CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE BAN ĐẦU GIA TÀI SAN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 1.Khái niệm bán đấu giá tài sản Dau giá tài san là một dịch vụ ngày càng có vi trí, vai trò quan trong trong đời song kinh tế-xã hội. Day là một trong những cách thức linh hoạt dé chuyên quyền sở hữu tai sản từ chủ thé này sang chủ thé khác góp phan thúc đây hoạt động kinh tế nói chung, hoạt động mua bán trao đổi hàng hoá nói riêng phát triển một cách đa dạng. Trong những năm qua, hoạt động BDGTS ở nước ta đã từng bước phat triển, có những đóng góp quan trọng trong công tác thi hành pháp luật, đặc biệt là công tác thi hành án dân sự và xử lý vi phạm hành chính. Trên thế giới, đấu giá có lịch sử lâu đời (hình thành từ thời kỳ văn minh Hy Lạp cổ đại — khoảng 500 năm trước công nguyên)” và trong nền kinh tế thị trường, bên cạnh các phương thức mua bán thông thường, mua bán tài sản thông qua dau giá ngày càng phổ biến.
Có nhiều mục đích được đặt ra khi các bên lựa chọn phương thức mua bán này, nhưng mục đích thường được hướng tới là nhằm đưa tài sản tiếp cận với đại chúng người mua, qua đó phát huy cao nhất giá trị hàng hóa của tài sản hoặc đáp ứng cao nhất mục đích khác mà người bán tài sản đấu giá mong muốn đạt được. Theo quan niệm truyền thống thì bán đấu giá là việc bán hàng hoá hoặc tài sản công khai có nhiều người cùng muốn mua một tài sản, cho nên mỗi người trả một giá theo nhu cầu, điều kiện kinh tế của mình, người trả giá cao nhất phù hợp với nhu cầu của người bán sẽ được mua tài sản. Ở Việt Nam, theo Từ điển Luật học thì “BĐGTS là hình thức bán công khai một tài sản, một khối tài sản; theo đó có nhiều người muốn mua tham gia trả giá, người trả giá cao nhất nhưng không thấp hơn giá khởi điểm là người mua được tài sản”. Theo khoản 1 Điều 2, Nghị định 17/2010/NĐ-CP thì “8ÐG7S là hình thức bán tài sản công khai theo phương thức trả gid lên, có từ hai người trở lên tham gia đấu ? Nghề đấu giá được hình thành ở một số nước Châu Âu, như Hà Lan.
từ thế ky XV và thực sự phát triển từ thế kỷ XVII ở nhiều nước Châu Âu; giá theo nguyên tắc và trình tự, thủ tục được quy định tại Nghị định này. Phương thức trả giá lên là phương thức trả giá từ thấp lên cao cho đến khi có người trả giá cao nhất”. Đồng thời Nghị định 17/2010/ND — CP cũng xác định các loại tai san bán dau giá chỉ bao gồm: e Tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu sung quỹ nhà nước theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; e Tài sản bảo đảm trong trường hợp pháp luật về giao dich bảo đảm quy định phải xử lý bằng bán dau giá; e Tài sản nhà nước được xử lý bằng bán đấu giá theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước; tài sản là quyền sử dụng đất trong trường hợp Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất được bán đấu giá theo quyết định của cơ quan nha nước có thâm quyền; e Các tài sản khác phải bán đấu giá theo quy định của pháp luật. e Trong trường hợp cá nhân, tổ chức lựa chọn tô chức bán đấu giá chuyên nghiệp dé bán tài sản thuộc sở hữu của mình thì áp dụng nguyên tắc, trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản quy định của nghị định.
Đấu giá tài sản về cơ bản khác biệt so với đấu giá hàng hoá ở chỗ, néu như ở BĐGTS chỉ thừa nhận phương thức trả giá lên thì bán đấu giá hàng hóa được thực hiện theo hai phương thức là phương thức trả giá lên và phương thức đặt giá xuống. Thông qua hình thức BĐGTS, quyền lợi của người có tài sản được thỏa mãn một cách tốt nhất, còn người mua sẽ mua được tài sản với giá cả phù hợp, các quyền lợi của người mua liên quan đến tai sản đã mua được đáp ứng một cách nhanh chóng. Vậy, BDGTS là hình thức mua bán tài sản được tổ chức công khai theo trình tự, thủ tục luật định và được tiễn hành qua phương thức trả giá lên, người trả gid cao nhất không thấp hon giá khởi điểm sẽ duoc mua tài sản. Thông qua các tô chức bán đấu giá, quan hệ mua ban tài sản giữa người có tài sản bản dau giá và người mua được tài sản phát sinh, tổ chức bán đấu giá có nghĩa vụ làm các thủ tục chuyển giao tài sản và quyên sở hữu tài sản cho người mua được tài sản.
Đặc điểm bán đấu giá tài sản: 1. Chủ thể bán đấu giá tài sản: Theo Điều 14 Nghị định 17/2010/NĐ-CP quy định về Tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp bao gồm: “J. Trung tâm dịch vụ BDGTS. Doanh nghiệp BĐGTS, doanh nghiệp hoạt động da ngành nghề có kinh doanh dịch vụ BĐGTS (sau đây gọi chung là doanh nghiệp BDGTS)”’.
Từ quy định trên cho thấy, người tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp phải là một trong hai loại hình tổ chức được pháp luật quy định là Trung tâm dich vụ ban đấu giá hoặc doanh nghiệp BĐGTS. Các Trung tâm và doanh nghiệp BĐGTS bình dang về quyền và nghĩa vụ trong việc BĐGTS theo quy định của Nghị định này, trừ việc BĐGTS là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính phải được chuyển giao cho Trung tâm bán theo quy định của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính. Dé đảm bảo phù hợp với nhu cầu phát triển dich vụ BĐGTS trong nền kinh tế thi trường, Nghị định cũng giao trách nhiệm cho Sở Tư pháp xây dung đề án về lộ trình chuyên đổi các Trung tâm dịch vụ BĐGTS sang mô hình doanh nghiệp đối với tỉnh, thành phố có từ 02 doanh nghiệp BĐGTS trở lên và trình UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phê duyệt (Điều 53 Nghị định 17/2010/NĐ-CP). Ngoài các t6 chức bán đấu giá chuyên nghiệp, Điều 19, Điều 20 Nghị định 17/2010/NĐ-CP cũng quy định 02 loại Hội đồng: Mot là: Hội đồng BĐGTS cấp huyện do Chủ tịch UBND quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là UBND cấp huyện) quyết định thành lập dé BĐGTS là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính do cơ quan tịch thu từ cấp huyện trở xuống ra quyết định tịch thu theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Hội đồng BĐGTS cấp huyện gồm đại diện cơ quan có thâm quyền quyết định tịch thu tài sản, đại diện phòng Tài chính, phòng Tư pháp cấp huyện và đại diện các cơ quan có liên quan. Nghị định 17/2010/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của Hội đồng BĐGTS, trong đó, có trách nhiệm phải “ký hợp đồng với tô chức bán dau giá chuyên nghiệp dé tổ chức này cử đấu giá viên điều hành cuộc bán đấu giá tài sản của Hội đồng” (Điểm b khoản 1, Điều 21 Nghị định 17/2010/NĐ-CP). Hai là: Hội đồng BĐGTS trong trường hợp đặc biệt do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương, UBND cấp tỉnh quyết định thành lập để bán các tài sản có giá trị lớn, phức tạp bao gồm tài sản là trụ sở làm việc, tài sản khác gắn liền với đất (bao gồm cả quyền sử dụng đất) có nguyên giá theo số kế toán từ 1.000 (một ngàn) tỷ đồng trở lên; tài sản khác không phải là trụ sở làm việc, không phải là tai sản khác gắn liền với đất có giá khởi điểm dé bán dau giá từ 100 (một trăm) tỷ đồng trở lên; tài sản có nguồn gốc phức tạp, tài sản đặc biệt quý hiếm, có yêu cầu quản lý đặc biệt của Nhà nước hoặc các trường hợp đặc biệt khác theo quyết định của cơ quan nhà nước có thâm quyên; tài sản khác mà không thuê được tổ chức BĐGTS chuyên nghiệp thực hiện việc bán đấu giá. Đại điện BĐGTS trong trường hợp đặc biệt bao gồm đại diện co quan có thấm quyền quyết định BDGTS, cơ quan tài chính, cơ quan tư pháp cùng cấp và đại diện cơ quan, tổ chức có liên quan.
Về nội dung bán đấu giá tài sản: BĐGTS được tô chức bán công khai, có nhiều người tham gia trả giá để cho những người có nhu cầu có thể tham gia đấu giá để mua tài sản. Pháp luật dân sự quy định đấu giá là hình thức công khai lựa chọn người mua nên mọi vấn đề có liên quan đến cuộc bán đấu giá và những thông tin về tài sản, hàng hoá bán đấu giá phải được công khai cho tất cả những người muốn mua biết bằng hình thức: niêm yết, thông báo, trưng bày, giới thiệu về tài sản; công khai về thời gian, địa điểm tiến hành bán đấu giá; tên loại tài sản bán đấu giá; số lượng, chất lượng, giá khởi điểm; địa điểm trưng bày, các hồ sơ tài liệu liên quan đến tài sản; công khai họ tên người bán hàng, tên tô chức ban đấu giá và cá nhân, tổ chức đăng ki mua và tại phiên đấu giá, người điều hành bán đấu giá phải công khai các mức giá được trả và họ tên người mua trả giá cao nhất của mỗi lần trả giá. Phương thức dau giá tài sản Theo BLDS, Nghị định số 17/2010/NĐ-CP quy định, phương thức trả giá lên và người trả giá cao nhất, cao hơn hoặc ngang bằng với giá khởi điểm là người được mua tài sản đấu giá là phương thức duy nhất được quy định về mặt pháp lý. Đây là cách thức mà tại cuộc bán đâu giá, nhân viên điêu hành bán đâu giá nêu lên giá khởi điểm thấp nhất của tài sản bán đấu giá.
Sau đó những người mua sẽ trả giá nâng dần lên theo từng mức mặc cả nhất định. Người trả giá cao nhất theo sự kết luận của nhân viên điều hành đấu giá sẽ được quyền mua tài sản đó. Phương thức này được áp dụng phổ biến nhất trong các cuộc đấu giá vì nó có lợi cho cả bên mua và bên bán. Bên mua được chủ động đề xuất giá đặt mua nên quan hệ mua bán mang tính tự nguyện rất cao.
Còn bên bán thường được lợi về giá cả vì luôn có sự trả giá cao hơn giá khởi điểm mà mình đưa ra.