Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường: Pháp luật về trợ cấp trong thương mại quốc tế

Khám phá đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường về pháp luật trợ cấp trong thương mại quốc tế, phân tích lý luận và thực tiễn chi tiết.

• Tác giả: Nông Quốc Bình
• Người hướng dẫn: Nông Quốc Bình
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Pháp luật về trợ cấp trong thương mại quốc tế: Lý luận và thực tiễn
• Loại tài liệu: đề tài khoa học cấp trường
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI TRỢ CẤP VÀ CÁC BIỆN PHÁP ĐỐI KHÁNG TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 1.1. Khái niệm trợ cấp
• 1.1.1. Khái niệm chung về trợ cấp
• 1.1.2. Khái niệm về trợ cấp theo quy định của WTO
• 1.2. Khái niệm về các biện pháp đối kháng
• 1.2.1. Các biện pháp đối kháng trong thương mại quốc tế nói chung
• 1.2.2. Biện pháp đối kháng theo quy định của WTO
• 1.3. Phân loại trợ cấp trong thương mại quốc tế
• 1.3.1. Phân loại dựa trên đối tượng áp dụng (hàng nông nghiệp và phi nông nghiệp)
• 1.3.2. Phân loại theo mức độ vi phạm
• 1.4. Một số quy định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 1.4.1. Quy định của WTO về trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 1.4.2. Quy định của pháp luật một số nước điển hình trên thế giới
• 1.4.3. Quy định của pháp luật Việt Nam về trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 1.4.4. Thực tiễn áp dụng trợ cấp và các biện pháp đối kháng trong thương mại quốc tế
• 2. PHẦN II: PHÁP LUẬT VỀ TRỢ CẤP VÀ CÁC BIỆN PHÁP ĐỐI KHÁNG THEO QUY ĐỊNH CỦA TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Pháp luật về trợ cấp trong thương mại hàng hóa của Việt Nam và một số kiến nghị
• 2.2. Các quy định về trợ cấp và thực tiễn áp dụng trợ cấp của EU
• 2.3. Các quy định và thực tiễn áp dụng chống trợ cấp tại EU
• 2.4. Pháp luật về trợ cấp và thực tiễn áp dụng của Trung Quốc
• 2.5. Pháp luật và thực tiễn áp dụng biện pháp đối kháng của Trung Quốc
• 2.6. Một số văn bản pháp lý về trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 2.6.1. Hiệp định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 2.6.2. Hiệp định nông nghiệp
• 2.6.3. Pháp lệnh số 22/2004/PL-UBTVQH11 về chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam
• 2.6.4. Nghị định 89/2005/ND-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam
• 2.6.5. Nghị định số 04/2006/NĐ-CP của Chính phủ về việc thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Hội đồng xử lý vụ việc chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 2.6.6. Thông tư 106/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thu, nộp, hoàn trả thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp và các khoản bảo đảm thanh toán thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp

Tóm tắt

I. Pháp luật về trợ cấp thương mại quốc tế

Pháp luật về trợ cấp thương mại trong bối cảnh thương mại quốc tế là một chủ đề phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các quy định của WTO và các hiệp định liên quan. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các quy định pháp lý về trợ cấp và biện pháp đối kháng, đồng thời đánh giá thực tiễn áp dụng tại Việt Nam và các quốc gia khác. Lý luận và thực tiễn được kết hợp để làm rõ các vấn đề pháp lý và đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật.

1.1. Khái niệm trợ cấp

Trợ cấp là sự hỗ trợ của chính phủ hoặc các cơ quan công quyền đối với doanh nghiệp hoặc ngành sản xuất, nhằm tạo lợi thế cạnh tranh. Theo WTO, trợ cấp tồn tại khi có sự hỗ trợ tài chính trực tiếp hoặc gián tiếp, mang lại lợi ích cho đối tượng được trợ cấp. Các hình thức trợ cấp bao gồm cấp phát vốn, miễn giảm thuế, hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ không dựa trên cơ sở thị trường.

1.2. Biện pháp đối kháng

Biện pháp đối kháng là công cụ để chống lại hành vi trợ cấp của các quốc gia khác. Theo WTO, các biện pháp này bao gồm thuế đối kháng tạm thời và thuế đối kháng chính thức. Thuế đối kháng được áp dụng để triệt tiêu lợi thế cạnh tranh do trợ cấp mang lại, đảm bảo sự công bằng trong thương mại quốc tế.

II. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trợ cấp

Thực tiễn áp dụng các quy định về trợ cấp và biện pháp đối kháng tại Việt Nam và các quốc gia khác cho thấy nhiều thách thức và cơ hội. Việt Nam, với tư cách là thành viên WTO, cần tận dụng các quy định về trợ cấp để thúc đẩy xuất khẩu, đồng thời áp dụng hiệu quả các biện pháp đối kháng để bảo vệ thị trường nội địa.

2.1. Thực tiễn tại Việt Nam

Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật liên quan đến trợ cấp và biện pháp đối kháng, như Pháp lệnh số 22/2004 và Nghị định 89/2005. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc xử lý các tranh chấp thương mại quốc tế. Cần tăng cường năng lực thực thi pháp luật và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về vấn đề này.

2.2. Thực tiễn tại EU và Trung Quốc

EU và Trung Quốc là hai trong số các quốc gia có hệ thống pháp luật và thực tiễn áp dụng về trợ cấp và biện pháp đối kháng rất phát triển. EU thường xuyên áp dụng thuế đối kháng để bảo vệ thị trường nội địa, trong khi Trung Quốc sử dụng trợ cấp như một công cụ để thúc đẩy xuất khẩu. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia này để hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình.

III. Đề xuất hoàn thiện pháp luật

Dựa trên lý luận và thực tiễn, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện pháp luật về trợ cấp và biện pháp đối kháng tại Việt Nam. Các đề xuất tập trung vào việc tăng cường cơ chế thực thi pháp luật, nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng, và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác.

3.1. Tăng cường cơ chế thực thi

Việt Nam cần nâng cấp các quy định hiện hành về trợ cấp và biện pháp đối kháng, đồng thời tăng cường nguồn lực cho các cơ quan thực thi pháp luật. Việc nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và hiệp hội về vấn đề này cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả thực thi.

3.2. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế

Việt Nam nên nghiên cứu và áp dụng các kinh nghiệm từ EU và Trung Quốc trong việc xử lý các vụ việc liên quan đến trợ cấp và biện pháp đối kháng. Điều này sẽ giúp Việt Nam tận dụng tối đa các quy định của WTO để bảo vệ lợi ích quốc gia trong thương mại quốc tế.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Pháp Luật Về Trợ Cấp Thương Mại Quốc Tế: Lý Luận Và Thực Tiễn

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học cấp Trường "Pháp luật về trợ cấp trong thương mại quốc tế – Lý luận và thực tiễn" do TS. Nông Quốc Bình (Khoa Luật Quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội) làm chủ nhiệm, cùng nhóm chuyên gia pháp lý và giảng viên cao cấp thực hiện. Công trình tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Làm thế nào để xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về trợ cấp và biện pháp đối kháng tại Việt Nam nhằm vừa bảo vệ nền sản xuất nội địa, vừa tối ưu hóa lợi ích xuất khẩu phù hợp với các cam kết WTO?

Bằng phương pháp phân tích quy phạm, so sánh luật học và nghiên cứu án lệ (case study), đề tài đã khảo sát toàn diện hệ thống quy định đa phương của Tổ chức Thương mại Thế giới (Hiệp định SCM, Hiệp định Nông nghiệp AoA, GATT 1994) cùng kinh nghiệm lập pháp của Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU) và Trung Quốc. Kết quả nghiên cứu làm rõ các điều kiện cấu thành trợ cấp bất hợp pháp, cơ chế áp dụng thuế đối kháng, và phân tích sâu 7 vụ tranh chấp điển hình tại Cơ quan Giải quyết Tranh chấp WTO (DSB). Công trình đề xuất giải pháp chiến lược: nâng cấp Pháp lệnh Chống trợ cấp 2004 thành Luật chuyên ngành, nâng cao năng lực điều tra thực thi của cơ quan quản lý, và định hướng doanh nghiệp Việt Nam chủ động phòng vệ trước các rào cản thương mại quốc tế.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong nền kinh tế toàn cầu hóa, trợ cấp là công cụ chính sách kinh tế vĩ mô hai mặt. Một mặt, trợ cấp giúp kích cầu sản xuất, thúc đẩy nghiên cứu công nghệ và tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa quốc gia vươn ra thị trường quốc tế. Mặt khác, việc lạm dụng trợ cấp sẽ trực tiếp "bóp méo" dòng chảy thương mại tự nhiên, tạo ra môi trường cạnh tranh bất bình đẳng và dẫn tới nguy cơ triệt tiêu các ngành sản xuất tương tự tại nước nhập khẩu.

Tại thời điểm nghiên cứu (tháng 8/2011), Việt Nam đã bước sang năm thứ năm thực thi các cam kết gia nhập WTO. Dù mở ra cánh cửa thị trường rộng lớn, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam liên tục phải đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại phức tạp, đặc biệt là điều tra chống trợ cấp tại các thị trường khó tính như Hoa Kỳ và EU. Ngược lại, tại thị trường nội địa, hệ thống rào cản kỹ thuật và năng lực điều tra áp thuế đối kháng của Việt Nam đối với hàng hóa ngoại nhập được trợ cấp vẫn còn rất sơ khai.

Tổng quan tình hình nghiên cứu trước đó cho thấy, các công trình trong nước phần lớn chỉ tiếp cận đơn lẻ dưới dạng bài báo tổng thuật hoặc nghiên cứu hẹp về thuế quan, thiếu một hệ thống lý luận hoàn chỉnh kết hợp giữa luật thực định quốc tế và thực tiễn xét xử quốc tế. Do đó, đề tài ra đời nhằm lấp đầy khoảng trống học thuật này, mang tính thời sự cao trong việc cung cấp luận cứ pháp lý vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách, củng cố năng lực kháng kiện cho cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời giải quyết bài toán thiếu hụt học liệu chuyên sâu khi chuyển đổi mô hình đào tạo tín chỉ tại Trường Đại học Luật Hà Nội.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu áp dụng thiết kế nghiên cứu đa tầng kết hợp giữa khoa học luật so sánh (comparative legal analysis) và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm án lệ (jurisprudence & case study analysis).

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành thông qua các phương pháp khoa học chuyên biệt:

• Phương pháp lịch sử pháp lý: Khảo sát tiến trình phát triển của các quy chế kiểm soát trợ cấp từ Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT 1947 Điều VI, Điều XVI) đến Hiệp định về Trợ cấp và các Biện pháp đối kháng 1995 (SCM) và Hiệp định Nông nghiệp (AoA).
• Phương pháp phân tích và tổng hợp quy phạm: Mổ xẻ chi tiết 32 điều khoản và 7 phụ lục của Hiệp định SCM, bóc tách cấu trúc phân loại trợ cấp (Đèn Đỏ – Đèn Vàng – Đèn Xanh; Hộp Xanh Lá – Hộp Xanh Lơ – Hộp Hổ Phách), làm rõ 3 cấu thành pháp lý bắt buộc để áp thuế đối kháng: (i) Có sự hỗ trợ tài chính mang lại lợi ích chuyên biệt; (ii) Có thiệt hại vật chất hoặc đe dọa thiệt hại; (iii) Có mối quan hệ nhân quả xác thực.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu cơ chế điều tra, cơ quan thẩm quyền và quy trình áp thuế đối kháng giữa luật liên bang Hoa Kỳ (Đạo luật Thuế quan 1930 mục 771), Bộ Quy tắc chống trợ cấp của EU (Quy chế Hội đồng số 597/2009) và hệ thống luật thương mại của Trung Quốc với khung pháp lý Việt Nam (Pháp lệnh 22/2004/PL-UBTVQH11, Nghị định 89/2005/NĐ-CP).
• Phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình (Case study): Phân tích thực nghiệm 7 vụ kiện nổi bật tại WTO gồm: WT/DS212, WT/DS296, WT/DS280, WT/DS213, WT/DS112, WT/DS330, WT/DS299.

Độ tin cậy và giá trị khoa học của đề tài được đảm bảo thông qua việc khai thác nguồn tài liệu sơ cấp từ Báo cáo của Ban Hội thẩm (Panel Report), Báo cáo Cơ quan Phúc thẩm (Appellate Body Report) của WTO và hệ thống văn bản pháp luật chính thức của các quốc gia nghiên cứu.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Qua quá trình nghiên cứu lý luận và phân tích thực tiễn án lệ, đề tài đã rút ra 4 phát hiện lớn mang tính bản lề:

                  CÁC PHÁT HIỆN CỐT LÕI CỦA ĐỀ TÀI

1. Chuẩn hóa cơ chế xác định thiệt hại và mối quan hệ nhân quả: Nghiên cứu chỉ rõ áp thuế đối kháng không thể tiến hành tùy tiện nếu thiếu kết luận điều tra khách quan. Nước nhập khẩu bắt buộc phải chứng minh sự tồn tại đồng thời của tính "riêng biệt" (specificity), mức độ thiệt hại thực tế hoặc nguy cơ đe dọa ngành nội địa, và chứng minh rõ ràng việc không quy kết (non-attribution) các yếu tố ngoại cảnh khác làm nguyên nhân gây thiệt hại (như khẳng định trong vụ WT/DS296 Hoa Kỳ - DRAMs Hàn Quốc).
2. Chiến lược phân bổ trợ cấp hợp pháp của các cường quốc: Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu tận dụng triệt để các ngoại lệ của WTO để bảo hộ ngành nông nghiệp thông qua các khoản hỗ trợ khổng lồ thuộc "Hộp xanh lá cây" (Green Box) và "Hộp xanh lơ" (Blue Box) – vốn không bị cắt giảm hoặc khó bị khởi kiện (giai đoạn 2007–2013, EU phân bổ tới 91 tỷ Euro cho nông - lâm nghiệp; Hoa Kỳ trợ cấp nông sản vượt mức trần hàng chục tỷ USD).
3. Án lệ DSB tái định hình cách hiểu về trợ cấp chuyển tiếp và tái cơ cấu: Qua vụ kiện WT/DS212 (Hoa Kỳ - Thép EC), WTO khẳng định nguyên tắc: khi doanh nghiệp nhà nước được tư nhân hóa theo giá thị trường sòng phẳng (arm's length transaction), các khoản hỗ trợ tài chính trước đó của chính phủ không thể tự động coi là tiếp tục mang lại lợi ích cho chủ thể mới. Đây là bài học pháp lý mang tính sống còn cho tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam.
4. Bất cập lớn trong hệ thống pháp luật Việt Nam thời kỳ 2004–2011: Pháp lệnh 22/2004 và các văn bản hướng dẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế: hiệu lực pháp lý chưa tương xứng (dừng ở cấp Pháp lệnh), quy định tố tụng điều tra còn chung chung, thiếu sự phối hợp liên ngành giữa hải quan – cơ quan điều tra – hiệp hội doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng Việt Nam hoàn toàn bị động, chỉ đóng vai trò bị đơn ở nước ngoài mà chưa từng tự kích hoạt điều tra áp thuế đối kháng để bảo vệ thị trường trong nước.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Về mặt lý luận: Đề tài đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ hệ thống khái niệm, bản chất pháp lý của trợ cấp và biện pháp đối kháng trong luật thương mại quốc tế. Công trình phân định rõ ranh giới giữa bảo hộ thương mại hợp pháp và hành vi bóp méo thị trường, tạo lập bộ khung phân tích chuẩn mực về cơ chế giải quyết tranh chấp trợ cấp tại WTO.
• Về mặt phương pháp: Nghiên cứu tiên phong trong việc đưa phương pháp phân tích thực nghiệm án lệ (case analysis) từ các báo cáo phúc thẩm DSB vào nghiên cứu luật học trong nước, chuyển tải sinh động lý thuyết điều ước quốc tế thành các tình huống thực tiễn cụ thể.
• Về mặt thực tiễn và chính sách:
  • Cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp phục vụ định hướng nâng cấp Pháp lệnh 22/2004 thành Luật (tiền đề cho Chương Phòng vệ thương mại trong Luật Quản lý ngoại thương 2017 sau này).
  • Định hướng giải pháp giúp cơ quan quản lý khai thác tối đa quy chế đối xử đặc biệt và khác biệt (S&D) dành cho nước đang phát triển trong Hiệp định Nông nghiệp (trợ cấp đầu vào nông thôn nghèo, hạ tầng vận chuyển xuất khẩu).
  • Làm giàu nguồn tài liệu nghiên cứu, giảng dạy chuyên sâu cho giảng viên và sinh viên ngành Luật Quốc tế, Luật Thương mại Quốc tế tại các trường đại học.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Kết quả nghiên cứu của đề tài mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước & Nhà hoạch định chính sách: Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương), Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính sử dụng làm tài liệu tham chiếu để hoàn thiện khung pháp lý về phòng vệ thương mại, xây dựng chiến lược tranh tụng và giải quyết tranh chấp quốc tế tại WTO.
• Cộng đồng Doanh nghiệp & Hiệp hội ngành hàng: Các doanh nghiệp xuất khẩu (thủy sản, dệt may, thép, nông sản) nắm bắt các dấu hiệu rủi ro bị điều tra trợ cấp, kiểm soát tính minh bạch của sổ sách tài chính, chủ động chuẩn bị bằng chứng kháng kiện tại thị trường nước ngoài.
• Luật sư, Chuyên gia tư vấn thương mại quốc tế: Nắm vững trình tự thủ tục điều tra, quy tắc rà soát hoàng hôn (sunset review), phương pháp tính toán biên độ trợ cấp để hỗ trợ bảo vệ quyền lợi thân chủ.
• Giảng viên, Nhà nghiên cứu & Sinh viên Luật - Kinh tế: Tài liệu học tập, giảng dạy chuyên khảo chất lượng cao về luật WTO và kỹ năng xử lý tình huống tranh chấp thương mại quốc tế.

---

FAQ (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?
Nghiên cứu khẳng định: Việc áp thuế đối kháng đòi hỏi tiêu chuẩn chứng minh rất khắt khe về 3 yếu tố (tính chuyên biệt, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả không quy kết). Đồng thời, doanh nghiệp cổ phần hóa theo giá thị trường không mặc nhiên kế thừa các khoản trợ cấp cũ từ nhà nước.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có gì đặc biệt?
Đề tài kết hợp nhuần nhuyễn giữa luật học so sánh quốc tế và phân tích thực nghiệm 7 án lệ thực tế của Ban Hội thẩm/Cơ quan Phúc thẩm WTO (DS212, DS296, DS213...), giúp chuyển hóa các quy định hiệp định trừu tượng thành cẩm nang hành động thực tế.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?
Hoàn toàn có thể. Bộ nguyên tắc và quy trình phân tích án lệ trong nghiên cứu này áp dụng chung cho mọi cuộc điều tra chống trợ cấp của tất cả 164 quốc gia thành viên WTO đối với cả hàng công nghiệp lẫn nông sản.

4. Đề tài đưa ra những khuyến nghị thể chế cấp bách nào cho Việt Nam?
Nâng cấp Pháp lệnh Chống trợ cấp 2004 lên tầm Luật; kiện toàn cơ quan điều tra chuyên trách; tăng cường nhận thức pháp lý cho doanh nghiệp; và khai thác tối đa ưu đãi "Hộp xanh lá cây" cho nông nghiệp.

5. Ứng dụng thực tế tức thì của nghiên cứu là gì?
Cung cấp học liệu chuyên sâu phục vụ đào tạo cử nhân/thạc sĩ luật quốc tế theo hệ tín chỉ, đồng thời hỗ trợ các hiệp hội doanh nghiệp thiết lập hệ thống cảnh báo sớm trước các vụ kiện phòng vệ từ Hoa Kỳ, EU.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học "Pháp luật về trợ cấp trong thương mại quốc tế – Lý luận và thực tiễn" của TS. Nông Quốc Bình và nhóm tác giả là một công trình học thuật công phu, đặt nền móng lý luận vững chắc cho lĩnh vực pháp luật phòng vệ thương mại tại Việt Nam. Đề tài đã giải mã thành công cơ chế vận hành phức tạp của Hiệp định SCM, AoA và án lệ WTO, đồng thời mở đường cho tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế đối ngoại của đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng qua các FTA thế hệ mới (CPTPP, EVFTA), các định hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng sang các cam kết phi trợ cấp đối với doanh nghiệp nhà nước (SOEs) và các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường, phát triển bền vững. Độc giả quan tâm, các nhà nghiên cứu và cơ quan hữu quan có thể tham khảo toàn văn công trình tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Luật Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI DE TAI KHOA HỌC CAP TR¯ỜNG PHAP LUAT VE TRO CAP TRONG THUONG MAI QUOC TE LY LUAN VA THUC TIEN Chủ nhiệm ề tài: 7S. Nông Quốc Bình Khoa Luật Quốc tế - ại học Luật Hà Nội ) Hà Nội, 8/2011 NHỮNG NG¯ỜI THAM GIA THỰC HIỆN DE TÀI STT HO VA TEN N I CÔNG TÁC | TU CACH THAM GIA ˆ co, P.CNK Luật Quốc tế | Chu nhiệm dé tai ] | TS. NiBE Qube Binh ại hoc Luật Hà Nội | Bao cáo tổng thuật Vutrrong ‘i ‘ , on Vu pháp luật quôc tê Cộng tác viên 2 | PGS,TS. Hoàng Ph°ớc Hiệp Bộ T° pháp Chuyên ề 3 ñ x cÀ Giảng viên Cộng tác viên > | ThS.

Nguyễn Thị Thu Hiển | "¡hoc Luật Hà Nội | Chuyên ề7,8 ¬ Cán bộ Viện kiểm sát Cộng tác viên = | TH, Ngayen TM TIỂU Quan Long Biện Chuyên dé 4 3 ak. Giang vién Thu ky dé tai A | THB, De Mong Chuyên Dai hoc Thuong mai Chuyén dé 1,2 é | ThS. Nguyễn Quỳnh Trang Giang viên Cộng tac viên ại học Luật Hà Nội Chuyên ề 5,6 DANH MUC CAC CHU VIET TAT AMS Tông l°ợng hỗ trợ gộp ASEM Diễn àn hợp tác Á - Âu ASEAN Hiệp hội các quốc gia ông Nam Á AOA Hiệp ịnh Nông nghiệp APEC Diễn àn hợp tác kinh tế Châu A - Thái Bình D°¡ng DSB C¡ quan giải quyết tranh chấp EU Liên minh Châu Âu GATS Hiệp ịnh chung về Th°¡ng mại và dịch vụ GATT 1994 Hiệp ịnh chung về thuế quan và th°¡ng mại 1994 SCM Hiệp ịnh trợ cấp và Biện pháp ối kháng TRIMs Các biện pháp ầu t° liên quan ến th°¡ng mại TRIPs Các khía cạnh th°¡ng mại của Quyền sở hữu trí tuệ WTO T6 chức th°¡ng mại thế giới MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT PHAN I. BAO CAO TONG THUẬT 03 PHAN II.

Phap luat vé tro ee của Tổ chức th°¡ng mai thé giới. Thuế ối kháng theo qui ịnh của Tô chức th°¡ng mại thé giới. Pháp luật Việt nam vé trợ cấp và các biện pháp ối kháng - thực trạng và 32 ph°¡ng h°ớng hoàn thiện. Pháp luật về trợ cấp trong th°¡ng mại hàng hoá của Việt Nam và một số 102 kiến nghị.

Các qui ịnh về trợ cấp và thực tiễn áp dụng trợ cấp của EU. Các quy ịnh và thực tiễn áp dụng chống trợ cấp tại EU. Pháp luật về trợ cấp và thực tiễn áp dụng của Trung Quốc. Pháp luật và thực tiễn áp dụng biện pháp ối kháng của Trung Quốc.

Một số vn bản pháp lý về trợ cấp và các biện pháp ối kháng 1. Hiệp ịnh về trợ cấp và các biện pháp ối kháng 2. Hiệp ịnh nông nghiệp 3. Pháp lệnh số 22/2004/PL-UBTVQHI1 về chống trợ cấp hàng hoá nhập khẩu vào Việt Nam, 4.

Nghị ịnh 89/2005/ ND-CP của Chính Phu quy ịnh chỉ tiết thi hành một 270 số diéu của Pháp lệnh chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam; 5. Nghị ịnh số 04/2006/N-CP của Chính Phủ về việc thành lập và quy 285 ịnh chức nng, nhiệm vụ, quyên hạn, c¡ cấu tô chức của Hội ộng xử lý vụ việc chồng bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ; 6. Thông tu 106/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính h°ớng dẫn thu, nộp, hoàn 287 trả thuế chống bán phá giả, chống trợ cấp và các khoản bảo ảm thanh toán thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp. Danh mục tài liệu tham khảo Phan I.

BAO CAO TONG THUẬT A. Giới thiệu chung về ề tài nghiên cứu 05 B. Kết qua nghiên cứu của dé tai CH¯ NG 1. Một số vấn ề lý và quy ịnh của pháp luật ối với trợ 10 & ` _z oA Pa he z ° A cap và các biện pháp doi khang trong th°¡ng mai quoc I.

Khái niệm trợ cấp 10 1. Khai niệm chung vé trợ cáp 2. Khái niệm về trợ cấp theo quy ịnh của WTO II. Khái niệm về các biện pháp ối kháng 12 1.

Các biện pháp ối kháng trong th°¡ng mại quốc tế nói chung 2. Các biện pháp ối kháng theo quy ịnh của WTO 3. Vai trò của các biện pháp ối kháng III. Phân loại trợ cấp trong th°¡ng mại quốc tế 14 1.

Phân loại dựa trên ối t°ợng áp dụng (hàng nông nghiệp và phi nông nghiệp) 2. Phân loại theo mức ộ vi phạm IV. Một số quy ịnh về trợ cấp và các biện pháp ối kháng 15 1. Quy ịnh của WTO về trợ cấp và các biện pháp ối kháng.

Quy ịnh của pháp luật một số n°ớc iển hình trên thể giới. Quy ịnh của pháp luật Việt Nam về trợ cấp và các biện pháp ối kháng. Thực tiễn áp dụng trợ cấp và các biện pháp ối kháng trong th°¡ng mại quốc tế I. Thực tiễn về trợ cấp và các biện pháp ối kháng của WTO 32 1.

Một số tranh chấp iển hình về trợ cap và các biện pháp ối kháng °ợc giải quyết tại C¡ quan Giải quyết Tranh cháp của WTO. Mot số bai học °ợc rút ra từ các tranh chấp VỀ tro cấp và các biện pháp doi khang. Thực tiễn về trợ cấp và các biện pháp ối kháng của Việt Nam 56 1. Giải quyét tranh chap về trợ cáp mà Việt Nam là bị don.

Xử lý các tr°ờng hợp hàng hóa nhập khẩu có hiện t°ợng °ợc trợ cắp vào thị tr°ờng Việt Nam. Một số ề xuất và kiến nghị cho Việt Nam 59 I. Tng c°ờng c¡ chế thực thi pháp luật về trợ cấp và các biện pháp ối 59 kháng 1. Nâng pháp lệnh về chong trợ cấp ối với hàng nhập khẩu vào Việt Nam thành Luật chống trợ cấp.

Tng c°ờng nguôn nhân lực, vật lực cho các c¡ quan thực thi pháp luật về trợ cấp và các biện pháp ối kháng 3. Nang cao nhận thức của các doanh nghiệp và các hiệp hội ối với vấn dé trợ cấp và các biện pháp ối kháng. Tng c°ờng chức nang của c¡ quan Nha n°ớc ối với trợ cấp và các biện 61 pháp ôi kháng 1. Các c¡ quan Nhà n°ớc có thẩm quyên can nghiên cứu dé tận dụng triệt ể các quy ịnh về trợ cấp °u tiên ối với l)nh vực nông nghiệp và các n°ớc ang phái triển.

Các c¡ quan chức nng của Nhà n°ớc cân nghiên cứu, tìm hiểu những hiện t°ợng hàng hóa n°ớc ngoài có thể ã °ợc trợ cáp lựu thông trên thị tr°ởng Việt Nam. Các c¡ quan Nhà n°ớc khi xử lý các vấn dé trợ cấp phải ặt trong bồi cảnh chung với các vấn dé có liên quan II. Cân học hỏi kinh nghiệm của các n°ớc trong việc xử lý các vụ việc vê 64 trợ câp A. GIỚI THIEU CHUNG VE È TÀI I.

Tinh cấp thiết của việc nghiên cứu dé tai Trong hoạt ộng th°¡ng mại quốc tẾ, trợ cấp có thể tạo ra sức cạnh tranh cho các sản phâm °ợc trợ cấp. Tuy nhiên, kết quả này lại gây ra sự bất bình ng trong th°¡ng mại quốc tế giữa những sản phẩm °ợc trợ cấp và những sản phẩm không có °ợc sự trợ cấp. H¡n nữa, trên thực tế, sự kéo dài trợ cấp của chính phủ sẽ làm mất i tính nng ộng, sáng tạo của các doanh nghiệp °ợc trợ cấp. ể bảo vệ nguyên tắc cạnh tranh bình ng giữa các hàng hóa trên thị tr°ờng quốc tế nhằm thúc ây kinh tế phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Trong khuôn khổ của WTO có nhiều quy ịnh liên quan tới trợ cấp. Là một quốc gia ang phát triển, ồng thời là một n°ớc nông nghiệp, Việt Nam có những c¡ hội nhất ịnh do qui chế thành viên WTO mang lại. Một trong những c¡ hội ó chính là những °u ãi có °ợc từ các qui ịnh về trợ cấp, ặc biệt là trợ cấp trong l)nh vực nông nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay, sau h¡n 4 nm là thành viên của WTO, cho thấy chính sách về trợ cấp của Việt Nam ch°a thực sự có hiệu quả ối với việc tạo ra sức cạnh tranh một cách hợp pháp của hàng hoá Việt Nam trên thị tr°ờng quốc tế và chống lại hàng hóa của n°ớc ngoài ã °ợc trợ cấp nhập khẩu vào Việt Nam nhằm ảm bảo cho mục tiêu phát triên bên vững của nên kinh tê ât n°ớc.

Trong phạm vi của Tr°ờng Dai học Luật Hà Nội, việc giảng day dang °ợc chuyên từ giảng dạy niên chế sang tín chỉ ã làm nảy sinh nhiều khó khn. Một trong những khó khn ó là việc thiếu tài liệu tham khảo. Do ó, thực hiện dé tài nghiên cứu nay là nhằm óng góp một phan nhỏ vào việc làm giàu thêm nguồn học liệu cho các môn học trong Nhà tr°ờng có liên quan tới vấn ề pháp lý về trợ cấp trong th°¡ng mại quốc tế. Với những lý do trên ây, chúng tôi hy vọng rằng kết quả nghiên cứu ề tài "Pháp luật về trợ cấp trong th°¡ng mại quốc tẾ - lý luận và thực tiễn” sẽ có ÿ ngh)a nhất ịnh cả vé mặt lý luận và thực tiễn.

Tình hình nghiên cứu Trong quá trình thực thi các cam kết với t° cách là thành viên của WTO, việc vận dụng các qui ịnh của WTO nói chung và các quy ịnh VỀ trợ cấp nói riêng là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, vận dụng các quy ịnh về trợ cấp của WTO ối với Việt Nam vẫn là một vấn ề khá phức tạp. Do ó, trợ cấp là vấn ề mà nhiều nhà khoa học quan tâm và hiện nay ã có một số công trình nghiên cứu về van dé trợ cấp trong th°¡ng mại quốc tế. Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở những nội dung, những chuyên mục giới hạn nhất ịnh.

Trên bình diện quốc tế vấn dé của dé tài °ợc dé cập nh° một phan của các công trình nghiên cứu nh°: The Law of International trade in Agricultural products, Dr. MeLaku Geboye Desta, London, 2002; The Fram subsidies and agricultural trade policy, Dr.Sumner, 2003; The World trade organization — Law, practice and policy, Mistumo — Thomas — Petros, Oxford, 2002. Ở phạm vi trong n°ớc, ã có một số công trình nghiên cứu về van dé này, nh°ng các công trình này °ợc thực hiện nhằm khái quát hóa những vấn ề pháp luật về trợ cấp và các biện pháp ối kháng cing nh° các qui ịnh của Chính phủ về chính sách trợ cấp.