BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI KHOA HỌC CÁP TR¯ỜNG PHÁP LUẬT VÉ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ THUC TIEN THI HANH TẠI VIỆT NAM Chủ nhiệm ề tài: TS. Nguyễn Thị Yến Bộ môn Luật Th°¡ng mại, Khoa Pháp luật kinh tẾ Th° ký ề tài: ThS. Vi Thị Hòa Nh° Bộ môn Luật Th°¡ng mại, Khoa Pháp luật Kinh tế HÀ NỘI, NM 2017 NHỮNG NG¯ỜI THAM GIA THỰC HIỆN È TÀI Chủ nhiệm ề tài: TS. Nguyễn Thị Yến Bộ môn Luật Th°¡ng mại - Khoa Pháp luật Kinh tế Th° ký ề tài: Ths.
Vi Thị Hoà Nh° Bộ môn Luật Th°¡ng mại - Khoa Pháp luật Kinh tế Các tác giả chuyên ề khoa học 1. Nguyễn Thi Dung và Ths. Cao Thanh Huyền Chuyên dé 1 Khoa Phap luat Kinh té 2. NCS Nguyén Nhu Chinh Chuyén dé 2 Khoa Pháp luật Kinh tế 3.
Vi Thị Hoà Nh° Chuyên ề 3 Khoa Pháp luật Kinh tế 4. Trần Thi Bảo Anh Chuyên ề 4 Khoa Pháp luật Kinh tế 5. Lê Xuân Hiền - Tr°ởng phòng ng ký kinh Chuyên ề 5 doanh tỉnh Hải Duong; thành viên Tổ Công tác thi hành Luật Doanh nghiệp, Luật ầu t° và Ths. Phạm Thị Huyền - Khoa Pháp luật Kinh tế 6.NCS Nguyễn Nh° Chính và Ths.NCS Nguyễn Chuyên ề 6 Ngọc Anh Khoa Pháp luật Kinh tế 7.
Vi Ph°¡ng ông và Ths. Lê Ngọc Anh Chuyên ề 7 Khoa Pháp luật Kinh tế 8. Nguyễn Thị Yến Chuyên ề 8 Khoa Pháp luật Kinh tế DANH MỤC TU VIET TAT DNXH: Doanh nghiệp xã hội LDN: Luật Doanh nghiệp ND: Nghị ịnh DN: Doanh nghiệp HTX: Hợp tác xã MỤC LỤC PHAN 1: BAO CAO TONG QUAN.- - St 2 E22 2 EEeEerrrkererred | PHAN 2: CÁC CHUYEN È NGHIÊN CỨU. 1s SE 235525 cecczzsea 49 Chuyên dé 1: KHÁI QUAT CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI.
50 Chuyên dé 2: KHÁI QUÁT CHUNG PHAP LUAT VE DOANH NGHIỆP XÃ H Ộ I .1111 011011211101 re 73 Chuyên dé 3: QUY CHE PHÁP LÝ ẶC THU VỀ THÀNH LẬP, GIẢI THE, TO CHỨC LAI DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM. 93 Chuyên dé 4: QUY CHE PHÁP LY ẶC THU VE VON CUA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ THUC TIEN ÁP DỤNG TAI VIET NAM. 112 Chuyên dé 5: CHÍNH SÁCH, PHÁP LUAT VE UU DAI, HO TRO DOI VỚI DOANH NGHIỆP XA HOI .cccsssssesssesssesssessesssecssesssessecssecsssssesssecssesseseseseseeses 131 Chuyén dé 6. THUC TIEN HOAT DONG CUA MOT SO DOANH NGHIEP XÃ HỘI TAI VIET NAM VA MOT SO KIÊN NGHỊ HOÀN THIEN.152 Chuyên dé 7: PHÁP LUAT VE DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở MOT SO QUOC GIA TREN THE GIỚI VA BAI HỌC KINH NGHIEM CHO VIỆT NAM.
173 Chuyên dé 8: PH¯ NG HUONG, GIẢI PHAP HOÀN THIEN VÀ NANG CAO HIỆU QUÁ THỰC THI PHÁP LUẬT VE DOANH NGHIỆP XA HỘI TẠI VIỆT NAM TRONG BOI CANH HỘI NHẬP KINH TE QUOC PHAN 1 BAO CAO TONG QUAN BAO CAO TONG QUAN DE TAI KHOA HOC CAP TRUONG "Pháp luật về doanh nghiệp xã hội va thực tiễn thi hành tại Việt Nam" PHAN MỞ ẦU 1. Tính cấp thiết của ề tài Trong h¡n 30 nm qua, °ờng lối ổi mới và chính sách mở cửa của Nhà n°ớc ã tạo iều kiện thuận lợi cho sự phát triển mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp thuộc mọi thành phan kinh tế và các tổ chức xã hội ngoài Nhà n°ớc. Những thành tựu tng tr°ởng kinh tế mà Việt Nam ạt °ợc có sự óng góp quan trọng của các doanh nghiệp, cing nh° vai trò của các t6 chức xã hội trong việc thực hiện nhiều mục tiêu kinh tế xã hội nh° xóa ói giảm nghèo, bảo vệ môi tr°ờng, công bng xã hội. Bên cạnh ó, một mô hình tô chức mới ang là sự lựa chọn của không it các nhà kinh doanh, ó là các doanh nghiệp xã hội (DNXH).
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cuộc sống, ã có rất nhiều sáng kiến xã hội °ợc triển khai trên c¡ sở sử dụng hoạt ộng kinh doanh nh° một công cụ nhằm em lại các giải pháp xã hội bền vững h¡n cho cộng ồng. Trên thế giới, DNXH ã trở thành một phong trào xã hội rộng lớn khắp các châu lục. Nhiều quốc gia ã có các chính sách khuyến khích, thúc ây DNXH trên quan iểm Nhà n°ớc cần hợp tác và chia sẻ trách nhiệm cung cấp phúc lợi xã hội với các DNXH dé ạt hiệu quả cao h¡n. Với bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu ề tài xuất phát từ một số lý do cấp thiết sau: Một là: Xuất phái từ bối cảnh thực tiễn hiện nay của Việt Nam DNXH ang b°ớc vào giai oạn tng tr°ởng về số l°ợng và phát triển về quy mô.
Tại Việt Nam, DNXH ã manh nha xuất hiện trong thời kỳ nền kinh tế bao cấp với hình thức biểu hiện ầu tiên là mô hình hợp tác xã, hoạt ộng với ph°¡ng thức gần giỗng DNXH. Trong thời kỳ này, Nhà n°ớc ta ã có nhiều chính sách khuyến khích cho sự phát triển của hợp tác xã. Tuy nhiên, hợp tác xã ch°a phải là mô hình tiêu biểu cho DNXH, bởi tính xã hội của hợp 2 tác xã chỉ dừng lại ối với các thành viên (những ng°ời thành lập nên hợp tác xã) mà ch°a có sự mở rộng ra những tang lớp khác. Phải ến nm 1996, nền kinh tế Việt Nam mới xuất hiện những ại diện tiêu biéu của DNXH nh° Nhà hàng Koto tại Hà Noi', Mai Handicrafts tại thành phố Hồ Chí Minh.
Các tô chức này ã có sự tác ộng lớn ến t° duy của cộng ồng xã hội, khi lần ầu tiên có những doanh nghiệp thành lập nh°ng không nhằm mục ích sinh lợi nhuận cho chủ sở hữu. Theo thống kê của Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phục vu cộng ồng — CSIP, Việt Nam “hiện có khoảng 200 doanh nghiệp hoạt ộng theo mô hình, mục tiêu của DNXH và còn khoảng 165.000 tô chức có tiềm nng trở thành DNXH””. Con số này ã thể hiện sự phát triển day tiềm nng của DNXH và ồng thời ặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng và hoàn thiện hệ thong pháp luật về DNXH. Hai là: Xuất phát từ boi cảnh thực trạng pháp luật ve DNXH Hệ thống pháp luật Việt Nam về DNXH rat khiêm tốn.
Trải qua hon 40 nm tồn tại, ến nm 2014, lần ầu tiên DNXH mới °ợc công nhận về mặt pháp lý. Luật Doanh nghiệp 2014 (LDN 2014) ã thừa nhận sự tồn tại của DNXH bằng một iều khoản riêng biệt (iều 10); Nghị ịnh 96/2015/N-CP ngày 19/10/2015 quy ịnh chi tiết một số iều của Luật Doanh nghiệp (ND 96/2015/N-CP) cing dành phần khá lớn (10 iều, từ iều 2 ến iều 11) quy ịnh về DNXH. iều này ã tạo nên một b°ớc ngoặt mang tính thử thách cho cộng ồng DNXH Việt Nam. Thay vì tồn tại “trôi nổi” trong nền kinh tế, DNXH ã có một chỗ ứng pháp lý.
Tuy nhiên khung pháp luật mới chỉ dừng lại ở 1 iều luật và một số iều của nghị ịnh ch°a thể tạo ra một hàng lang pháp lý vững chắc dé iều chỉnh hoạt ộng của các DNXH hiện tại và chắc chn sẽ tng trong t°¡ng lai. Vì vậy, việc khảo cứu pháp luật quốc gia trên thế giới, ¡n cử nh° pháp luật về DNXH của V°¡ng Quốc Anh hay các n°ớc khu 'Nhà hàng Koto °ợc thành lập vào nm 1996, với nhân viên toàn bộ là trẻ em °ờng phó, thu nhập của nhà hàng °ợc dùng ể dạy lại cho các trẻ em các kỹ nng nghề nghiệp Theo trang web http://vi.org/wiki/KOTO 2 Hải Yến, “Doanh nghiệp xã hội ối mặt với nhiều khó khn”, http://baodautu.vn/doanh-nghiep-xa-hoi- doi-mat-voi-nhieu-kho-khan-d3904.html 3 vực ông Nam Á và rút ra bài học kinh nghiệm là iều cần thiết ể ịnh h°ớng xây dựng hệ thông pháp luật về DNXH tại Việt Nam. Ba là: Xuất phát từ nhu cẩu của ào tạo của Tr°ờng Hiện nay, trong ch°¡ng trình ào tạo cử nhân chất l°ợng cao của tr°ờng ại học Luật Hà Nội, cụ thể là môn học Luật Doanh nghiệp, chế ịnh DNXH là một nội dung chính dé giảng day và nội dung này ang thu hút sự quan tâm nhiều sinh viên khi họ mong muốn °ợc lựa chọn ề tài này dé học tập, nghiên cứu. H¡n thế nữa, pháp luật về DNXH ang °ợc dự ịnh triển khai thành một chuyên ề trong một số môn học bắt buộc của hệ ào tạo chính quy.
Do vậy, việc nghiên cứu ề tài là c¡ sở lý luận, học thuật quan trọng; là tài liệu ể giảng viên, học viên, sinh viên nghiên cứu, học tập — bổ sung nguồn học liệu cho môn học Luật Th°¡ng mại; là tài liệu hữu ích cho những ng°ời làm thực tiễn; là công trình nghiên cứu góp phan thiết thực cho công tác lập pháp trong bối cảnh ề tài này hiện còn rất mới trong giới luật học Việt Nam. Tình hình nghiên cứu ề tài DNXH là mô hình mới mẻ ở Việt Nam cả về lý luận lẫn quy chế pháp lý, do ó, các công trình nghiên cứu về van dé này còn ch°a nhiều. Có thé kế ến một số công trình nghiên cứu trong và ngoài n°ớc sau: 2. Tài liệu tiễng Việt - Elkington J., “Sic mạnh của những ng°ời phi lý”, - Dịch giả Việt Ding, Thanh Tâm; Nxb Lao ộng - Xã hội, 2008 Cuốn sách °ợc chắp bút bởi hai học giả John Elkington & Pamela Hartigan với oạn mở dau an t°ợng: “Mét ng°ời sống theo lý trí thông th°ờng luôn iều chỉnh bản thân ể thích ứng với thé giới xung quanh; một ng°ời phi lý lại kiên trì theo uổi việc biến ổi thé giới phù hợp với bản thân mình.
Bởi vậy, mọi tiễn bộ phụ thuộc vào những ng°ời phi lý." Và những ng°ời phi lý ở ây chính là những doanh nhân thực hiện trách nhiệm xã hội ầu tiên xuất hiện trong nền kinh tế. Theo John Elkington “ham vọng của những doanh nhán này không phải cho bản thân họ mà vì một mục tiêu to lớn h¡n nhiễu - mục tiêu cho cộng ông ”. Cuôn sách ã °a ra nhiêu ví dụ iên hình vé những 4 doanh nhân ang có sự cống hiến to lớn cho xã hội và bày tỏ sự ặc biệt tôn trọng những con ng°ời này: “Hãy ngh) tới phong trào Vanh ai Xanh phía ông châu Phi của bà Vwangari Maathai, ng°ời nhận giải Nobel Hoa bình nm 2004. Bà có một kế hoạch day tham vong la trong °ợc 15 triệu cây xanh.
Ngay cả nhà cung cấp cây giống cho bà cing ch°a từng tin rang bà nghiêm túc, họ thậm chí còn không có khả nng ảm bảo số l°ợng cây mà họ ã hứa với bà khi công việc bắt âu. Giờ ây với 30 triệu cây ã trồng, Maathai và ồng nghiệp của bà tuyên bố về kế hoạch trồng một tỉ cây xanh, v°ợt xa những nỗ lực ban dau của họ ở Kenya. Nh° vị Tổng thống (ộc tài) của Kenya khi ó là Daniel Arap Moi ã từng có lúc tự hỏi, có bao giờ ng°ời phụ nit này dừng lai?