5.

Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, ®Ò tµi ®−îc cÊu tróc thµnh 3 ch−¬ng: - Ch−¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT. - Ch−¬ng II: Kinh nghiÖm cña KTNN c¸c n−íc vÒ KTH§ ®èi víi c¸c tæ chøc c«ng ; Thùc tr¹ng quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn kiÓm to¸n BCTC ®èi víi ®¬n vÞ SN cña KTNN ViÖt nam. - Ch−¬ng III: Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT. 2 Ch−¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ quy tr×nh vµ ph−¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn KTH§ ®èi víi ®¬n vÞ SNCT 1.

Tæng quan vÒ KTH§ KTNN cña tÊt c¶ c¸c n−íc trªn thÕ giíi trong giai ®o¹n ®Çu ho¹t ®éng ®Òu chØ tËp trung vµo lo¹i h×nh kiÓm to¸n BCTC. KiÓm to¸n BCTC ®−îc coi lµ lo¹i h×nh kiÓm to¸n truyÒn thèng cña KTNN. Tuy nhiªn, thùc tiÔn ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc c«ng cho thÊy viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ tÝnh trung thùc, hîp ph¸p cña b¸o c¸o tµi chÝnh (kiÓm to¸n BCTC ) ch−a cho phÐp ®¸nh gi¸ ®Çy ®ñ vÒ ho¹t ®éng cña mét tæ chøc vµ do vËy nh÷ng th«ng tin cña kiÓm to¸n gióp cho c«ng t¸c qu¶n lý rÊt h¹n chÕ. V× vËy, tõ kho¶ng nh÷ng n¨m 80 cña thÕ kû 20, KTNN c¸c n−íc ®· më réng dÇn néi dung kiÓm to¸n gåm c¶ KiÓm to¸n BCTC, KiÓm to¸n tu©n thñ vµ KTH§.

HiÖn nay ë c¸c n−íc cã tr×nh ®é qu¶n lý ph¸t triÓn cao th−êng chó träng ®Õn KTH§. Kh¸i niÖm, ®èi t−îng, môc tiªu cña KTH§ 1. Kh¸i niÖm KTH§ lµ mét lÜnh vùc míi trong ho¹t ®éng kiÓm to¸n; trong thùc tiÔn, c¸c chuyªn gia kiÓm to¸n ®· vµ ®ang sö dông nhiÒu thuËt ng÷ kh¸c nhau ®Ó chØ KTH§: kiÓm to¸n toµn diÖn, kiÓm to¸n gi¸ trÞ ®ång tiÒn, kiÓm to¸n qu¶n lý, kiÓm to¸n t¸c nghiÖp, kiÓm to¸n 3E vµ KTH§. §ång thêi víi viÖc ch−a nhÊt qu¸n vÒ thuËt ng÷ th× còng cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh«ng thËt ®ång nhÊt vÒ KTH§, nh−ng cã thÓ thÊy râ, c¸c ®Þnh nghÜa vÒ KTH§ dï cßn cã sù kh¸c nhau, song ®Òu thèng nhÊt víi nhau vÒ néi dung träng t©m cña KTH§ lµ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶ vµ tÝnh hiÖu lùc; trong ®ã: - TÝnh kinh tÕ: lµ viÖc gi¶m thiÓu tèi ®a chi phÝ mua s¾m c¸c nguån lùc ®Çu vµo mµ vÉn ®¶m b¶o ®−îc môc tiªu cña ho¹t ®éng.

§iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ nguån lùc ®Çu vµo ph¶i ®−îc mua ®óng møc gi¸, ®óng thêi gian, ®óng ®Þa 3 ®iÓm, ®óng chÊt l−îng vµ ®óng sè l−îng, phï hîp víi yªu cÇu cña ho¹t ®éng theo môc tiªu ®· ®Æt ra. - TÝnh hiÖu qu¶: Lµ viÖc sö dông tèi thiÓu c¸c nguån lùc ®Çu vµo cho mét møc ®Çu ra cho tr−íc hay tèi ®a ho¸ c¸c s¶n phÈm ®Çu ra víi møc ®Çu vµo cho tr−íc. Nh− vËy tÝnh hiÖu qu¶ ph¶n ¸nh mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè ®Çu vµo vµ ®Çu ra, nã liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh sö dông c¸c nguån lùc. - TÝnh hiÖu lùc: thÓ hiÖn møc ®é thùc hiÖn c¸c môc tiªu ®Ò ra cña ho¹t ®éng.

Nh− vËy, tÝnh hiÖu lùc ph¶n ¸nh sù t¸c ®éng kÕt qu¶ cña nh÷ng s¶n phÈm dÞch vô ®Çu ra cña ho¹t ®éng so víi nh÷ng môc tiªu dù ®Þnh cña ho¹t ®éng. TÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶ vµ hiÖu lùc cã mèi quan hÖ mËt thiÕt, ph¶n ¸nh tÝnh thèng nhÊt trong toµn bé qu¸ tr×nh thùc hiÖn mét ho¹t ®éng. TÝnh hiÖu lùc Môc ®Ých KÕ §Çu vµo Quy tr×nh §Çu ra KÕt qu¶ ho¹ch ho¹t ®éng TÝnh TÝnh hiÖu kinh tÕ qña 4 Mét sè nhµ nghiªn cøu vÒ KTH§ cßn ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò ®¸nh gi¸ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶ vµ tÝnh hiÖu lùc cïng víi viÖc ®¸nh gi¸ tr¸ch nhiÖm cña nhµ qu¶n lý vµ sù tu©n thñ ph¸p luËt vµ c¸c quy tr×nh trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng. Tuy nhiªn, khi nghiªn cøu tr¸ch nhiÖm víi tÝnh c¸ch lµ nh÷ng quy ®Þnh x¸c ®Þnh quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c cÊp qu¶n lý th× nã n»m trong kh¸i niÖm "ph¸p luËt vµ nh÷ng quy ®Þnh "; khi nghiªn cøu " tr¸ch nhiÖm " víi tÝnh c¸ch lµ kÕt qu¶ cña thùc tiÔn th× nã ®−îc ®o b»ng tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶ vµ tÝnh hiÖu lùc cña ho¹t ®éng.

Do vËy, trong thùc tiÔn "kiÓm to¸n tr¸ch nhiÖm kinh tÕ " cã néi hµm cña KTH§. MÆt kh¸c sù tu©n thñ ph¸p luËt vµ c¸c quy ®Þnh trong ho¹t ®éng cña mçi ®¬n vÞ, ®Æc biÖt lµ cña c¸c tæ chøc c«ng ®−îc coi nh− mét ®iÒu kiÖn, mét c¬ së cho ho¹t ®éng; do vËy, trªn gãc ®é kiÓm to¸n, viÖc x¸c ®Þnh sù tu©n thñ ph¸p luËt vµ nh÷ng quy ®Þnh trong qu¸ tr×nh qu¶n lý cña ®¬n vÞ ®−îc coi nh− lµ mét c¬ së, mét ®iÒu kiÖn ®Ó ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh hiÖu lùc. Trªn c¬ së nh÷ng ph©n tÝch trªn cã thÓ ®−a ra ®Þnh nghÜa vÒ KTH§ nh− sau: KTH§ lµ ho¹t ®éng kiÓm to¸n trong ®ã chñ thÓ kiÓm to¸n h−íng ®Õn viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh hiÖu lùc trong qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc kinh tÕ cho mét hay toµn bé ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ ®−îc kiÓm to¸n. Môc tiªu cña KTH§ Môc tiªu cña kiÓm to¸n lµ nh÷ng h−íng ®Ých mµ ho¹t ®éng cña mét cuéc kiÓm to¸n cÇn ®¹t ®−îc.

ViÖc x¸c ®Þnh râ rµng, ®óng ®¾n môc tiªu kiÓm to¸n lµ c¬ së cho chñ thÓ kiÓm to¸n x¸c ®Þnh ®èi t−îng, ph¹m vi, ph−¬ng ph¸p, tr×nh tù kiÓm to¸n. C¸c môc tiªu cña KTH§ ®Òu ph¶n ¸nh sù liªn hÖ víi mét trong 3 néi dung hoÆc kÕt hîp c¶ 3 néi dung vÒ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh hiÖu lùc cña ho¹t ®éng cÇn kiÓm to¸n. Cã thÓ x¸c ®Þnh nh÷ng môc tiªu phæ biÕn cña mét cuéc KTH§ nh− sau: - KiÓm tra, ®¸nh gi¸ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh hiÖu lùc cña ho¹t ®éng; 5 - KiÓm tra, ®¸nh gi¸ tr¸ch nhiÖm cña ng−êi qu¶n lý trong qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc cña ®¬n vÞ; - KiÓm tra, ®¸nh gi¸ tÝnh tu©n thñ ph¸p luËt vµ c¸c quy ®Þnh trong qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc cña ®¬n vÞ; - KiÓm tra, ®¸nh gi¸ hÖ thèng th«ng tin qu¶n lý vµ hiÖu n¨ng cña bé m¸y qu¶n lý. Trong nh÷ng môc tiªu trªn, môc tiªu kiÓm tra, ®¸nh gi¸ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh hiÖu lùc cña ho¹t ®éng th−êng ®−îc x¸c ®Þnh lµ môc tiªu träng t©m.

§èi t−îng cña KTH§ ViÖc x¸c ®Þnh ®èi t−îng cña kiÓm to¸n cã ý nghÜa hÕt søc quan träng, nã lµ c¬ së trùc tiÕp cho x¸c ®Þnh c¸c ph−¬ng ph¸p vµ tr×nh tù thùc hiÖn kiÓm to¸n. §èi t−îng chung cña KTH§ lµ qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc (tµi chÝnh vµ phi tµi chÝnh) cho ho¹t ®éng cña mét tæ chøc víi nh÷ng môc tiªu x¸c ®Þnh.