Nghiên cứu kích thích ra hoa, tạo tán và bảo quản hạt thông nhựa (Pinus merkusii)

Nghiên cứu kích thích ra hoa, tạo tán và bảo quản hạt phấn thông nhựa Pinus merkusii tại vườn giống, góp phần nâng cao chất lượng giống.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Hùng
• Người hướng dẫn: TS. Hà Huy Thành
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên Cứu Kích Thích Ra Hoa Và Bảo Quản Hạt Thông Nhựa
• Loại tài liệu: luận văn thực tập
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tĩnh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm chung về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Sinh học ra hoa và các nhân tố tác động
• 1.3. Ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng
• 1.4. Nghiên cứu kích thích ra hoa, tạo tán và bảo quản hạt phấn cho một số loài thông trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Kích Thích Ra Hoa Thông Nhựa

Giống cây trồng đóng vai trò then chốt trong sản xuất lâm nghiệp. Việc sử dụng giống cải tiến kết hợp với các biện pháp lâm sinh phù hợp sẽ nâng cao đáng kể sản lượng và chất lượng rừng trồng. Công tác cải thiện giống cây rừng đã đạt được những tiến bộ rõ rệt, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng. Do đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn khẳng định giống là biện pháp quan trọng nhất để tăng năng suất và hiệu quả của rừng trồng. Để đưa nhanh các giống cải tiến vào sản xuất, cần quan tâm đúng mức đến nghiên cứu về nhân giống. Bên cạnh việc sử dụng công nghệ mô - hom để nhân nhanh các giống mới, việc nhân giống từ hạt vẫn là phương thức truyền thống và chủ yếu ở Việt Nam, đặc biệt là đối với các loài Thông nhựa và một số loài cây bản địa và cây lâm sản ngoài gỗ. Rừng giống và vườn giống có vai trò hết sức quan trọng trong sản xuất lâm nghiệp, cung cấp hạt giống được cải thiện cho trồng rừng và là tập đoàn giống cây công tác cho các bước cải thiện giống tiếp theo.

1.1. Vai Trò Của Giống Cây Trồng Trong Lâm Nghiệp

Giống cây trồng quyết định năng suất và chất lượng rừng. Sử dụng giống tốt giúp tăng trưởng nhanh, kháng bệnh tốt và cho sản phẩm gỗ chất lượng cao. Việc lựa chọn và cải thiện giống cây trồng là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự đầu tư và nghiên cứu kỹ lưỡng. Cải thiện năng suất thông nhựa là một trong những mục tiêu quan trọng của ngành lâm nghiệp Việt Nam.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Vườn Giống và Rừng Giống

Vườn giống và rừng giống là nguồn cung cấp hạt giống chất lượng cao cho sản xuất. Chúng được thiết kế và quản lý để đảm bảo tính di truyền tốt và khả năng thích nghi cao của cây con. Việc xây dựng và duy trì vườn giống và rừng giống là một phần quan trọng của chương trình cải thiện giống cây trồng. Nghiên cứu bảo tồn hạt giống lâm nghiệp là một lĩnh vực quan trọng để đảm bảo nguồn cung cấp giống ổn định.

II. Thách Thức Trong Kích Thích Ra Hoa và Bảo Quản Hạt

Cây rừng có đời sống dài ngày và lâu ra hoa kết quả. Khả năng ra hoa của các loài và thậm chí ngay trong cùng một loài, một xuất xứ cũng rất khác nhau và là một đặc điểm có tính chu kỳ. Vì vậy, nghiên cứu nhằm kích thích ra hoa kết hạt sớm và đồng đều, nhằm nâng cao sản lượng giống trên một đơn vị diện tích là hết sức cần thiết. Đề tài “Nghiên cứu kích thích ra hoa, tạo tán và bảo quản hạt phấn Thông nhựa (Pinus merkusii Jungh et De Vriese)” đã được lựa chọn và là một phần trong các nội dung nghiên cứu của Dự án SIDA-SAREC về cải thiện giống cây rừng.

2.1. Đặc Điểm Sinh Học Ra Hoa Của Cây Rừng

Cây rừng có thời gian sinh trưởng và phát triển kéo dài, việc ra hoa thường chậm và không đồng đều. Điều này gây khó khăn cho việc thu thập hạt giống và lai tạo giống mới. Nghiên cứu về sinh học ra hoa của cây rừng giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này, từ đó đề xuất các biện pháp kỹ thuật kích thích ra hoa hiệu quả.

2.2. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ra Hoa và Kết Hạt

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình ra hoa và kết hạt của cây rừng, bao gồm yếu tố di truyền, dinh dưỡng, ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm. Các chất điều chỉnh sinh trưởng như auxin, gibberelline và cytokinin cũng đóng vai trò quan trọng. Tác động vật lý như cắt cành tỉa ngọn, ken cây, bóc vỏ và xén rễ hay chiết và ghép cây đều có ảnh hưởng tới quá trình ra hoa. Ánh sáng ảnh hưởng ra hoa thông là một yếu tố cần được quan tâm.

2.3. Khó Khăn Trong Bảo Quản Hạt Giống

Việc bảo quản hạt thông nhựa gặp nhiều khó khăn do hạt dễ bị mất sức nảy mầm và bị tấn công bởi nấm mốc và côn trùng. Các phương pháp bảo quản truyền thống thường không hiệu quả trong thời gian dài. Nghiên cứu về các phương pháp bảo quản hạt giống tiên tiến giúp kéo dài thời gian bảo quản và duy trì chất lượng hạt giống. Quy trình bảo quản hạt thông cần được tuân thủ nghiêm ngặt.

III. Phương Pháp Kích Thích Ra Hoa Thông Nhựa Hiệu Quả

Có nhiều biện pháp để xúc tiến cây thân gỗ ra hoa kết quả. Bên cạnh những biện pháp thông thường như ghép cây, cắt cành tạo tán, bón phân, tăng cường chăm sóc quản lý, người ta còn dùng hóa chất để kích thích cây ra hoa kết quả. Thực tế đã cho thấy hàng chục năm lại gần đây nhiều nước trên thế giới đã nghiên cứu và đưa vào sử dụng chất điều hòa sinh trưởng thực vật để tác động vào quá trình hình thành hoa và đạt được một số kết quả trong việc nâng cao sản lượng hạt giống làm cây đạt độ trưởng thành sớm hơn và khắc phục hiện tượng năm được mùa, năm mất mùa.

3.1. Sử Dụng Chất Điều Hòa Sinh Trưởng Phytohormone

Các chất điều hòa sinh trưởng như auxin, gibberelline và cytokinin có tác dụng kích thích ra hoa và kết quả. Việc sử dụng các chất này cần tuân thủ đúng liều lượng và thời điểm để đạt hiệu quả tốt nhất. Hormone kích thích ra hoa cần được sử dụng một cách khoa học và có kiểm soát.

3.2. Ảnh Hưởng Của Gibberelline GA Đến Ra Hoa

Gibberelline acid (GA) có tác dụng kích thích ra hoa rõ rệt. Ảnh hưởng đặc trưng của GA đến sự ra hoa là kích thích sự sinh trưởng và phát triển của trụ nằm dưới hoa (ngồng hoa). Khi xử lý GA cho cây ngày dài có thể làm cho chúng ra hoa trong điều kiện ngày ngắn vì trong điều kiện ngày dài thì sự tổng hợp của GA rất khó khăn. GA3 cho thông nhựa là một trong những chất được sử dụng phổ biến.

3.3. Cắt Tỉa Cành Tạo Tán

Việc cắt tỉa cành tạo tán giúp tăng diện tích quang hợp cho cây mẹ, tăng số lượng cành ra hoa kết quả dẫn đến sản lượng hoa quả nhiều hơn và loại bỏ các cành nhánh bị sâu bệnh hại, đặc biệt là duy trì được chiều cao thuận lợi nhất cho các việc thu hái hạt giống cũng như các thao tác về các công tác nghiên cứu khác trên tầng tán cây mẹ. Kỹ thuật nhân giống thông nhựa cũng liên quan đến việc cắt tỉa cành.

IV. Bí Quyết Bảo Quản Hạt Thông Nhựa Giữ Nảy Mầm Cao

Nghiên cứu bảo quản hạt phấn là hết sức cần thiết và có ý nghĩa không những nó phục vụ cho lai giống trong loài hay khác loài đúng thời điểm với các tổ hợp đã có kế hoạch lai giống từ trước mà nó còn phục vụ trong công tác thụ phấn bổ sung trong vườn giống và rừng giống, phương pháp này gọi là ‘Thụ phấn bổ sung trên diện rộng’ (Supplemental Mass Pollination). Để thực hiện các phép lai trong loài hay khác loài cũng như phương pháp thụ phấn bổ sung đạt kết quả tốt thì hạt phấn cần phải có khả năng nảy mầm cao, chất lượng hạt phấn tốt.

4.1. Các Phương Pháp Bảo Quản Hạt Phấn Thông

Có 3 phương pháp bảo quản hạt phấn thông là: Bảo quản hạt phấn trong tủ hút ẩm, bảo quản hạt phấn trong môi trường chân không và bảo quản hạt phấn trong tủ lạnh khô. Lựa chọn phương pháp bảo quản hạt phấn phụ thuộc vào khoảng thời gian bảo quản yêu cầu dài hay ngắn. Phương pháp bảo quản lạnh hạt thông là một trong những phương pháp hiệu quả.

4.2. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Bảo Quản Đến Chất Lượng Hạt

Điều kiện bảo quản như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng ảnh hưởng lớn đến chất lượng hạt giống. Bảo quản hạt giống trong điều kiện thích hợp giúp duy trì sức sống và khả năng nảy mầm của hạt. Độ ẩm ảnh hưởng ra hoa thông cũng là một yếu tố cần xem xét khi bảo quản hạt.

4.3. Đánh Giá Chất Lượng Hạt Giống Sau Bảo Quản

Sau khi bảo quản, cần đánh giá chất lượng hạt giống bằng các phương pháp như kiểm tra tỷ lệ nảy mầm, sức sống của hạt và khả năng sinh trưởng của cây con. Điều này giúp đảm bảo rằng hạt giống được sử dụng có chất lượng tốt và cho năng suất cao. Tỷ lệ nảy mầm hạt thông là một chỉ số quan trọng để đánh giá chất lượng hạt.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Sản Xuất Thông Nhựa

Các kết quả nghiên cứu về kích thích ra hoa và bảo quản hạt giống có thể được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất thông nhựa để nâng cao năng suất và chất lượng. Việc áp dụng các biện pháp kích thích ra hoa giúp tăng sản lượng hạt giống, đáp ứng nhu cầu trồng rừng. Các phương pháp bảo quản hạt giống tiên tiến giúp kéo dài thời gian bảo quản và đảm bảo nguồn cung cấp giống ổn định. Cải thiện năng suất thông nhựa là mục tiêu cuối cùng của các nghiên cứu này.

5.1. Xây Dựng Vườn Giống và Rừng Giống Chất Lượng Cao

Ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào việc xây dựng vườn giống và rừng giống chất lượng cao, đảm bảo nguồn cung cấp hạt giống tốt cho sản xuất. Tiêu chuẩn hạt giống thông cần được tuân thủ để đảm bảo chất lượng.

5.2. Phát Triển Kỹ Thuật Nhân Giống Thông Nhựa

Phát triển các kỹ thuật nhân giống thông nhựa tiên tiến, bao gồm nhân giống bằng hạt và nhân giống vô tính, để đáp ứng nhu cầu trồng rừng ngày càng tăng. Kỹ thuật nhân giống thông nhựa cần được cải tiến liên tục.

5.3. Nâng Cao Năng Suất và Chất Lượng Rừng Trồng

Nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng thông nhựa thông qua việc sử dụng giống tốt và áp dụng các biện pháp lâm sinh phù hợp. Vùng trồng thông nhựa hiệu quả cần được xác định để tối ưu hóa sản xuất.

VI. Triển Vọng Nghiên Cứu và Phát Triển Thông Nhựa Tương Lai

Nghiên cứu về kích thích ra hoa và bảo quản hạt giống thông nhựa cần được tiếp tục đẩy mạnh để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành lâm nghiệp. Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp kích thích ra hoa hiệu quả hơn, các phương pháp bảo quản hạt giống tiên tiến hơn và các giống thông nhựa có năng suất và chất lượng cao hơn. Nghiên cứu bảo tồn hạt giống lâm nghiệp cần được quan tâm để bảo vệ nguồn gen quý giá.

6.1. Nghiên Cứu Về Di Truyền và Chọn Giống

Tập trung vào nghiên cứu về di truyền và chọn giống thông nhựa để tạo ra các giống có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng thích nghi cao với các điều kiện môi trường khác nhau. Đặc điểm sinh học thông nhựa cần được nghiên cứu kỹ lưỡng.

6.2. Phát Triển Công Nghệ Bảo Quản Hạt Giống Tiên Tiến

Phát triển các công nghệ bảo quản hạt giống tiên tiến, bao gồm bảo quản lạnh sâu, bảo quản trong môi trường chân không và bảo quản bằng các chất bảo quản sinh học. Phương pháp bảo quản khô hạt thông cần được nghiên cứu để giảm chi phí.

6.3. Ứng Dụng Công Nghệ Sinh Học Trong Cải Thiện Giống

Ứng dụng công nghệ sinh học trong cải thiện giống thông nhựa, bao gồm công nghệ gen, công nghệ tế bào và công nghệ marker phân tử, để tạo ra các giống có đặc tính ưu việt. Kỹ thuật nhân giống thông nhựa bằng công nghệ sinh học cần được phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ----------------------------------- NguyÔn TuÊn H­ng Nghiªn cøu kÝch thÝch ra hoa, t¹o t¸n vµ b¶o qu¶n h¹t phÊn Th«ng nhùa (Pinus merkusii Jungh et Devriese) ë v­ên gièng Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc TS. Hµ Huy ThÞnh hµ t©y, n¨m 2007 c 1 Më ®Çu Gièng cã vai trß rÊt quan träng trong trång rõng s¶n xuÊt, sử dụng giống ®­îc c¶i thiÖn kÕt hîp víi c¸c biÖn ph¸p l©m sinh thÝch hîp sÏ gãp phÇn lµm t¨ng s¶n l­îng còng nh­ chÊt l­îng rõng trång mét c¸ch ®¸ng kÓ. C«ng t¸c c¶i thiÖn gièng c©y rõng ®· tõng b­íc ®¹t nh÷ng b­íc tiÕn râ rÖt trong nh÷ng n¨m qua vµ ®· gãp phÇn n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ c¸c s¶n phÈm mong muèn kh¸c cña rõng trång. ChÝnh v× vËy, trong quan ®iÓm vµ ®Þnh h­íng ph¸t triÓn gièng c©y l©m nghiÖp, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ®· kh¼ng ®Þnh “gièng ph¶i ®­îc coi lµ biÖn ph¸p quan träng nhÊt lµm t¨ng n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ cña rõng trång, ph¸t triÓn gièng c©y l©m nghiÖp ph¶i phï hîp víi chiÕn l­îc ph¸t triÓn l©m nghiÖp quèc gia 2006 - 2020”.

§Ó cã thÓ ®­a nhanh c¸c gièng ®­îc c¶i thiÖn vµo s¶n xuÊt, c¸c nghiªn cøu vÒ nh©n gièng còng cÇn ph¶i ®­îc quan t©m ®óng møc. Bªn c¹nh viÖc sö dông c«ng nghÖ m« - hom ®Ó nh©n nhanh hµng lo¹t c¸c gièng míi lµ c¸c dßng v« tÝnh hoÆc c¸c c©y ®Çu dßng, viÖc nh©n gièng tõ h¹t vÉn lµ ph­¬ng thøc truyÒn thèng vµ chñ yÕu ë n­íc ta hiÖn nay, ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c loµi Th«ng vµ mét sè loµi c©y b¶n ®Þa vµ c©y l©m s¶n ngoµi gç. Trong s¶n xuÊt l©m nghiÖp, rõng gièng vµ v­ên gièng cã vai trß hÕt søc quan träng. Ngoµi chøc n¨ng lµ cung cÊp h¹t gièng ®­îc c¶i thiÖn cho trång rõng, c¸c rõng gièng vµ v­ên gièng, ®Æc biÖt lµ c¸c v­ên gièng tõ h¹t còng lµ tËp ®oµn gièng c©y c«ng t¸c cho c¸c b­íc c¶i thiÖn gièng tiÕp theo.

KÕt qu¶ nghiªn cøu cña Shelbourne (1991)[56] vÒ t¨ng thu di truyÒn tõ c¸c v­ên gièng c©y cña mét sè loµi B¹ch ®µn cã thÓ ®¹t møc tõ 15% ®Õn 20%. Barnes (1987)[25] còng cho r»ng x©y dùng c¸c v­ên gièng c©y h¹t cho c¸c loµi B¹ch ®µn lµ biÖn ph¸p ®¬n gi¶n vµ h÷u hiÖu nh»m n©ng cao n¨ng suÊt rõng trång víi gi¸ thµnh h¹ vµ ®¹t ®­îc t¨ng thu di truyÒn tháa ®¸ng. ViÖc x©y dùng c¸c v­ên gièng c©y h¹t nh»m cung cÊp h¹t gièng trong c¸c ch­¬ng tr×nh c 2 c¶i thiÖn gièng ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh c«ng rÊt ®¸ng kÓ nh­ ch­¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng b¹ch ®µn E. grandis t¹i Nam Florida (Hoa Kú) vµ Nam Phi (Meskimen, 1983)[49].

Trong ch­¬ng tr×nh trång míi 5 triÖu ha rõng ë n­íc ta hiÖn nay, cã ®Õn 3 triÖu ha lµ rõng trång s¶n xuÊt bao gåm 1 triÖu ha c©y c«ng nghiÖp dµi ngµy vµ 2 triÖu ha lµ c©y l©m nghiÖp, nªn nhu cÇu vÒ gièng, ®Æc biÖt lµ gièng cã n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng cao lµ rÊt lín. Song do c©y rõng cã ®êi sèng dµi ngµy, l©u ra hoa kÕt qu¶. MÆt kh¸c, kh¶ n¨ng ra hoa cña c¸c loµi vµ thËm chÝ ngay trong cïng mét loµi, mét xuÊt xø còng rÊt kh¸c nhau vµ lµ mét ®Æc ®iÓm cã tÝnh chu kú. V× vËy, nghiªn cøu nh»m kÝch thÝch cho c©y rõng ra hoa kÕt h¹t sím vµ ®ång ®Òu, nh»m n©ng cao s¶n l­îng gièng trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch lµ hÕt søc cÇn thiÕt.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn, t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi “Nghiªn cøu kÝch thÝch ra hoa, t¹o t¸n vµ b¶o qu¶n h¹t phÊn Th«ng nhùa (Pinus merkusii Jungh et De Vriese)” ®· ®­îc lùa chän vµ lµ mét phÇn trong c¸c néi dung nghiªn cøu cña Dù ¸n SIDA-SAREC vÒ c¶i thiÖn gièng c©y rõng do Trung t©m nghiªn cøu gièng c©y rõng vµ ViÖn l©m nghiÖp Skog Fork phèi hîp vµ tiÕn hµnh ®èi víi c¸c loµi Th«ng nhùa (Pinus merkusii), Th«ng caribª (Pinus caribaea), Th«ng ba l¸ (Pinus kesyia) vµ Th«ng ®u«i ngùa (Pinus massoniana) ë ViÖt Nam, giai ®o¹n tõ n¨m 1999 ®Õn n¨m 2007. Víi t­ c¸ch lµ mét céng t¸c viªn, t¸c gi¶ cña luËn ¸n lµ ng­êi trùc tiÕp triÓn khai c¸c néi dung nghiªn cøu ®èi víi ®èi t­îng lµ c¸c dßng c©y Th«ng nhùa (Pinus merkusii Jungh et De Vriese) ghÐp trong v­ên gièng v« tÝnh t¹i CÈm Quú, Ba V×, Hµ T©y. c 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Quan ®iÓm chung vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.

Sinh häc ra hoa vµ c¸c nh©n tè t¸c ®éng Nghiªn cøu t×m hiÓu sinh häc ra hoa cña c¸c loµi c©y trång rõng cã vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p xóc tiÕn ra hoa cã c¨n cø khoa häc, nh»m môc ®Ých mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. Kh¸c víi c©y n«ng nghiÖp, c©y l©m nghiÖp cã thêi gian tõ khi trång ®Õn khi ra hoa rÊt dµi, vµ ®Æc ®iÓm chung cña c©y rõng lµ võa sinh tr­ëng võa ph¸t triÓn. Theo Visser (1976)[65] ra hoa lµ mét qu¸ tr×nh hÕt søc phøc t¹p, mÆc dï cã mét vµi gen chÝnh ®iÒu khiÓn qu¸ tr×nh nµy, song vÒ c¬ b¶n ra hoa ë c©y rõng lµ mét tÝnh tr¹ng ®a gen vµ cã kh¶ n¨ng di truyÒn. Do vËy, ta cã thÓ chän läc theo tÝnh tr¹ng nµy.

Tuy nhiªn, cho ®Õn nay cã rÊt Ýt c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ c¸c gen ®iÒu khiÓn qu¸ tr×nh ra hoa. Mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ kh¶ n¨ng di truyÒn vµ kh¶ n¨ng ra hoa ®èi víi mét sè loµi Th«ng cho thÊy hÖ sè di truyÒn theo nghÜa réng cña tÝnh tr¹ng ra hoa sím ë loµi Th«ng Pinus taeda chØ ë møc H2=0,13, trong khi hÖ sè di truyÒn vÒ kh¶ n¨ng ra hoa b×nh th­êng cña loµi Th«ng nµy lµ H2=0,64 (Schmidtling, 1981)[55]. §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng di truyÒn vÒ ra hoa th«ng qua s¶n l­îng nãn t¹i c¸c v­ên gièng Th«ng Pinus taeda ë c¸c cÊp tuæi kh¸c nhau cña Byram, Lowe (1986)[28] ®· thÊy hÖ sè di truyÒn theo nghÜa nghia réng vÒ s¶n l­îng nãn trong c¸c v­ên gièng ë giai ®o¹n tuæi non chØ ë møc H2=0,35 vµ ®¹t gi¸ trÞ H2=0,56 ë giai ®o¹n thµnh thôc. Song víi c¸c loµi B¹ch ®µn th× ng­îc l¹i, kh¶ n¨ng di truyÒn theo nghÜa hÑp kho¶n tõ h2= 0,31 ®Õn 0,59 (Wiltshire, Reid, 1998)[68].

Sù h×nh thµnh hoa ë thùc vËt th©n gç g¾n liÒn víi c¸c biÕn ®æi vÒ sinh lý vµ trao ®æi chÊt ®Æc tr­ng trong néi bé ®Ønh sinh tr­ëng vµ theo c 4 Schwemmeller, (1969, trÝch tõ gi¸o tr×nh trång rõng) sù h×nh thµnh hoa tr¶i qua 3 giai ®o¹n nh­ sau. - Giai ®o¹n 1: sù ph©n hãa tÕ bµo sinh d­ìng thµnh tÕ bµo sinh s¶n ë ®Ønh sinh tr­ëng. - Giai ®o¹n 2: c¸c tÕ bµo ë ®Ønh sinh tr­ëng tiÕp tôc ph©n hãa. - Giai ®o¹n 3: sù ph¸t triÓn cña tÕ bµo tÝnh ®Õn mét hoa hoµn chØnh.

Còng cÇn ph¶i nãi thªm r»ng, kh¶ n¨ng di truyÒn qu¸ tr×nh ra hoa còng chÞu t¸c ®éng cña rÊt nhiÒu nh©n tè kh¸c ®Æc biÖt lµ: - Dinh d­ìng kho¸ng, n­íc, ¸nh s¸ng vµ nhiÖt ®é v. Trong ®ã ¸nh s¸ng cã t¸c dông lµ cho c¸c tÕ bµo sinh d­ìng ph©n hãa thµnh tÕ bµo sinh s¶n vµ sù ph©n hãa giíi tÝnh ®Õn ph¸t triÓn sinh s¶n vµ chuyÓn tÝnh biÖt tõ c¸i sang ®ùc vµ ng­îc l¹i Schwemmeller, (1969, trÝch tõ gi¸o tr×nh trång rõng) - C¸c chÊt ®iÒu chØnh sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn cña thùc vËt nh­ (auxin, gibberelline, cytokinin. - T¸c ®éng vÒ vËt lý nh­ c¾t cµnh tØa ngän, ken c©y, bãc vá vµ xÐn rÔ hay chiÕt vµ ghÐp c©y ®Òu cã ¶nh h­ëng tíi qu¸ tr×nh ra hoa. Sù h×nh thµnh hoa ë thùc vËt c©y th©n gç kh«ng chØ lµ qu¸ tr×nh ®iÒu khiÓn mét phÝa cña hoãc m«n mµ cßn cïng víi sù h×nh thµnh cña mét sù phï hîp míi cña ®iÒu khiÓn trao ®æi chÊt.

Vµo thêi ®iÓm h×nh thµnh hoa cã thÓ lµm rèi lo¹n hoÆc lµm mÊt c©n b»ng trao ®æi chÊt trong thêi gian g¾n c¸ch sö dông c¸c chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr­ëng víi nån ®é phï hîp sÏ thu ®­îc kÕt qu¶ nh­ mong muèn (Ng« Quang §ª, NguyÔn Xu©n Qu¸t vµ NguyÔn H÷u VÜnh, 2001)[5]. ¶nh h­ëng cña c¸c chÊt hoãc m«n ®Õn sù ra hoa Cã rÊt nhiÒu biÖn ph¸p ®Ó xóc tiÕn c©y th©n gç ra hoa kÕt qu¶. Bªn c¹nh nh÷ng biÖn ph¸p th«ng th­êng nh­ ghÐp c©y, c¾t cµnh t¹o t¸n, bãn ph©n, t¨ng c­êng ch¨m sãc qu¶n lý, v.v, ng­êi ta cßn dïng ho¸ chÊt ®Ó kÝch thÝch c©y ra hoa kÕt qu¶. Thùc tÕ ®· cho thÊy hµng chôc n¨m l¹i gÇn ®©y nhiÒu n­íc trªn c 5 thÕ giíi ®· nghiªn cøu vµ ®­a vµo sö dông chÊt ®iÒu hßa sinh tr­ëng thùc vËt ®Ó t¸c ®éng vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh hoa vµ ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ trong viÖc n©ng cao s¶n l­îng h¹t gièng lµm c©y ®¹t ®é tr­ëng thµnh sím h¬n vµ kh¾c phôc hiÖn t­îng n¨m ®­îc mïa, n¨m mÊt mïa.

Sö dông ho¸ chÊt víi nång ®é nµo sÏ cã t¸c dông tèt cho sù h×nh thµnh hoa lµ mét yÕu tè cã tÇm quan träng ®Æc biÖt. Ng­êi ta thÊy r»ng nh÷ng ho¹t tÝnh enzim x¸c ®Þnh di truyÒn kh¸c nhau gi÷a dßng dÔ ra hoa vµ dßng khã ra hoa còng nh­ ¶nh h­ëng kh¸c nhau cña enzim phenyl-ananyl amononium lyasa lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh ph¹m vi nång ®é c¸c chÊt ®iÒu tiÕt sinh tr­ëng cho viÖc h×nh thµnh hoa (Chalupka, 1984)[30]. Khi ®· x¸c ®Þnh ®­îc nång ®é råi th× viÖc t×m ra ®­îc thêi gian kÝch thÝch phï hîp nhÊt lµ mét viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt, kh«ng ph¶i lóc nµo còng cã thÓ ¸p dông b¬m chÊt kÝch thÝch vµo c©y mÑ, mµ thêi vô thÝch hîp nhÊt phô thuéc tuú theo tõng loµi c©y cô thÓ vµ m«i tr­êng sèng xung quanh. Víi loµi Th«ng Pinus sylvestris khi b¬m chÊt kÝch thÝch GA4/7 vµo thêi gian c©y mÑ ®ang ph¸t triÓn cµnh ngän non th× sÏ lµm cho nãn ®ùc t¨ng, trong khi còng b¬m chÊt kÝch thÝch GA4/7 vµo thêi gian muén h¬n l¹i lµm t¨ng sè l­îng cña nãn c¸i (Chalupka, 1984)[30].

Nhãm c¸c lo¹i chÊt ®iÒu hßa sinh tr­ëng th­êng ®­îc dïng ®Ó kÝch thÝch ra hoa bao gåm c¸c lo¹i Auxin, Xytokinin vµ Gibberelline: - Nhãm auxin bao gåm IAA (Axit β-indol axetic), NAA (Axit α-naphtyl axetic), 2,4D (2,4 dichlorophenoxy axetic axit)., ®©y lµ lo¹i Phytohormon cã mÆt ë tÊt c¶ c¸c thùc vËt bËc cao. Auxin gi÷ vai trß quan träng cho sù ph¸t triÓn cña hoa c¸i nhiÒu h¬n lµ hoa ®ùc vµ hoa c¸i hµm l­îng auxin nhiÒu h¬n Schwemmeller, (1969)(trÝch tõ gi¸o tr×nh trång rõng). - Gibberelline tån t¹i tù nhiªn trong thùc vËt vµ ®­îc ph¸t hiÖn vµo n¨m 1972 gibberelline tõ dÞch läc cña nÊm Gibberella fujikuroi vµ ®· x¸c ®Þnh ®­îc c«ng thøc hãa häc cña chóng lµ C19H22O6 (Latzte Anderung, 2003)[45].