lời mở đầu và phần kết luận ,luận văn bao gồm 3 chương. Chƣơng 1: Tổng quan về công tác quản lý thu BHXH. Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH tại huyện Thái Thụy giai đoạn 2011- 2015. Chƣơng 3:”Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Thái Thụy.” 4 CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH 1.
Khái niệm và vai trò của quản lý thu BHXH 1. Khái niệm quản lý Trong lịch sử phát triển loài người xuất hiện một dạng lao động mang tính đặc thù là tổ chức - điều khiển con người với các hoạt động theo những yêu cầu nhất định nhằm tạo ra sức mạnh để đạt được mục đích; dạng lao động đó được gọi là quản lý. Do vai trò đặc biệt quan trọng của quản lý đối với sự phát triển kinh tế, từ những năm 1950 trở lại đây đã xuất hiện rất nhiều công trình nghiên cứu về lý thuyết và thực hành quản lý với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Theo một cách tiếp cận hệ thống, mọi tổ chức (cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp…) đều có thể được xem như một hệ thống gồm hai phân hệ: chủ thể quản lý và đối tượng quản lý.
Mỗi hệ thống bao giờ cũng hoạt động trong môi trường nhất định (khách thể quản lý). Từ đó có thể đưa ra khái niệm:”Quản lý là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp có tổ chức, chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn, kiểm tra các chủ thể quản lý đối với các quá trình xã hội và hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổ chức và đúng với ý chí của Nhà nước quản lý với chi phí thấp nhất. Khái niệm thu BHXH Việc tham gia BHXH đồng nghĩa với việc người tham gia phải đóng một khoản phí theo quy định của Pháp luật về BHXH. Tương ứng tổ chức BHXH được Chính phủ giao có trách nhiệm tổ chức thu và quản lý tiền đóng BHXH của người tham gia theo quy định của pháp luật.
Tùy theo điều kiện của từng đối tượng, Nhà nước quy định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia loại hình bắt buộc thì đối tượng đó phải đóng BHXH theo mức đóng và phương thức đóng quy định. Khi đã tham gia, tất cả các đối tượng bắt buộc phải có trách nhiệm đóng một phần tiền 5 lương của mình vào quỹ BHXH để được hưởng các quyền lợi về BHXH khi bảo đảm đủ các điều kiện hưởng theo quy định của pháp luật. Thu BHXH luôn gắn với quyền lực của Nhà nước bằng hệ thống pháp luật. “Thu BHXH là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đối tượng được tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình.
Trên cơ sở đó hình thành một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích bảo đảm cho các hoạt động BHXH.” “Thu BHXH là yếu tố hàng đầu, đóng vai trò then chốt trong việc tạo lập quỹ BHXH. Quỹ BHXH là một quỹ tiền tệ tập trung, nằm ngoài ngân sách nhà nước, dùng để chi trả các chế độ BHXH cho NLĐ và duy trì hoạt động của bộ máy BHXH. Đối với BHXH bắt buộc, nguồn đóng góp chủ yếu được thu từ NLĐ và thu từ người SDLĐ. Đối với BHXH tự nguyện thì quỹ không có đóng góp của người SDLĐ mà chủ yếu do NLĐ đóng.
“”“Ngoài ra,”quỹ BHXH còn được hình thành từ các nguồn khác như: tiền sử phạt đối với các đơn vị vi phạm theo điều lệ BHXH, các khoản hỗ trợ, viện trợ của các tổ chức trong và ngoài nước, các khoản lãi từ hoạt động đầu tư tài chính từ phần quỹ BHXH nhàn rỗi…” Qua đó đảm bảo sự công bằng trong việc thực hiện và triển khai chính sách BHXH nói chung và giữa những người tham gia BHXH nói riêng. Khái niệm quản lý thu BHXH “BHXH thực chất là quá trình phân phối lại một phần thu nhập của các đối tượng tham gia BHXH, phân phối và phân phối lại một phần của cải xã hội dưới dạng giá trị, nhằm giải quyết hài hòa các mặt lợi ích kinh tế, góp phần đảm bảo sự công bằng xã hội. Và thu BHXH là một phần của quá trình đó.” “Khái niệm về quản lý thu BHXH cho đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau. Có nhiều cách diễn đạt, trình bày với ý hiểu khác nhau nhưng tổng hợp lại, các quan niệm đều tương đối thống nhất với nhau ở khái niệm sau:”Quản lý thu 6 BHXH được hiểu là sự tác động có tổ chức của cơ quan chức năng nhằm điều chỉnh các hoạt động thu BHXH.
Sự tác động đó được thực hiện bằng hệ thống pháp luật của Nhà nước, các biện pháp tổ chức, hành chính, kinh tế nhằm mục đích thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để thất thu tiền đóng BHXH theo quy định cuả Pháp luật. Vai trò của quản lý thu BHXH 1. Đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH. “Tham gia BHXH là nhiệm vụ, nghĩa vụ của các đơn vị SDLĐ nhằm thực hiện quyền lợi cho NLĐ.
Việc đóng góp vào quỹ BHXH của các bên tham gia BHXH là tất yếu vì nguyên tắc có đóng có hưởng. Vậy thu từ đóng góp của những người tham gia BHXH là nguồn thu chủ yếu quan trọng nhất cho quỹ BHXH ở hầu hết các quốc gia. Trên cơ sở nhiệm vụ của công tác thu là phải thu đúng, thu đủ, thu đúng đối tượng và rõ ràng minh bạch nhằm đảm bảo tính công bằng về quyền lợi giữa những người tham gia BHXH. Bên cạnh đó cần phải tổ chức theo dõi, ghi chép kết quả đóng BHXH của từng người, đơn vị để làm cơ sở cho việc tính mức hưởng BHXH theo quy định.
Hơn nữa, công tác thu BHXH có những đặc điểm sau: + Số đối tượng phải thu là rất lớn và gia tăng theo thời gian nên công tác quản lý thu BHXH là rất khó khăn và phức tạp. + Công tác thu mang tính chất định kỳ, lặp đi lặp lại do đó khối lượng công việc là rất lớn đòi hỏi nguồn nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ cho công tác thu cũng phải tương ứng. + Đối tượng thu là tiền nên dễ xảy ra sai phạm, vi phạm đạo đức và lạm dụng quỹ vốn tiền thu BHXH. Do vậy, công tác quản lý thu BHXH cũng là nhiệm vụ quan trọng và khó khăn của ngành BHXH.
Để công tác thu BHXH đạt hiệu quả cao thì đòi hỏi phải có quy trình quản lý thu chặt chẽ, hợp lý, khoa học nhất là trong thời đại công 7 nghệ thông tin bùng nổ hiện nay. Vì vậy, công tác quản lý thu BHXH phải được tổ chức chặt chẽ, thống nhất trong cả hệ thống từ lập kế hoạch thu, phân cấp thu, ghi kết quả đặc biệt là quản lý tiền thu quỹ BHXH… Đồng thời , quản lý thu BHXH thông qua công tác lập kế hoạch cũng đã quy định rõ sự phân công trách nhiệm thu BHXH cho các cấp trong hệ thống BHXH. Tuy nhiên, để hoạt động thu được thống nhất, rất cần có sự hợp tác trong các phòng ban, bộ phận quản lý như: bộ phận tài chính, bộ phận tuyên truyền, hệ thống ngân hàng. Đảm bảo hoạt động thu BHXH bền vững, hiệu quả.
Thu BHXH cóavaiatrò rất quan trọng trong việc cânađối quỹ BHXH. Bất kỳ quốc gia nào cũng mong muốn có được một hệ thống BHXH có tính ổn định và bền vững làm tăng tối đa hiệuaquả của hoạtađộng thuaBHXH. Bởi vì BHXH là một phần quan trọng của hệ thống ASXH. Khi hoạt động thu BHXH ổnađịnh, bềnavững và hiệuaquả cũng có nghĩaalà hệ thốngaASXH được đảmabảo, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu quan trọng này trong quá trình thu BHXH đòi hỏi phải đảm bảo một số yếu tố nhất định. Với chức năng của mình, công tác quản lý thu BHXH sẽ đảmabảo hoạt độngathu BHXH ổnađịnh, bền vững, hiệuaquả thông qua: Thứ nhất, định hướng công tác thu BHXH một cách đúngađắn, phùahợp với điều kiệnakinh tế - xã hội củaamỗi quốcagia trong mỗi thờiakì. Bên cạnh mục tiêu phát triển quỹ BHXH, mục tiêu chống thất thoát quỹ BHXH cũng là một mục tiêu quan trọng, luôn tồn tại song song trong công tác quản lý thu BHXH. Khi quỹ BHXH được phát triển một cách ổn định nhưng công tác quản lý thu BHXH không đạt hiệu quả cao, để xảy ra tình trạng thất thoát quỹ BHXH thì hậu quả để lại hết sức nghiêm trọng, dẫn đến âm quỹ BHXH, ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống.
Thứ hai, nhờ việc “chỉ huy” liên tục của người quản lý mà quá trình thu BHXH với rất nhiều yếu tố phức tạp đã được tổachức, điềuahòa, phốiahợp nhịp 8 nhàng, hướng dẫn hoạt động của các cá nhân trong hệ thống BHXH, giúp tăng cường tính ổn định trong hệ thống nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Thứ ba, công tác thu BHXH có thể tạo động lực cho mọi người trong tổ chức BHXH. Do đó, trong vấn đề này, quản lý giữ vai trò đảm nhiệm, thông qua công tác đánh giá sẽ khen thưởng cho các cá nhân, tổ chức thu BHXH có thành tích tốt, đạt kết quả cao, đồng thời uốn nắn những sai lệch hoặc những biểu hiện tiêu cực làm thất thoát quỹ BHXH, làm ảnh hưởng đến lợi ích của người tham gia. Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH.
“Trong quá trình tiến hành công tác thu với phương châm là thu đúng đối tượng, đúng phạm vi thu và quan trọng hơn nữa là thu được đủ số tiền đóng BHXH từ các đối tượng tham gia BHXH thì việc tăng cường công tác quản lý thu BHXH là vấn đề được các cơ quan quản lý và mọi người rất quan tâm. Để hình thành nên một kế hoạch thu, một chính sách thu BHXH thích ứng với cơ chế quản lý kinh tế đang trong quá trình đổi mới, đòi hỏi phải nghiên cứu, kiểm tra, giải quyết hàng loạt vấn đề cả về lý luận và thực tiễn. Mặt khác, quá trình thu BHXH được tiến hành theo ba cấp, nếu công tác quản lý không chặt chẽ, sát sao thì rất dễ bị thất thoát, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn quỹ BHXH. Vì vậy, để giải quyết mặt hạn chế này, người quản lý phải đảm nhiệm công tác: kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH một cách kịp thời và toàn diện, sát với thực tiễn để có những điều chỉnh kịp thời khi có sai sót xảy ra.