Nghiên Cứu Khoa Học Cấp Trường Về Pháp Luật Doanh Nghiệp Xã Hội Và Thực Tiễn Tại Việt Nam

Nghiên cứu pháp luật về doanh nghiệp xã hội (DNXH) là một nội dung quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập… 231 trang · Đại học Luật Hà Nội · 2017.

• Tác giả: Nguyễn Thị Dung
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Yến
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Thương mại
• Đề tài: Pháp luật về doanh nghiệp xã hội và thực tiễn thi hành tại Việt Nam
• Loại tài liệu: đề tài khoa học cấp trường
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: BÁO CÁO TỔNG QUAN
• 2. PHẦN 2: CÁC CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chuyên đề 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI
• 2.2. Chuyên đề 2: KHÁI QUÁT CHUNG PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI
• 2.3. Chuyên đề 3: QUY CHẾ PHÁP LÝ ĐẶC THÙ VỀ THÀNH LẬP, GIẢI THỂ, TỔ CHỨC LẠI DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM
• 2.4. Chuyên đề 4: QUY CHẾ PHÁP LÝ ĐẶC THÙ VỀ VỐN CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM
• 2.5. Chuyên đề 5: CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ ƯU ĐÃI, HỖ TRỢ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XÃ HỘI
• 2.6. Chuyên đề 6: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 2.7. Chuyên đề 7: PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 2.8. Chuyên đề 8: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

Tóm tắt

I. Nghiên cứu pháp luật về doanh nghiệp xã hội

Nghiên cứu pháp luật về doanh nghiệp xã hội (DNXH) là một nội dung quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập kinh tế quốc tế. Pháp luật Việt Nam về DNXH được ghi nhận lần đầu tiên trong Luật Doanh nghiệp 2014 (LDN 2014), cụ thể tại Điều 10. Đây là bước ngoặt lớn, tạo cơ sở pháp lý cho sự tồn tại và phát triển của DNXH. Tuy nhiên, khung pháp lý hiện tại còn hạn chế, chỉ bao gồm một điều luật và một số điều trong Nghị định 96/2015/NĐ-CP. Việc nghiên cứu pháp luật quốc tế, đặc biệt từ các nước như Anh, Đức, và các quốc gia Đông Nam Á, là cần thiết để hoàn thiện hệ thống pháp luật về DNXH tại Việt Nam.

1.1. Khái quát chung về doanh nghiệp xã hội

Doanh nghiệp xã hội là mô hình kết hợp giữa mục tiêu kinh tế và xã hội, hướng đến giải quyết các vấn đề cộng đồng. Tại Việt Nam, DNXH bắt đầu xuất hiện từ thời kỳ kinh tế bao cấp với hình thức hợp tác xã, nhưng chỉ thực sự phát triển từ năm 1996 với các mô hình tiêu biểu như Nhà hàng Koto và Mai Handicrafts. Theo thống kê của Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng (CSIP), hiện có khoảng 200 DNXH và 165.000 tổ chức có tiềm năng trở thành DNXH. Sự phát triển này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện pháp luật về doanh nghiệp xã hội.

1.2. Quy định pháp luật về DNXH tại Việt Nam

Pháp luật Việt Nam về DNXH được ghi nhận trong Luật Doanh nghiệp 2014 và Nghị định 96/2015/NĐ-CP. Tuy nhiên, các quy định này còn sơ sài, chưa tạo ra hành lang pháp lý vững chắc. Ví dụ, LDN 2014 chỉ dành một điều khoản (Điều 10) để quy định về DNXH, trong khi Nghị định 96/2015/NĐ-CP chỉ có 10 điều liên quan. Điều này dẫn đến nhiều bất cập trong thực tiễn áp dụng pháp luật, đặc biệt là trong việc thành lập, tổ chức lại, và quản lý vốn của DNXH.

II. Thực tiễn thi hành pháp luật về DNXH tại Việt Nam

Thực tiễn thi hành pháp luật về doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù pháp luật Việt Nam đã công nhận DNXH, nhưng việc áp dụng các quy định này vào thực tế còn nhiều hạn chế. Các DNXH gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, hưởng các chính sách ưu đãi, và thực hiện các mục tiêu xã hội. Nghiên cứu thực tiễn cho thấy cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện pháp luật về doanh nghiệp xã hội để đáp ứng nhu cầu thực tế.

2.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về DNXH

Thực tiễn áp dụng pháp luật về DNXH tại Việt Nam cho thấy nhiều bất cập. Các quy định hiện hành chưa đủ chi tiết để điều chỉnh hoạt động của DNXH, dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất. Ví dụ, việc xác định mục tiêu xã hội của DNXH và quản lý vốn còn nhiều vướng mắc. Ngoài ra, các chính sách ưu đãi và hỗ trợ cho DNXH chưa được triển khai hiệu quả, gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.

2.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về DNXH

Để nâng cao hiệu quả thực tiễn thi hành pháp luật về DNXH, cần có những kiến nghị cụ thể. Trước hết, cần bổ sung và hoàn thiện các quy định pháp luật về DNXH, đặc biệt là trong việc thành lập, tổ chức lại, và quản lý vốn. Thứ hai, cần xây dựng các chính sách ưu đãi và hỗ trợ cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho DNXH phát triển. Cuối cùng, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế để áp dụng các mô hình pháp lý hiệu quả, đảm bảo sự phát triển bền vững của DNXH tại Việt Nam.

III. Pháp luật về doanh nghiệp xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế

Pháp luật về doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam cần được xem xét trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc tham khảo kinh nghiệm từ các quốc gia như Anh, Đức, và các nước Đông Nam Á là cần thiết để hoàn thiện hệ thống pháp luật về DNXH. Đặc biệt, các quy định về ưu đãi, hỗ trợ, và quản lý vốn cần được điều chỉnh để phù hợp với thông lệ quốc tế, đảm bảo sự phát triển bền vững của DNXH trong bối cảnh toàn cầu hóa.

3.1. Kinh nghiệm quốc tế về pháp luật DNXH

Các quốc gia như Anh, Đức, và các nước Đông Nam Á đã có hệ thống pháp luật phát triển về DNXH. Ví dụ, Luật Doanh nghiệp xã hội của Anh quy định rõ ràng về mục tiêu xã hội, quản lý vốn, và các chính sách ưu đãi. Việc tham khảo các mô hình này giúp Việt Nam hoàn thiện pháp luật về doanh nghiệp xã hội, đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả của DNXH trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

3.2. Đề xuất hướng phát triển pháp luật DNXH tại Việt Nam

Để phù hợp với xu hướng hội nhập, pháp luật Việt Nam về DNXH cần được điều chỉnh và hoàn thiện. Cụ thể, cần bổ sung các quy định về mục tiêu xã hội, quản lý vốn, và các chính sách ưu đãi. Ngoài ra, cần xây dựng các cơ chế hỗ trợ cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho DNXH phát triển. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế sẽ giúp Việt Nam xây dựng hệ thống pháp luật hiệu quả, đảm bảo sự phát triển bền vững của DNXH trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nội dung chính

Báo cáo Nghiên cứu: Pháp luật về Doanh nghiệp Xã hội và Thực tiễn Thi hành tại Việt Nam

Tóm tắt nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Bản chất pháp lý của doanh nghiệp xã hội (DNXH) theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2014 là gì? Khung khổ thể chế hiện hành bộc lộ những rào cản, xung đột nào trong quá trình thành lập, vận hành, cấu trúc nguồn vốn và tái tổ chức DNXH tại Việt Nam? Cần những giải pháp lập pháp nào để thúc đẩy mô hình này phát triển trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế?
• Tổng quan phương pháp luận: Nghiên cứu áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp phân tích quy phạm pháp lý (normative analysis), so sánh luật học quốc tế (Comparative Law với Anh, Hàn Quốc, Thái Lan) và tổng kết thực tiễn thi hành từ các tổ chức xã hội, cơ quan đăng ký kinh doanh và DNXH thực tế.
• Phát hiện cốt lõi: Luật Doanh nghiệp 2014 và Nghị định 96/2015/NĐ-CP đã tạo bước ngoặt khi lần đầu chính thức công nhận DNXH, nhưng còn mang định nghĩa quá hẹp (chỉ bó hẹp trong các loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp). Quy định ràng buộc trích lập tối thiểu 51% lợi nhuận tái đầu tư gây khó khăn cho doanh nghiệp mới thành lập; chính sách thuế và hỗ trợ đất đai chưa có ưu đãi đặc thù mà bị "cào bằng"; quy trình tiếp nhận viện trợ phi chính phủ phức tạp và tồn tại xung đột pháp lý trong chuyển đổi quỹ xã hội, quỹ từ thiện thành DNXH.
• Hàm ý thực tiễn và chính sách: Đề tài đề xuất mở rộng phạm vi chủ thể DNXH, thiết kế gói ưu đãi thuế và tài chính đặc thù (miễn thuế TNDN cho phần 51% tái đầu tư, khấu trừ thuế cho nhà tài trợ), thành lập Quỹ phát triển DNXH và thiết lập cơ quan quản lý chuyên trách hỗ trợ DNXH.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Trong hơn ba thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh khu vực doanh nghiệp vì lợi nhuận và các tổ chức từ thiện truyền thống, mô hình Doanh nghiệp Xã hội (DNXH) đã xuất hiện như một công cụ sáng tạo nhằm giải quyết tận gốc các vấn đề an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ nhóm yếu thế và bảo vệ môi trường theo phương châm bền vững "cho cần câu hơn cho xâu cá".

• Thực trạng tri thức và khoảng trống nghiên cứu: Trước năm 2014, các công trình nghiên cứu về DNXH tại Việt Nam (như báo cáo của CIEM năm 2012 hay cẩm nang của CSIP năm 2011) chủ yếu tiếp cận dưới lăng kính kinh tế học, xã hội học hoặc kinh nghiệm phát triển, thiếu nền tảng pháp lý thực định. Sau khi Luật Doanh nghiệp 2014 (Điều 10) và Nghị định 96/2015/NĐ-CP ra đời, các nghiên cứu công bố chỉ dừng lại ở các bài báo tạp chí đơn lẻ, nghiên cứu từng lát cắt cục bộ mà chưa có công trình nào đánh giá toàn diện, có hệ thống về toàn bộ quy chế pháp lý điều chỉnh vòng đời của DNXH.
• Tính cấp thiết và thời sự: Thống kê thực tế cho thấy Việt Nam có khoảng 200 DNXH đang hoạt động cùng hơn 165.000 tổ chức mang tiềm năng chuyển đổi sang mô hình DNXH. Tuy nhiên, hành lang pháp lý mới chỉ dừng lại ở mức độ "khung" với 1 điều luật và 10 điều nghị định, dẫn đến nhiều điểm nghẽn kìm hãm nguồn lực xã hội hóa.
• Tầm ảnh hưởng kỳ vọng: Đề tài do nhóm nghiên cứu Khoa Pháp luật Kinh tế – Trường Đại học Luật Hà Nội thực hiện không chỉ giải quyết bài toán lý luận về "chủ thể lai" (hybrid entity) giữa kinh doanh và phụng sự cộng đồng, mà còn cung cấp luận cứ thực tiễn trực tiếp phục vụ công tác lập pháp, cải cách thể chế và cung cấp học liệu chuyên sâu cho hệ thống đào tạo luật học.

---

Methodology và approach

Đề tài được thiết kế theo cách tiếp cận đa tầng, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý thuyết pháp lý chuẩn tắc (normative legal research) và nghiên cứu thực nghiệm (empirical research):

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Rà soát lập pháp: Phân tích toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, trọng tâm là Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Đầu tư 2014, Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Luật Đấu thầu, Nghị định 96/2015/NĐ-CP, Nghị định 30/2012/NĐ-CP và Nghị định 93/2009/NĐ-CP.
  • Dữ liệu thực chứng: Thu thập thông tin từ các báo cáo điều tra diện rộng của Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng (CSIP), Hội đồng Anh (British Council), Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) và số liệu khảo sát thực tế từ Phòng Đăng ký kinh doanh tỉnh Hải Dương cùng các DNXH tiêu biểu (KOTO, Mai Handicrafts,...).
• Kỹ thuật phân tích:
  • Phương pháp so sánh luật học (Comparative Law): Đối chiếu mô hình Công ty Lợi ích Cộng đồng (Community Interest Company - CIC) của Vương quốc Anh, Đạo luật Thúc đẩy Doanh nghiệp Xã hội năm 2006 của Hàn Quốc và Chiến lược TSEO của Thái Lan để rút ra bài học thích ứng cho Việt Nam.
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp và logic pháp lý: Đánh giá tính thống nhất nội tại và các xung đột pháp lý giữa các đạo luật chuyên ngành khi điều chỉnh hoạt động phi tối đa hóa lợi nhuận.
• Độ tin cậy và giá trị học thuật: Đề tài tập hợp đội ngũ tác giả là các giảng viên, tiến sĩ chuyên ngành Luật Thương mại cùng sự tham gia của chuyên gia thực tiễn đăng ký kinh doanh và tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp, đảm bảo tính đa chiều và giá trị tham chiếu cao.

---

Phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 5 phát hiện mang tính bản chất về thực trạng điều chỉnh pháp luật đối với DNXH tại Việt Nam:

1. Định danh pháp lý còn quá hẹp, tạo khoảng cách giữa luật định và thực tiễn

Khoản 1 Điều 10 Luật Doanh nghiệp 2014 bó hẹp DNXH vào các loại hình doanh nghiệp thông thường (DNTN, Công ty Hợp danh, TNHH, Cổ phần). Quy định này loại trừ các chủ thể đang hoạt động vì mục tiêu xã hội rất hiệu quả trên thực tế như hợp tác xã dịch vụ xã hội, quỹ xã hội, trung tâm, hội, câu lạc bộ. Điều này gây khó khăn trong việc mở rộng mạng lưới doanh nhân xã hội.

2. "Gánh nặng" tỷ lệ 51% lợi nhuận tái đầu tư và điểm nghẽn tiếp cận vốn

Luật quy định DNXH bắt buộc phải trích tối thiểu 51% tổng lợi nhuận hàng năm để tái đầu tư cho mục tiêu xã hội/môi trường. Trong những năm đầu khởi sự kinh doanh, việc bắt buộc trích nộp cứng nhắc trong khi vốn ban đầu mỏng, chi phí vận hành cao đã gây áp lực tài chính rất lớn. Đồng thời, DNXH không có tài sản thế chấp lớn, tỷ suất sinh lời thấp nên hầu như bị các ngân hàng thương mại từ chối cấp tín dụng.

3. Chính sách ưu đãi thuế, đất đai bị "cào bằng"

Nhà nước chưa có chính sách ưu đãi riêng biệt dành cho DNXH với tư cách là một chủ thể đặc thù. Ưu đãi thuế TNDN và tiền thuê đất hiện chỉ áp dụng căn cứ theo danh mục ngành nghề xã hội hóa hoặc địa bàn khó khăn. Điều này vô hình trung "cào bằng" DNXH với doanh nghiệp thương mại thuần túy, làm triệt tiêu động lực của các DNXH hoạt động ngoài vùng ưu đãi.

4. Xung đột pháp lý trong cơ chế chuyển đổi tổ chức xã hội

Tồn tại xung đột trực tiếp giữa Điều 7 Nghị định 96/2015/NĐ-CP (cho phép quỹ xã hội, quỹ từ thiện chuyển đổi thẳng sang DNXH) và Nghị định 30/2012/NĐ-CP (buộc quỹ muốn giải thể phải nộp toàn bộ tài sản còn lại vào ngân sách nhà nước). Sự thiếu đồng bộ này khiến các quỹ từ thiện bị tắc nghẽn khi muốn chuyển đổi mô hình sang DNXH.

5. Thiếu cơ chế khuyến khích nguồn vốn tài trợ và cơ quan quản lý chuyên biệt

Quy định pháp luật hiện hành chưa có cơ chế miễn/khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, thuế TNDN cho các nhà tài trợ, nhà đầu tư thiên thần khi rót vốn vào DNXH. Đồng thời, thủ tục tiếp nhận viện trợ phi chính phủ nước ngoài (Nghị định 93/2009/NĐ-CP) còn quá phức tạp. Việc quản lý DNXH vẫn giao chung cho cơ quan đăng ký kinh doanh thông thường mà thiếu bộ phận chuyên trách am hiểu đặc thù.

---

Đóng góp khoa học

• Đóng góp về mặt lý luận:
  • Đề tài là công trình khoa học đầu tiên hệ thống hóa và luận giải toàn diện bản chất pháp lý của DNXH dưới góc độ pháp luật kinh tế Việt Nam sau mốc cải cách thể chế 2014.
  • Làm sáng tỏ "tính chất lai" (hybrid nature) của DNXH: mô hình kết hợp giữa phương thức vận hành kinh doanh thị trường với tôn chỉ phục vụ cộng đồng, không đồng nhất với doanh nghiệp thương mại hay tổ chức từ thiện đơn thuần.
• Đóng góp về mặt phương pháp và thực tiễn:
  • Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá quy chế pháp lý DNXH xuyên suốt vòng đời doanh nghiệp: từ thành lập, đặt tên, công khai cam kết, tiếp nhận tài trợ, cấu trúc vốn, quản trị nội bộ cho đến tái cấu trúc và giải thể.
  • Đặt nền móng khoa học cho việc phân loại và dán nhãn DNXH dựa trên mức độ tác động xã hội.
• Hàm ý chính sách và lập pháp:
  • Cung cấp 7 nhóm giải pháp lập pháp khả thi: (1) Chuẩn hóa khái niệm pháp lý độc lập; (2) Mở rộng hình thức tồn tại; (3) Khung pháp lý ưu đãi vốn tín dụng; (4) Miễn thuế TNDN cho phần lợi nhuận 51% tái đầu tư; (5) Cơ chế khấu trừ thuế cho nhà tài trợ; (6) Thành lập Quỹ phát triển DNXH; (7) Kiện toàn bộ phận quản lý chuyên trách thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

---

Đối tượng quan tâm

1. Giới nghiên cứu học thuật & Giảng viên Luật: Nguồn tham khảo chuyên sâu phục vụ giảng dạy môn Luật Doanh nghiệp, Luật Thương mại và các chương trình đào tạo cử nhân, thạc sĩ chất lượng cao.
2. Doanh nhân xã hội & Nhà sáng lập Start-up tác động: Hướng dẫn toàn diện về lộ trình pháp lý, nghĩa vụ công khai cam kết xã hội, quy trình nhận tài trợ và phương thức bảo vệ quyền kiểm soát của nhà tài trợ.
3. Các tổ chức phi chính phủ (NGOs) & Quỹ xã hội: Cẩm nang định hướng thủ tục pháp lý, nhận diện các xung đột luật khi có nhu cầu chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp tự chủ tài chính.
4. Nhà hoạch định chính sách (Bộ Tư pháp, Bộ KH&ĐT, Bộ Tài chính): Cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ sửa đổi, hoàn thiện Luật Doanh nghiệp và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Phát hiện cốt lõi là sự không đồng bộ giữa Luật Doanh nghiệp 2014 và các đạo luật chuyên ngành (thuế, đất đai, quản lý quỹ). Pháp luật hiện hành mới chỉ ghi nhận sự tồn tại của DNXH chứ chưa thiết kế được một quy chế ưu đãi và bảo đảm pháp lý đặc thù, khiến DNXH phải chịu nhiều ràng buộc nghiêm ngặt nhưng chưa nhận được sự hỗ trợ tương xứng.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Đề tài kết hợp giữa phân tích pháp lý hàn lâm với khảo sát thực tiễn lập pháp của các quốc gia đi trước (Anh, Hàn Quốc, Thái Lan) và dữ liệu thực chứng từ cơ quan đăng ký kinh doanh, mang lại cái nhìn toàn diện từ góc độ nhà nước, doanh nghiệp và nhà tài trợ.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa cho toàn bộ DNXH tại Việt Nam không?

Có. Các kết luận phản ánh đúng thực trạng của toàn bộ hệ sinh thái DNXH Việt Nam, bao gồm cả các doanh nghiệp đã đăng ký chính thức theo Luật Doanh nghiệp và các tổ chức phi lợi nhuận, hợp tác xã đang vận hành theo định hướng xã hội hóa.

4. Bước tiếp theo cần nghiên cứu mở rộng là gì?

Cần nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế tài chính vi mô, thị trường chứng khoán tác động xã hội (Social Stock Exchange) và quy chế pháp lý cho các Quỹ đầu tư tác động xã hội (Impact Investment Funds) quốc tế khi rót vốn vào Việt Nam.

5. Nghiên cứu mang lại giải pháp thực tiễn gì cho doanh nghiệp?

Cung cấp giải pháp tháo gỡ khó khăn trong thủ tục đăng ký tên doanh nghiệp có cụm từ "xã hội", quy trình tiếp nhận và quản lý nguồn viện trợ phi chính phủ hợp pháp, cũng như phương án tái cấu trúc tài chính để đáp ứng điều kiện trích lập 51% lợi nhuận.

---

Kết luận

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường "Pháp luật về doanh nghiệp xã hội và thực tiễn thi hành tại Việt Nam" của Trường Đại học Luật Hà Nội là một công trình học thuật nền tảng, giải quyết thấu đáo khoảng trống pháp lý về mô hình kinh doanh vì cộng đồng. Việc hoàn thiện khung khổ pháp lý cho DNXH không chỉ thể hiện cam kết hội nhập quốc tế mà còn là giải pháp đột phá huy động nguồn lực xã hội hóa cho các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs). Đã đến lúc các cơ quan lập pháp cần nhanh chóng sửa đổi, đồng bộ hóa hệ thống pháp luật thuế, đầu tư và doanh nghiệp nhằm tạo bệ phóng vững chắc cho cộng đồng doanh nhân xã hội tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI KHOA HỌC CÁP TR¯ỜNG PHÁP LUẬT VÉ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ THUC TIEN THI HANH TẠI VIỆT NAM Chủ nhiệm ề tài: TS. Nguyễn Thị Yến Bộ môn Luật Th°¡ng mại, Khoa Pháp luật kinh tẾ Th° ký ề tài: ThS. Vi Thị Hòa Nh° Bộ môn Luật Th°¡ng mại, Khoa Pháp luật Kinh tế HÀ NỘI, NM 2017 NHỮNG NG¯ỜI THAM GIA THỰC HIỆN È TÀI Chủ nhiệm ề tài: TS. Nguyễn Thị Yến Bộ môn Luật Th°¡ng mại - Khoa Pháp luật Kinh tế Th° ký ề tài: Ths.

Vi Thị Hoà Nh° Bộ môn Luật Th°¡ng mại - Khoa Pháp luật Kinh tế Các tác giả chuyên ề khoa học 1. Nguyễn Thi Dung và Ths. Cao Thanh Huyền Chuyên dé 1 Khoa Phap luat Kinh té 2. NCS Nguyén Nhu Chinh Chuyén dé 2 Khoa Pháp luật Kinh tế 3.

Vi Thị Hoà Nh° Chuyên ề 3 Khoa Pháp luật Kinh tế 4. Trần Thi Bảo Anh Chuyên ề 4 Khoa Pháp luật Kinh tế 5. Lê Xuân Hiền - Tr°ởng phòng ng ký kinh Chuyên ề 5 doanh tỉnh Hải Duong; thành viên Tổ Công tác thi hành Luật Doanh nghiệp, Luật ầu t° và Ths. Phạm Thị Huyền - Khoa Pháp luật Kinh tế 6.NCS Nguyễn Nh° Chính và Ths.NCS Nguyễn Chuyên ề 6 Ngọc Anh Khoa Pháp luật Kinh tế 7.

Vi Ph°¡ng ông và Ths. Lê Ngọc Anh Chuyên ề 7 Khoa Pháp luật Kinh tế 8. Nguyễn Thị Yến Chuyên ề 8 Khoa Pháp luật Kinh tế DANH MỤC TU VIET TAT DNXH: Doanh nghiệp xã hội LDN: Luật Doanh nghiệp ND: Nghị ịnh DN: Doanh nghiệp HTX: Hợp tác xã MỤC LỤC PHAN 1: BAO CAO TONG QUAN.- - St 2 E22 2 EEeEerrrkererred | PHAN 2: CÁC CHUYEN È NGHIÊN CỨU. 1s SE 235525 cecczzsea 49 Chuyên dé 1: KHÁI QUAT CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI.

50 Chuyên dé 2: KHÁI QUÁT CHUNG PHAP LUAT VE DOANH NGHIỆP XÃ H Ộ I .1111 011011211101 re 73 Chuyên dé 3: QUY CHE PHÁP LÝ ẶC THU VỀ THÀNH LẬP, GIẢI THE, TO CHỨC LAI DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM. 93 Chuyên dé 4: QUY CHE PHÁP LY ẶC THU VE VON CUA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ THUC TIEN ÁP DỤNG TAI VIET NAM. 112 Chuyên dé 5: CHÍNH SÁCH, PHÁP LUAT VE UU DAI, HO TRO DOI VỚI DOANH NGHIỆP XA HOI .cccsssssesssesssesssessesssecssesssessecssecsssssesssecssesseseseseseeses 131 Chuyén dé 6. THUC TIEN HOAT DONG CUA MOT SO DOANH NGHIEP XÃ HỘI TAI VIET NAM VA MOT SO KIÊN NGHỊ HOÀN THIEN.152 Chuyên dé 7: PHÁP LUAT VE DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở MOT SO QUOC GIA TREN THE GIỚI VA BAI HỌC KINH NGHIEM CHO VIỆT NAM.

173 Chuyên dé 8: PH¯ NG HUONG, GIẢI PHAP HOÀN THIEN VÀ NANG CAO HIỆU QUÁ THỰC THI PHÁP LUẬT VE DOANH NGHIỆP XA HỘI TẠI VIỆT NAM TRONG BOI CANH HỘI NHẬP KINH TE QUOC PHAN 1 BAO CAO TONG QUAN BAO CAO TONG QUAN DE TAI KHOA HOC CAP TRUONG "Pháp luật về doanh nghiệp xã hội va thực tiễn thi hành tại Việt Nam" PHAN MỞ ẦU 1. Tính cấp thiết của ề tài Trong h¡n 30 nm qua, °ờng lối ổi mới và chính sách mở cửa của Nhà n°ớc ã tạo iều kiện thuận lợi cho sự phát triển mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp thuộc mọi thành phan kinh tế và các tổ chức xã hội ngoài Nhà n°ớc. Những thành tựu tng tr°ởng kinh tế mà Việt Nam ạt °ợc có sự óng góp quan trọng của các doanh nghiệp, cing nh° vai trò của các t6 chức xã hội trong việc thực hiện nhiều mục tiêu kinh tế xã hội nh° xóa ói giảm nghèo, bảo vệ môi tr°ờng, công bng xã hội. Bên cạnh ó, một mô hình tô chức mới ang là sự lựa chọn của không it các nhà kinh doanh, ó là các doanh nghiệp xã hội (DNXH).

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cuộc sống, ã có rất nhiều sáng kiến xã hội °ợc triển khai trên c¡ sở sử dụng hoạt ộng kinh doanh nh° một công cụ nhằm em lại các giải pháp xã hội bền vững h¡n cho cộng ồng. Trên thế giới, DNXH ã trở thành một phong trào xã hội rộng lớn khắp các châu lục. Nhiều quốc gia ã có các chính sách khuyến khích, thúc ây DNXH trên quan iểm Nhà n°ớc cần hợp tác và chia sẻ trách nhiệm cung cấp phúc lợi xã hội với các DNXH dé ạt hiệu quả cao h¡n. Với bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu ề tài xuất phát từ một số lý do cấp thiết sau: Một là: Xuất phái từ bối cảnh thực tiễn hiện nay của Việt Nam DNXH ang b°ớc vào giai oạn tng tr°ởng về số l°ợng và phát triển về quy mô.

Tại Việt Nam, DNXH ã manh nha xuất hiện trong thời kỳ nền kinh tế bao cấp với hình thức biểu hiện ầu tiên là mô hình hợp tác xã, hoạt ộng với ph°¡ng thức gần giỗng DNXH. Trong thời kỳ này, Nhà n°ớc ta ã có nhiều chính sách khuyến khích cho sự phát triển của hợp tác xã. Tuy nhiên, hợp tác xã ch°a phải là mô hình tiêu biểu cho DNXH, bởi tính xã hội của hợp 2 tác xã chỉ dừng lại ối với các thành viên (những ng°ời thành lập nên hợp tác xã) mà ch°a có sự mở rộng ra những tang lớp khác. Phải ến nm 1996, nền kinh tế Việt Nam mới xuất hiện những ại diện tiêu biéu của DNXH nh° Nhà hàng Koto tại Hà Noi', Mai Handicrafts tại thành phố Hồ Chí Minh.

Các tô chức này ã có sự tác ộng lớn ến t° duy của cộng ồng xã hội, khi lần ầu tiên có những doanh nghiệp thành lập nh°ng không nhằm mục ích sinh lợi nhuận cho chủ sở hữu. Theo thống kê của Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phục vu cộng ồng — CSIP, Việt Nam “hiện có khoảng 200 doanh nghiệp hoạt ộng theo mô hình, mục tiêu của DNXH và còn khoảng 165.000 tô chức có tiềm nng trở thành DNXH””. Con số này ã thể hiện sự phát triển day tiềm nng của DNXH và ồng thời ặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng và hoàn thiện hệ thong pháp luật về DNXH. Hai là: Xuất phát từ boi cảnh thực trạng pháp luật ve DNXH Hệ thống pháp luật Việt Nam về DNXH rat khiêm tốn.

Trải qua hon 40 nm tồn tại, ến nm 2014, lần ầu tiên DNXH mới °ợc công nhận về mặt pháp lý. Luật Doanh nghiệp 2014 (LDN 2014) ã thừa nhận sự tồn tại của DNXH bằng một iều khoản riêng biệt (iều 10); Nghị ịnh 96/2015/N-CP ngày 19/10/2015 quy ịnh chi tiết một số iều của Luật Doanh nghiệp (ND 96/2015/N-CP) cing dành phần khá lớn (10 iều, từ iều 2 ến iều 11) quy ịnh về DNXH. iều này ã tạo nên một b°ớc ngoặt mang tính thử thách cho cộng ồng DNXH Việt Nam. Thay vì tồn tại “trôi nổi” trong nền kinh tế, DNXH ã có một chỗ ứng pháp lý.

Tuy nhiên khung pháp luật mới chỉ dừng lại ở 1 iều luật và một số iều của nghị ịnh ch°a thể tạo ra một hàng lang pháp lý vững chắc dé iều chỉnh hoạt ộng của các DNXH hiện tại và chắc chn sẽ tng trong t°¡ng lai. Vì vậy, việc khảo cứu pháp luật quốc gia trên thế giới, ¡n cử nh° pháp luật về DNXH của V°¡ng Quốc Anh hay các n°ớc khu 'Nhà hàng Koto °ợc thành lập vào nm 1996, với nhân viên toàn bộ là trẻ em °ờng phó, thu nhập của nhà hàng °ợc dùng ể dạy lại cho các trẻ em các kỹ nng nghề nghiệp Theo trang web http://vi.org/wiki/KOTO 2 Hải Yến, “Doanh nghiệp xã hội ối mặt với nhiều khó khn”, http://baodautu.vn/doanh-nghiep-xa-hoi- doi-mat-voi-nhieu-kho-khan-d3904.html 3 vực ông Nam Á và rút ra bài học kinh nghiệm là iều cần thiết ể ịnh h°ớng xây dựng hệ thông pháp luật về DNXH tại Việt Nam. Ba là: Xuất phát từ nhu cẩu của ào tạo của Tr°ờng Hiện nay, trong ch°¡ng trình ào tạo cử nhân chất l°ợng cao của tr°ờng ại học Luật Hà Nội, cụ thể là môn học Luật Doanh nghiệp, chế ịnh DNXH là một nội dung chính dé giảng day và nội dung này ang thu hút sự quan tâm nhiều sinh viên khi họ mong muốn °ợc lựa chọn ề tài này dé học tập, nghiên cứu. H¡n thế nữa, pháp luật về DNXH ang °ợc dự ịnh triển khai thành một chuyên ề trong một số môn học bắt buộc của hệ ào tạo chính quy.

Do vậy, việc nghiên cứu ề tài là c¡ sở lý luận, học thuật quan trọng; là tài liệu ể giảng viên, học viên, sinh viên nghiên cứu, học tập — bổ sung nguồn học liệu cho môn học Luật Th°¡ng mại; là tài liệu hữu ích cho những ng°ời làm thực tiễn; là công trình nghiên cứu góp phan thiết thực cho công tác lập pháp trong bối cảnh ề tài này hiện còn rất mới trong giới luật học Việt Nam. Tình hình nghiên cứu ề tài DNXH là mô hình mới mẻ ở Việt Nam cả về lý luận lẫn quy chế pháp lý, do ó, các công trình nghiên cứu về van dé này còn ch°a nhiều. Có thé kế ến một số công trình nghiên cứu trong và ngoài n°ớc sau: 2. Tài liệu tiễng Việt - Elkington J., “Sic mạnh của những ng°ời phi lý”, - Dịch giả Việt Ding, Thanh Tâm; Nxb Lao ộng - Xã hội, 2008 Cuốn sách °ợc chắp bút bởi hai học giả John Elkington & Pamela Hartigan với oạn mở dau an t°ợng: “Mét ng°ời sống theo lý trí thông th°ờng luôn iều chỉnh bản thân ể thích ứng với thé giới xung quanh; một ng°ời phi lý lại kiên trì theo uổi việc biến ổi thé giới phù hợp với bản thân mình.

Bởi vậy, mọi tiễn bộ phụ thuộc vào những ng°ời phi lý." Và những ng°ời phi lý ở ây chính là những doanh nhân thực hiện trách nhiệm xã hội ầu tiên xuất hiện trong nền kinh tế. Theo John Elkington “ham vọng của những doanh nhán này không phải cho bản thân họ mà vì một mục tiêu to lớn h¡n nhiễu - mục tiêu cho cộng ông ”. Cuôn sách ã °a ra nhiêu ví dụ iên hình vé những 4 doanh nhân ang có sự cống hiến to lớn cho xã hội và bày tỏ sự ặc biệt tôn trọng những con ng°ời này: “Hãy ngh) tới phong trào Vanh ai Xanh phía ông châu Phi của bà Vwangari Maathai, ng°ời nhận giải Nobel Hoa bình nm 2004. Bà có một kế hoạch day tham vong la trong °ợc 15 triệu cây xanh.

Ngay cả nhà cung cấp cây giống cho bà cing ch°a từng tin rang bà nghiêm túc, họ thậm chí còn không có khả nng ảm bảo số l°ợng cây mà họ ã hứa với bà khi công việc bắt âu. Giờ ây với 30 triệu cây ã trồng, Maathai và ồng nghiệp của bà tuyên bố về kế hoạch trồng một tỉ cây xanh, v°ợt xa những nỗ lực ban dau của họ ở Kenya. Nh° vị Tổng thống (ộc tài) của Kenya khi ó là Daniel Arap Moi ã từng có lúc tự hỏi, có bao giờ ng°ời phụ nit này dừng lai?