BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ – BAÙN COÂNG TPHCM KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC Ñeà taøi (FOKIENIA HODGINSII) LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: COÂNG NGHEÄ TEÁ BAØO THÖÏC VAÄT GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : PGS-TS.TRAÀN VAÊN MINH SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : PHAN THÒ HOAØNG MAI MSSV : 30100838 KHOAÙ HOÏC : 2001 – 2005 TP.HCM, 03 – 2006 LÔØI CAÛM ÔN Theá laø ñaõ keát thuùc nhöõng naêm hoïc taïi tröôøng vaø suoát nhöõng naêm hoïc qua em ñaõ ñöôïc söï chæ daãn taän tình cuûa caùc thaày coâ. Söï giuùp ñôõ cuûa baïn beø, söï hoã trôï vaø ñoäng vieân cuûa gia ñình, söï coá gaéng noå löïc cuûa baûn thaân. Suoát ñôøi em seõ khoâng bao giôø queân. Em xin gôûi lôøi caûm ôn chaân thaønh ñeán caùc thaày coâ, gia ñình vaø baïn beø ñaõ giuùp ñôõ em.
Em cuõng xin chaân thaønh caûm ôn söï chæ daãn raát nhieät tình vaø taän tình cuûa thaày Traàn Vaên Minh trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi naøy. Vaø em cuõng xin gôûi lôøi caûm ôn ñeán coâ Thu, anh Ñònh, chò Uyeân, chò Haûo vaø taát caû caùc anh chò phoøng caây aên traùi – Vieän Coâng ngheä Sinh Hoïc Nhieät Ñôùi ñaõ giuùp ñôõ vaø taïo ñieàu kieän cho em hoaøn thaønh ñöôïc ñeà taøi naøy. Ngöôøi thöïc hieän Phan Thò Hoaøng Mai NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN …. TP HCM, ngaøy thaùng naêm 2006 GVHD: PGS-TS TRAÀN VAÊN MINH NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN PHAÛN BIEÄN ….
TP HCM, ngaøy thaùng naêm 2006 GVPB: MUÏC LUÏC Chöông. Trang LÔØI CAÛM ÔN. I LÔØI NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN .II LÔØI NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN PHAÛN BIEÄN. III MUÏC LUÏC.
IV DANH SAÙCH CAÙC BAÛNG .V DANH SAÙCH CAÙC HÌNH. VI DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT. ÑAËT VAÁN ÑEÀ. ÑAËT VAÁN ÑEÀ.
MUÏC ÑÍCH VAØ MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU. Muïc ñích cuûa ñeà taøi. Muïc tieâu cuûa ñeà taøi. GIÔÙI HAÏN ÑEÀ TAØI.
NOÄI DUNG NGHIEÂN CÖÙU. TOÅNG QUAN. LÒCH SÖÛ PHAÙT TRIEÅN CUÛA NUOÂI CAÁY MOÂ. ÑAËT ÑIEÅM LAÂM SINH HOÏC CUÛA CAÂY PEMU.
Vò trí phaân loaïi. Ñaëc ñieåm sinh hoïc. Ñaëc ñieåm sinh thaùi hoïc. Giaù trò kinh teá.
Kyõ thuaät troàng röøng. Kyõ thuaät nhaân gioáng ñaõ söû duïng. NHAÂN GIOÁNG VOÂ TÍNH BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP NUOÂI CAÁY MOÂ. Khaùi nieäm vaø öùng duïng.
Kyõ thuaät nhaân gioáng voâ tính in vitro. Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán nuoâi caáy. Ñieàu kieän nuoâi caáy. VAI TROØ CHAÁT KÍCH THÍCH SINH TRÖÔÛNG.
VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. VAÄT LIEÄU NGHIEÂN CÖÙU. Maãu nuoâi caáy. Duïng cuï nuoâi caáy.
Moâi tröôøng nuoâi caáy. Theå tích nuoâi caáy. Chuaån bò maãu nuoâi caáy. Ñieàu kieän nuoâi caáy.
BOÁ TRÍ THÍ NGHIEÄM NGHIEÂN CÖÙU .1 Voâ truøng maãu nuoâi caáy. AÛnh höôûng cuûa caùc moâi tröôøng khoaùng cô baûn ñeán khaû naêng taùi sinh choài caây pemu in vitro. Aûnh höôûng cuûa BA, Ki vaø Cw ñeán khaû naêng nhaân gioáng. Aûnh höôûng cuûa BA vaø IBA ñeán khaû naêng nhaân gioáng caây pemu in vitro.
Aûnh höôûng cuûa caùc chaát höõu cô ñeán khaû naêng nhaân gioáng pemu in vitro. Aûnh höôûng cuûa BA, IBA,Yeast extract vaø than ñeán khaû naêng vöôn thaân caây pemu in vitro. Aûnh höôûng cuûa BA vaø Rib ñeán quaù trình taïo reã caây pemu in vitro. CAÙC CHÆ TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU.
PHÖÔNG PHAÙP XÖÛ LYÙ SOÁ LIEÄU. KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN. VOÂ TRUØNG MAÃU NUOÂI CAÁY. Thí nghieäm 1: Aûnh höôûng cuûa Hypo- Na vaø thôøi gian ñeán khaû naêng voâ truøng maãu caây pemu nuoâi caáy moâ.
Thí nghieäm 2: Aûnh höôûng cuûa HgCl2 vaø thôøi gian ñeán khaû naêng voâ truøng maãu caây pemu nuoâi caáy moâ. NUOÂI CAÁY CHOÀI ÑÆNH CAÂY PEMU IN VITRO. NHAÂN GIOÁNG CAÂY PEMU INVITRO. Thí nghieäm 4: Aûnh höôûng BA, Ki vaø Cw ñeán khaû naêng nhaân gioáng caây pemu in vitro.
Thí nghieäm 5: Aûnh höôûng BA vaø IBA ñeán khaû naêng nhaân gioáng cuûa caây pemu in vitro. Thí nghieäm 6: Aûnh höôûng cuûa caùc chaát höõu cô ñeán khaû naêng nhaân gioáng pemu in vitro. NGHIEÂN CÖÙU KHAÛ NAÊNG VÖÔN THAÂN PEMU IN VITRO. NGHIEÂN CÖÙU KHAÛ NAÊNG TAÏO REÃ CAÂY PEMU IN VITRO.
KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ. 55 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO DANH SAÙCH CAÙC BAÛNG Baûng Trang Baûng 3.1: Aûnh höôûng cuûa Hypo-Na vaø thôøi gian ñeán khaû naêng voâ truøng maãu.2: Aûnh höôûng cuûa HgCl2 vaø thôøi gian ñeán khaû naêng voâ truøng maãu .3: Aûnh höôûng cuûa moâi tröôøng, noàng ñoä BA vaø nöôùc döøa ñeå taùi sinh choài .4: Aûnh höôûng BA, Ki vaø Cw ñeán khaû naêng phaùt sinh choài .5: Aûnh höôûng BA vaø IBA ñeán khaû naêng phaùt sinh choài .6: Aûnh höôûng cuûa löôïng BA , Yeast extract, glutamine vaø ngoâ ñeán khaû naêng phaùt sinh choài .7:Aûnh höôûng cuûa BA, IBA,Yeast extract vaø than ñeán khaû naêng vöôn thaân .8 :Aûnh höôûng cuûa IBA vaø Rib ñeán quaù trình taïo reã.1: Aûnh höôûng cuûa Hypo-Na vaø thôøi gian ñeán khaû naêng voâ truøng maãu…38 Baûng 4.2: Aûnh höôûng cuûa HgCl2 vaø thôøi gian ñeán khaû naêng voâ truøng maãu .3: Aûnh höôûng cuûa caùc moâi tröôøng khoaùng cô baûn ñeán khaû naêng taùi sinh choài caây pemu in vitro .4: Aûnh höôûng BA, Ki vaø Cw ñeán khaû naêng nhaân gioáng .5: AÛnh höôûng BA vaø IBA ñeán khaû naêng nhaân gioáng.6:Aûnh höôûng cuûa caùc chaát höõu cô ñeán khaû naêng nhaân .7: Aûnh höôûng cuûa BA, IBA,Yeast extract vaø than ñeán khaû naêng vöôn thaân caây pemu invitro .8: Aûnh höôûng cuûa IBA vaø Rib ñeán quaù trình taïo reã caây pemu invitro.52 DANH SAÙCH CAÙC HÌNH Hình Trang Hình 4.1 :Maãu pemu thöïc sinh ñöôïc voâ truøng phaùt sinh treân moâi tröôøng nuoâi caáy .2 : Choài ñænh pemu taùi sinh treân caùc moâi tröôøng khoaùng cô baûn.3: Caây pemu in vitro nuoâi caáy nhaân gioáng treân moâi tröôøng WPM+ BA ( 0,1 mg/l) .4: Caây pemu in vitro nuoâi caáy nhaân gioáng treân moâi tröôøng WPM+ BA ( 0,1 mg/l)+ IBA( 0,3 mg/l).5: Caây pemu in vitro nuoâi caáy nhaân gioáng treân moâi tröôøng WPM+ IBA (0,1 mg/l) + Yeast extract ( g/l) .6 : Caây pemu in vitro nuoâi caáy nhaân gioáng treân moâi tröôøng WPM + IBA ( 0,3 mg/l) +Yeast extract (1 g/l) .7: Caây pemu in vitro ra reã toát treân moâi tröôøng kích thích reã .53 LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP Chöông 1 ÑAËT VAÁN ÑEÀ 1. ÑAËT VAÁN ÑEÀ Trong heä thoáng caây röøng coù giaù trò kinh teá cao phaûi noùi ñeán caây pemu. Caây pemu coøn goïi laø ngoïc am, maïy vaïc, maïy long lanh, thoâng hoâi, thoâng daàu, coù teân khoa hoïc laø Fokienia hodginsii.
Pemu laø loaïi caây goã quyù, beàn, ñeïp, thôm, thaân thaúng deã cöa xeû, ñöôïc duøng laøm ñoà myõ ngheä, ñieâu khaéc, duøng ñeå laøm caàu, duøng trong xaây döïng, caát tinh daàu laøm höông lieäu raát quyù vaø laøm döôïc lieäu. Ngoaøi ra noù coøn ñöôïc duøng ñeå laøm caây caûnh trang trí vaø caây troàng ñöôøng phoá. Laø loaïi caây goã coù giaù trò cao neân ñaõ ñöôïc xeáp vaøo loaïi goã quyù ôû Vieät Nam. Vôùi giaù trò cao caû veà maët khoa hoïc vaø kinh teá, pemu ñaõ vaø ñang laø taàm ngaém cuûa nhöõng nhaø kinh doanh goã khai thaùc traøn lan ñeå xuaát khaåu.
Loaøi caây naøy ñang bò saên luøng, khai thaùc raùo rieát ñeán möùc khoâng coøn khaû naêng töï hoài phuïc, vaø ñang treân ñaø bò tieâu dieät. Tình traïng caây pemu laø moät loaøi caây ñöôïc xeáp vaøo loaïi bieát khoâng chính xaùc (K) trong danh muïc caùc loaïi caây caàn ñöôïc baûo veä nghieâm ngaët, trong saùch ñoû Vieät Nam (Boä khoa hoïc – coâng ngheä – moâi tröôøng, 1996). Do goã quyù vaø reã coù tinh daàu giaù trò cao neân ñaõ bò khai thaùc maïnh. Hieän chæ coøn raûi raùc ôû nôi xa daân hoaëc treân ñænh vaø ñöôøng ñænh nuùi hieåm trôû.
Taùi sinh keùm, sinh tröôûng chaäm neân soá löôïng giaûm nhanh choùng. Ñaõ coù nhieàu döï aùn troàng röøng ñöôïc thöïc hieän nhöng ñeán nay vaãn chöa coù nhieàu söï bieán chuyeån. Vì vaäy, ñeå coù theå thay ñoåi tình theá naøy, coâng vieäc nhaân gioáng caây pemu ñöôïc ñaët ra vaø caàn ñöôïc giaûi quyeát caáp thôøi. SVTH: PHAN THÒ HOAØNG MAI Trang 1 LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP Baèng phöông phaùp nuoâi caáy in vitro, vieäc nhaân nhanh soá löôïng caây gioáng ñaõ coù hieäu quaû treân nhieàu loaøi caây aên quaû, hoa vaø caây röøng.
Cuõng vì lyù do ñoù, caây pemu caàn ñöôïc tieán haønh nghieân cöùu phöông phaùp nhaân gioáng nhanh theo höôùng nuoâi caáy in vitro, nhaèm cung caáp moät soá löôïng lôùn caây gioáng cho neàn laâm nghieäp Vieät Nam. Vôùi söï höôùng daãn cuûa thaày Traàn Vaên Minh vaø cuøng caùc yeâu caàu ñoái vôùi caây pemu, toâi ñaõ tieán haønh thöïc hieän ñeà taøi “Nuoâi caáy moâ caây pemu” taïi toå caây aên quaû thuoäc Vieän Sinh Hoïc Nhieät Ñôùi thaønh phoá Hoà Chí Minh, ñaët taïi Quaän Thuû Ñöùc. MUÏC ÑÍCH VAØ MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU 1. Muïc ñích cuûa ñeà taøi Xaây döïng ñöôïc quy trình nuoâi caáy moâ caây pemu in vitro vaø taïo ñöôïc caây con pemu in vitro hoaøn chænh.
Muïc tieâu ñeà taøi - Voâ truøng maãu nuoâi caáy - Nuoâi caáy phaùt sinh choài caây pemu in vitro - Nhaân gioáng caây pemu in vitro - Vöôn thaân caây pemu in vitro - Taïo reã caây pemu in vitro 1. GIÔÙI HAÏN ÑEÀ TAØI Do thôøi gian nghieân cöùu coù haïn, noäi dung cuûa luaän vaên chæ taäp trung nghieân cöùu caùc vaán ñeà coù lieân quan ñeán kyõ thuaät nuoâi caáy moâ caây pemu. SVTH: PHAN THÒ HOAØNG MAI Trang 2 LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP 1. NOÄI DUNG NGHIEÂN CÖÙU - Xaùc ñònh noàng ñoä vaø thôøi gian xöû lyù maãu töông öùng ñeå voâ truøng maãu nuoâi caáy - Nuoâi caáy choài ñænh caây pemu in vitro - Nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa BA, K vaø Cw ñeán khaû naêng nhaân gioáng - Nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa BA vaø IBA ñeán khaû naêng nhaân gioáng - Nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa BA, IBA, yeast extract vaø than ñeán khaû naêng nhaân gioáng - Nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa BA vaø IBA ñeán khaû naêng nhaân gioáng - Nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa IBA vaø Rib ñeán söï ra reã SVTH: PHAN THÒ HOAØNG MAI Trang 3 LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP Chöông 2 TOÅNG QUAN 2.
LÒCH SÖÛ PHAÙT TRIEÅN CUÛA NUOÂI CAÁY MOÂ Naêm 1938 nhaø sinh vaät hoïc Ñöùc Schleiden vaø Schwann ñaõ ñeà xöôùng thuyeát teá baøo vaø neâu roõ: Moïi cô theå sinh vaät phöùc taïp ñeàu goàm nhöõng ñôn vò nhoû caùc teá baøo hôïp thaønh. Caùc teá baøo ñaõ phaân hoùa ñeàu mang caùc thoâng tin di truyeàn coù trong caùc teá baøo ñaàu tieân, ñoù laø tröùng sau thuï tinh, laø nhöõng ñôn vò ñoäc laäp, töø ñoù coù theå xaây döïng laïi toaøn boä cô theå. Naêm 1902, Haberlant, laø ngöôøi ñaàu tieân ñöa caùc giaû thuyeát cuûa Schleiden vaø Schwann vaøo thöïc nghieäm ñeå chöùng minh tính toaøn theåá cuûa teá baøo, nhöng oâng ñaõ thaát baïi trong nuoâi caáy caùc teá baøo ñaõ phaân hoùa taùch töø laù moät soá caây moät laù maàm.