Nghiên cứu Kinh tế ECONOMIC STUDIES ISSN 0866 7489 \ Tỷ số giữa năng suất lao động Việt Nam với một số nước trong khu vực năm 2017 (%) 100,0 80,0 60,0 40,0 HH 20,0 b2 Fe Xingapo Malaixia H0) Inđônêxia Philippin Lao Năng suất lao động của Việt Nam Labor productivity in Vietnam Môi trường thể chế và chiến lược đa dạng hóa Institutional environment and diversification strategy Chiến lược mua lại và sáp nhập của các doanh nghiệp Enterprises' M&A strategy Việt Nam trong vòng xoáy chiến tranh thương mại Vietnam in the escalating cycle of trade war Phát triển vùng kinh tế động lực Developing dynamic economic region VIỆN KINH TẾ VIỆT NAM - VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM VIETNAM INSTITUTE OF ECONOMICS - VIETNAM ACADEMY OF SOCIAL SCIENCES Nghiên cứu. Số 9 (484) CKT Kinh tế TẠP CHÍ THANG 9 NĂM 2018 NĂM THỨ 58 RA MỘT THÁNG MỘT KỲ Tòa soạn Số 1B Đường Liễu Giai, Quận Ba Đình, Hà Nội Điện thoại 024-62730822; Fax: 024-62730832 E-Mail tenckt@gmail.com TONG BIEN TAP PGS. TRẦN ĐÌNH THIÊN Tel: 024-62730828 MUC LUC PHO TONG BIEN TAP @ KINH TE VIMO PGS. PHAM SY AN: Nang suất lao động của Việt Nam: thực trạng và các DANG THI PHUONG HOA nhân tố tác động. Tel: 024-62730821 DANG HUU MAN, HOÀNG DƯƠNG VIỆT ANH: Môi trường thể chế và 15 chiến lược đa dạng hóa trong sáp nhập qua biên giới: bằng chứng từ 41 thị trường mới nổi. HOI DONG BIEN TAP @ QUAN LY KINH TE GS. ĐỖ HOÀI NAM TS. CHU VAN LAM HUYNH TH] THU SUONG: Chiến lược mua lại và sáp nhập của các 26 doanh nghiệp nhìn từ góc độ chuỗi cung ứng. NGUYỄN HỮU ĐẠT Ts. VU TUAN ANH ø TÀI CHÍNH - TIỀN TE PGS. LÊ CAO ĐOÀN TRƯƠNG THỊ THU HƯƠNG: Ảnh hưởng của cơ hội đầu tư đến tín hiệu PGS. TRẦN ĐÌNH THIÊN 35 cổ tức. BÙI TẤT THẮNG GS. LE DU PHONG @ NONG NGHIEP - NONG THON PGS. BUI QUANG TUAN NGUYEN LAN DUYEN, NGUYEN TRI KHIEM: Anh hưởng của quy mô PGS. CÙ CHÍ LỢI 44 đến năng suất đất của nông hộ trồng lúa đồng bằng sông Cửu Long. @ LAO DONG - VIEC LAM BẠCH NGỌC THẮNG, VŨ HOÀNG ĐẠT: Các nhân tố ảnh hưởng đến nỗ 53 lực tìm kiếm việc làm của người lao động. Chế bản điện tử tại phòng máy, Viện Kinh tế Việt Nam e KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG Giấy phép xuất bản số 122/GP- LE THI THU HIEN, VŨ QUỐC HUY: Khuyến khích sử dụng xăng sinh BTTTT ngày 22/42013 của 62 học E5: trường hợp thành phố Hà Nội. Bộ Thông tin và Truyền thông. ø KINH TẾ ĐỐI NGOẠI In tại Công ty In Thủy Lợi HOÀNG KIM THU, ĐÀO HOÀNG TUẤN: Việt Nam trong vòng xoáy chiến 100 trang, khổ 20,5 X 29 cm 74 tranh thương mại Mỹ - Trung. TRẦN THỊ THU HƯƠNG: Phát triển vùng kinh tế động lực: kinh nghiệm 86 quốc tế và hàm ý chính sách đối với Việt Nam.000đ 96 ø TÓM TẮT BÀI VIẾT BẰNG TIẾNG ANH Economic N°9 (484) CKT Studies e2 A MONTHLY REVIEW Editorial office : 1B Lieu Giai Street, Ba Dinh District, Hanoi Tel 024-62730822; Fax: 024-62730832 E- Mail tenckt@gmail.com EDITOR-IN-CHIEF TRAN DINH THIEN Tel: 024-62730828 @ MACROECONOMICS 3 PHAM SY AN: Vietnam’s labor productivity: status and impact factors. DANG HUU MAN, HOANG DUONG VIET ANH: Institutional environment DEP. EDITOR-IN-CHIEF 15 and diversification strategy in cross-border acquisition: evidence from 41 emerging markets. DANG THI PHUONG HOA Tel: 024-62730821 @ ECONOMIC MANAGEMENT HUYNH THI THU SUONG: Enterprises’ M&A strategy from the supply 26 chain perspective. @ FINANCE-MONEY TRUONG THI THU HUONG: The impact of investment opportunities on 35 dividend signals. EDITORIAL BOARD @ AGRICULTURE - RURAL DO HOAI NAM NGUYEN LAN DUYEN, NGUYEN TRI KHIEM: Scale impact on Mekong 44 Delta rice-household lands productivity. CHU VAN LAM NGUYEN HUU DAT @ LABOUR AND EMPLOYMENT VU TUAN ANH BACH NGOC THANG, VU HOANG DAT: Factors affecting employee job- 53 hunting efforts. LE CAO DOAN @ THE LOCAL ECONOMY TRAN DINH THIEN LE THI THU HIEN, VU QUOC HUY: Encouraging the use of E5 bio-fuel BUI TAT THANG 62 petrol: the case of Hanoi. LE DU PHONG RELATIONS @ FOREIGN ECONOMIC BUI QUANG TUAN HOANG KIM THU, DAO HOANG TUAN: Vietnam in the escalating US-China 74 trade war. CU CHILO! TRAN THI THU HUONG: Developing dynamic economic region: 86 international experience and policy implications for Vietnam. 96 @ SUMMARIES OF ARTICLES IN NGLISH <a Năng suốt lao động củo Việt Nam: thực trạng vò các nhôn tố túc động PHẠM SỸ AN li uiết mô tả búc tranh tổng thể thực trạng năng suất lao động của Việt Nam - tính bằng tỷ lệ GDPJlao động - so uới quốc tế; phân tích các nhân tố quyết định đến năng suốt lao động của Việt Nam. Từ khóa: đăng trưởng kinh tế, năng suất lao động, năng suất các nhân tố tổng hợp. Năng suất lao động của Việt Nam: Dương, 2017). Các con số này đều phản ánh so sánh quốc tế tương quan năng suất lao động của Việt Nam Năng suất lao động của Việt Nam năm với các nước được so sánh, tuy nhiên so sánh 2017 chỉ bằng 7,2% so với Xingapo, 18,4% so chỉ cho thời điểm của năm 2017 nên chưa thể với Malaixia, 37,4% so với Thái Lan, 43,1% biết được xu hướng và khoảng cách giữa so với Indônêxia, 57,2% so với Philippin và năng suất lao động của nước ta với các nước thậm chí chỉ bằng 89,1% so với Lào (Bạch khác. HÌNH 1: Tỷ số giữa năng suất lao động Việt Nam với một số nước trong khu vực năm 2017, % Xingapo Malaixia Thái Lan Indônêxia Philippin Lào Nguôn: Số liệu của Ngân hàng Thế giới và tính toán của tác giả. Một nhận định khác (đi kèm với hình 2) hẳn, trong khi năng suất lao động của Việt cho rằng: trong gần 30 năm qua, khoảng Nam là một đường nằm ngang dưới đáy của cách giữa năng suất lao động của Việt Nam đồ thị. Nhận định này cũng hoàn toàn chính đang cách xa so với các nước. Nếu đưa con xác, nếu mà so số tuyệt đối thì năng suất số về xa hơn vào năm 1960 khi mà những lao động của Việt Nam nằm ở mức rất thấp nước như Hàn Quốc, Trung Quốc, hay Việt trong dé thị so sánh. Nam có xuất phát điểm như nhau thì cho đến nay Hàn Quốc và Trung Quốc vượt lên Phạm Sỹ An, TS., Viện Kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu Kinh tế số 9(484) - Tháng 9/2018 động của Việt Nam HÌNH 2: Tỷ số giữa GDP và lao động giai đoạn 1991-2016, US quốc tế giá cố định năm 2011 160000 G000 ——Việt Nam 120000 —m—Trung Quốc 3UU000 => Hàn Quốc 80000 —=+—=Nhật Bản 50000 =—Xingapo 40000 =@=—Thái Lan 20000 ==——Malaixia ứ ‘ Indénéxia LS Nguồn: Ngân hàng Thế giới, 2018. Các so sánh trên chưa phản ánh đầy đủ Nam Á và Đông Á thường được lấy để so sánh xu hướng và kết quả năng suất lao động của bao gồm Xingapo, Malaixia, Thái Lan, Việt Nam, vì nó đưa ra bức tranh ở hai bên Inđônêxia, Philippin, Hàn Quốc và Nhật thái cực. Một thái cực là chỉ thể hiện một Bản. Trên thực tế, quá trình đuổi bắt đang phần của bức tranh nên đã không thể hiện thực sự diễn ra, khoảng cách năng suất lao những phần còn lại. Phía kia của thái cực động của Việt Nam và các nước dang dần làm hoàn toàn ngược lại, đó là thể hiện toàn được thu hẹp. bộ bức tranh và che mất những phần quan Năng suất lao động của Việt Nam so với trọng khác trong bức tranh so sánh năng các nước tăng theo mẫu hình như dé thi dưới suất lao động của Việt Nam. Xu hướng tỷ lệ giữa năng suất lao động Bức tranh về năng suất lao động Việt của Việt Nam so với các nước so sánh trong Nam có thể được mô tả chính xác hơn qua gần 20 năm qua tăng lên. Hay nói cách khác, một số diễn biến sau. năng suất lao động của Việt Nam đang tăng Thứ nhất, Việt Nam có năng suất lao động nhanh hơn so với nhiều nước ở Đông Nam Á tăng nhanh hơn so với hầu hết các nước Đông và Đông Á. HÌNH 3: Tỷ số giữa năng suất lao động của Việt Nam với một số quốc gia được lựa chọn so sánh giai đoạn 1991-2016, % Malaixia Xingapo 200 18,0 160 140 ‡- 122 10,0 8,0 6. 00 1991 199319951997 199920012003200520072008201 1201320152017 Nghiên cứu Kinh tế số 9(484) - Thang 9/2018 Năng suất lao động của Việt Nam. Thái Lan Tnđônêexia « LLL HPC ESOL S SSE Nhat Ban FMS PSS SF Le eee PS Ee pS Nguôn: Số liệu của Ngân hàng Thế giới và tính toán của tác giả. Thứ hai, nhóm những nước mà năng suất trong lịch sử phát triển cũng không đạt được Việt Nam giảm tương đối chỉ có hai nước là những thành tích phát triển thần kỳ như Mianma và Trung Quốc. Mianma sẽ cần tìm Trung Quốc. Trung Quốc là trường hợp ngoại hiểu thêm, nhưng với Trung Quốc, năng suất lệ. Tăng trưởng trong nhiều năm liền ở 2 con lao động của Việt Nam thấp hơn (cả hiện tại số và tốt hơn so với cả Nhật Bản, Hàn Quốc, năm 2017 và xu hướng) là điểu dễ hiểu. Đài Loan trong lịch sử phát triển của các Trung Quốc không chỉ làm tốt mà còn làm nước này. Nếu làm tốt như Trung Quếc, Việt rất tốt. Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc Nam cũng sẽ là ngoại lệ của thế giới. HÌNH 4: Tỷ số giữa năng suất lao động của Việt Nam với Trung Quốc giai đoạn 1991- 2016, % 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0,0 X© ON © SN SF PS SP số se sass Nguồn: Số liệu của Ngân hàng Thế giới và tính toán của tác giả. Thứ ba, tỷ số giữa năng suất của Việt trong khi năng suất lao động của Việt Nam với hai nước còn lại là Lào và Nam so với Lào thường thấp hơn và biến Cămpuchia thì xu hướng là không rõ ràng; động mạnh, thì năng suất lao động của Nghiên cứu Kinh tế số9(484) - Thang 9/2018 Năng suất lao động của Việt Nam . Việt Nam so với Cămpuchia cao hơn và ổn định hơn. HÌNH 5: Tỷ số giữa năng suất lao động của Việt Nam với Lào và Cămpuchia giai đoạn 1991-2016, % 200,0 180,0 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0,0 1991199319951 997 19992001200320052007 2009201 1201320152017 —eLao —m—Campuchia Nguồn: Số liệu của Ngân hàng Thế giới và tính toán của tác giả. Như vậy, năng suất lao động của Việt Nhân tố nào nằm đằng sau năng suất lao Nam đang có những bước tiến lạc quan. động? Phương pháp khung khổ hạch toán Trong khi năng suất lao động của Việt Nam tăng trưởng thường được sử dụng để phân đang tăng nhanh hơn so với năng suất lao tách đóng góp của công nghệ (TFP), vốn và động của hầu hết các nước trong nhóm so lao động vào tăng trưởng kinh tế. Phương sánh thì chỉ có 2 nước có năng suất lao động pháp này được phát triển từ hai công trình giảm tương đối là Mianma và Trung Quốc. nghiên cứu của Solow (1956, 1957).