Nghiên Cứu Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp Tại Xã Kỳ Tây, Huyện Kỳ Anh, Tỉnh Hà Tĩnh

Việc kết hợp nông lâm nghiệp trong các mô hình trang trại đã có từ lâu, nhưng phát triển mạnh từ cuối thập kỷ 90… 80 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp · 2012.

• Tác giả: Nguyễn Đình Thái
• Người hướng dẫn: Đồng Thị Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp Tại Xã Kỳ Tây, Huyện Kỳ Anh, Tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. Phần 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 2.1.1. Khái niệm nông lâm kết hợp
• 2.1.2. Đặc điểm chung của hệ thống nông lâm kết hợp
• 2.1.3. Phân loại các hệ thống NLKH
• 2.2. Tình hình nghiên cứu và phát triển NLKH
• 2.2.1. Trên thế giới
• 2.2.2. Ở Việt Nam
• 3. Phần 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1.1. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, dân sinh, kinh tế và xã hội
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Đặc điểm khí hậu
• 4.1.3. Địa hình, đất đai
• 4.1.4. Điều kiện dân sinh, kinh tế và xã hội
• 4.1.4.1. Dân số và lao động
• 4.1.4.2. Khó khăn và thách thức
• 4.2. Hiện trạng các mô hình NLKH tại điểm nghiên cứu
• 4.2.1. Kết quả điều tra tuyến và xây dựng sơ đồ lát cắt
• 4.2.2. Hiện trạng các mô hình NLKH tại điểm nghiên cứu
• 4.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường sinh thái các mô hình nông lâm kết hợp tại điểm nghiên cứu
• 4.3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế
• 4.3.2. Đánh giá hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Đánh giá hiệu quả môi trường
• 4.3.4. Đánh giá hiệu quả tổng hợp các mô hình NLKH
• 4.4. Đề xuất giải pháp phát triển, nhân rộng một số mô hình nông lâm kết hợp hiệu quả cao
• 4.4.1. Phân loại xếp hạng cây trồng, vật nuôi
• 4.4.2. Giải pháp về quản lý
• 4.4.3. Giải pháp nhân rộng các mô hình NLKH phù hợp
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp Kỳ Tây

Việc kết hợp nông lâm nghiệp trong các mô hình trang trại đã có từ lâu, nhưng phát triển mạnh từ cuối thập kỷ 90 của thế kỷ XX. Đây là một trong những phương thức thích hợp để quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách đa dạng và bền vững. Đặc điểm kinh tế xã hội và tự nhiên khác nhau của mỗi địa phương tạo nên sự đa dạng của các mô hình nông lâm kết hợp (NLKH), đặc biệt ở vùng cao, vùng sâu vùng xa, nơi cần áp dụng tiến bộ mới trong canh tác để bảo tồn đất và nước. Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ phát triển NLKH, góp phần nâng cao đời sống người dân miền núi. Tuy nhiên, tại Kỳ Tây, Hà Tĩnh, các mô hình chưa phát huy hết tiềm năng do thiếu nghiên cứu định hướng. Đề tài "Nghiên cứu Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp Tại Xã Kỳ Tây, Huyện Kỳ Anh, Tỉnh Hà Tĩnh" được thực hiện để xác định mô hình hiệu quả và đề xuất giải pháp nhân rộng.

Trích dẫn: "Nhận thấy được vai trò của các mô hình NLKH, Nhà nước đã có các chính sách hỗ trợ phát triển nông lâm kết hợp như: Các chính sách về đất đai của Chính phủ..."

1.1. Cơ sở luận về Nông Lâm Kết Hợp Khái niệm cốt lõi

Nông lâm kết hợp là hệ thống quản lý đất bền vững, gia tăng sản xuất tổng thể, phối hợp sản xuất hoa màu, cây rừng và/hoặc gia súc trên cùng diện tích, áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp. Đây là phương thức trồng cây ngắn ngày xen với cây dài ngày theo điều kiện văn hóa xã hội địa phương. Nông lâm kết hợp cần có sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố, giúp người dân thoát khỏi đói nghèo. Cây ngắn ngày trong mô hình nông lâm kết hợp quan trọng cho việc sử dụng đất dốc bền vững.

Ví dụ, cây ngắn ngày cung cấp lương thực, thức ăn gia súc, phân xanh, đồng thời che phủ đất, chống xói mòn. "Nông Lâm = SJ phương thức sản xuất kinh doanh có khoa học, nó kết hợp một cách hài hoà cây nông nghiệp và cây lâm nghiệp giữa trồng trọt và chăn nuôi..."

1.2. Đặc điểm chung của hệ thống Nông Lâm Kết Hợp là gì

Một hệ canh tác được gọi là NLKH cần có những đặc điểm sau: thường bao gồm hai hoặc nhiều loài thực vật (có thể cả thực vật và động vật), trong đó nhất thiết phải có một loại cây trồng lâu năm. Cần có ít nhất hai hay nhiều hơn sản phẩm từ hệ thống, chu kỳ sản xuất thường dài hơn một năm, đa dạng về sinh thái (cấu trúc và chức năng) và về kinh tế so với canh tác độc canh. Cần có mối tương hỗ có nghĩa giữa thành phần cây lâu năm và các thành phần khác của hệ thống, bao gồm về sinh thái và kinh tế. Hệ thống kết hợp lâm nghiệp và chăn thả gia súc, hệ thống kết hợp nông lâm súc, và các hệ thống khác.

II. Lịch Sử Phát Triển Nông Lâm Kết Hợp Góc nhìn thế giới

Con người phụ thuộc vào tự nhiên để tồn tại, từ đó hình thành các hình thức sản xuất nông lâm nghiệp. Việc canh tác cây thân gỗ kết hợp với cây nông nghiệp trên cùng diện tích đã trở thành tập quán lâu đời ở nhiều nơi. Ở Nigeria, dân Yoruba đã sử dụng hỗn hợp cây hoa thảo, cây bụi và cây gỗ. Đây được xem là dấu hiệu báo trước cho các phương thức NLKH sau này. Phương pháp Taungya, cho phép người dân trồng rừng Tếch và kinh doanh cây nông nghiệp khi rừng chưa khép tán, đã được mở rộng và ứng dụng phổ biến. Nông lâm kết hợp có vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề lương thực, thực phẩm, hạn chế sự giảm tài nguyên rừng, bảo vệ và nâng cao độ phì của đất.

2.1. Nguồn gốc và sự hình thành các mô hình nông lâm kết hợp

Cùng với sự phát triển của con người, các hình thức sản xuất nông lâm nghiệp cũng dần hình thành. Canh tác cây thân gỗ kết hợp với cây trồng nông nghiệp trên cùng một diện tích đã là tập quán lâu đời. Nhiều phương thức canh tác truyền thống ở Châu Phi và Châu Mỹ đã có sự phối hợp cây thân gỗ và cây nông nghiệp, nhằm mục đích hỗ trợ cho sản xuất nông nghiệp và tạo các sản phẩm khác như gỗ, củi, lâm sản ngoài gỗ. "Năm 1806 khi Miến Điện còn một phận của Án Độ thời thuộc địa của Anh, ông U.Pankle đã cho người dân trồng rừng Tếch và cho phép kinh doanh cây nông nghiệp khi rừng chưa khép tán..."

2.2. Sự quan tâm của thế giới đến phát triển Nông Lâm Kết Hợp

Trong quá trình hình thành và phát triển phương thức NLKH, người ta nhận thấy rằng nó có vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề lương thực, thực phẩm, hạn chế sự giảm tài nguyên rừng, bảo vệ và nâng cao độ phì của đất. Chính vì vậy, các kỳ họp của tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới (FAO) đã quan tâm đến vấn đề này. "Chính vậy mà ngay tir các kỳ họp năm 1967 và 1969 của chức lương thực và nông nghiệp thế giới (FAO) đã quan tâm đến vấn đề này..."

III. Thực Trạng Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp tại Việt Nam hiện nay

Việt Nam, một nước thuần nông với diện tích đồi núi lớn, có nhiều mô hình NLKH phù hợp với điều kiện tự nhiên và phong tục tập quán. Người dân đã sáng tạo ra nhiều phương thức canh tác hiệu quả, được tổng kết và nhân rộng. Các phương thức du canh du cư, trồng rừng kết hợp với sản xuất nông nghiệp, mô hình VAC, và các mô hình trên đất dốc đã góp phần vào sự phát triển nông lâm nghiệp của đất nước. Tuy nhiên, việc xây dựng và áp dụng các hệ thống NLKH phù hợp vẫn là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

3.1. Các phương thức canh tác Nông Lâm Kết Hợp truyền thống

Người Gia Lai và Đê Tây Nguyên chặt phá và đốt lớp thực vật che phủ để canh tác nông lâm, sau đó chuyển đi. Người Mường Hòa Bình và Thanh Hóa trồng xoan và lúa. Người Dao Thanh Hóa, Lào Cai, Yên Bái, Quảng Ninh trồng lúa nương, sắn và quế. Phương thức này đáp ứng nhu cầu lương thực và bảo vệ đất. "Người Dao Thanh Hóa, Lào Cai, Yên Bái, Quảng Ninh có truyền thống trồng lúa nương, sắn và quế trong năm đầu..."

3.2. Các mô hình Nông Lâm Kết Hợp phổ biến hiện nay

Từ những năm 1960, Đảng và Nhà nước đã quan tâm đẩy mạnh sản xuất nông lâm nghiệp và NLKH. Nhiều mô hình có hiệu quả kinh tế cao đã được tổng kết, hoàn thiện và nhân rộng. Tùy theo điều kiện tự nhiên, khí hậu, dân sinh, kinh tế, tập quán mà mỗi vùng có những mô hình điển hình. Mô hình VAC được tuyên truyền phổ biến, thể hiện tính NLKH vùng trung du và miền núi phía Bắc thông qua mối liên hệ giữa phát triển vườn rừng, chăn nuôi, ao. "Mô hình VAC: đây MH đã được tuyên truyền phỏ biến Việt Nam trong vài thập kỹ qua, ngày nay đang được phát triển kinh HGĐ của Đảng và Nhà nước..."

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp Tại Kỳ Tây

Đánh giá hiệu quả của các mô hình nông lâm kết hợp tại điểm nghiên cứu, bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Phân tích các chỉ số về thu nhập, việc làm, cải thiện đời sống, bảo vệ tài nguyên, và đa dạng sinh học. So sánh các mô hình khác nhau để xác định ưu nhược điểm và khả năng áp dụng rộng rãi.

Các bảng đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các mô hình được trích dẫn trong tài liệu gốc thể hiện chi tiết các thông số và chỉ số để so sánh và đánh giá.

4.1. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình Nông Lâm

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế bao gồm: năng suất cây trồng và vật nuôi, doanh thu từ các sản phẩm nông lâm nghiệp, chi phí sản xuất, lợi nhuận, và tỷ suất lợi nhuận. So sánh các chỉ số này giữa các mô hình khác nhau để xác định mô hình nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người dân địa phương. Cần xem xét đến các yếu tố thị trường, giá cả và khả năng tiêu thụ sản phẩm. "Bảng đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình cung cấp thông tin chi tiết về các chỉ số kinh tế quan trọng..."

4.2. Đánh giá tác động xã hội và môi trường của mô hình Nông Lâm

Tác động xã hội được đánh giá dựa trên các tiêu chí như: tạo việc làm cho người dân địa phương, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần, nâng cao trình độ dân trí, và giảm nghèo. Tác động môi trường được đánh giá dựa trên các tiêu chí như: bảo vệ đất, bảo tồn nước, giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường đa dạng sinh học, và bảo vệ cảnh quan. "Bảng đánh giá hiệu quả xã hội và môi trường cung cấp thông tin chi tiết về các tác động tích cực và tiêu cực..."

V. Giải Pháp Nhân Rộng Mô Hình Nông Lâm Kết Hợp Hiệu Quả Tại Kỳ Tây

Đề xuất các giải pháp để phát triển và nhân rộng các mô hình nông lâm kết hợp hiệu quả tại Kỳ Tây. Các giải pháp bao gồm: lựa chọn cây trồng và vật nuôi phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, tăng cường quản lý và bảo vệ tài nguyên, và hỗ trợ về chính sách và tài chính. Cần xem xét đến đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội và văn hóa của địa phương để đảm bảo tính khả thi và bền vững của các giải pháp.

"Đề xuất giải pháp phát triển, nhân rộng một số mô hình nông lâm kết hợp hiệu quả SẦY..."

5.1. Lựa chọn cây trồng và vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương

Nghiên cứu và lựa chọn các loại cây trồng và vật nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai, và nguồn nước của Kỳ Tây. Ưu tiên các loại cây trồng và vật nuôi có giá trị kinh tế cao, dễ tiêu thụ, và có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt. Cần xem xét đến khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và yêu cầu của thị trường. Bảng phân loại xếp hạng và cho điểm cây lâm nghiệp, cây hoa màu, cây ăn quả và vật nuôi (gia súc, gia cầm) cung cấp thông tin chi tiết để lựa chọn.

Ví dụ: các loại cây có giá trị kinh tế cao, có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

5.2. Giải pháp về quản lý và chính sách hỗ trợ phát triển

Tăng cường công tác quản lý và bảo vệ tài nguyên đất, nước, và rừng. Xây dựng các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và thị trường cho người dân tham gia vào các mô hình nông lâm kết hợp. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào quá trình lập kế hoạch và thực hiện các dự án nông lâm kết hợp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, và doanh nghiệp. "Giải pháp về quản lý" cần đảm bảo quyền lợi của người dân và bảo vệ môi trường bền vững.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Phát Triển Nông Lâm Kết Hợp Kỳ Anh

Tóm tắt các kết quả nghiên cứu và đưa ra các kiến nghị để phát triển nông lâm kết hợp tại Kỳ Tây, Kỳ Anh, Hà Tĩnh. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các mô hình phù hợp để nâng cao đời sống người dân, bảo vệ môi trường, và phát triển kinh tế bền vững. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để hoàn thiện và nhân rộng các mô hình nông lâm kết hợp hiệu quả.

"Phần KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ" là phần quan trọng để tổng kết các kết quả và đề xuất các giải pháp cụ thể.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Nêu bật những thành công và hạn chế của các mô hình nông lâm kết hợp tại Kỳ Tây. Rút ra các bài học kinh nghiệm về việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi, kỹ thuật canh tác, và quản lý tài nguyên. Chia sẻ những kinh nghiệm thành công và những sai lầm cần tránh. "Bài học kinh nghiệm" là cơ sở để cải thiện và nhân rộng các mô hình trong tương lai.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và đề xuất chính sách phát triển

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để hoàn thiện và nhân rộng các mô hình nông lâm kết hợp hiệu quả hơn. Nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu, về thị trường tiêu thụ sản phẩm, và về vai trò của cộng đồng. Đề xuất các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và thị trường cho người dân. "Hướng nghiên cứu tiếp theo" cần tập trung vào các vấn đề thực tế và có tính ứng dụng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xã Kỳ Tây là địa bàn miền núi bán sơn địa thuộc huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh với tổng diện tích tự nhiên đạt 7.761,99 ha. Cơ cấu sử dụng đất tại đây mang tính đặc thù cao khi đất lâm nghiệp chiếm vị trí áp đảo với 6.204,85 ha (tương đương 79,94% tổng diện tích), đất trồng cây nông nghiệp chiếm 950,50 ha (12,25%), đất vườn trồng cây ăn quả đạt 475,50 ha (6,13%) và đất dành cho chăn nuôi là 31,78 ha (0,41%). Nền kinh tế địa phương phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông lâm nghiệp với tỷ trọng chiếm tới 65% trong tổng cơ cấu kinh tế toàn xã. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng đất dốc còn chưa tương xứng với tiềm năng sinh thái sẵn có; tập quán canh tác nông hộ còn phân tán, quy mô nhỏ lẻ và tình trạng khai thác trắng rừng trồng khiến bề mặt đất dễ bị xói mòn, rửa trôi mạnh mẽ trong mùa mưa lũ cũng như chịu hạn hán gay gắt do gió Tây Nam khô nóng.

Vấn đề nghiên cứu then chốt là tìm kiếm và tối ưu hóa các phương thức sản xuất kết hợp nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa khai thác kinh tế trước mắt và bảo tồn tài nguyên đất dốc lâu dài. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: nhận diện và phân loại các mô hình nông lâm kết hợp hiện có; đánh giá đa chiều hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái của từng mô hình; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả và nhân rộng các mô hình tối ưu. Phạm vi không gian nghiên cứu được triển khai tại 4 thôn trọng điểm: thôn 6, thôn 7, thôn 8 và thôn 9 thuộc xã Kỳ Tây. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp giải quyết sinh kế cho 3.875 lao động địa phương (chiếm 63,89% tổng dân số), tạo tiền đề thúc đẩy tỷ suất lợi nhuận kinh tế đạt từ 175% đến 242%, đồng thời nâng cao chức năng phòng hộ đầu nguồn và bảo vệ bền vững hơn 6.200 ha đất lâm nghiệp vùng bán sơn địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận nền tảng về nông lâm kết hợp do Bene và cộng sự (1977) khởi xướng, kết hợp cùng các nguyên lý quản lý tài nguyên của Trung tâm Quốc tế về Nghiên cứu Nông lâm kết hợp. Nông lâm kết hợp được định nghĩa là một hệ thống quản lý đất bền vững, phối hợp hài hòa giữa các loài cây thân gỗ lâu năm với cây thân thảo nông nghiệp hoặc vật nuôi trên cùng một đơn vị diện tích theo sự bố trí chặt chẽ về mặt không gian và thời gian.

Bên cạnh đó, đề tài kế thừa khung kỹ thuật canh tác trên đất dốc từ hệ thống Sloping Agriculture Land Technology với 4 mô hình tiêu chuẩn quốc tế: mô hình bảo vệ đất sản xuất lương thực với cơ cấu 25% cây lâm nghiệp, 25% cây lưu niên và 50% cây nông nghiệp; mô hình kinh tế nông súc kết hợp; mô hình kỹ thuật canh tác nông lâm kết hợp bền vững; và mô hình nông lâm kết hợp với cây ăn quả quy mô nhỏ. Để lượng hóa hiệu quả tổng hợp, nghiên cứu áp dụng mô hình toán học tính toán chỉ số hiệu quả tổng hợp canh tác của Walfredo Ravelo Rola (1994).

Hệ thống khái niệm chính yếu được chuẩn hóa bao gồm: Hệ thống nông lâm kết hợp; Canh tác đất dốc bền vững; Phương thức canh tác lấy ngắn nuôi dài; và Chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect. Khung lý thuyết này khẳng định việc đa dạng hóa cấu trúc thảm thực vật đa tầng sẽ tối ưu hóa không gian dinh dưỡng, bảo tồn độ phì của đất feralit đỏ vàng và hạn chế tối đa rủi ro sinh học lẫn biến động giá cả thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ nguồn thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp kế thừa từ các báo cáo niên giám thống kê năm 2011 của Ủy ban nhân dân xã Kỳ Tây, số liệu nghiệm thu rừng trồng thuộc Dự án 661 và Dự án Nam Hà Tĩnh, cùng khung thể chế pháp lý: Nghị định 163/1999/NĐ-CP, Thông tư liên tịch 62/2000/TTLT/BNN-TCĐC, Quyết định 178/2001/QĐ-TTg và Thông tư 35 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) với các công cụ: thăm làng, điều tra tuyến và lập sơ đồ lát cắt địa hình sinh thái. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích: tại các tuyến đại diện thuộc thôn 6, 7, 8, 9, tiến hành phỏng vấn sâu 3 hộ gia đình điển hình cho mỗi loại hình mô hình nông lâm kết hợp. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích PRA là nhằm tích hợp kinh nghiệm bản địa của cư dân địa phương vào việc lượng hóa các tiêu chí xã hội và môi trường một cách khách quan nhất.

Phương pháp phân tích kinh tế tài chính áp dụng công thức tính lợi nhuận ròng đối với chu kỳ sản xuất một năm và tính giá trị hiện tại thuần (NPV) chiết khấu dòng tiền đối với cây chu kỳ dài như thông nhựa và keo chu kỳ 6 năm. Hiệu quả xã hội và môi trường được lượng hóa qua thang điểm ma trận có sự tham gia của cộng đồng. Đề tài áp dụng công thức chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect của Walfredo Ravelo Rola (1994) và ma trận SWOT để làm căn cứ đề xuất giải pháp. Toàn bộ tiến trình điều tra thực địa và xử lý dữ liệu được hoàn tất vào tháng 5/2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa đã phân loại thành công 3 mô hình nông lâm kết hợp đặc thù đang vận hành tại xã Kỳ Tây: Mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng; Mô hình Vườn - Rừng; và Mô hình Rừng - Hoa màu - Lúa nước.

Về hiệu quả kinh tế tính trên 1 ha/năm, mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng đạt tỷ suất sinh lời vượt trội nhất với tỷ suất lợi nhuận đạt 242%. Mô hình này có mức vốn đầu tư 130,298 triệu đồng (chiếm 30% tổng vốn 3 mô hình), thu nhập đạt 314,298 triệu đồng (chiếm 34%) và lợi nhuận ròng đạt 184 triệu đồng (chiếm 38% tổng lợi nhuận). Mô hình Vườn - Rừng đạt quy mô lợi nhuận tuyệt đối cao nhất với 197,846 triệu đồng (chiếm 41%), trên nền vốn đầu tư 181,154 triệu đồng (chiếm 41%) và thu nhập 379 triệu đồng (chiếm 42%), mang lại tỷ suất lợi nhuận 209%. Mô hình Rừng - Hoa màu - Lúa nước có tỷ suất lợi nhuận thấp nhất đạt 175%, tương ứng với mức vốn 128 triệu đồng (chiếm 29%), thu nhập 223 triệu đồng (chiếm 24%) và lợi nhuận ròng đạt 95 triệu đồng (chiếm 20%).

Về mặt xã hội, mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng xếp thứ nhất với 81/90 điểm, giải quyết việc làm cho 4 lao động chính và 15 lao động thời vụ nhờ đa dạng hóa ngành nghề chăn nuôi cầy hương và lợn rừng. Mô hình Rừng - Hoa màu - Lúa nước xếp thứ hai với 78 điểm, thu hút 2 lao động chính và 12 lao động thời vụ. Mô hình Vườn - Rừng đạt 76 điểm, sử dụng 2 lao động chính và 10 lao động thời vụ.

Về mặt môi trường sinh thái, mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng dẫn đầu với 39/40 điểm, vượt trội về khả năng tuần hoàn chất hữu cơ và giữ nguồn nước. Mô hình Vườn - Rừng đạt 34 điểm và mô hình Rừng - Hoa màu - Lúa nước đạt 33 điểm. Kết quả lượng hóa chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect xác định mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng tối ưu nhất với chỉ số Ect đạt 0,93, tiếp theo là Vườn - Rừng đạt 0,85 và Rừng - Hoa màu - Lúa nước đạt 0,84.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả vượt bậc của mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng bắt nguồn từ sự tương tác hỗ trợ sinh học và luân chuyển vật chất hoàn chỉnh. Đỉnh đồi trồng thông nhựa mật độ 1.300 cây/ha và sườn đồi trồng keo mật độ 1.650 cây/ha tạo tán che phủ bền vững giữ nước ngầm. Vùng ven sườn dốc trồng lạc mật độ 35-40 cây/m2 xen sắn khoảng cách 50x50 cm vừa che phủ bề mặt đất chống xói mòn, vừa tạo nguồn thức ăn cho lợn rừng và bò. Phân chuồng ủ hoai được bón ngược lại cho cây trồng, trong khi phụ phẩm rau cỏ bờ ao cung cấp thức ăn tự nhiên cho cá trắm, cá chép, cá rô phi.

So với phương thức độc canh cây lương thực hoặc độc canh keo thuần loài, các hệ thống kết hợp giúp phân tán rủi ro thị trường và dịch bệnh cây trồng một cách rõ rệt. Dữ liệu nghiên cứu này có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh cơ cấu Chi phí - Doanh thu - Lợi nhuận của 3 mô hình, kết hợp cùng biểu đồ mạng nhện đa chiều thể hiện sự cân bằng giữa 3 trục Kinh tế, Xã hội, Môi trường và bảng ma trận chuẩn hóa chỉ số Ect để minh chứng cho tính ưu việt của mô hình kết hợp tuần hoàn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuyển đổi cấu trúc cây trồng và hoàn thiện quy trình canh tác đa tầng. Ủy ban nhân dân xã và các cơ quan khuyến nông cần hướng dẫn người dân nhân rộng mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng và Vườn - Rừng trên 15% đến 20% diện tích đất vườn đồi trong giai đoạn 2026-2028. Tại các diện tích rừng trồng mới, duy trì nghiêm ngặt mật độ 1.650 cây/ha đối với keo và 1.300 cây/ha đối với thông nhựa; bắt buộc trồng xen các loại cây họ đậu, lạc, sắn trong 2 đến 3 năm đầu khi rừng chưa khép tán nhằm bảo vệ tầng đất mặt và tạo dòng tiền trước mắt.

Thứ hai, tăng cường chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và thú y lâm nghiệp. Trạm Khuyến nông - Khuyến lâm huyện Kỳ Anh cần phối hợp với chính quyền xã tổ chức định kỳ 4 đến 6 lớp tập huấn mỗi năm cho ít nhất 85% số hộ tham gia canh tác. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ thuật chăn nuôi động vật có giá trị kinh tế cao như cầy hương, lợn rừng bán hoang dã, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho đàn bò 707 con và biện pháp phòng trừ sâu bệnh sinh học.

Thứ ba, thiết lập cơ chế tín dụng ưu đãi và chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm. Ngân hàng Chính sách Xã hội và Ngân hàng Nông nghiệp cần mở rộng các gói tín dụng trung và dài hạn với mức lãi suất ưu đãi dưới 6%/năm, hạn mức cho vay đạt từ 100 đến 150 triệu đồng mỗi hộ nhằm đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư ban đầu từ 130 đến 181 triệu đồng/ha. Đồng thời, liên kết với các hợp tác xã để bao tiêu sản phẩm nông sản như lạc củ năng suất 18 tạ/ha, sắn củ năng suất 200 tạ/ha và gỗ keo nguyên liệu.

Thứ tư, siết chặt công tác quản lý quy hoạch đất đai và bảo vệ môi trường sinh thái. Cơ quan quản lý địa phương cần thực hiện nghiêm túc Quyết định 178/2001/QĐ-TTg và Thông tư 35 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; chấm dứt triệt để tình trạng khai thác trắng gây tổn hại tiểu khí hậu, chuyển sang phương thức khai thác tỉa thưa để duy trì liên tục độ che phủ trên 6.204,85 ha đất lâm nghiệp đầu nguồn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Lâm nghiệp xã hội, Quản lý tài nguyên rừng và Kinh tế nông nghiệp. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp ứng dụng công cụ PRA, quy trình lượng hóa giá trị hiện tại thuần NPV cho rừng trồng và phương pháp toán học tính toán chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect của Walfredo Ravelo Rola.

Nhóm thứ hai là cán bộ khuyến nông, khuyến lâm, chuyên viên phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại các huyện miền núi. Luận văn cung cấp khung dữ liệu thực nghiệm, bảng phân tích SWOT chi tiết và định mức kỹ thuật canh tác làm căn cứ xây dựng kế hoạch chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông lâm nghiệp tại địa phương.

Nhóm thứ ba là các chủ trang trại, chủ rừng và hộ nông dân canh tác trên đất dốc vùng miền Trung. Công trình đóng vai trò như bản hướng dẫn kỹ thuật chi tiết giúp nông hộ tối ưu hóa nguồn vốn từ 128 đến 181 triệu đồng/ha, lựa chọn giống vật nuôi giá trị cao và bố trí cây trồng xen canh hợp lý theo phương châm lấy ngắn nuôi dài.

Nhóm thứ tư là các nhà hoạch định chính sách, ban quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia và các tổ chức phát triển nông thôn. Luận văn cung cấp bằng chứng thực tiễn về kết quả lồng ghép Dự án 661 và Dự án Nam Hà Tĩnh, hỗ trợ thiết kế các chính sách giao đất giao rừng, tín dụng nông thôn và chiến lược phát triển sinh kế bền vững gắn liền với bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình nông lâm kết hợp nào đạt hiệu quả toàn diện nhất tại xã Kỳ Tây? Mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng đạt hiệu quả tổng hợp cao nhất với chỉ số Ect đạt 0,93. Mô hình này đạt tỷ suất lợi nhuận 242%, tạo ra thu nhập 314,298 triệu đồng/ha/năm, đồng thời dẫn đầu tuyệt đối về điểm số xã hội (81 điểm) và môi trường (39 điểm) nhờ chu trình tuần hoàn dinh dưỡng khép kín giữa trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản.

Chi phí đầu tư ban đầu cho các mô hình nông lâm kết hợp là bao nhiêu? Mức vốn đầu tư bình quân cho 1 ha dao động từ 128 triệu đồng đến 181,154 triệu đồng mỗi năm. Trong đó mô hình Rừng - Hoa màu - Lúa nước cần mức vốn thấp nhất là 128 triệu đồng, mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng cần 130,298 triệu đồng và mô hình Vườn - Rừng đòi hỏi mức vốn đầu tư cao nhất là 181,154 triệu đồng.

Phương thức canh tác lấy ngắn nuôi dài được thực hiện như thế nào trong thực tế? Trong 2 đến 3 năm đầu khi cây thông (mật độ 1.300 cây/ha) và cây keo (mật độ 1.650 cây/ha) chưa khép tán, người dân trồng xen các loại cây ngắn ngày như sắn (khoảng cách 50x50 cm) và lạc (mật độ 35-40 cây/m2). Nguồn thu từ hoa màu ngắn ngày giúp trang trải chi phí sinh hoạt và tái đầu tư chăm sóc cây lâm nghiệp dài ngày.

Chỉ số hiệu quả tổng hợp Ect có ý nghĩa khoa học như thế nào? Chỉ số Ect do Walfredo Ravelo Rola (1994) xây dựng là công cụ toán học lượng hóa tổng hòa các tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường trên thang điểm từ 0 đến 1. Chỉ số Ect càng tiệm cận 1 (như mô hình 1 đạt 0,93) chứng minh hệ thống canh tác đó có độ bền vững cao nhất, hài hòa giữa lợi ích sinh kế và bảo vệ hệ sinh thái.

Tại sao cần ngăn chặn hình thức khai thác trắng rừng trồng trên đất dốc? Khai thác trắng làm mất đi hoàn toàn tầng tán che phủ của rừng trên nền địa hình đồi dốc, khiến lớp đất mặt bị nước mưa xói mòn và rửa trôi chất dinh dưỡng nghiêm trọng. Điều này làm suy thoái độ phì nhiêu của đất feralit, tăng nguy cơ sạt lở và làm gia tăng tác hại khô hạn của gió Tây Nam đối với sản xuất nông nghiệp.

Kết luận

• Nhận diện và xác lập cơ sở khoa học cho 3 mô hình canh tác nông lâm kết hợp chủ đạo tại xã Kỳ Tây gồm: Rừng - Vườn - Ao - Chuồng, Vườn - Rừng, và Rừng - Hoa màu - Lúa nước.
• Lượng hóa thành công hiệu quả tổng hợp với chỉ số Ect dẫn đầu thuộc về mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng (Ect = 0,93), mang lại tỷ suất lợi nhuận đạt tới 242%.
• Chứng minh giá trị phòng hộ môi trường then chốt của việc phát triển rừng trồng đối với 6.204,85 ha đất lâm nghiệp, giúp giữ nguồn nước ngầm và hạn chế xói mòn đất dốc.
• Tạo việc làm ổn định cho lực lượng lao động nông nghiệp chiếm tới 90% tổng số 3.875 lao động tại địa bàn khảo sát thông qua đa dạng hóa cây trồng và vật nuôi.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ bao gồm: chuyển giao kỹ thuật canh tác đa tầng, đào tạo thú y cho 85% hộ dân, hỗ trợ vốn vay ưu đãi dưới 6%/năm và hoàn thiện quy hoạch thể chế đất đai.

Đóng góp cốt lõi của công trình là cung cấp luận cứ thực nghiệm chuẩn xác, kết hợp phương pháp lượng hóa chỉ số Ect để giải quyết hài hòa bài toán sinh kế nông hộ và bảo tồn sinh thái rừng dốc. Lộ trình triển khai nhân rộng mô hình Rừng - Vườn - Ao - Chuồng được định hướng tiến hành thí điểm trong giai đoạn 2026-2027 và tổ chức đánh giá tổng kết toàn diện vào quý IV năm 2028. Các cơ quan quản lý, chuyên gia lâm nghiệp và chủ rừng hãy áp dụng ngay khung phân tích và mô hình thực nghiệm của luận văn để nâng tầm hiệu quả phát triển nông lâm nghiệp bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA LÂM HỌC ⁄ Giáo viên hướng dẫn : Đồng Thị Thanh _ Sinh viên thực hiện : Nguyễn Đình Thái TT. vở ợ + 2008-2012 Hà Nội , 2012 Œ14⁄0024<44 | (24.9 /LVS728 TRUONG DAI HOC LAM NGHIỆP. KHOA LAM HOC KHOA LUAN TOT NGHIEP NGHIÊN CỨU CAC MO HiNH NONG LAM KET HOP TẠI Xà KỲ TÂY - HUYỆN KỲ ANH TỈNH HÀ TĨNH NGÀNH: LÂM NGHIỆP Xà HỘI MÃSÓ: - 303 Giáo viên hướng dẫn: Đồng Thị Thanh h viên thực hiện: — Nguyễn Đình Thái - Khóa học: 2008 - 2012 Hà Nội, 2012 LỜI CẢM ƠN Khóa luận được hoàn ẩhành tại trường Đại học Lâm nghiệp theo chương trình đào tạo đại học Lâm nghiệp hệ chính quy, khoá học 2008 — 2012. Trong quá trình thực hiện và hoàn thành bản luận văn này, tác giả đã nhận ge ^ được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, Khoa đào tạo Đại học và các bạn bè đồng nghiệp.

Tác giả xin chân thành Cảmgữ VỀ sự giúp đỡ đó. Đặc biệt, tác giả xin chân thành cảm ơn Thạc sỹ Ề Thanh, người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, chỉ din,, truyén đạt những kiến thức quý báu và dành những tình cảm tốt đẹp cho tác giả trong suốt thời gian học tập cũng như trong thời gian hoàn thành bản luận văn này. SŠ ea = ee A ea ia Tác giả xin cảm ơn UBND xã Kỳ Tây — huyện Kỳ Anh - tỉnh Hà Tĩnh và à bà con nhân dân địa phương đã tạo điều kiện cho tác giả thu thập số liệu để hoàn Á thành bản luận văn này. ` ~ Mặc dù đã hết sức nỗlựế, nhưng dobản thân còn hạn chế về trình độ nên bản Luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót.

Rất mong nhận được những ý kiến đóng gó xây dựng quý báu của các nhà khoa học cũng như của bè bạn đồng nghiệp. Tôi xin chân thắnh cảm oat” 4a ™ 7 23 - Hà Nôi, ngày 30 tháng 5 năm 2012 Tác giả Nguyễn Đình Thái MỤC LỤC Phan 1: DAT VAN DE. Phan 2: TONG QUAN VE VAN DE NGHIEN CUU. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu fe me 2.

Khái niệm nông lâm kết hợp. Đặc điểm chung của hệ thống nông lâm két hop. Phân loại các hệ thông NLKH. Tinh hình nghiên cứu và phát triển NLKH¿.

Trên thé gi ; 3. Mộ coi 066nnx6eniasmsssd ll Phần 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU. Mục tiêu nghiên cứu. OE AD AB.

GILL cscs Ml s. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Vị trí địa lý. Đặc điểm khí hậu.--- ốc senesssversen DD BL 13) Địanghitài NHI cvcvssunsivereianonseniassoaasusaresonssonsyesesioesiintanlD, 4. Điều kiện dân sinh, kinh tế và xã hội.

Dân số và lao động.---s- š8B:lxg3g:38g 8if3038-3i8bi1Xsssãsaš2ÿ0 22 Á lỗi VỆ HH lỄ sunsnung gganggttNg340300141061. Khó khăn và thách thứ: 4. Hiện trạng các MH NLKH tại điểm nghiên cứu 4. Kắt quả điều tra tuyến và xây dựng sơ đồ lát cắt.

Hiện trạng các mô hình NLKH tại điểm nghiên cứu. Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường sinh thái các mô hình nông lâm kết hợp tại điểm nghiên c0 nh ÔNGccvssvssesesssesessessssesoxll2 4. Đánh giá hiệu quả kinh tỄ. es nice alba aendedsoaensensen 20032, 4.

Đánh giá liệu quả xã hội.-> Pye ecaessescesces seeseesccesecesccsoen dD 4. Đánh giá hiệu quả môi trường. Đánh giá hiệu quả tổng hợp các mô hình NLKH. Đề xuất giải pháp phát triển, nhân rộng một số mô hình nông lâm kết hợp hiệu quả cao.

ccccessissseeeesenseesseesesee 41 hạng cây trằng vật nu 4. Giải , nhân rộng một số mô hình NLKH hiệu quả ii 4. Giải pháp về quản lý. Giải pháp nhân rộng các mô hình NLKH phù hợp Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ.

TH 1 1x re ee iv DANH MUC CAC TU VIET TAT Từ hoặc cụm từ viết đầy đủ Từ viết tắt. Nông lâm kết hợp Phương thức canh tác Mô hình ừng-Vườn-, 6 Rừng-Vườn-Ao-Chuông f R-V-A-C Vườn-Rừng C@ V-R Rừng-Hoa màu-Lúa nước ery =— | R-HM-LN Vườn ao chuông, A ~ VAC rhea heh pitas eae} in le pháp B B 4 ự ce gt PRA Thuận lợi — Khó khăn — Cơ Hội - Tĩnh nee SWOT Nông nghiệp và phát triên nữ hy c NN&PTNT Ủy ban nhân dân ay - UBND Khuyến nông khuyến lâ ha KNKL H6 gia dinh oO | HGD Bảo vệ thực vật am) BVTV DANH MỤC CÁC BẢNG STT bảng Tên bảng Sl Đánh giá hiệu quả xã hội cho các mô hình DỤ 32 Đánh giá hiệu quả môi trường cho các er 4.1 Hiện trạng sử dụng đất của khu vực xã Ky Tay % 42 Đánh giá hiệu quả kinh tế của các gen 43 Đánh giá hiệu quả xã hội của các mô @U 44 Đánh giá hiệu quả môi trường của các mô Hình 4.5 Bảng đánh giá hiệu quả tổng hợp Ect SY 4.6 Phân tích SWOT các mô hinNEKA 47 Bang phan loai xép hang va cho điểm cây lâm nghiệp 4.8 Bảng phân loại xếphạng và cho, điễm cây hoa màu 4.9 Bang phan loai xé hmvà cho điểm cây ăn quả 4.10 Bảng phân loại xêp vàato diém vat nudi (gia súc) 4.11 Bang phan IoiXếp ane và va cho điêm vật nuôi (gia câm) vi DANH MỤC CÁC HÌNH STT hình Tên hình Sơ đồ lát cắt tình hình sản xuất nông lâm nghiệp tại điểm nghiên 41 cứu vii Phần 1 DAT VAN DE Viéc két hop gitta néng lâm nghiệp trong các mô hình trang trại ở nước ta mặc dù đã có từ rất lâu, nhưng mới phát triển mạnh trorig những năm cuối thập kỷ 90 của thế kỳ XX trở lại đây. Thực tiễn cho thấy ‹ là một trong những phương thức thích hợp trong việc quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên theo hướng đa dạng và bền vững. Do đặc điểm tài nguyên! thiên nhiên, kinh tế- xã hội của mỗi địa phương khác nhau đã tạo nên nhiều mô Tình.

nông lâm kết hợp (NLKR) đa dạng, đặc biệt tại các vùng cao, Masi ving xa, noi can thiét van dụng và phát triển những tiến bộ mới trong. canh tác hướng đến bảo tồn đất và nước. Nhận thấy được vai trò của các mô hìnhNLKH, Nhà nước đã có các chính sách hỗ trợ phát triển nông lâm kết hợp như: Các, chính sách về đất đai của Chính phủ được phản ánh ở trong các. Nghị định, Quyết định, Thông tư (Nghị định 163/1999/ND- CP ngay 16/01/1999, thong tư liên tịch số 62/2000/TTLT/BNN - TCĐC, ngày 6/6/2000; quyét inh số 178/2001/QD - TTg, ngay 12/11/2001.), các chính sách về khoa học công nghệ và các chính sách về khuyến lâm đẻ hỗ trợ phát triển NLKH, chính vì thế có nhiều mô hình NLKH được xây dựng và phát triển khá nhanh.

Nhiều nội nông lâm kết hợp thực sự đã đem lại những hiệu quả đáng kể, góp phì ig cao đời sống người dân miền núi thông qua việc cung cấp các sản lưỡn lực thực phẩm (rau, trứng, thịt, sữa.), đáp ứng nhu cầu nguyên liệu ho các ẩn đình đó là các sản phẩm như gỗ, củi, tỉnh dầu, V. giải quy A On ;iệc làm cho người dân miền núi, tăng thu nhập cho người nông dân. Ngoài ra, phát triển NLKH còn được xem như một biện pháp để tăng diện tích trồng rừng, phủ xanh đất trống đổi núi trọc góp phan cải tạo và chống biến đối khí hậu. Kỳ Tây là một xã có địa hình bán sơn địa thuộc huyện Kỳ Anh tỉnh Hà Tĩnh đã và đang phát triển nhiều mô hình nông lâm kết hợp, song các mô hình chưa mang lại hiệu quả tương ứng với tiềm năng của vùng.

Cho đến nay, tại địa phương vẫn còn thiếu những nghiên cứu về các mô hình nông lâm kết hợp để làm định hướng cho việc phát triển các mô hình mang asin hợp. Vấn đề đặt ra là; làm thế nào để & thể lựa chọn được › màhình Vừa Có tác động tích cực đến kinh tế, xã hội, nâng cao hiệu quả sử auf a hat huy được chức năng phòng hộ, môi trường, đảm bảo tính bền vững lât đt vàn nâng cao đời sống của người dân tại địa điểm nghiên cứu. Để giải quyết được các vấn đề trên, đề tài: “Nghiên cứu các mô hình nông lâm kết hợp tại xã Kỳ Tây - huyén Kj tỉnh Hà Tĩnh” được thực hiện nhằm xác định một số mô hình note lâm kết hợp có hiệu quả, làm cơ sở đề xuất được một số giải pháp nâng cao _ quả và nhân rộng các mô hình tại điểm nghiên cứu. Phần 2 TONG QUAN VE VAN DE NGHIEN CUU 2.

Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 2. Khái niệm nông lâm kết hợp Nông lâm kết hợp là một hệ thống quản lý đất vữñg bền làm gia tăng sức sản xuất tổng thể của đất đai, phối hợp sản xuất các loại hoa. màu (kể cả cây trồng lâu năm), cây rừng và/hay với gia súc cing’ lie hay tiếp nhau trên một diện tích đất và áp dụng các kỹ thuật canh tác tương. ứng với các điều kiện văn hóa xã hội của dân cư địa phương (Bene và ng sity1977), Nông lâm kết hợp là phương thứctrồng cây ngắn ngày xen với cây dài ngày theo sự phối trí về không gian và thời gian.

Song nương rẫy là một phần không thể thiếu trong sinh kế của nhiều cộng đồng người dân tộc thiểu số vùng cao. Nên để duy trì một cách bền vững cuộc sống thì Việc cải tiến nương rẫy thành hệ kinh tế sinh thái có tính én định và hiệu qua. Kant tế cao hơn đã được thừa nhận như một đòi hỏi tắt yếu, phù hợp với xu hướng phát triển và tiến bộ xã hội. Một số mô hình thí điểm đã chứng.

hình thành rừng nông lâm kết hợp góp phần giải quyết xung đột trong: sử dụng đất dốc nhờ sự kết hợp hài hòa giữa cây lâm nghiệp với cây nông nghiệp, 'nhờ đó người dân thoát khỏi vòng luan quan của đói nghèo. Đó chính là lợiích xã hội của việc chuyển hóa nương rẫy thành rừng nông lâm Trong đó, các loại cây ngắn ngày trong mô hình nông lâm kết hợp C7 quan trọng để sử dụng đất dốc bền vững (4grovie, 27/11/2008) Nông LâmSJ = phương thức sản xuất kinh doanh có khoa học, nó kết hợp một cách hài hoà giữa cây nông nghiệp và cây lâm nghiệp giữa trồng trọt và chăn nuôi, sử dụng một cách đầy đủ nhất, hợp lý nhất đẻ sản xuất ra nhiều sản phẩm mà không ảnh hưởng đến đắt đai. Môi trường sinh thái bền vững, ít tốn chỉ phí mang lại hiệu quả kinh i cao. Đặc biệt, loại cây ngắn ngày trong mô hình nông lâm kết hợp có vai trò rất quan trọng trong sử dụng đất dốc bền vững.