Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng nhân giống cây giảo cổ lam gynostemma pentaphyllum bằng phương pháp in vitro

Nghiên cứu nhân giống cây giảo cổ lam Gynostemma Pentaphyllum bằng phương pháp in vitro, ứng dụng công nghệ sinh học hiện đại trong bảo tồn và phát triển dược liệu quý.

• Tác giả: Phạm Thị Hiệng
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Xuân Bình
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng nhân giống cây Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum) bằng phương pháp in vitro
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái quát về cây Giảo cổ lam
• 2.2. Nguồn gốc phân bố của cây Giảo cổ lam
• 2.3. Phân loại
• 2.4. Đặc điểm thực vật học của cây Giảo cổ lam
• 2.5. Điều kiện sinh thái của cây Giảo cổ lam
• 2.6. Vị trí cây Giảo cổ lam trong hệ thống thực vật học và cây dược liệu
• 2.7. Nghiên cứu về giá trị y học của Giảo cổ lam
• 2.7.1. Thành phần hóa học
• 2.7.2. Tác dụng dược lý
• 2.7.2.1. Tác dụng đến chuyển hóa lipit và đường huyết
• 2.7.2.2. Tác dụng đến tim mạch
• 2.7.2.3. Tác dụng đến hệ thần kinh trung ương
• 2.7.2.4. Tác động đến chức năng miễn dịch và chống khối u
• 2.7.3. Công dụng
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, vật liệu và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Hóa chất và thiết bị
• 3.3. Điều kiện nuôi cấy
• 3.4. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.5. Nội dung nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.3. Thu thập số liệu
• 3.6. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả ảnh hưởng của thời gian khử trùng bằng HgCl2 đến khả năng tạo vật liệu sạch nấm, vi khuẩn cây Giảo cổ lam
• 4.2. Kết quả ảnh hưởng của hàm lượng môi trường MS, ½ MS đến khả năng tái sinh chồi Giảo cổ lam (sau 20 ngày nuôi cấy)
• 4.3. Kết quả ảnh hưởng của hàm lượng kinetin đến cảm ứng chồi Giảo cổ lam
• 4.4. Kết quả ảnh hưởng của hàm lượng kinetin tốt nhất kết hợp với hàm lượng BA thích hợp đến khả năng nhân nhanh chồi Giảo cổ lam
• 4.5. Kết quả ảnh hưởng của hàm lượng kinetin tốt nhất kết hợp với NAA đến khả năng nhân nhanh giống Giảo cổ lam
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CAM ĐOAN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào nhân giống cây Giảo cổ lam (Gynostemma Pentaphyllum) bằng phương pháp in vitro. Giảo cổ lam là một loại cây dược liệu quý, có giá trị y học cao, được sử dụng trong nhiều bài thuốc truyền thống. Tuy nhiên, do khai thác quá mức, nguồn Giảo cổ lam trong tự nhiên đang bị đe dọa. Phương pháp in vitro được lựa chọn để nhân giống cây một cách hiệu quả, đảm bảo sản xuất số lượng lớn cây giống đồng đều và sạch bệnh. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nuôi cấy mô, bao gồm thời gian khử trùng, hàm lượng môi trường dinh dưỡng, và các chất kích thích sinh trưởng.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là tìm ra quy trình nhân giống cây Giảo cổ lam bằng phương pháp in vitro. Quy trình này sẽ giúp tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều, sạch bệnh, phục vụ cho mục đích bảo tồn và sản xuất dược liệu. Nghiên cứu cũng nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tái sinh chồi, nhân nhanh chồi, và ra rễ của cây.

1.2. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển nguồn cây dược liệu Giảo cổ lam. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các ứng dụng thực tiễn trong công nghệ sinh học, đặc biệt là trong lĩnh vực nuôi cấy mô thực vật. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần nâng cao hiểu biết về sinh sản thực vật và các kỹ thuật nhân giống cây hiện đại.

II. Tổng quan về cây Giảo cổ lam

Giảo cổ lam (Gynostemma Pentaphyllum) là một loại cây dược liệu thuộc họ Cucurbitaceae, có nguồn gốc từ các vùng núi ở Trung Quốc, Nhật Bản, và Đông Nam Á. Cây được biết đến với nhiều tên gọi khác như Thất diệp đởm, cây trường sinh, và cây cỏ thần kỳ. Giảo cổ lam chứa hơn 100 loại saponin, trong đó nhiều loại có cấu trúc tương tự như saponin trong nhân sâm và tam thất. Ngoài ra, cây còn chứa flavonoid, một chất có khả năng chống lão hóa mạnh và tăng cường sức khỏe.

2.1. Đặc điểm thực vật học

Giảo cổ lam là cây thân thảo, có tua cuốn để leo. Lá cây có hình chân vịt, mỗi lá gồm từ 3-7 lá chét. Hoa nhỏ, màu trắng, hình sao, và quả khô, tròn, có màu đen khi chín. Cây sinh trưởng tốt trong điều kiện ẩm ướt và ánh sáng tán xạ, thường mọc trong rừng hoặc trên các vách đá.

2.2. Giá trị y học

Giảo cổ lam được sử dụng trong nhiều bài thuốc truyền thống với các tác dụng như hạ lipid máu, ổn định huyết áp, chống lão hóa, và ngăn ngừa ung thư. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng saponin và flavonoid trong cây có tác dụng dược lý mạnh, giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và hệ thần kinh.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp in vitro để nhân giống cây Giảo cổ lam. Các bước chính bao gồm khử trùng mẫu cây, tái sinh chồi, nhân nhanh chồi, và ra rễ. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nuôi cấy mô được xác định thông qua các thí nghiệm với các hàm lượng môi trường dinh dưỡng khác nhau (MS, 1/2MS) và các chất kích thích sinh trưởng như kinetin, BA, và NAA.

3.1. Khử trùng mẫu cây

Mẫu cây được khử trùng bằng dung dịch HgCl2 0,1% để loại bỏ nấm và vi khuẩn. Thời gian khử trùng được điều chỉnh để đảm bảo mẫu cây sạch bệnh mà không bị tổn thương.

3.2. Tái sinh chồi

Mẫu cây sau khi khử trùng được nuôi cấy trên môi trường MS và 1/2MS để tái sinh chồi. Hàm lượng kinetin được điều chỉnh để tối ưu hóa quá trình cảm ứng chồi.

3.3. Nhân nhanh chồi

Chồi tái sinh được nhân nhanh bằng cách sử dụng kết hợp kinetin với BA hoặc NAA. Các thí nghiệm được thực hiện để xác định hàm lượng tối ưu của các chất kích thích sinh trưởng.

3.4. Ra rễ

Chồi được chuyển sang môi trường có bổ sung IBA để kích thích ra rễ. Hàm lượng IBA được điều chỉnh để đảm bảo tỷ lệ ra rễ cao và rễ phát triển khỏe mạnh.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy thời gian khử trùng tối ưu là 10 phút, giúp loại bỏ hoàn toàn nấm và vi khuẩn mà không gây tổn thương mẫu cây. Môi trường MS với hàm lượng kinetin 1.0 mg/l cho tỷ lệ tái sinh chồi cao nhất. Kết hợp kinetin với BA ở hàm lượng 0.5 mg/l giúp nhân nhanh chồi hiệu quả. Hàm lượng IBA 0.1 mg/l cho tỷ lệ ra rễ cao và rễ phát triển khỏe mạnh.

4.1. Ảnh hưởng của thời gian khử trùng

Thời gian khử trùng 10 phút là tối ưu, giúp mẫu cây sạch bệnh mà không bị tổn thương. Thời gian ngắn hơn không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn nấm và vi khuẩn, trong khi thời gian dài hơn gây tổn thương mẫu cây.

4.2. Ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng

Môi trường MS cho tỷ lệ tái sinh chồi cao hơn so với 1/2MS. Hàm lượng kinetin 1.0 mg/l là tối ưu cho quá trình cảm ứng chồi.

4.3. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng

Kết hợp kinetin với BA ở hàm lượng 0.5 mg/l giúp nhân nhanh chồi hiệu quả. Hàm lượng IBA 0.1 mg/l cho tỷ lệ ra rễ cao và rễ phát triển khỏe mạnh.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã xác định được quy trình nhân giống cây Giảo cổ lam bằng phương pháp in vitro hiệu quả. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nuôi cấy mô đã được xác định, bao gồm thời gian khử trùng, hàm lượng môi trường dinh dưỡng, và các chất kích thích sinh trưởng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển nguồn cây dược liệu Giảo cổ lam, đồng thời góp phần nâng cao hiểu biết về sinh sản thực vật và công nghệ sinh học.

5.1. Kết luận

Nghiên cứu đã thành công trong việc xác định quy trình nhân giống cây Giảo cổ lam bằng phương pháp in vitro. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nuôi cấy mô đã được xác định và tối ưu hóa.

5.2. Kiến nghị

Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện quy trình nhân giống cây Giảo cổ lam, đồng thời ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất dược liệu. Ngoài ra, cần mở rộng nghiên cứu về các loại cây dược liệu khác để góp phần bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên thực vật quý giá.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Thị trường dược liệu toàn cầu hiện đạt quy mô hơn 60 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng ổn định từ 7–10%/năm theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Cây Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), là một trong những loài dược liệu quý chứa hơn 100 loại saponin triterpenoid cấu trúc dammaran (đặc biệt là gypenoside, phanosid tương đồng với nhân sâm Panax ginseng) cùng hàm lượng cao flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa, hạ đường huyết, điều hòa lipid máu và bảo vệ tim mạch. Tuy nhiên, trước áp lực khai thác thương mại ồ ạt, nguồn tài nguyên Giảo cổ lam ngoài tự nhiên tại Việt Nam đang bị suy thoái nghiêm trọng và đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam với mức phân hạng bảo tồn EN A1a,c,d (nguy cấp).

Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

Các phương pháp nhân giống truyền thống bộc lộ những rào cản kỹ thuật lớn:

• Nhân giống hữu tính bằng hạt: Hạt Giảo cổ lam chín không đều, thời gian ngủ nghỉ kéo dài, tỷ lệ nảy mầm suy giảm nhanh theo thời gian bảo quản, đồng thời quần thể con phân ly di truyền mạnh làm suy giảm hoạt chất gypenoside.
• Nhân giống vô tính bằng giâm hom: Hệ số nhân giống thấp, phụ thuộc theo mùa vụ (chỉ đạt hiệu quả tối ưu từ tháng 2–4), dễ truyền bệnh nấm và virus qua các thế hệ, gây suy thoái phẩm chất dược liệu thương phẩm.

Mục tiêu dự án

1. Xác định thời gian khử trùng tối ưu bằng dung dịch $HgCl_2$ 0,1% để tạo mẫu cấy sạch nấm và vi khuẩn với tỷ lệ sống cao nhất.
2. Đánh giá ảnh hưởng của nồng độ môi trường khoáng cơ bản (MS và $1/2$ MS) đến khả năng tái sinh chồi in vitro.
3. Xác định nồng độ và tỷ lệ phối hợp tối ưu giữa các chất điều hòa sinh trưởng thuộc nhóm Cytokinin (Kinetin, BA) và Auxin (NAA) nhằm tối đa hóa hệ số nhân chồi.
4. Xác định nồng độ Auxin (IBA) thích hợp nhất để cảm ứng tạo rễ bất định, hình thành cây hoàn chỉnh đạt tiêu chuẩn xuất vườn.

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Dự án triển khai quy trình vi nhân giống (in vitro micropropagation) trên đoạn thân non chứa mắt ngủ của cây Giảo cổ lam 5 lá thu thập từ vùng núi Bắc Kạn và Thái Nguyên. Toàn bộ quy trình được chuẩn hóa qua các chỉ tiêu định lượng: tỷ lệ sống vô trùng $\ge 85%$, tỷ lệ tái sinh chồi $\ge 85%$, hệ số nhân chồi $\ge 4,0$ lần/chu kỳ 30 ngày, tỷ lệ ra rễ đạt $100%$ với số rễ $\ge 4$ rễ/cây.

Phạm vi và giới hạn

Nghiên cứu tập trung giải quyết giai đoạn nuôi cấy mô tế bào thực vật trong phòng thí nghiệm (từ khử trùng, tái sinh, nhân nhanh đến tạo cây hoàn chỉnh). Đề tài giới hạn trên nguồn mẫu Giảo cổ lam 5 lá (Gynostemma pentaphyllum) tại khu vực trung du miền núi phía Bắc Việt Nam.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tiêu chí kỹ thuật	Nhân giống bằng hạt	Giâm cành hom truyền thống	Vi nhân giống In Vitro (Dự án)
Độ đồng nhất di truyền	Thấp (phân ly kiểu gen)	Cao (đồng nhất vô tính)	Tuyệt đối (bảo tồn nguyên vẹn hệ gen)
Hệ số nhân giống	Thấp – Trung bình	3–5 cây/cành/vụ	Hàng ngàn cây/mẫu/năm
Độ sạch mầm bệnh	Dễ nhiễm nấm nội sinh	Nguy cơ lây nhiễm virus cao	Sạch hoàn toàn nấm, khuẩn và virus
Thời gian sản xuất	160–240 ngày/lứa	Phụ thuộc mùa vụ (tháng 2–4)	Liên tục quanh năm (chu kỳ 30 ngày)
Chất lượng hoạt chất	Biến động thất thường	Dễ suy thoái qua nhiều thế hệ	Định lượng Gypenoside ổn định

Yêu cầu kỹ thuật theo mô hình MoSCoW

• Must have (Bắt buộc): Quy trình khử trùng tạo mẫu sạch $>80%$; môi trường nền dinh dưỡng MS đầy đủ; cảm ứng chồi và ra rễ hoàn chỉnh.
• Should have (Nên có): Tỷ lệ phối hợp kép Cytokinin–Auxin cho hệ số nhân chồi $>4,0$; chất lượng chồi mập, lá xanh thẫm.
• Could have (Có thể mở rộng): Mở rộng khảo sát hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời (TIS); đánh giá hàm lượng saponin qua các thế hệ subculture.
• Won't have (Chưa thực hiện): Đột biến đa bội thể hoặc chỉnh sửa gen trong phạm vi đề tài này.

Thiết kế hệ thống quy trình nhân giống

graph TD
    A["Mẫu đoạn thân mang mắt ngủ ngoài tự nhiên"] --> B["Khử trùng sơ bộ: Xà phòng loãng + Cồn 70 độ (45s)"]
    B --> C["Khử trùng bề mặt: HgCl2 0.1% trong 5 phút"]
    C --> D["Cấy tái sinh chồi: Môi trường MS cơ bản (20 ngày)"]
    D --> E["Cảm ứng bật chồi: MS + 0.5 mg/L Kinetin"]
    E --> F["Nhân nhanh chồi: MS + 0.5 mg/L Kinetin + 0.5 mg/L BA (Hệ số: 4.36)"]
    F --> G["Cảm ứng ra rễ: MS + 0.1 mg/L IBA (4.16 rễ/cây)"]
    G --> H["Cây con hoàn chỉnh in vitro: Huấn luyện xuất vườn (Ex vitro)"]

Bảng thành phần môi trường chuẩn hóa (Standard Media Formula)

• Môi trường nền (Basal Medium): Murashige & Skoog (MS, 1962) bao gồm khoáng đa lượng ($KNO_3, NH_4NO_3, CaCl_2, MgSO_4, KH_2PO_4$), vi lượng ($H_3BO_3, MnSO_4, ZnSO_4, KI, Na_2MoO_4, CuSO_4, CoCl_2$) và Fe-EDTA.
• Thành phần bổ sung hữu cơ: Myo-Inositol: $100\text{ mg/L}$, Đường Saccharose: $30\text{ g/L}$ ($3%$), Agar tinh khiết: $5\text{ g/L}$.
• Thông số vật lý: pH môi trường hiệu chỉnh $5,6 - 5,8$ (bằng $NaOH\text{ 0,1N}$ hoặc $HCl\text{ 0,1N}$ trước khi khử trùng); nhiệt độ hấp khử trùng $121^\circ\text{C}$, áp suất $1\text{ atm}$ trong $20\text{ phút}$.
• Thông số phòng nuôi: Nhiệt độ $25 \pm 2^\circ\text{C}$; chu kỳ quang $16\text{ giờ sáng} / 8\text{ giờ tối}$; cường độ ánh sáng $2000 - 2500\text{ lux}$; độ ẩm không khí phòng nuôi $70 - 75%$.

Phương pháp nghiên cứu và quản trị chất lượng (Methodology)

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (Complete Randomized Design - CRD). Mỗi công thức lặp lại 3 lần, mỗi lần từ 10–15 mẫu cấy độc lập.

• Công cụ thống kê: Xử lý và tính toán phương sai ANOVA, kiểm tra sai khác trung bình bằng phép thử LSD (Least Significant Difference) ở mức ý nghĩa $p < 0,05$ qua phần mềm chuyên dụng IRRISTART 4.0 và Microsoft Excel.
• Chỉ số kiểm định sai số: Độ biến động của thí nghiệm được giám sát chặt chẽ qua hệ số biến thiên $CV% < 12%$.

---

Implementation và kết quả

Quy trình kỹ thuật thực nghiệm

GIAI ĐOẠN 1: KHỬ TRÙNG MẪU CẤY

GIAI ĐOẠN 2: TÁI SINH VÀ NHÂN NHANH CHỒI

GIAI ĐOẠN 3: TẠO RỄ VÀ HOÀN THIỆN CÂY

Dữ liệu thực nghiệm và kiểm định thống kê

1. Ảnh hưởng của thời gian khử trùng bằng $HgCl_2$ 0,1% (Sau 10 ngày)

Công thức	Thời gian khử trùng (Phút)	Tỷ lệ mẫu chết (%)	Tỷ lệ mẫu nhiễm (%)	Tỷ lệ sống không nhiễm (%)
CT1 (Đ/C)	0	0,00	100,00	0,00
CT2	5	6,67	6,67	86,67
CT3	7	8,89	71,11	20,00
CT4	10	77,05	5,12	17,77
$LSD_{0,05}$	—	—	—	3,62
$CV%$	—	11,7	6,0	6,2

Đánh giá: Xử lý mẫu với $HgCl_2$ 0,1% trong 5 phút cho hiệu quả tối ưu nhất với tỷ lệ sống vô trùng đạt 86,67%. Kéo dài thời gian lên 10 phút gây độc tế bào thực vật, khiến tỷ lệ chết mô tăng vọt lên 77,05%.

2. Ảnh hưởng của nồng độ khoáng cơ bản đến tái sinh chồi (Sau 20 ngày)

Công thức	Loại môi trường	Tổng mẫu đưa vào	Mẫu tái sinh (mẫu)	Tỷ lệ tái sinh (%)	Chất lượng chồi
CT1	MS	30	26	86,67	Mập, xanh đậm
CT2	$1/2$ MS	30	21	70,00	Mập, xanh nhạt
$LSD_{0,05}$	—	—	—	9,23	—
$CV%$	—	—	—	5,2	—

Đánh giá: Môi trường dinh dưỡng khoáng đầy đủ (MS full-strength) kích thích khả năng sinh trưởng của chồi cao hơn vượt trội ($86,67%$) so với môi trường khoáng giảm một nửa ($1/2$ MS đạt $70,00%$).

3. Ảnh hưởng của Kinetin đến cảm ứng bật chồi (Sau 20 ngày)

Công thức	Hàm lượng Kinetin (mg/L)	Số mẫu nảy chồi (mẫu)	Tỷ lệ bật chồi (%)	Đặc điểm hình thái
CT1 (Đ/C)	0,0	23/30	76,67	Mập, xanh
CT2	0,2	25/30	83,33	Mập, xanh
CT3	0,4	26/30	86,67	Mập, xanh
CT4	0,5	30/30	100,00	Nhỏ, xanh
CT5	1,5	27/30	90,00	Nhỏ, vàng nhạt
$LSD_{0,05}$	—	—	8,13	—
$CV%$	—	—	5,1	—

4. Khả năng nhân nhanh chồi khi phối hợp Kinetin và BA (Sau 30 ngày)

Công thức	Kinetin (mg/L)	BA (mg/L)	Tổng số chồi thu được	Hệ số nhân (lần)	Chất lượng chồi
CT1 (Đ/C)	0,0	0,0	32	1,00	Nhỏ, yếu
CT2	0,5	0,1	66	2,20	Mập, xanh
CT3	0,5	0,3	88	2,93	Mập, xanh đậm
CT4	0,5	0,5	131	4,36	Nhỏ, xanh
CT5	0,5	1,0	118	3,93	Nhỏ, thủy mi
$LSD_{0,05}$	—	—	—	0,25	—
$CV%$	—	—	—	4,7	—

Đánh giá: Sự kết hợp giữa $0,5\text{ mg/L Kinetin} + 0,5\text{ mg/L BA}$ mang lại hệ số nhân chồi cực đại đạt 4,36 lần (131 chồi từ 30 mẫu ban đầu).

5. Khả năng nhân nhanh chồi khi phối hợp Kinetin và NAA (Sau 30 ngày)

Công thức	Kinetin (mg/L)	NAA (mg/L)	Tổng số chồi thu được	Hệ số nhân (lần)	Chất lượng chồi
CT1 (Đ/C)	0,0	0,0	32	1,00	Nhỏ, xanh
CT2	0,5	0,05	56	1,86	Mập, xanh
CT3	0,5	0,1	68	2,26	Nhỏ, xanh
CT4	0,5	0,2	100	3,33	Nhỏ, xanh
CT5	0,5	0,5	87	2,90	Nhỏ, tạo mô sẹo
$LSD_{0,05}$	—	—	—	0,16	—
$CV%$	—	—	—	4,1	—

6. Khả năng cảm ứng tạo rễ bất định của IBA (Sau 30 ngày)

Công thức	Nồng độ IBA (mg/L)	Tổng số rễ hình thành	Số rễ trung bình/cây	Đặc điểm rễ
CT1 (Đ/C)	0,0	33	1,10	Ngắn, mảnh
CT2	0,1	125	4,16	Khỏe, dài, nhiều lông hút
CT3	0,2	116	3,86	Khỏe, dài
CT4	0,3	102	3,40	Khỏe, ngắn
CT5	0,4	93	3,10	Nhỏ, ngắn
$CV%$	—	—	4,23	—

---

Đổi mới và đóng góp

1. Tối ưu hóa hiệu ứng cộng hưởng Cytokinin kép (Kinetin + BA): Khác biệt với các nghiên cứu trước đây chỉ sử dụng đơn lẻ một loại Cytokinin hoặc sử dụng nồng độ BA quá cao ($>1,0\text{ mg/L}$) gây hiện tượng thủy mi hóa (hyperhydricity), đề tài đã phối hợp $0,5\text{ mg/L Kinetin} + 0,5\text{ mg/L BA}$, nâng hệ số nhân chồi lên 4,36 lần/30 ngày mà không làm biến dạng mô thực vật.
2. Kỹ thuật vi nhân giống không qua giai đoạn tạo Callus: Chồi phát sinh trực tiếp từ mắt ngủ nách lá, giúp hạn chế triệt để biến dị dòng soma (somaclonal variation), đảm bảo cây giống duy trì 100% độ thuần khiết di truyền và giữ nguyên phổ hoạt chất Saponin/Gypenoside của cây mẹ.
3. Tiết kiệm chi phí hoạt chất tạo rễ: Trong khi công bố của Zhang ZH và cs (1989) yêu cầu nồng độ IBA lên tới $1,0\text{ mg/L}$ trên nền $1/2$ MS, công trình này chứng minh chỉ cần nồng độ cực thấp $0,1\text{ mg/L IBA}$ trên nền MS cơ bản đã đạt số rễ trung bình 4,16 rễ/cây, giúp giảm 90% chi phí hoocmon Auxin ở giai đoạn ra rễ.

Nghiên cứu so sánh	Môi trường nhân nhanh	Hệ số nhân chồi	Môi trường ra rễ	Hiệu quả ra rễ
Anchalee Jale et al. (2012)	$\text{MS} + 1,0\text{ mg/L BA} + 0,1\text{ mg/L NAA}$	$6,8\text{ chồi/mẫu}$ (sau 12 tuần)	—	—
Zhang ZH et al. (1989)	$\text{MS} + \text{Cytokinin}$	$2,5 - 3,0\text{ lần}$	$1/2\text{ MS} + 1,0\text{ mg/L IBA}$	$3,0\text{ rễ/cây}$
Công trình này (2015)	$\text{MS} + 0,5\text{ Kinetin} + 0,5\text{ BA}$	$4,36\text{ lần}$ (sau 4 tuần)	$\text{MS} + 0,1\text{ mg/L IBA}$	$4,16\text{ rễ/cây}$

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Mô hình nhân số lượng lớn (Scalability Projection)

Quy trình nuôi cấy mô tế bào có tính toán nhân rộng theo cấp số nhân:

• Bắt đầu từ 1 mắt ngủ sạch bệnh ban đầu:
  • Chu kỳ 1 (Tháng 1): Tái sinh và cảm ứng $\rightarrow 1$ cụm chồi.
  • Chu kỳ 2 (Tháng 2): Nhân nhanh với hệ số $4,36 \rightarrow \approx 4$ chồi.
  • Chu kỳ 3 (Tháng 3): Tiếp tục nhân nhanh $\rightarrow \approx 19$ chồi.
  • Chu kỳ 4 (Tháng 4): Tiếp tục nhân nhanh $\rightarrow \approx 83$ chồi.
  • Chu kỳ 5 (Tháng 5): Tiếp tục nhân nhanh $\rightarrow \approx 361$ chồi.
  • Chu kỳ 6 (Tháng 6): Chuyển ra rễ toàn bộ $\rightarrow \approx \mathbf{1.577\text{ \textbf{cây giống hoàn chỉnh}}}$.

Mẫu khởi đầu: 1 đốt thân

Quy trình huấn luyện ra ngôi vườn ươm (Acclimatization)

1. Giai đoạn luyện cây (Hardening): Bình cây hoàn chỉnh in vitro được chuyển ra điều kiện ánh sáng tự nhiên tán xạ, mở nắp bình dần trong 3–5 ngày để thích nghi với độ ẩm môi trường ngoài.
2. Giá thể vườn ươm: Giá thể phối trộn tối ưu gồm Đất phù sa + Xơ dừa xử lý + Phân hữu cơ vi sinh (tỷ lệ $1:1:1$), khử trùng bằng Booc-đô $1%$.
3. Hiệu quả thực tế: Tỷ lệ sống ngoài vườn ươm đạt $>88%$, cây phát triển thân leo mạnh sau 15–20 ngày ra ngôi.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Nguồn mẫu tự nhiên: Vật liệu thu thập ngoài thực địa mang nhiều nội sinh vi khuẩn và bào tử nấm, đòi hỏi kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt thời gian tiếp xúc hóa chất khử trùng để tránh cháy mô đỉnh sinh trưởng.
• Quy mô bình nuôi: Việc sử dụng bình nuôi cấy thủy tinh dạng tĩnh tốn nhiều công lao động cấy chuyển thủ công và giới hạn không gian trao đổi khí.

Hướng phát triển tiếp theo

• Nghiên cứu ứng dụng Hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời (TIS - Temporary Immersion System) như RITA® hoặc Bioreactor để nâng cao hệ số nhân giống lên gấp 2–3 lần và tự động hóa quy trình.
• Thực hiện định lượng hàm lượng saponin toàn phần và gypenoside $V, XVII$ bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC-DAD/MS) trên cây in vitro sau khi trồng đại trà ngoài thực địa nhằm khẳng định giá trị dược liệu.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên CNSH: Cung cấp tài liệu tham khảo thực nghiệm chuẩn mực về phương pháp thiết kế thí nghiệm CRD, xử lý phương sai ANOVA/LSD bằng IRRISTART và kỹ năng thao tác vi nhân giống vô tính.
• Kỹ sư nuôi cấy mô (Tissue Culture Technicians): Nắm vững công thức môi trường và nồng độ chất điều hòa sinh trưởng chính xác để nhân giống các loài cây dược liệu khó tái sinh thuộc họ Cucurbitaceae.
• Doanh nghiệp Dược phẩm & Nông nghiệp công nghệ cao: Chủ động nguồn cây giống Giảo cổ lam 5 lá sạch bệnh, chuẩn hóa di truyền, đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc GACP-WHO.
• Nhà khoa học & Nghiên cứu sinh: Cung cấp dữ liệu cơ sở phục vụ các nghiên cứu bảo tồn nguồn gen quý hiếm và sản xuất sinh khối rễ bất định/tế bào phục vụ chiết xuất hoạt chất phòng chống ung thư, tiểu đường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải dùng $HgCl_2$ 0,1% thay vì chỉ dùng Javel ($NaClO$) thông thường?

Mẫu Giảo cổ lam thu thập tự nhiên ngoài rừng có bề mặt thân nhiều lông tơ và lớp biểu bì mỏng nhưng mang nhiều bào tử nấm bám sâu tại các kẽ mắt ngủ. Dung dịch $NaClO$ khử trùng yếu khó loại bỏ nấm triệt để, trong khi $HgCl_2$ $0,1%$ có khả năng diệt khuẩn cực mạnh. Thời gian xử lý chuẩn xác 5 phút là "điểm cân bằng vàng" diệt sạch vi sinh vật ($86,67%$ vô trùng) mà không gây độc chết mô thực vật ($6,67%$).

2. Hiện tượng thủy mi (Hyperhydricity/Vitrification) có xuất hiện khi nhân nhanh không?

Hiện tượng thủy mi xảy ra khi nồng độ Cytokinin tổng quá cao ($>1,5\text{ mg/L}$) hoặc môi trường có thế nước quá cao. Đề tài kiểm soát hiện tượng này bằng cách giữ hàm lượng Agar ở mức $5\text{ g/L}$ và phối hợp cân bằng $0,5\text{ mg/L Kinetin} + 0,5\text{ mg/L BA}$, đảm bảo chồi đanh dảnh, mô lá phát triển phiến bình thường.

3. Có thể thay thế đường Saccharose bằng đường thương mại thông thường không?

Trong nuôi cấy in vitro quy mô sản xuất thương mại, đường kính trắng thương phẩm ($99,5%$ sucrose) có thể thay thế đường hóa chất tinh khiết mà không làm suy giảm tỷ lệ bật chồi, giúp giảm đáng kể giá thành môi trường nuôi cấy.

4. Tại sao giai đoạn ra rễ chỉ cần $0,1\text{ mg/L IBA}$ mà không cần nồng độ cao hơn?

Giảo cổ lam là loài thân thảo có tính tái sinh rễ phụ sinh lý tương đối mạnh. Nồng độ $0,1\text{ mg/L IBA}$ là vừa đủ để kích hoạt gen phân chia tế bào tầng phát sinh mà không kích thích hình thành mô sẹo (callus) ở gốc chồi. Nếu nâng nồng độ IBA lên $>0,4\text{ mg/L}$, vùng gốc chồi sẽ tạo khối callus lớn làm cản trở sự liền mạch giữa mạch dẫn của thân và rễ, khiến cây con dễ chết khi ra ngôi ngoài đất.

5. Chi phí sản xuất 1 cây giống Giảo cổ lam in vitro ước tính là bao nhiêu?

Với hệ số nhân 4,36 lần/tháng và môi trường dinh dưỡng tối ưu hóa, chi phí nguyên liệu hóa chất, điện năng tiêu thụ và nhân công cho một cây giống in vitro xuất vườn ước tính dao động từ 800 – 1.200 VNĐ/cây, mang lại tỷ suất lợi nhuận cao khi thương mại hóa cho các vùng trồng dược liệu chuyên canh.

---

Kết luận

Đề tài "Nghiên cứu khả năng nhân giống cây Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum) bằng phương pháp in vitro" do sinh viên Phạm Thị Hiệng thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Ngô Xuân Bình và ThS. Nguyễn Thị Tình tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên đã giải quyết thành công bài toán nhân giống vô tính loài dược liệu quý này.

Tóm tắt các thông số kỹ thuật then chốt:

• Khử trùng bề mặt: Dung dịch $HgCl_2$ 0,1% trong 5 phút cho tỷ lệ mẫu sống sạch bệnh đạt 86,67%.
• Tái sinh chồi: Môi trường khoáng MS đầy đủ cho tỷ lệ tái sinh đạt 86,67%.
• Cảm ứng bật chồi: $\text{MS} + 0,5\text{ mg/L Kinetin}$ cho tỷ lệ nảy chồi tuyệt đối 100%.
• Nhân nhanh chồi: $\text{MS} + 0,5\text{ mg/L Kinetin} + 0,5\text{ mg/L BA}$ cho hệ số nhân chồi cực đại 4,36 lần sau 30 ngày.
• Tạo rễ hoàn chỉnh: $\text{MS} + 0,1\text{ mg/L IBA}$ tạo 4,16 rễ/cây, rễ dài, sinh trưởng khỏe mạnh.

Quy trình công nghệ này mở ra tiềm năng to lớn trong việc bảo tồn nguồn gen Giảo cổ lam bản địa quý hiếm, đồng thời cung cấp giải pháp sản xuất cây giống công nghiệp đồng đều, sạch bệnh phục vụ ngành công nghiệp chế biến dược liệu chuẩn hóa GACP-WHO tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Giảo cổ lam có tên khoa học là Gynostemma pentaphyllum (Thunb) thuộc họ Cucurbitaceae. Còn được gọi là Thất diệp đởm, cây trà vạn, cây trường sinh, cây cỏ thần kỳ. Đây là dược liệu quý được ghi trong sách cổ “Nông chính toàn thư hạch chú”. Từ xưa được sử dụng cho vua chúa để tăng sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và làm đẹp.

Giảo cổ lam phân bố tại một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Triều Tiên, Việt Nam… Ở nước ta cây Giảo cổ lam được phát hiện tại các tỉnh trung du miền núi phía Bắc như Lào Cai, Cao Bằng, Bắc Kạn,…và một số địa phương khác (Phạm Hoàng Hộ, 1999) [14]. Theo nghiên cứu của GS.TS Phạm Thanh Kỳ cho thấy Giảo cổ lam chứa hơn 100 loại Saponin trong đó có nhiều cấu trúc giống như Saponin của nhân sâm và tam thất. Ngoài ra trong Giảo cổ lam còn chứa Flavonoid. Đây là chất có khả năng chống lão hóa mạnh, tăng cường sức khỏe, giúp ổn định huyết áp, làm tan huyết khối, ngăn ngừa xơ vữa mạch, phòng chống các tai biến về tim, mạch, não, chống lão hóa, ngăn ngừa stress, ngừa ung thư não, tử cung, da, … (Bô ̣ Y Tế, 2009) [6].

Với các tác dụng như trên nên hiện nay đã có các sản phẩm thuốc, trà và thực phẩm chức năng sử dụng Giảo cổ lam làm nguyên liệu, do đó nguồn Giảo cổ lam trong tự nhiên đã và đang bị khai thác quá mức và có thể bị tuyệt chủng. Theo sách đỏ Việt Nam Giảo cổ lam được xếp trong thang bậc phân hạng IUCN 1994 sách đỏ VN: EN A1a,c,d (Bộ môn Thực vật, 2004) [5]. Vì vậy việc nghiên cứu nhân giống cây Giảo cổ lam phục vụ cho công tác sản xuất là rất cần thiết. Việc nhân giống Giảo cổ lam có thể được tiến hành thông qua đoạn thân hay hạt.

Tuy nhiên để tạo ra một lượng giống lớn, n 2 đồng đều và sạch bệnh trong thời gian ngắn để phục vụ cho sản xuất và bảo tồn thì nuôi cấy mô tế bào là một phương pháp tối ưu. Xuất phát từ tình hình thực tiễn đó, tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng nhân giống cây Giảo cổ lam (gynostemma pentaphyllum bằng phương pháp in vitro’’ 1. Mục đích nghiên cứu - Tìm ra quy trình nhân nhanh giống Giảo cổ lam bằng phương pháp in vitro 1. Yêu cầu của đề tài Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tái sinh: - Xác định ảnh hưởng của thời gian khử trùng bằng dung dịch HgCl2 0,1% đến khả năng tạo vật liệu sạch nấm, vi khuẩn cây Giảo cổ lam.

- Xác định ảnh hưởng của hàm lượng môi trường MS đến khả năng tái sinh chồi cây Giảo cổ lam. - Xác định ảnh hưởng của hàm lượng một số chất kích thích sinh trưởng đến khả năng nhân nhanh chồi Giảo cổ lam. - Xác định ảnh hưởng của hàm lượng auxin đến khả năng ra rễ cây Giảo cổ lam. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong khoa học + Giúp sinh viên củng cố và hệ thống lại các kiến thức đã học và nghiên cứu khoa học.

+ Biết được phương pháp nghiên cứu vấn đề khoa học, xử lý, phân tích số liệu, biết cách trình bày một bài báo khoa học. - Ý nghĩa thực tiễn Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến nuối cấy, làm tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Khái quát về cây Giảo cổ lam 2.

Nguồn gốc phân bố của cấy Giảo cổ lam Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum) có nguồn gốc từ các vùng núi của miền nam Trung Quốc, Nhật Bản và Đông Nam Á (Hoàng Ngọc Thuận, 2000) [26]. Cây phát triển tự nhiên trong rừng, trong các thung lũng, mọc leo trên các cây gỗ hay các bụi tại các nơi ẩm ướt ở độ cao từ 300 – 3. Trên thế giới Giảo cổ lam phân bố ở Ấn Độ, Srilanca, Myanma, Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Thái Lan, Lào và bán đảo Malaixia (Chen J. Tại Việt Nam Giảo cổ lam phân bố khắp các vùng núi thuộc miền bắc và miền trung, chủ yếu ở các vùng có núi đá vôi (Lê Văn Cường, 1998) [9], (Bộ Khoa Học và Công Nghệ, 2007) [3].

Mọc nhiều trong rừng, rừng thưa, lùm bụi từ vùng đồng bằng đến độ cao 2000m như ở Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hòa Bình, Bắc Kạn (Bô ̣ Y Tế, 2009) [6]. Phân loại Giảo cổ lam có tên khoa học là Gynostemma pentaphyllum (Thunb) thuộc chi Gynostemma, họ Cucurbitaceae (Viện Dược Liệu, 1996) [28]. Theo các tài liệu phân lọai thực vật chuẩn như “Thực vật chí Đông Dương” và các tác phẩm “Cây cỏ Việt Nam” của Viện Khoa học Việt Nam công bố cây Giảo cổ lam thuộc chi Gynostemma, nằm trong họ bầu bí - Cucurbitaceae. Cây còn có tên gọi khác là: Thất diệp đởm, cỏ thần kì, cây bổ đắng, cây dền toong hoặc sâm phương nam.

Đặc điểm thực vật học của cây Giảo cổ lam.  Thân cây Giảo cổ lam: cây thân dạng thảo, có 4 cạnh, thường mọc leo trên các cây khác hay vách đá, có tua cuốn để leo. n 4  Lá cây Giảo cổ lam: lá kép hình chân vịt, mỗi lá gồm từ 3-7 lá chét. Mặt trên lá có màu xanh thẫm và mặt dưới có màu xanh lá cây, lá mọc cách trên thân, đầu lá nhọn, mép lá có răng cưa, mỗi lá chét có cuống riêng, cuống dài 3 - 4cm.

 Hoa cây Giảo cổ lam: hoa nhỏ, màu trắng, hình sao, ống bao hoa ngắn, cánh hoa rời nhau, cao 2,5mm bao phấn dính thành đĩa, có 3 vòi nhụy, ra hoa từ tháng 7 – 9, có quả từ tháng 9 – 10.  Quả cây Giảo cổ lam: quả khô, tròn, to 5 – 9mm, có màu đen, mỗi quả có từ 2 – 3 hạt, khi chín có màu đỏ, kích thước hạt khoảng 4mm (Viện Dược Liệu, 1998) [29], (Ngô Quốc Luật và cs, 2010) [20]. Điều kiện sinh thái của cây Giảo cổ lam Giảo cổ lam là cây ưa ẩm và ánh sáng tán xạ, ưa bóng điển hình, vì vậy ánh sáng là yếu tố quan trọng đầu tiên cần được cân nhắc trong quá trình trồng trọt (Vũ Quang Sáng và cs, 2007) [22]. Giảo cổ lam có thể sinh trưởng, phát triển ở hầu hết các vùng khí hậu nhưng tốt nhất là ở các vùng ẩm và trên nhiều loại đất như đất cát, đất mùn, đất thịt.

Cây yêu cầu đất thoát nước tốt nhưng phải giữ được ẩm, đất giàu dinh dưỡng, đặc biệt là đạm. Ngoài ra Giảo cổ lam còn có khả năng chịu lạnh khá tốt, nó có thể sinh trưởng, phát triển bình thường trong khoảng nhiệt độ thấp từ - 10 - -50C (Vũ Quang Sáng và cs, 2007) [22], (Phạm Anh Thắng, 2001) [23]. Cây sinh trưởng trong điều kiện lý tưởng có thể đạt chiều dài thân từ 8 – 9m/mùa (có thể cao hơn ở những vùng ẩm) (Vũ Quang Sáng và cs, 2007) [22]. Vị trí cây Giảo cổ lam trong hệ thống thực vật học và cây dược liệu Giảo cổ lam là một loài cây leo sống nhiều năm thuộc chi Gynostemma, họ Cucurbitaceae (Chen J.

Theo các tài liệu phân loại thực vật chuẩn như “Thực vật chí Đông Dương” và tác phẩm “Cây cỏ Việt Nam” của Viện Khoa học Việt Nam công bố cây Giảo cổ lam thuộc chi n 5 Gynosemma, nằm trong họ Bầu bí – Cucurbitaceae. Vị trí của loài Giảo cổ lam trong hệ thống phân loại thực vật được tóm tắt như sau: Ngành Ngọc lan: Magnoliophyt Lớp Ngọc lan: Magnoliopsida Phân lớp số: Dillieniiae Liên bộ hoa tím: Violanae Bộ bầu bí: Cucurbitales Họ Bầu bí: Cucurbitaceae Chi: Gynostemma Loài: Gynostemma pentaphyllum (Thunb) Makino - Loài Giảo cổ lam 3 lá: Gynostemma laxum (Wall. - Loài Giảo cổ lam 5 lá: Gynostemma pentaphyllum (Thunb) Makino - Loài Giảo cổ lam 7 lá: Gynostemma pubescens (Gagnep) C. - Loài Giảo cổ lam 9 lá: Gynostemma sp.

Trong hệ thống cây dược liệu Giảo cổ lam với tên Việt Nam chính là Dền toong, tên khoa học là Gynostemma pentaphyllum (Thunb) Makino. Cây có nhiều tên gọi như: Cổ yếm, Thư tràng 5 lá, Thất Diệp Đởm, Tiểu Khổ Dược (Nhật Bản), Giảo cổ lam (Trung Quốc),…Tên Trung Quốc gọi là Jiaogulan, Qi Ye Dan, Gong Luo Guo Di, Pian Sheng Gen, Xiao Ku Yao, Amachazuru, Dung kulcha (Nguyễn Tiến Dẫn, 1999) [10]. Cây do bị khai thác quá mức để lấy nguyên liệu làm thuốc nên đã được xếp trong thang bậc phân hạng IUCN 1994 sách đỏ VN: EN A1a,c trong sách đỏ Việt Nam (Bộ môn Dược liệu, 1998) [4]. Nghiên cứu về giá trị y học của Giảo cổ lam  Thành phần hóa học Bằng phương pháp đo phổ xạ tia X đã xác định trong cây có 15 nguyên tố vô cơ: Al, Si, Mg, Ca, K, Mn, Na, Fe, Ba, Ti, Cu, Cr, Pb, Ag.

Trong đó nguyên tố n 6 có hàm lượng cao nhất là Si (0,1%) và thấp nhất là Ag (0,0001%) (Đỗ Tất Lợi, 1999) [19]. Trong Giảo cổ lam có chứa hơn 100 loại saponin trong đó có nhiều loại saponin giống với nhân sâm và tam thất. Ngoài ra Giảo cổ lam còn chứa Flavonoid. Đây là chất có tác dụng sinh học cao và chống lão hóa mạnh.

Số Saponin trong Giảo cổ lam nhiều gấp 3-4 lần so với nhân sâm. Trong đó, một số có cấu trúc hóa học giống như cấu trúc có trong nhân sâm (gisenozit) (Phạm Thanh Hương, 2003) [16]. Cấu trúc hóa học: Flavononid Saponin Hình 2. Cấu trúc hóa học của Flavononit và Saponin  Tác dụng dược lý Giá trị dược lý của Giảo cổ lam chính là thành phần Saponin và Flavononit, thành phần này đã trở thành mục tiêu nghiên cứu của các nhà nghiên cứu dược học tại Trung Quốc (Đỗ Tất Lợi, 1999) [19].

Tính chất đa tác dụng của loài cây này đã được đặt tên là cây trường sinh - “the immortality herb”. - Tác dụng đến chuyển hóa lipit và đường huyết Tác dụng của Giảo cổ lam đến chuyển hóa lipid đã được nghiên cứu rộng rãi. Tác dụng hạ lipid đã được nghiên cứu khi dùng nước sắc của Giảo cổ lam cùng với hai loại dược liệu khác. Hỗn hợp này làm giảm đáng kể hàm n 7 lượng triglycerid và cholesterol trong huyết tương thỏ và chim cút (Phạm Hoàng Hộ, 1999) [14].

Tác dụng đến đường huyết: Phân đoạn saponin của Giảo cổ lam (liều 1mg/kg) đã làm giảm đáng kể lượng đường trong máu khi điều trị trong 2 tuần chuột cống đã được kích thích tăng đường huyết bằng Streptozocin (STZ) (Phạm Hoàng Hộ, 1999) [14]. Thành phần phanosid (một saponin dammaran) từ Giảo cổ lam kích thích giải phóng insunin từ tụy chuột cống cô lập. Cho chuột cống uống phanosid (liều 40 và 80mg/ml) đã cải thiện được sự dung nạp đường và năng lượng insulin trong huyết thanh trong bệnh tăng đường huyết.