Luận văn thạc sĩ về hiện trạng môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa

Nghiên cứu môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa phân tích chất lượng nước, đánh giá tác động và đề xuất giải pháp bảo vệ nguồn tài nguyên.

• Tác giả: Hoàng Trung Hải
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu hiện trạng môi trường nước mặt trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.5.3. Phương pháp lấy mẫu phân tích
• 2.5.4. Phương pháp so sánh - tổng hợp và xử lý số liệu
• 2.5.5. Phương pháp bản đồ
• 2.5.6. Phương pháp kế thừa
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thành phố Thanh Hóa
• 3.1.1. Khái quát điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Hiện trạng môi trường nước mặt thành phố Thanh Hóa
• 3.2.1. Khái quát chung
• 3.2.2. Hiện trạng khai thác, sử dụng nước phục vụ cho sinh hoạt đô thị
• 3.2.3. Hiện trạng khai thác, sử dụng nước cho nông nghiệp
• 3.2.4. Hiện trạng khai thác, sử dụng nước phục vụ công nghiệp
• 3.3. Nhận định một số nguyên nhân dẫn đến chất lượng môi trường nước mặt bị suy giảm tại thành phố Thanh Hóa
• 3.3.1. Hoạt động công nghiệp
• 3.3.2. Nước thải sinh hoạt
• 3.3.3. Chất thải y tế
• 3.3.4. Hoạt động nông nghiệp
• 3.3.5. Nguyên nhân khác
• 3.4. Đánh giá của người dân về môi trường nước mặt thành phố Thanh Hóa
• 3.5. Đề xuất một số giải pháp, kiến nghị đối với việc nâng cao chất lượng môi trường nước
• 3.5.1. Giải pháp về kỹ thuật - công nghệ
• 3.5.2. Giải pháp sử dụng công cụ kinh tế
• 3.5.3. Giải pháp về chính sách BVMT
• 3.5.4. Giải pháp về tăng cường ý thức bảo vệ môi trường
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa

Nghiên cứu này tập trung vào hiện trạng môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa, một đô thị trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa. Mục tiêu chính là đánh giá chất lượng nước, xác định các nguồn ô nhiễm nước, và đề xuất giải pháp quản lý nước mặt hiệu quả. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp khoa học như thu thập số liệu, phân tích mẫu nước, và đánh giá ý kiến người dân để đưa ra kết luận chính xác.

1.1. Hiện trạng môi trường nước mặt

Hiện trạng môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa được đánh giá thông qua các chỉ số về chất lượng nước như BOD, COD, TSS, và hàm lượng kim loại nặng. Kết quả cho thấy, các nguồn nước mặt như sông Mã và các hồ chứa đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi ô nhiễm nước từ hoạt động công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt. Các khu vực như KCN Lễ Môn và nhà máy giấy Mục Sơn là nguồn phát thải chính gây ô nhiễm.

1.2. Nguyên nhân ô nhiễm nước mặt

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nước mặt tại thành phố Thanh Hóa bao gồm: nước thải sinh hoạt không được xử lý triệt để, chất thải công nghiệp từ các khu công nghiệp, và hoạt động nông nghiệp sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu. Ngoài ra, việc thiếu hệ thống xử lý nước thải hiện đại cũng là yếu tố quan trọng gây suy giảm chất lượng nước.

II. Đánh giá và giải pháp quản lý nước mặt

Nghiên cứu đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện chất lượng nước mặt và bảo vệ môi trường tại thành phố Thanh Hóa. Các giải pháp bao gồm việc áp dụng công nghệ xử lý nước tiên tiến, tăng cường giám sát nước mặt, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cũng đề xuất các chính sách môi trường cụ thể để quản lý hiệu quả tài nguyên nước.

2.1. Giải pháp kỹ thuật và công nghệ

Các giải pháp kỹ thuật bao gồm việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp và khu dân cư. Nghiên cứu đề xuất sử dụng công nghệ xử lý nước tiên tiến như lọc sinh học, hấp thụ bằng than hoạt tính, và xử lý bằng tia UV để loại bỏ các chất ô nhiễm. Đồng thời, cần tăng cường giám sát nước mặt thông qua hệ thống quan trắc tự động.

2.2. Giải pháp chính sách và nâng cao nhận thức

Nghiên cứu đề xuất các chính sách môi trường như tăng cường quản lý nguồn thải, áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về xử lý nước thải, và khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm. Bên cạnh đó, cần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường thông qua các chương trình giáo dục và tuyên truyền. Điều này sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm nước và bảo vệ hệ sinh thái nước.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học về hiện trạng môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để các cơ quan quản lý nhà nước xây dựng chính sách môi trường và kế hoạch quản lý nước mặt hiệu quả. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường và bảo tồn nước mặt.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ các đặc điểm của hiện trạng môi trường nước mặt tại thành phố Thanh Hóa, đồng thời cung cấp phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu hiệu quả. Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý nước mặt và bảo vệ môi trường.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện chất lượng nước mặt và bảo vệ môi trường tại thành phố Thanh Hóa. Các giải pháp này có thể được áp dụng trong thực tế để giảm thiểu ô nhiễm nước và phát triển bền vững tài nguyên nước. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo vệ hệ sinh thái nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Môi trường nước mặt đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tại thành phố Thanh Hóa, một đô thị loại I với dân số khoảng 335.000 người và diện tích tự nhiên 146,77 km², nguồn nước mặt đang chịu áp lực lớn từ các hoạt động công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt. Theo số liệu quan trắc năm 2017, nhiều chỉ tiêu chất lượng nước mặt như độ đục, pH, TSS, COD vượt quá quy chuẩn quốc gia, đặc biệt tại các khu vực trung và hạ lưu sông Mã. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt trên địa bàn thành phố Thanh Hóa trong giai đoạn 2016-2017, xác định nguyên nhân suy giảm chất lượng nước, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, hướng tới phát triển bền vững. Nghiên cứu tập trung vào các điểm lấy mẫu tại phường Trường Thi, Lam Sơn và các khu vực trọng điểm khác, sử dụng số liệu quan trắc môi trường kết hợp khảo sát ý kiến người dân. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và hỗ trợ hoạch định chính sách bảo vệ môi trường nước mặt tại Thanh Hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các khái niệm và lý thuyết về môi trường nước, ô nhiễm môi trường và phát triển bền vững. Theo Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2014, môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự tồn tại của con người và sinh vật. Ô nhiễm môi trường nước được định nghĩa là sự biến đổi thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn, gây tác động xấu đến sức khỏe và sinh thái. Các loại ô nhiễm nước được phân loại theo nguồn gốc (nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt), tính chất (vật lý, hóa học, sinh học). Mô hình đánh giá chất lượng nước dựa trên các chỉ tiêu như BOD5, COD, TSS, NH4+, Coliform, được so sánh với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Lý thuyết phát triển bền vững được áp dụng nhằm cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm 20 mẫu nước (15 mẫu nước mặt, 5 mẫu nước thải) được lấy tại các điểm trọng yếu trên địa bàn thành phố Thanh Hóa trong năm 2016-2017. Mẫu nước được thu thập theo quy trình kỹ thuật của Bộ Tài nguyên và Môi trường (Thông tư số 29/2011/TT-BTNMT), đảm bảo độ sâu lấy mẫu từ 20-50 cm, vị trí lấy mẫu được xác định rõ ràng với tọa độ GPS. Phương pháp chọn mẫu là lấy mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao như khu công nghiệp, khu dân cư đông đúc và các con sông chính. Phân tích mẫu được thực hiện tại phòng thí nghiệm của Đoàn Mỏ - Địa chất tỉnh Thanh Hóa, sử dụng các phương pháp hóa học và vi sinh tiêu chuẩn. Ngoài ra, 70 phiếu điều tra ý kiến người dân tại phường Trường Thi và Lam Sơn được thu thập nhằm đánh giá nhận thức và đánh giá chất lượng nước mặt từ góc nhìn cộng đồng. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel và Word, kết hợp phương pháp thống kê so sánh - tổng hợp để phân tích xu hướng biến động và mức độ ô nhiễm. Bản đồ địa chính và bản đồ quy hoạch được sử dụng để xác định vị trí lấy mẫu và phân tích không gian ô nhiễm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước mặt suy giảm rõ rệt: Kết quả phân tích 15 mẫu nước mặt cho thấy các chỉ tiêu BOD5 dao động từ 6,5 đến 15 mg/L, vượt mức quy chuẩn cho phép (5 mg/L) từ 30% đến 200%. Nồng độ TSS trung bình đạt 45 mg/L, cao hơn giới hạn 30 mg/L khoảng 50%. Nồng độ NH4+ trung bình là 1,2 mg/L, vượt quy chuẩn 0,5 mg/L hơn 140%. Các chỉ tiêu vi sinh như Coliform vượt mức cho phép từ 3 đến 5 lần tại nhiều điểm lấy mẫu.

2. Nguồn ô nhiễm chủ yếu từ nước thải sinh hoạt và công nghiệp: Phân tích 5 mẫu nước thải cho thấy tải lượng BOD5 trung bình 120 mg/L, COD 250 mg/L, vượt quy chuẩn QCVN 14-MT:2015/BTNMT về nước thải sinh hoạt. Các khu công nghiệp như Lễ Môn và nhà máy giấy Mục Sơn thải ra lượng lớn chất ô nhiễm, làm suy giảm chất lượng nước sông Mã. Lượng nước thải sinh hoạt ước tính tăng từ 15.000 m³/ngày đêm năm 2013 lên khoảng 20.000 m³/ngày đêm năm 2017.

3. Ý kiến người dân phản ánh ô nhiễm nghiêm trọng: Khoảng 78% người dân được khảo sát cho biết nhận thấy nước mặt tại khu vực sinh sống có mùi hôi, màu sắc thay đổi và ảnh hưởng đến sinh hoạt. 65% người dân đánh giá chất lượng nước mặt giảm sút trong 5 năm gần đây, chủ yếu do hoạt động công nghiệp và sinh hoạt chưa xử lý triệt để.

4. Tác động của hoạt động nông nghiệp và chăn nuôi: Việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu vượt mức khuyến cáo tại các vùng ngoại thành đã góp phần làm tăng hàm lượng nitrat và photphat trong nước mặt, gây hiện tượng phú dưỡng và giảm oxy hòa tan. Lượng phân thải từ chăn nuôi ước tính hơn 73 triệu tấn/năm trên toàn tỉnh, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước mặt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến suy giảm chất lượng nước mặt tại thành phố Thanh Hóa là sự gia tăng nhanh chóng dân số và quá trình đô thị hóa, kéo theo nhu cầu sử dụng nước và phát sinh nước thải tăng cao. Hoạt động công nghiệp chưa đồng bộ về công nghệ xử lý nước thải, đặc biệt tại các khu công nghiệp Lễ Môn và Hoàng Long, đã làm gia tăng tải lượng chất ô nhiễm vào các con sông chính. So sánh với các nghiên cứu tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, mức độ ô nhiễm tại Thanh Hóa tuy chưa nghiêm trọng bằng nhưng có xu hướng tăng nhanh và cần được kiểm soát kịp thời. Việc người dân đánh giá chất lượng nước mặt giảm sút phản ánh thực trạng ô nhiễm đã ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe cộng đồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động các chỉ tiêu BOD5, TSS, NH4+ theo từng điểm lấy mẫu và thời gian, giúp minh họa rõ ràng xu hướng ô nhiễm. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật và chính sách quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước mặt phục vụ phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xử lý nước thải công nghiệp và sinh hoạt: Áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến tại các khu công nghiệp Lễ Môn, Hoàng Long và các khu dân cư đông đúc nhằm giảm tải lượng BOD5, COD, TSS trước khi xả ra môi trường. Mục tiêu giảm 30-50% các chỉ tiêu ô nhiễm trong vòng 3 năm, do UBND thành phố phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện.

2. Kiểm soát và quản lý sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật: Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền cho nông dân về sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu hợp lý, giảm thiểu dư lượng hóa chất trong nước mặt. Mục tiêu giảm 20% lượng phân bón và thuốc trừ sâu sử dụng trong 2 năm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì.

3. Xây dựng hệ thống quan trắc môi trường nước mặt liên tục: Thiết lập mạng lưới quan trắc tự động tại các điểm trọng yếu trên sông Mã và các sông đào để giám sát chất lượng nước theo thời gian thực, cung cấp dữ liệu kịp thời cho công tác quản lý. Thời gian triển khai trong 1 năm, do Trung tâm Quan trắc và Bảo vệ môi trường tỉnh Thanh Hóa đảm nhiệm.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước: Tổ chức các chiến dịch truyền thông, giáo dục môi trường tại các phường, xã nhằm nâng cao ý thức người dân trong việc bảo vệ nguồn nước, hạn chế xả thải trực tiếp ra môi trường. Mục tiêu tăng tỷ lệ người dân tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường lên 70% trong 2 năm, do UBND các phường phối hợp các tổ chức xã hội thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND thành phố Thanh Hóa có thể sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch bảo vệ môi trường nước mặt.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành khoa học môi trường: Luận văn cung cấp dữ liệu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và phân tích mẫu nước, giúp mở rộng kiến thức và ứng dụng trong các nghiên cứu tương tự.

3. Doanh nghiệp và khu công nghiệp: Các đơn vị sản xuất có thể tham khảo để cải tiến công nghệ xử lý nước thải, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời nâng cao trách nhiệm xã hội.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Người dân, các tổ chức bảo vệ môi trường có thể sử dụng thông tin để nâng cao nhận thức, tham gia giám sát và bảo vệ nguồn nước mặt tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chất lượng nước mặt tại Thanh Hóa lại suy giảm?
   Chất lượng nước mặt suy giảm chủ yếu do nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý triệt để, cùng với việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu quá mức trong nông nghiệp, gây ô nhiễm hóa học và sinh học.

2. Các chỉ tiêu ô nhiễm nào được sử dụng để đánh giá chất lượng nước?
   Các chỉ tiêu chính gồm BOD5, COD, TSS, NH4+, Coliform và E.coli, được so sánh với quy chuẩn quốc gia QCVN 08-MT:2015/BTNMT để xác định mức độ ô nhiễm.

3. Phương pháp lấy mẫu nước được thực hiện như thế nào?
   Mẫu nước được lấy theo quy trình kỹ thuật của Bộ Tài nguyên và Môi trường, với độ sâu từ 20-50 cm, tại các vị trí trọng điểm như sông, hồ, kênh rạch, đảm bảo tính đại diện và độ chính xác.

4. Người dân có vai trò gì trong việc bảo vệ môi trường nước?
   Người dân đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế xả thải, tham gia giám sát và phối hợp với chính quyền trong các hoạt động bảo vệ nguồn nước.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để cải thiện chất lượng nước mặt?
   Tăng cường xử lý nước thải công nghiệp và sinh hoạt, kiểm soát sử dụng hóa chất trong nông nghiệp, xây dựng hệ thống quan trắc liên tục và nâng cao nhận thức cộng đồng là các giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

Kết luận

• Thành phố Thanh Hóa đang đối mặt với tình trạng suy giảm chất lượng môi trường nước mặt do tác động của hoạt động công nghiệp, sinh hoạt và nông nghiệp.
• Các chỉ tiêu ô nhiễm như BOD5, TSS, NH4+ vượt quy chuẩn quốc gia, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh thái.
• Ý kiến người dân phản ánh thực trạng ô nhiễm nghiêm trọng, cần có biện pháp khắc phục kịp thời.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý và nâng cao nhận thức nhằm giảm thiểu ô nhiễm và phát triển bền vững.
• Tiếp tục triển khai quan trắc môi trường, nghiên cứu sâu hơn và phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan là bước đi cần thiết trong giai đoạn tới.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước mặt tại Thanh Hóa, góp phần xây dựng đô thị xanh - sạch - đẹp và phát triển bền vững cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Các khái niệm cơ bản - Khái niệm môi trường Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2014, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”. Ô nhiễm môi trường: là sự làm thay đổi không có lợi cho môi trường sống về các tính chất vật lý, hóa học, sinh học của đất, nước, không khí mà có thể gây tác dụng tức thời hoặc trong tương lai nguy hại đến sức khỏe con người, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, tài sản văn hóa, tổn thất hủy hoại tài nguyên dự trữ.

Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường là kết quả của 3 yếu tố: quy mô dân số, mức tiêu thụ tính theo đầu người, tác động của môi trường. Trong đó quy mô dân số là quan trọng nhất. Độ ô nhiễm = quy mô dân sốx mức tiêu thụ/ ngườixtác động môi trường. Trên thế giới, ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyểncác chất thải hoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khỏe con người, đến sự phát triển của sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường.

Các tác nhân gây ô nhiễm môi trường bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải rắn) chứa hóa chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học, hóa học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ. Tuy nhiên, môi trường chỉ coi là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độ hoặc cường độ các tác động đến mức có khả năng tác động xấu đến con người, sinh vật và vật liệu. - Thành phần môi trường là yếu tố vật chất tạo thành môi trường như đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật, hệ sinh thái và các hình thái vật chất khác. - Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp; phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường, ứng phó kịp thời với sự 5 cố; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học.

- Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hoà giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.Báo cáo môi trường Quốc gia (2012). - Tiêu chuẩn môi trường là giới hạn cho phép của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường. - Khái niệm ô nhiễm môi trường: Theo khoản 8 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trương Việt Nam 2014: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật”. - Khái niệm Quan trắc môi trường: Là quá trình đo đạc thường xuyên một hoặc nhiều chỉ tiêu về tính chất vật lý, hoá học và sinh học của môi trường, theo một kế hoạch lập sẵn về thời gian, không gian, phương pháp và quy trình đo lường, để cung cấp các thông tin cơ bản có đô ̣ tin cậy, độ chính xác cao và có thể đánh giá được diễn biến chất lượng môi trường nước.

- Khái niệm Quy chuẩn kỹ thuật môi trường: Theo khoản 5 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt năm 2014: “Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường”. - Khái niệm tiêu chuẩn môi trường: Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2014: “Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường”. Ô nhiễm môi trường nước * Ô nhiễm môi trường nước Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng nước như sông, hồ, biển, nước ngầm. bị các hoạt động của con người làm nhiễm các chất độc hại như chất có trong thuốc bảo vệ thực vật, chất thải công nghiệp chưa được xử lý,.

tất cả có thể gây hại cho con người và cuộc sống các sinh vật trong tự nhiên. Ô nhiễm nước cũng có thể hiểu là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý-hoá học-sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước. Nước bị ô nhiễm là do sự phú dưỡng xảy ra chủ yếu ở các khu nước ngọt và các vùng ven biển, vùng biển khép kín.

Do lượng muối khoáng và hàm lượng các chất hữu cơ quá dư thừa làm cho các quần thể sinh vật trong nước không thể đồng hóa được, kết quả là làm cho hàm lượng oxi trong nước giảm đột ngột, các khí độc tăng lên, tăng độ đục của nước, gây suy thoái thủy vực. Ở các đại dương nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường đó là sự cố tràn dầu, ô nhiễm nước có nguyên nhân từ các loại chất thải, nước thải công nghiệp được thải ra các con sông mà chưa qua khâu xử lý đúng mức, các loại phân bón hóa học và thuốc trừ sâu từ các khu dân cư sống ven sôngtài nguyên quý giá này đang bị đe dọa nghiêm trọng cả về số lượng và chất lượng.Xololop, tài nguyên nước trên thế giới khoảng 1,39 tỷ km3, nước thuỷ quyển chiếm hơn 98,7% (khoảng 1,36 tỷ km3), 1,7% (khoảng 0,24 tỷ km3) có trong thạch quyển, 0,0009% (tương đương 12.900 km3) tập trung trong khí quyển, 0,0001% (tương đương với 1.120 km3) tập trung trong sinh quyển.Bước vào thế kỷ 21, với sự bùng nổ dân số và phát triển kinh tế - xã hội đã làm cho nhu cầu về nước ngày càng tăng nhanh. Trong đó, hơn 100 thành phố thiếu nước nghiêm trọng, ước tính nạn thiếu nước làm Trung Quốc tổn thất hàng năm tới 27 tỷ USD. Theo dự báo của các chuyên gia Liên Hợp Quốc thì trong thế kỷ tới Trung Quốc (đặc biệt là một số thành phố như Bắc Kinh, Thượng Hải…) sẽ bị thiếu nước triền miên (khoảng 60-65 tỷ m3).

Là quốc gia nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, tổng lượng mưa lớn, Việt Nam có nguồn tài nguyên nước mặt phong phú. Tổng lượng dòng chảy 7 trong năm đạt 835,5Km3, lượng nước bình quân 9210 m3 /nguời/năm, cao hơn so với trung bình thế giới. Tuy nhiên, tài nguyên nước mặt của chúng ta hiện đang chịu tác động mạnh mẽ bởi các hoạt động của con người dẫn đến cạn kiệt và ô nhiễm nguồn nước(Mai Hoài Anh, 1999). Theo tính toán của Liên Hợp Quốc, trong thế kỷ 20 dân số tăng lên 3 lần thì lượng nước khai thác để sử dụng tăng lên bảy.

Theo số liệu thống kê năm 1995, bình quân mỗi người dân Trung Quốc chỉ có 2. Hàng năm, Trung Quốc còn thiếu 20 tỷ mét khối nước sạch dùng cho công nghiệp và 30 tỷ mét khối cho sản xuất nông nghiệp, hơn 300 trong tổng số 517 thành phố của Trung Quốc thiếu nước sinh hoạt (5,8 tỷ m3). * Phân loại ô nhiễm nước Có nhiều cách phân loại ô nhiễm nước như dựa vào nguồn gốc ô nhiễm, gồm: ô nhiễm do hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt. Dựa vào môi trường ô nhiễm, gồm: ô nhiễm nước ngọt, ô nhiễm biển và đại dương.

Dựa vào tính chất của ô nhiễm, gồm: ô nhiễm vật lý, hóa học hay sinh học. Ô nhiễm vật lý Các chất rắn không tan khi được thải vào nước làm tăng lượng chất lơ lửng, tức làm tăng độ đục của nước. Các chất này có thể là gốc vô cơ hay hữu cơ. Nhiều chất thải công nghiệp có chứa các chất có màu, hầu hết là màu hữu cơ, làm giảm giá trị sử dụng của nước về mặt y tế cũng như thẩm mỹ.

Ngoài ra các chất thải công nghiệp còn chứa nhiều hợp chất hoá học như muối sắt, mangan, clor tựdo, hydro sulfur, phenol. làm cho nước có vị không bình thường. Các chất amoniac, sulfur, cyanur, dầu làm nước có mùi lạ. Thanh tảo làm nước có mùi bùn, một số sinh vật đơn bào làm nước có mùi tanh của cá.

Ô nhiễm hóa học Do thải vào nước các chất nitrat, phosphat dùng trong nông nghiệp và các chất thải do luyện kim và các công nghệ khác như, Cr, Ni, Cd, Mn, Cu, Hg là những chất độc cho thủy sinh vật. Sự ô nhiễm do các chất khoáng là do sự thải vào nước các chất như nitrat, phosphat và các chất khác dùng trong nông nghiệp và các chất thải từ các ngành công nghiệp. 8 Sự ô nhiễm nước do nitrat và phosphat từ phân bón hóa học cũng đáng lo ngại. Khi phân bón được sử dụng một cách hợp lý thì làm tăng năng suất cây trồng và chất lượng của sản phẩm cũng được cải thiện rõ rệt.

Nhưng các cây trồng chỉ sử dụng được khoảng 30 - 40% lượng phân bón, lượng dư thừa sẽ vào các dòng nước mặt hoặc nước ngầm, sẽ gây hiện tượng phì nhiêu hoá sông hồ, gây yếm khí ở các lớp nước ở dưới. Các loại nông dược sử dụng cho nông nghiệp cũng là nguồn gây ô nhiễm hóa học. Ô nhiễm sinh học Ô nhiễm nước sinh học do các nguồn thải đô thị hay kỹ nghệ có các chất thải sinh hoạt, phân, nước rửa của các nhà máy đường, giấy. Sự ô nhiễm về mặt sinh học chủ yếu là do sự thải các chất hữu cơ có thể lên men được: sự thải sinh hoạt hoặc kỹ nghệ có chứa chất cặn bã sinh hoạt, phân tiêu, nước rửa của các nhà máy đường, giấy, lò sát sinh.

* Các nguyên nhân gây ô nhiễm nước Nguyên nhân tự nhiên: Bất cứ một hiện tượng nào làm giảm chất lượng nước đều bị coi là nguyên nhân gây ô nhiễm nước.Ô nhiễm nước do mưa, tuyết tan, lũ lụt, gió bão… hoặc do các sản phẩm hoạt động sống của sinh vật, kể cả xác chết của chúng.