Luận văn thạc sĩ về phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Hòa Bình

Đề tài khảo sát phát triển kinh tế trang trại tại tỉnh Hòa Bình với dữ liệu thực nghiệm, giải pháp cụ thể cho bài toán thực tế kinh tế

• Tác giả: Bùi Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Bích Ngọc
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Thống kê kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu phát triển kinh tế trang trại tại tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Lý luận chung về phát triển kinh tế trang trại

Nghiên cứu về kinh tế trang trại là một lĩnh vực quan trọng trong phát triển nông nghiệp và nông thôn. Phát triển nông nghiệp không chỉ đơn thuần là tăng sản lượng mà còn bao gồm việc nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện đời sống của người dân. Theo Michael Lipton (2005), trang trại là những đơn vị kinh doanh trong nông nghiệp, nơi mà phần lớn hoạt động được điều hành bởi các thành viên trong gia đình. Điều này cho thấy vai trò của kinh tế địa phương trong việc phát triển bền vững. Chính sách hỗ trợ nông dân từ chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Các mô hình kinh tế trang trại hiện nay cần được nghiên cứu và áp dụng một cách hiệu quả để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1 Khái niệm về trang trại và kinh tế trang trại

Khái niệm về kinh tế trang trại được định nghĩa là một hình thức sản xuất nông nghiệp, nơi mà các hoạt động sản xuất hàng hóa được thực hiện với quy mô và kỹ thuật cao. Theo FAO, trang trại có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như quy mô, loại hình sản xuất và mục đích kinh doanh. Việc xác định rõ ràng các khái niệm này sẽ giúp cho việc xây dựng các chính sách phát triển kinh tế nông thôn trở nên hiệu quả hơn. Mô hình trang trại hiện đại không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

1.2 Vai trò của phát triển kinh tế trang trại trong phát triển xã hội

Phát triển kinh tế trang trại có vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống của người dân nông thôn. Theo nghiên cứu, kinh tế trang trại không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo. Hợp tác xã nông nghiệp cũng là một mô hình hiệu quả trong việc kết nối các trang trại, giúp tăng cường sức cạnh tranh và nâng cao giá trị sản phẩm. Việc phát triển kinh tế trang trại còn giúp bảo tồn các giá trị văn hóa và truyền thống của địa phương, đồng thời tạo ra một môi trường sống bền vững cho cộng đồng.

II. Phân tích tình hình phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Hòa Bình

Tỉnh Hòa Bình, với điều kiện tự nhiên thuận lợi, đã có nhiều bước tiến trong việc phát triển kinh tế trang trại. Theo số liệu thống kê, hiện nay toàn tỉnh có 183 trang trại, đóng góp một phần không nhỏ vào giá trị sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, phát triển bền vững vẫn đang gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như đầu tư nông nghiệp, chính sách hỗ trợ nông dân, và quản lý trang trại cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật cũng là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1 Tình hình phát triển kinh tế trang trại tại Hòa Bình

Tình hình phát triển kinh tế trang trại tại Hòa Bình đã có những chuyển biến tích cực trong những năm qua. Các trang trại đã chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như thiếu vốn đầu tư, thiếu kỹ thuật và công nghệ trong sản xuất. Chính sách hỗ trợ nông dân từ chính phủ cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả hơn để thúc đẩy phát triển bền vững.

2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế trang trại

Nhiều nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế trang trại tại Hòa Bình. Các yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên, chính sách của nhà nước, và thị trường đều có tác động lớn đến hiệu quả sản xuất. Bên cạnh đó, các yếu tố chủ quan như năng lực quản lý của chủ trang trại, trình độ chuyên môn và khả năng tiếp cận thông tin cũng đóng vai trò quan trọng. Việc phân tích các nhân tố này sẽ giúp đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

III. Đề xuất một số giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Hòa Bình

Để thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại tại Hòa Bình, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Đầu tiên, cần nâng cao trình độ chuyên môn cho các chủ trang trại thông qua các chương trình đào tạo và tập huấn. Thứ hai, cần đẩy mạnh khả năng tiếp cận vốn vay cho các trang trại, giúp họ có đủ nguồn lực để đầu tư vào sản xuất. Cuối cùng, việc xây dựng các hợp tác xã nông nghiệp sẽ giúp tăng cường sức mạnh cạnh tranh và tạo ra một môi trường sản xuất bền vững.

3.1 Nâng cao trình độ chuyên môn cho chủ trang trại

Nâng cao trình độ chuyên môn cho các chủ trang trại là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương, giúp các chủ trang trại nắm bắt được các kỹ thuật mới và cải tiến quy trình sản xuất. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

3.2 Đẩy mạnh khả năng tiếp cận vốn vay cho các trang trại

Việc đẩy mạnh khả năng tiếp cận vốn vay cho các trang trại là rất cần thiết để họ có thể đầu tư vào sản xuất. Các ngân hàng cần có các chính sách ưu đãi cho nông dân, đồng thời cần có các chương trình hỗ trợ từ chính phủ để giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư. Điều này sẽ giúp các trang trại có đủ nguồn lực để mở rộng sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Hòa Bình, thuộc vùng Trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam, với 10 đơn vị hành chính chủ yếu là huyện thuần nông, có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế trang trại (KTTT). Theo cuộc điều tra Nông thôn, nông nghiệp giữa kỳ năm 2020, toàn tỉnh có 183 trang trại, đóng góp quan trọng vào giá trị sản xuất (GTSX) nông nghiệp địa phương. Trong giai đoạn 2016-2019, số lượng trang trại tăng từ 181 lên 198, tương ứng tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 3-5% mỗi năm. KTTT đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn.

Tuy nhiên, sự phát triển KTTT tại Hòa Bình vẫn còn nhiều thách thức như quy mô sản xuất chưa đồng đều, khả năng tiếp cận vốn vay hạn chế, trình độ quản lý và chuyên môn của chủ trang trại còn thấp, cùng với khó khăn trong tiếp cận thị trường đầu ra. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng phát triển KTTT, xác định các nhân tố ảnh hưởng đến giá trị sản xuất, lợi nhuận và thu nhập bình quân lao động của trang trại, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững KTTT tại tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn 2017-2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế trang trại, trong đó:

• Khái niệm kinh tế trang trại: Trang trại là đơn vị sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn, sản xuất hàng hóa, sở hữu hoặc sử dụng tư liệu sản xuất độc lập, tổ chức quản lý hiện đại và gắn kết với thị trường. Kinh tế trang trại là tổng thể các yếu tố vật chất và quan hệ kinh tế trong hoạt động của trang trại.

• Phát triển kinh tế trang trại: Bao gồm phát triển theo chiều rộng (tăng số lượng, quy mô trang trại) và chiều sâu (nâng cao hiệu quả kinh tế, chất lượng sản phẩm, cơ cấu kinh tế). Phát triển KTTT góp phần tăng giá trị gia tăng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển bền vững nông nghiệp.

• Nhân tố ảnh hưởng: Chia thành nhóm khách quan (điều kiện tự nhiên, chính sách nhà nước, kết cấu hạ tầng, thị trường, điều kiện kinh tế - xã hội) và nhóm chủ quan (năng lực nội tại trang trại như đất đai, lao động, vốn, trình độ quản lý, khoa học kỹ thuật).

• Mô hình phân tích: Sử dụng hàm sản xuất Cobb-Douglas đa biến để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào (tuổi chủ trang trại, trình độ chuyên môn, lao động, đất đai, vốn vay ngân hàng và người thân, giới tính, lĩnh vực sản xuất) đến các biến phụ thuộc gồm giá trị sản xuất, lợi nhuận và thu nhập bình quân lao động.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê của Cục Thống kê tỉnh Hòa Bình, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân tỉnh và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 183 chủ trang trại trên địa bàn tỉnh trong tháng 7 năm 2020.

• Phương pháp thu thập thông tin: Khảo sát bằng phiếu điều tra với tỷ lệ phản hồi 100%, sử dụng thang đo định lượng, định danh và khoảng cách để thu thập thông tin về các nhân tố ảnh hưởng và đánh giá thực trạng phát triển KTTT.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu phát triển KTTT qua các năm; sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện mô hình hồi quy đa biến (OLS) nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến giá trị sản xuất, lợi nhuận và thu nhập bình quân lao động của trang trại.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2017-2020; khảo sát sơ cấp tháng 7 năm 2020; phân tích và báo cáo kết quả trong năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và quy mô trang trại: Số lượng trang trại tăng từ 181 (2016) lên 198 (2019), tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 3-5%/năm. Diện tích đất bình quân mỗi trang trại biến động, năm 2016 đạt 8,43 ha, giảm xuống 5,2 ha năm 2018 và tăng nhẹ lên 5,65 ha năm 2019. Lao động thường xuyên bình quân giảm từ 5,6 người (2016) xuống khoảng 4 người (2019) do cơ giới hóa.

2. Giá trị sản xuất và lợi nhuận: Giá trị sản xuất của trang trại tăng từ 644 tỷ đồng (2016) lên 777 tỷ đồng (2019), tốc độ tăng trưởng năm 2018 đạt 10%. Lợi nhuận bình quân trang trại đạt khoảng 2 tỷ đồng/năm, có sự biến động theo giá thị trường, đặc biệt ngành chăn nuôi. Trang trại chăn nuôi chiếm tỷ trọng giá trị sản xuất và lợi nhuận cao hơn các loại hình khác.

3. Thu nhập lao động: Thu nhập bình quân lao động trong trang trại tăng từ 3,62 triệu đồng/tháng (2016) lên 4,57 triệu đồng/tháng (2019). Thu nhập cao nhất thuộc về lao động trong trang trại chăn nuôi, thấp nhất là các trang trại ngành khác.

4. Ảnh hưởng các nhân tố đến phát triển KTTT:

   • Giá trị sản xuất tăng khi diện tích đất, số lao động và vốn vay ngân hàng tăng; trình độ chuyên môn chủ trang trại cũng tác động tích cực. Tuổi chủ trang trại và vốn vay người thân có ảnh hưởng ngược chiều.

   • Lợi nhuận tăng khi diện tích đất và số lao động tăng; trình độ chuyên môn chủ trang trại có tác động tích cực. Vốn vay ngân hàng, vốn vay người thân và tuổi chủ trang trại có ảnh hưởng tiêu cực.

   • Thu nhập bình quân lao động tăng khi tuổi và trình độ chuyên môn chủ trang trại cao hơn; các yếu tố khác như vốn vay, đất đai, số lao động có xu hướng giảm thu nhập bình quân.

5. Đánh giá các nhân tố khách quan: Điều kiện tự nhiên thuận lợi với địa hình đa dạng, khí hậu cận nhiệt đới; chính sách nhà nước hỗ trợ vốn vay, đào tạo, khuyến nông, thị trường; kết cấu hạ tầng điện, thủy lợi, thông tin phát triển tốt nhưng hệ thống xử lý rác thải còn yếu; thị trường đầu vào phong phú, đầu ra còn hạn chế, chủ yếu bán sản phẩm thô qua trung gian.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phát triển KTTT tại Hòa Bình có sự gia tăng về số lượng, quy mô và hiệu quả kinh tế, phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa. Việc tăng diện tích đất, số lao động và vốn vay ngân hàng là các nhân tố quan trọng thúc đẩy giá trị sản xuất và lợi nhuận của trang trại, đồng thời trình độ chuyên môn của chủ trang trại đóng vai trò then chốt trong nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập lao động.

Tuy nhiên, vốn vay người thân và tuổi chủ trang trại có ảnh hưởng ngược chiều, có thể do hạn chế về khả năng quản lý, tiếp cận công nghệ và thị trường của các chủ trang trại lớn tuổi hoặc phụ thuộc vốn vay phi chính thức. Thị trường đầu ra còn yếu kém, thiếu tổ chức và chủ yếu bán sản phẩm thô, làm giảm giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

So với các nghiên cứu tại các tỉnh miền núi khác, kết quả tương đồng về vai trò của vốn, lao động và trình độ chuyên môn, nhưng đặc thù địa phương và điều kiện hạ tầng, thị trường tạo ra những thách thức riêng. Việc ứng dụng công nghệ, liên kết chuỗi giá trị và nâng cao năng lực quản lý là yếu tố quyết định để phát triển bền vững KTTT tại Hòa Bình.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng trang trại, giá trị sản xuất, lợi nhuận và thu nhập lao động qua các năm; bảng phân tích hồi quy đa biến thể hiện mức độ ảnh hưởng của các nhân tố; biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng về chính sách và hạ tầng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao trình độ chuyên môn cho chủ trang trại và lao động: Tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng kỹ thuật, quản lý sản xuất, chuyển giao công nghệ; hỗ trợ tham quan, học tập mô hình hiệu quả trong và ngoài tỉnh; nâng cao năng lực khuyến nông cơ sở. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Sở NN&PTNT, Hội Nông dân, các trung tâm đào tạo nghề.

2. Đẩy mạnh khả năng tiếp cận vốn vay ưu đãi: Tiếp tục chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn, mở rộng nguồn vốn vay trung và dài hạn; xây dựng quỹ hỗ trợ phát triển trang trại; tạo điều kiện vay vốn không cần tài sản thế chấp theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP và Nghị định 55/2015/NĐ-CP. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Ngân hàng, UBND tỉnh, các tổ chức tín dụng.

3. Thúc đẩy tích tụ ruộng đất và mở rộng quy mô trang trại: Rà soát, tạo điều kiện thuê, chuyển nhượng đất cho các trang trại phát triển theo quy hoạch; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy chứng nhận kinh tế trang trại; miễn, giảm thuế sử dụng đất cho vùng khó khăn; khuyến khích liên kết, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Thời gian: 2-5 năm; Chủ thể: UBND các cấp, Sở Tài nguyên và Môi trường.

4. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và thị trường: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, xử lý rác thải; xây dựng hệ thống thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử; hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu sản phẩm; phát triển công nghiệp chế biến sâu, liên kết chuỗi giá trị sản phẩm. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Sở Công Thương, Sở NN&PTNT, các doanh nghiệp.

5. Khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ và liên kết sản xuất: Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất và chế biến; phát triển mô hình trang trại liên kết theo chuỗi giá trị; tăng cường hợp tác giữa trang trại, doanh nghiệp và viện nghiên cứu; phát triển nông nghiệp hữu cơ, sản xuất an toàn. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Sở KH&CN, Sở NN&PTNT, các viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Cơ quan quản lý nhà nước các cấp có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế trang trại phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý.

2. Chủ trang trại và doanh nghiệp nông nghiệp: Tham khảo các phân tích về nhân tố ảnh hưởng và giải pháp phát triển để nâng cao năng lực quản lý, mở rộng quy mô, tiếp cận vốn và thị trường, áp dụng công nghệ mới nhằm tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh.

3. Nhà nghiên cứu và học viên cao học, nghiên cứu sinh: Cung cấp cơ sở lý luận, mô hình phân tích và dữ liệu thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về kinh tế trang trại, phát triển nông nghiệp bền vững và kinh tế nông thôn.

4. Tổ chức tín dụng và các tổ chức hỗ trợ phát triển nông nghiệp: Hiểu rõ các khó khăn, nhu cầu vốn và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển trang trại để thiết kế các sản phẩm tín dụng, dịch vụ hỗ trợ phù hợp, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Kinh tế trang trại là gì và có vai trò như thế nào tại Hòa Bình?
   Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, sản xuất hàng hóa, có tư liệu sản xuất độc lập và quản lý hiện đại. Tại Hòa Bình, KTTT góp phần chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nông dân, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến giá trị sản xuất của trang trại?
   Diện tích đất, số lượng lao động và vốn vay ngân hàng là các nhân tố có ảnh hưởng tích cực mạnh mẽ đến giá trị sản xuất. Trình độ chuyên môn của chủ trang trại cũng đóng vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả sản xuất.

3. Tại sao vốn vay người thân và tuổi chủ trang trại lại có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh tế?
   Vốn vay người thân thường không ổn định, có thể hạn chế khả năng đầu tư bài bản. Chủ trang trại lớn tuổi có thể gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ mới và thị trường, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và quản lý.

4. Thị trường đầu ra của sản phẩm trang trại hiện nay gặp những khó khăn gì?
   Sản phẩm chủ yếu bán thô, qua trung gian, thiếu tổ chức thị trường và thông tin thị trường đầu ra không đầy đủ, gây khó khăn trong tiêu thụ và giảm giá trị gia tăng sản phẩm.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao thu nhập bình quân lao động trong trang trại?
   Nâng cao trình độ chuyên môn và quản lý của chủ trang trại, tăng cường đào tạo nghề cho lao động, cải thiện điều kiện làm việc và áp dụng công nghệ mới giúp tăng năng suất và thu nhập lao động.

Kết luận

• Kinh tế trang trại tại tỉnh Hòa Bình phát triển ổn định về số lượng, quy mô và hiệu quả kinh tế trong giai đoạn 2016-2019.
• Diện tích đất, lao động và vốn vay ngân hàng là các nhân tố chủ chốt thúc đẩy giá trị sản xuất và lợi nhuận của trang trại.
• Trình độ chuyên môn của chủ trang trại có ảnh hưởng tích cực đến giá trị sản xuất, lợi nhuận và thu nhập lao động.
• Thị trường đầu ra còn nhiều hạn chế, chủ yếu bán sản phẩm thô qua trung gian, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao trình độ chuyên môn, tiếp cận vốn, tích tụ đất đai, phát triển hạ tầng và thị trường để thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế trang trại.

Next steps: Tăng cường đào tạo, hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn, xây dựng hệ thống thị trường và xúc tiến thương mại, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và liên kết chuỗi giá trị.

Call to action: Các cơ quan quản lý, chủ trang trại và tổ chức tín dụng cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, góp phần phát triển kinh tế trang trại bền vững tại Hòa Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung. bài luận văn được kết cấu gồm 3 chương: Chuong 1: Ly luận chung về phát triển kinh tế trang trai Chương 2: Phân tích tình hình phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Hòa Bình Chương 3: Đề xuất một số giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Hòa Bình. CHUONG 1 LY LUAN CHUNG VE PHAT TRIEN KINH TE TRANG TRAIL 1. Lý luận chung về kinh tế trang trại và phát triển kinh tế trang trại 1.

Khái niệm về trang trại và kinh tế trang trại 1. Khái niệm trang trại và kinh tế trang trại Theo Michael Lipton (2005): “Trang trại là những đơn vị kinh doanh trong nông nghiệp mà phần lớn lao động và được điều hành bởi các thành viên trong gia đình”. Nông trại là một mảnh đắt mà trên đó nông hộ thực hiện các hoạt động sản xuất nông nghiệp phục vụ cho sinh kế của họ. Cũng theo FAO, nông trại ở Châu Á được chia thành 6 loại hình co bản theo mục đích sản xuất, diện tích dat đai và mức.

độ phụ thuộc khác nhau bao gồm: (1) Nông trại gia đình quy mô nhỏ theo hướng tự cấp tự túc; (2) Nông trại gia đình quy mô nhỏ một phần sản xuất hàng hóa; (3) Nông trại gia đình quy mô nhỏ sản xuất chuyên môn hóa và độc lập; (4) Nông trại gia đình quy mô nhỏ sản xuất chuyên môn hóa nhưng phụ thuộc; (5) Nông trại gia đình sản xuất hàng hóa quy mô lớn; và (6) Trang trại sản xuất hàng hóa. Loại hình thứ 5 và thứ 6 được xem như là trang trại do có quy mô lớn và tập trung vào sản xuất hàng hóa để bán ra thị trường nhằm mục tiêu tạo ra lợi nhuận Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương (1993) nhận định "Kinh tế trang trại là hình thức tô chức kinh tế trong nông-lâm-ngư nghiệp phô biến được hình thành trên cơ sở phát triển kinh tế hộ nhưng mang tính chất sản xuất hàng hóa rõ rệt". Tác giả Nguyễn Thế Nhã (2001) cho rằng "Trang trại là một loại hình tổ chức sản xuất cơ sở trong nông, lâm, thủy sản có mục đích chính là sản xuất hàng hóa, có tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của một chủ độc lập, sản xuất được tiến hành trên quy mô ruộng đất với yếu tố sản xuất tiến bộ và trình độ kỹ thuật cao, hoạt động tự chủ và luôn gắn với thị trường" “Theo Vũ Đình Thắng (2006) “Trang trại _ là một hình thức tổ chức sản xuất tập trung trong nông, lâm, thủy sản với mục đích chủ yếu là sản xuất hàng hóa, có quy mô ruộng đất và các yếu tố sản xuất đủ lớn, có trình độ kỹ thuật cao, tổ chức và quản lý hiện đại” Theo tác giả Trần Hai (2000) "Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất nông. nghiệp dựa trên cơ sở lao động và đất đai của hộ gia đình là chủ yếu, có tư cách pháp nhân, tự chủ sản xuất kinh doanh bình đẳng với các thành phần khác, có chức năng chủ yếu là sản xuất nông sản hàng hoá, tạo ra nguồn thu nhập chính và đáp ứng nhu cầu cho xã hội" Nguyễn Đình Hương (2000) đã đưa ra khái niệm KTTT: “Kinh tế trang trại là một hình thức tô chức sản xuất cơ sở trong nông, lâm, ngư nghiệp; có mục đích chủ yếu là sản xuất hàng hoá; tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của một người chủ độc lập; sản xuất được tiến hành trên cơ sở quy mô ruộng.

đất và các yếu tố sản xuất được tập trung đủ lớn với cách thức tô chức quản lý tiến bộ và trình độ kỹ thuật cao, hoạt động tự chủ và luôn gắn với thị trường”. Nghiên cứu của Đào Hữu Hoà (2008) đã dựa trên các khái niệm về và quan niệm về KTTT của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ và của một số tác giả khác đã đưa ra khái niệm trang trai: “Trang trai là một hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá trong. nông nghiệp, có thuê mướn lao động, được hình thành và quản lý bởi gia đình chủ trang trại”. Tom lai qua những cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên có thể hiểu: Trang trại là cơ sở sản xuất trong nông, lâm nghiệp và thủy sản gắn với hộ gia đình nông dân, là hình thức sản xuất nông nghiệp tập trung có mục đích chủ yếu là sản xuất hàng hoá, tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của chủ thể độc lập.

Sản xuất được tiến hành trên quy mô ruộng đắt, các yếu tố sản xuất tương đối lớn, với cách thức tổ chức quản lý tiến bộ và trình độ kỹ thuật cao, hoạt động tự chủ và luôn gắn với thị trường Để nhận dạng hay nói cách khác là xác định một đơn vị sản xuất cơ sở trong. nông nghiệp có phải là một trang trại hay không cần phải có tiêu chí xác định. Tiêu chí xác định trang trại dựa trên các đặc trưng cơ bản nhất của trang trại nhưng can đơn giản, đễ vận dụng. Trên lý thuyết, tiêu chí xác định một trang trại gồm cả định tính và định lượng, cần phải kết hợp cả hai mặt trên để vận dụng.

Theo Thông tư 28/2020/TT- BNNPTNT ngày 28/02/2020 và có hiệu lực kể từ ngày 14/4/2020 của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Qua đó đưa ra các tiêu chí để xác định các loại hình kinh tế trang trại như sau: 1. Đối với trang trại chuyên ngành a) Trồng trọt: Giá trị sản xuất bình quân phải đạt từ 01 tỷ đồng/năm trở lên và tổng diện tích đất sản xuất từ 1,0 ha trở lê b) Sản xuất thủy sản: Giá trị sản xuất bình quân phải đạt từ 02 tỷ đồng/năm trở lên và tổng diện tích đất sản xuất từ 1,0 ha trở lên; c) Chan nuôi: Giá trị sản xuất bình quân phải đạt từ 01 tỷ đồng/năm trở lên và đạt quy mô trang trại theo quy định tại điều 52 Luật chăn nuôi và văn bản hướng dẫn; 4) Lâm nghiệp: Giá tri sản xuất bình quân phải đạt từ 01 tỷ đồng/năm trở lên và tông diện tích đất sản xuất từ 10,0 ha trở lên; ©) Sản xuất mui id tri sản xuất bình quân phải đạt từ 0,35 tỷ đồng/năm trở lên và tổng diện tích đất sản xuất từ 1,0 ha trở lên; 2. Đối với trai trại tổng hợp: Giá trị sản xuất bình quân phải đạt từ 02 tỷ đồng/năm trở lên và tông diện tích đất sản xuất từ 1,0 ha trở lên.

Phân loại trang trại ( Phân loại theo lĩnh vực sản xuất: Theo Thông tư số 28/2020/TT- BNNPTNT ngày 28/2/2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì trang trại được phân loại theo lĩnh vực sản xuất như sau: Trang trại trồng trọt; trang trại chăn nuôi; trang trại lâm nghiệp; trang trại nuôi trồng thuỷ sản; trang trại tổng hợp. Trang trại chuyên ngành (trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản) là trang trại có tỷ trọng giá trị sản lượng nông sản hàng hóa của ngành chiếm trên 50% cơ cấu giá trị sản lượng hàng hóa của trang trại trong năm. Trường hợp. không có ngành nào chiếm trên 50% cơ cấu giá trị sản lượng hàng hóa thì được gọi là trang trại tổng hợp.

(ii) Phân loại theo hình thức quản lý gồm có: + Trang trại gia đình: Là loại trang trại độc lập tự sản xuất kinh doanh. Mỗi gia đình có tư cách pháp nhân do một người trong gia đình làm chủ điều hành. + Trang trại liên doanh: Do vài trang trại hợp nhất để tăng nguồn lực tạo sức cạnh tranh và sự ưu đãi của nhà nước. + Trang trại hợp doanh kiểu cỗ phần: Trang trại loại này được tổ chức theo nguyên tắc công ty cô phần.

+ Trang trại ủy thác: Trang trại mà người chủ ủy quyền cho người nhà hoặc 'bạn bè quản lý điều hành sản xuất. (iii) Phân loại theo nguồn thu nhập của các trang trại gồm có: + Trang trại thuần nông: Nguồn thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp, xu thế loại trang trại này đang giảm dẫn. + Trang trại không thuần nông: Trang trại có thu nhập thêm từ bên ngoài trang trại, loại này thường kinh doanh tổng hợp và có xu thế ngày cảng tăng (iv) Phân loại theo quy mô hoạt động trang trại được chia thành 3 loại: Trang trại có quy mô nhỏ, trang trại có quy mô vừa và trang trại có quy mô lớn. (v) Phân loại theo hình thức sở hữu tư liệu sản xuất bao gồm: “Trường hợp phổ biến là người chủ trang trại sở hữu toàn bộ tư liệu sản xuất từ đất đai, công cụ máy móc đến chuồng trại kho bãi.

Hình thức thứ 2 chủ trang trại chỉ sở hữu một phần tư liệu sản xuất còn một phần phải đi thuê của người khác. Hình thức thứ 3 chủ trang trại hoàn toàn không có tư liệu sản xuất mả phải đi thuê. Đặc trưng của kinh tế trang trại Thực tế hiện nay hai khái niệm “trang trại” và “kinh tế trang trại” nhiều trường hợp được sử dụng như những khái niệm đồng nhất, nhưng thực chất không phải vậy. Kinh tế trang trai là tổng thê các yếu tố vật chất của sản xuất và các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tồn tại và hoạt động của trang trại, còn trang trại là nơi kết hợp các yếu tố vật chất của sản xuất và là chủ thể của các quan hệ kinh tế đó.

10 Theo Lé Trong (2000): "Kinh té trang trại là một hình thức tổ chức kinh tế cơ sở của nền sản xuất xã hội, dựa trên cơ sở hợp tác và phân công lao động xã hội, bao gồm một số người lao động nhất định, được chủ trang trại tổ chức trang bị những tư liệu sản xuất nhất định đề tiền hành hoạt động kinh doanh phủ hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường và được Nhà nước bảo hộ” Nghị quyết 03/2000/NQ-CP, ngày 02/02/2000 của Chính phủ ban hành đã nêu rõ: “Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp, nông thôn, chủ yếu dựa vào hộ gia đình, nhằm mở rộng quy mô và nâng cao. hiệu quả sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, trồng rừng, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông, lâm, thuỷ sản” Như vậy, có thê cho rằng: Kinh tế trang trại là loại hình kinh tế sản xuất hàng. hóa trong nông nghiệp, phát triển chủ yếu trên cơ sở kinh tế hộ nhưng ở quy mô lớn hơn, được đầu tư nhiều hơn về vốn và kỹ thuật, có thê thuê mướn nhân công dé san xuất ra một hoặc vài loại sản phẩm hàng hóa từ nông nghiệp với khối lượng lớn cho. thi trường.