Khả năng tăng trưởng của vi sinh vật trên bề mặt cellulose vi khuẩn BC

Nghiên cứu khả năng tăng trưởng của vi sinh vật trên bề mặt cellulose vi khuẩn BC, góp phần phát triển ứng dụng trong công nghệ sinh học.

• Tác giả: Lê Thanh Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Thành Hổ
• Trường học: Trường Đại Học Kỹ Thuật Công Nghệ Tp.HCM
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Tăng Trưởng Vi Sinh Vật Trên Cellulose Vi Khuẩn BC
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM VỀ CHẤT THẢI RẮN VÀ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA CHẤT THẢI RẮN
• 2.1. Khái niệm cơ bản về chất thải rắn
• 2.2. Nguồn gốc chất thải rắn
• 2.3. Phân loại chất thải rắn
• 2.3.1. Phân loại theo công nghệ xử lý – quản lý
• 2.3.2. Phân loại theo vị trí hình thành
• 2.3.3. Phân loại theo bản chất nguồn tạo thành
• 2.3.4. Phân loại theo mức độ nguy hại
• 2.4. Thành phần chất thải rắn
• 2.5. Tính chất của chất thải rắn
• 2.5.1. Tính chất lý học của chất thải rắn
• 2.5.2. Tính chất hóa học của chất thải rắn
• 2.5.3. Tính chất sinh học
• 2.6. Tốc độ phát sinh chất thải rắn
• 2.7. Ô nhiễm môi trường do chất thải rắn
• 2.7.1. Môi trường nước
• 2.7.2. Môi trường không khí
• 2.7.3. Môi trường đất
• 2.7.4. Sức khỏe con người
• 2.8. Hiện trạng quản lý chất thải rắn ở Việt Nam và trên thế giới
• 2.8.1. Hiện trạng quản lý chất thải rắn ở các nước
• 2.8.1.1. Quản lý rác ở Nuremberg – Đức
• 2.8.1.2. Quản lý rác ở Madrid – Tây Ban Nha
• 2.8.2. Quản lý chất thải rắn ở Việt Nam
• 2.8.2.1. Quản lý chất thải rắn ở Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.8.2.2. Thành phần chất thải rắn đô thị ở Việt Nam và các nước
• 2.8.2.3. Hiện trạng tổ chức quản lý
• 2.8.2.4. Công tác thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Hồ Chí Minh
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA QUẬN 7
• 3.1. Đặc điểm về tự nhiên - Vị trí địa lý
• 3.2. Hệ thống giao thông
• 3.3. Về kinh tế
• 3.4. Giáo dục – đào tạo
• 3.5. Văn hóa – thể thao
• 4. CHƯƠNG 4: HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7
• 4.1. Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt của quận 7
• 4.2. Hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt của quận 7
• 4.3. Hệ thống quản lý nhà nước (Công ty Dịch vụ Công ích quận 7)
• 4.4. Nhiệm vụ hoạt động của Công ty Dịch vụ Công ích quận 7
• 4.5. Thời gian và lộ trình thu gom
• 4.6. Phương tiện thu gom
• 4.7. Điểm hẹn thu gom chất thải rắn sinh hoạt
• 4.8. Lực lượng rác dân lập
• 4.9. Đánh giá hệ thống quản lý thu gom rác trên địa bàn quận 7
• 5. CHƯƠNG 5: DỰ BÁO DÂN SỐ VÀ LƯỢNG RÁC PHÁT SINH ĐẾN NĂM 2030
• 5.1. Dự báo dân số đến năm 2030
• 5.2. Dự đoán khối lượng phát sinh từ các hộ gia đình đến năm 2030
• 6. CHƯƠNG 6: THIẾT KẾ HỆ THỐNG THU GOM CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI NGUỒN
• 6.1. Xác định số thùng chứa rác của hộ gia đình
• 6.2. Hình thức thu gom
• 6.3. Tính toán thiết kế hệ thống thu gom, trung chuyển, vận chuyển
• 6.4. Trạm trung chuyển
• 6.5. Vạch tuyến thu gom
• 7. CHƯƠNG 7: TRẠM XỬ LÝ, TÁI CHẾ TẬP TRUNG
• 7.1. Các hạng mục công trình trong khu xử lý chất thải rắn
• 7.2. Các công trình phụ trợ của khu xử lý chất thải rắn
• 7.3. Trạm Cân Và Nhà Bảo Vệ
• 7.4. Trạm rửa xe
• 7.5. Sàng phân loại
• 7.6. Khu tái chế chất thải
• 7.7. Tái Chế Thủy Tinh
• 7.8. Thiết kế nhà máy làm phân Compost
• 7.8.1. Giai đoạn chuẩn bị nguyên liệu
• 7.8.2. Giai đoạn lên men
• 7.8.3. Giai đoạn ủ chín và ổn định mùn Compost
• 7.8.4. Giai đoạn tinh chế và đóng bao thành phẩm phân Compost
• LỜI CẢM ƠN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về vi sinh vật và cellulose vi khuẩn BC

Nghiên cứu khả năng tăng trưởng vi sinh vật trên cellulose vi khuẩn BC (Bacterial Cellulose) là một lĩnh vực quan trọng trong công nghệ sinh học. Vi sinh vật đóng vai trò chủ yếu trong quá trình phân hủy và chuyển hóa cellulose, mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp thực phẩm, dược phẩm và môi trường. Cellulose vi khuẩn BC có tính chất vật lý và hóa học đặc biệt, giúp tăng trưởng vi sinh vật hiệu quả hơn so với cellulose thông thường. Theo nghiên cứu, tính chất cellulose như độ bền, khả năng giữ nước và khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng là những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của vi sinh vật. Việc hiểu rõ các yếu tố này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn mở ra hướng đi mới cho các ứng dụng sinh học trong tương lai.

1.1. Tính chất của cellulose vi khuẩn BC

Cellulose vi khuẩn BC được sản xuất bởi các loại vi khuẩn như Acetobacter xylinum. Loại cellulose này có cấu trúc tinh thể và độ tinh khiết cao, giúp tạo ra môi trường lý tưởng cho vi sinh vật sinh trưởng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tác động của cellulose đối với sinh trưởng vi sinh vật là rất lớn, vì nó không chỉ cung cấp nguồn carbon mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các loại vi sinh vật như vi khuẩn, nấm men và nấm mốc. Việc sử dụng cellulose vi khuẩn trong nuôi cấy vi sinh vật có thể cải thiện hiệu suất sản xuất sinh học và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Theo một nghiên cứu gần đây, khả năng sinh trưởng của các loại vi sinh vật trên cellulose vi khuẩn cao hơn từ 20-30% so với cellulose thông thường.

II. Phương pháp nghiên cứu khả năng tăng trưởng vi sinh vật

Để đánh giá khả năng tăng trưởng của vi sinh vật trên cellulose vi khuẩn BC, nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phương pháp nuôi cấy trong điều kiện kiểm soát và phương pháp phân tích hóa lý. Phương pháp nuôi cấy cho phép theo dõi sự phát triển của vi sinh vật qua các chỉ số như mật độ tế bào, tốc độ sinh trưởng và khả năng tiêu thụ cellulose. Ngoài ra, việc phân tích các yếu tố môi trường như pH, nhiệt độ và nồng độ chất dinh dưỡng cũng rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy rằng, môi trường nuôi cấy tối ưu có thể làm tăng khả năng sinh trưởng của vi sinh vật lên đến 50%. Điều này chứng tỏ rằng, việc điều chỉnh các yếu tố môi trường là cần thiết để đạt được hiệu quả tối ưu trong sản xuất vi sinh vật từ cellulose vi khuẩn.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của vi sinh vật trên cellulose vi khuẩn BC. Đầu tiên là tính chất cellulose, bao gồm độ tinh khiết, cấu trúc và khả năng hòa tan trong nước. Thứ hai là các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ pH và nồng độ oxy. Việc tối ưu hóa các yếu tố này có thể dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong tăng trưởng vi sinh vật. Một nghiên cứu cho thấy, việc duy trì nhiệt độ ở mức 30-35 độ C và pH từ 6-7 có thể tối đa hóa khả năng sinh trưởng của vi sinh vật. Hơn nữa, việc bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết như nitơ và photpho cũng có tác động tích cực đến quá trình này.

III. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu khả năng tăng trưởng vi sinh vật trên cellulose vi khuẩn BC không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn. Các sản phẩm từ vi sinh vật có thể được sử dụng trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm, và công nghệ sinh học. Việc sử dụng cellulose vi khuẩn như một môi trường nuôi cấy giúp tạo ra các sản phẩm sinh học có giá trị cao, đồng thời giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, việc nghiên cứu này cũng mở ra cơ hội cho việc phát triển các quy trình sản xuất bền vững, sử dụng nguyên liệu tái tạo và giảm thiểu chất thải. Theo một báo cáo, việc ứng dụng cellulose vi khuẩn trong công nghiệp có thể giảm chi phí sản xuất lên tới 30% và tăng hiệu suất lên đến 50%.

3.1. Tác động đến môi trường

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc sử dụng cellulose vi khuẩn trong nuôi cấy vi sinh vật có thể giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bằng cách chuyển hóa cellulose thành các sản phẩm có giá trị, quá trình này không chỉ tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có mà còn giảm thiểu lượng chất thải. Hơn nữa, việc phát triển các quy trình sản xuất từ vi sinh vật có thể góp phần vào việc giảm phát thải khí nhà kính, giúp bảo vệ môi trường. Một nghiên cứu gần đây cho thấy, việc sử dụng vi sinh vật cellulose có thể giảm thiểu 20% lượng khí CO2 phát thải từ các quy trình sản xuất truyền thống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Từ năm 2005, Quận 7 (Thành phố Hồ Chí Minh) được định hướng quy hoạch phát triển thành khu dân cư thương mại hiện đại với hàng loạt công trình hạ tầng và đô thị quy mô lớn như Cầu Phú Mỹ, Khu đô thị Nam Sài Gòn cùng nhiều tổ hợp cao ốc, trung tâm thương mại. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng kết hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự cải thiện mức sống của người dân đã dẫn đến nhu cầu tiêu dùng gia tăng mạnh mẽ, kéo theo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) phát sinh ngày một lớn. Thực trạng này tạo ra áp lực nặng nề lên hạ tầng kỹ thuật, năng lực thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên toàn địa bàn.

Sự tích tụ và xử lý không triệt để chất thải rắn sinh hoạt tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm toàn diện đến các thành phần môi trường: làm ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm do nước rỉ rác có nồng độ chất hữu cơ cao, gây ô nhiễm không khí và phát tán mùi hôi thối, suy thoái môi trường đất cũng như làm lây lan các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho cộng đồng. Mặc dù chính quyền địa phương đã đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, phương tiện và nhân lực, công tác quản lý chất thải rắn tại Quận 7 tại thời điểm nghiên cứu vẫn chưa đáp ứng kịp tốc độ phát sinh thực tế. Xuất phát từ bối cảnh đó, đề tài "Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Quận 7" được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng thực tiễn cho địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm:

1. Nghiên cứu hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Quận 7.
2. Đánh giá tác động môi trường do chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ quá trình sinh hoạt của nhân dân tại Quận 7.
3. Xây dựng các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường và tăng cường tiết kiệm nguyên liệu thông qua việc phân loại và tái chế.

Để đạt được các mục tiêu trên, đề tài triển khai 8 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tìm hiểu tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Quận 7.
2. Khảo sát, đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Quận 7.
3. Dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn đến năm 2030.
4. Đề xuất phương án phân loại chất thải rắn tại nguồn.
5. Đề xuất các phương án thu gom, vận chuyển, trung chuyển, xử lý và chôn lấp hợp vệ sinh.
6. Tính toán thiết kế kỹ thuật hệ thống thu gom, trung chuyển, vận chuyển.
7. Đề xuất biện pháp kỹ thuật tái chế và xử lý chất thải (nhà máy sản xuất phân compost, dây chuyền tái chế).
8. Viết báo cáo tổng kết đồ án tốt nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chất thải rắn phát sinh từ sinh hoạt của các hộ gia đình.
• Phạm vi không gian: 10 phường trực thuộc Quận 7, bao gồm: Tân Quy, Tân Phong, Tân Hưng, Tân Kiểng, Tân Phú, Tân Thuận Tây, Tân Thuận Đông, Bình Thuận, Phú Mỹ và Phú Thuận.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 19/04/2010 đến ngày 12/07/2010.
• Địa điểm thực hiện: Khoa Môi trường và Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ TP.HCM (HUTECH).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Đồ án tiếp cận vấn đề dựa trên các lý thuyết chuyên ngành về kỹ thuật và quản lý môi trường đô thị:

• Khái niệm chất thải rắn (CTR) và CTR đô thị: Chất thải rắn là toàn bộ các vật chất bị loại bỏ từ hoạt động kinh tế - xã hội của con người (sản xuất, sinh hoạt, dịch vụ). Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là bộ phận phát sinh chủ yếu từ các hoạt động sinh hoạt thường ngày của hộ gia đình.
• Phân loại chất thải rắn: Được phân chia theo các tiêu chí khoa học:
  • Phân loại theo công nghệ xử lý - quản lý: Chất cháy được (giấy, vải, rác thực phẩm, gỗ, chất dẻo, da, cao su) và chất không cháy được (kim loại sắt, kim loại màu, thủy tinh, đá sành sứ) cùng các tạp chất hỗn hợp kích thước $> 5\text{ mm}$ và $< 5\text{ mm}$.
  • Phân loại theo nguồn gốc và bản chất: Chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng và chất thải nông nghiệp.
  • Phân loại theo mức độ nguy hại: Chất thải nguy hại, chất thải y tế nguy hại và chất thải không nguy hại.
• Tính chất lý học: Tập trung vào các chỉ tiêu khối lượng riêng ($kg/m^3$, $lb/yd^3$), độ xốp, kích thước hạt và độ ẩm theo phương pháp trọng lượng ướt xác định qua công thức: $$M = \left(\frac{w - d}{w}\right) \times 100$$ (Trong đó $w$ là khối lượng mẫu ướt ban đầu, $d$ là khối lượng mẫu sau khi sấy khô ở $105^\circ\text{C}$).
• Tính chất hóa học: Xác định hàm lượng chất hữu cơ, chất tro (nung ở $950^\circ\text{C}$), carbon cố định (chiếm 5–12%, trung bình 7%), nhiệt trị theo công thức Dulong, thành phần các nguyên tố hóa học cơ bản (C, H, O, N, S) và tỷ lệ $C/N$ phục vụ xử lý sinh học. Các quá trình chuyển hóa hóa nhiệt gồm: quá trình đốt cháy oxy hóa dư khí cấp, quá trình nhiệt phân thu nhiệt tạo khí tổng hợp, than và dầu hắc ín sinh học theo phương trình nhiệt phân cellulose: $$3(\text{C}6\text{H}{10}\text{O}_5) \rightarrow 8\text{H}_2\text{O} + \text{C}_6\text{H}_8\text{O} + 2\text{CO} + 2\text{CO}_2 + \text{CH}_4 + \text{H}_2 + 7\text{C}$$ và quá trình khí hóa thiếu oxy.
• Tính chất sinh học: Đánh giá khả năng phân hủy sinh học của chất hữu cơ dựa trên chỉ số chất rắn bay hơi (VS) nung ở $550^\circ\text{C}$ và hàm lượng Lignin ($LC$) theo mô hình thực nghiệm của Tchobanoglous (1993): $$BF = 0{,}83 - 0{,}028 \times LC$$ (Trong đó $BF$ là phần có khả năng phân hủy sinh học tính theo VS, $LC$ là hàm lượng lignin theo % khối lượng khô).
• Cơ sở pháp lý: Quyết định số 88/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân TP.HCM về quy định mức thu phí vệ sinh, thu gom và vận chuyển chất thải rắn; các tiêu chuẩn, quy chuẩn bảo vệ môi trường và tham khảo Chỉ thị số 369/89 của Liên minh Châu Âu (EU).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp luận: Áp dụng phương pháp luận tích hợp giữa hệ thống quản lý chất thải rắn tổng hợp (ISWM) và kỹ thuật công nghệ xử lý môi trường.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu thống kê hiện trạng từ Phòng Tài nguyên và Môi trường Quận 7, Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận 7, Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, Cục Thống kê TP.HCM, Viện Nghiên cứu Phát triển và các công trình nghiên cứu của Trung tâm Công nghệ Môi trường (CENTEMA 2002).
• Phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu: Phân loại, đối chiếu các chỉ số thành phần lý - hóa - sinh của rác thải từ các nguồn phát sinh khác nhau (hộ gia đình, chợ, trường học, nhà hàng, khách sạn).
• Phương pháp dự báo toán học: Sử dụng phương pháp bình phương cực tiểu và tích phân hàm số để dự báo quy mô dân số và ngoại suy tải lượng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2030.
• Phương pháp tính toán và thiết kế kỹ thuật: Tính toán định mức thùng chứa tại nguồn, số lượng nhân công, biểu đồ điều phối phương tiện, tính toán công suất trạm trung chuyển, nhu cầu đầu tư phương tiện xe ép rác chuyên dùng $14\text{ m}^3$ và dây chuyền xử lý ủ phân compost hiếu khí.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể của đồ án: trình bày tính cấp thiết của đề tài trước áp lực đô thị hóa mạnh mẽ tại Quận 7; xác định 3 mục tiêu nghiên cứu trọng tâm; hệ thống hóa 8 nội dung và nhiệm vụ kỹ thuật; xác định phạm vi nghiên cứu tại 10 phường trực thuộc; làm rõ phương pháp luận cùng tiến độ triển khai (19/04/2010 – 12/07/2010); khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu và ý nghĩa thực tiễn phục vụ công tác quy hoạch quản lý môi trường đô thị.

CHƯƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM VỀ CHẤT THẢI RẮN VÀ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA CHẤT THẢI RẮN

Chương này tổng kết cơ sở lý luận chuyên sâu về chất thải rắn đô thị:

• Trình bày nguồn gốc phát sinh từ các khu vực dân cư, thương mại, cơ quan, xây dựng và dịch vụ đô thị; phân loại chi tiết theo tính chất cháy, vị trí, nguồn gốc và mức độ nguy hại.
• Phân tích chi tiết các chỉ tiêu lý học (khối lượng riêng, độ ẩm), hóa học (thành phần nguyên tố C, H, O, N, S, nhiệt trị, cơ chế đốt/nhiệt phân/khí hóa) và sinh học (chuyển hóa hiếu khí/kỵ khí, chỉ số phân hủy sinh học theo hàm lượng lignin).
• Đánh giá tác động tiêu cực của chất thải rắn: phân tích ô nhiễm nước rỉ rác có nồng độ ô nhiễm cao ($\text{COD} \ge 3.000\text{ mg/L}$, $\text{BOD}_5 \ge 2.000\text{ mg/L}$, $\text{TOC} \ge 1.000\text{ mg/L}$, $\text{N-NH}_3$ từ $10\text{--}800\text{ mg/L}$, phức kim loại nặng $\text{Fe, Pb, Cu, Mn, Zn, Ni, Cd}$); ô nhiễm không khí do khí bãi rác ($\text{CH}_4$ chiếm 45–60%, $\text{CO}_2$ chiếm 40–60%, các khí mùi $\text{H}_2\text{S, NH}_3\text{, Mercaptan}$); ô nhiễm môi trường đất và suy giảm sức khỏe cộng đồng.
• Tổng kết kinh nghiệm quản lý chất thải rắn quốc tế:
  • Thành phố Nuremberg (Đức): Ban hành luật phân loại bắt buộc năm 1990, cấm đồ dùng bàn ăn bằng giấy, lập đội 12 cố vấn chuyên trách hướng dẫn người dân, thu phí theo thể tích (6 pfennings/lít, trung bình 300 DM/năm/hộ) và chính sách trợ cấp tài chính (100 DM cho ủ phân compost gia đình + 40 DM mua dụng cụ), giúp giảm khối lượng rác xử lý từ 149.000 tấn xuống rõ rệt.
  • Thủ đô Madrid (Tây Ban Nha): Xử lý 3.600 tấn rác/ngày cho 3,2 triệu dân; xây dựng tổ hợp tái chế 1.200 tấn/ngày kết hợp nhà máy đốt rác phát điện công suất 29 MW (tiêu thụ nội bộ 5 MW) với hệ thống xử lý khí thải 3 cấp tuân thủ Chỉ thị 369/89/EU.
• Tổng quan hiện trạng TP.HCM: Khối lượng phát sinh trung bình 6.000 tấn/ngày (tăng trưởng ~10%/năm); cơ cấu xử lý phụ thuộc vào 2 bãi chôn lấp chính là Phước Hiệp và Đa Phước (sau khi đóng cửa Đông Thạnh và Gò Cát); tỷ lệ phát sinh bình quân tại Việt Nam là $0{,}6\text{ kg/người/ngày}$.

Thành phần CTRSH	Hộ gia đình (%)	Trường học (%)	Nhà hàng, khách sạn (%)	Bãi chôn lấp tập trung (%)
Thực phẩm	61,0 – 96,6 (TB 79,17)	23,5 – 75,8 (TB 43,90)	79,5 – 100 (TB 89,75)	73,4 – 74,7
Giấy	1,0 – 19,7 (TB 5,18)	1,5 – 27,5 (TB 10,50)	0 – 2,8 (TB 1,40)	2,0 – 4,0
Túi nilon / Nhựa	0 – 36,6 (TB 6,84 nilon; 2,05 nhựa)	8,5 – 34,4 (nilon); 3,5 – 18,9 (nhựa)	0 – 5,3 (nilon); 0 – 6,0 (nhựa)	5,6 – 6,0 (nilon); 0 – 0,6 (nhựa)
Thủy tinh	0 – 25,0 (TB 1,94)	1,3 – 2,5 (TB 1,30)	0 – 1,0 (TB 0,50)	1,4 – 3,2
Kim loại / Lon hộp	0 – 10,2 (TB 1,05 lon; 0,36 KL màu)	0 – 4,0 (TB 1,30)	0 – 1,5 (TB 0,75)	0,1 – 0,8

(Nguồn tổng hợp số liệu: CENTEMA, 2002 trích trong đồ án)

• Phân tích cơ cấu nhân lực thu gom TP.HCM năm 2006: Toàn thành phố có 2.780 lao động công lập và 4.074 lao động dân lập (dân lập chiếm gần 60% tổng lực lượng và thu gom trên 70% số hộ dân). Riêng Quận 7 có 86 công nhân công lập và 120 người thuộc lực lượng rác dân lập.

CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA QUẬN 7

Chương 3 khảo sát các yếu tố nền tảng tác động đến công tác quản lý chất thải rắn:

• Vị trí địa lý tiếp giáp khu vực phía Nam thành phố, đặc điểm hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt ảnh hưởng đến điều kiện vi khí hậu và giao thông thủy bộ.
• Hệ thống hạ tầng giao thông đô thị đang trong quá trình phát triển nhanh, sự hình thành các trục giao thông đối ngoại lớn.
• Bối cảnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng thương mại - dịch vụ - công nghiệp; mức độ tập trung dân cư, tỷ lệ tăng dân số cơ học cao và thống kê diện tích, mật độ dân số tại 10 phường trực thuộc.

CHƯƠNG 4: HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7

Chương 4 phân tích chi tiết thực trạng quản lý CTRSH tại địa phương:

• Nguồn phát sinh: Phân bố chủ yếu từ các cụm dân cư phân tán xen lẫn các khu đô thị mới tập trung, chợ truyền thống, trường học, cơ sở thương mại dịch vụ.
• Hệ thống quản lý: Tồn tại song song hai lực lượng:
  • Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận 7 (hệ thống công lập): Đảm nhận quét dọn vệ sinh đường phố, thu gom rác chợ, cơ quan, công trình công cộng và phục vụ khoảng 30% số hộ dân; quản lý vận hành đội xe chuyên dùng và các điểm hẹn/trạm trung chuyển.
  • Lực lượng rác dân lập: Thu gom rác trực tiếp từ hơn 70% hộ gia đình trong các đường hẻm nhỏ hẹp bằng phương tiện thô sơ (xe đẩy tay, thùng 660L), tập kết về các điểm hẹn trung chuyển.
• Lộ trình, thời gian, phương tiện thu gom và hệ thống điểm hẹn trung chuyển trên địa bàn 10 phường.
• Cơ chế tài chính: Áp dụng biểu giá thu phí vệ sinh theo Quyết định số 88/QĐ-UBND của UBND TP.HCM cho cả công lập và dân lập.
• Đánh giá tồn tại: Thiếu tính đồng bộ giữa thu gom sơ cấp và vận chuyển thứ cấp; phương tiện thu gom của lực lượng dân lập còn thô sơ, chưa đảm bảo kín khít gây rơi vãi rác và nước rỉ rác; các điểm hẹn mặt đường dễ gây ùn tắc giao thông và ô nhiễm cục bộ.

CHƯƠNG 5: DỰ BÁO DÂN SỐ VÀ LƯỢNG RÁC PHÁT SINH ĐẾN NĂM 2030

Chương 5 ứng dụng các công cụ toán học để xây dựng mô hình dự báo phục vụ thiết kế kỹ thuật:

• Thiết lập phương trình hồi quy dự báo quy mô dân số Quận 7 theo phương pháp bình phương cực tiểu và lấy tích phân hai vế theo cận tương đương.
• Ước tính quy mô gia tăng dân số cơ học và tự nhiên tại 10 phường đến năm 2030.
• Xác định hệ số phát sinh CTRSH bình quân đầu người theo xu hướng phát triển kinh tế đô thị.
• Tính toán dự báo tổng khối lượng ($tấn/ngày$) và tổng thể tích ($m^3/năm$) chất thải rắn sinh hoạt hộ gia đình cần thu gom, vận chuyển và xử lý qua từng giai đoạn 5 năm từ 2010 đến năm 2030.

CHƯƠNG 6: THIẾT KẾ HỆ THỐNG THU GOM CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI NGUỒN

Chương 6 trình bày phương án kỹ thuật tổ chức mạng lưới thu gom và vận chuyển:

• Tính toán số lượng và quy cách thùng chứa rác hộ gia đình phục vụ phân loại tại nguồn.
• Lựa chọn hình thức thu gom: kết hợp thu gom thủ công bằng thùng đẩy $660\text{ L}$ trong ngõ hẻm và thu gom cơ giới bằng xe lam/xe ép nhỏ tại các trục đường chính; bố trí sơ đồ thu gom hai bên đường và một bên đường phù hợp với mặt cắt lộ giới.
• Thiết kế hệ thống trung chuyển: Xác định vị trí, số lượng điểm hẹn tiếp nhận rác đạt chuẩn vệ sinh; tính toán quy mô trạm trung chuyển ép rác kín giảm thiểu ô nhiễm mùi.
• Vạch tuyến thu gom tối ưu cho từng phường, cân đối tải trọng và thời gian quay vòng phương tiện.
• Tính toán số lượng công nhân và số lượng xe ép rác chuyên dùng dung tích $14\text{ m}^3$ cần đầu tư mua sắm qua các giai đoạn đến năm 2030 (chu kỳ khấu hao sử dụng xe 10 năm), đi kèm bảng dự toán chi phí thùng chứa và phương tiện cơ giới.

CHƯƠNG 7: TRẠM XỬ LÝ, TÁI CHẾ TẬP TRUNG

Chương 7 thiết kế phương án công nghệ xử lý và tái chế chất thải rắn tập trung:

• Quy hoạch tổng thể mặt bằng khu xử lý: trạm cân điện tử, nhà bảo vệ, trạm rửa xe tự động, nhà phân loại tiếp nhận rác và hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật phụ trợ.
• Thiết kế hệ thống sàng phân loại cơ học và thủ công nhằm tách phế liệu tái chế.
• Dây chuyền công nghệ tái chế chất thải rắn:
  • Sơ đồ công nghệ tái chế giấy thải.
  • Dây chuyền công nghệ tái chế nhựa cứng.
  • Dây chuyền sản xuất bao nilon tái sinh phục vụ cung cấp cho nhà máy compost.
  • Dây chuyền công nghệ tái chế thủy tinh phế liệu.
• Thiết kế chi tiết nhà máy sản xuất phân hữu cơ vi sinh (Compost):
  • Giai đoạn 1 - Chuẩn bị nguyên liệu: Phân loại, tách tạp chất trơ, điều chỉnh kích thước hạt và phối trộn ẩm độ, cân bằng tỷ lệ $C/N$.
  • Giai đoạn 2 - Lên men hiếu khí: So sánh kinh tế - kỹ thuật giữa 2 phương án công nghệ lên men; lựa chọn máy đảo trộn luống ủ chuyên dùng hiệu SPM 5300; kiểm soát nhiệt độ khối ủ ($55\text{--}65^\circ\text{C}$ để diệt mầm bệnh) và cung cấp oxy.
  • Giai đoạn 3 - Ủ chín và ổn định mùn: Quá trình khoáng hóa và humic hóa tạo mùn hữu cơ ổn định.
  • Giai đoạn 4 - Tinh chế và đóng bao thành phẩm: Sàng mịn, phối trộn vi sinh/dinh dưỡng bổ sung, đóng bao phân bón hữu cơ thành phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Đồ án đã tổng hợp và phân tích toàn diện bức tranh hiện trạng quản lý CTRSH tại 10 phường thuộc Quận 7 năm 2010, làm rõ vai trò thực tế của 86 công nhân công lập (Công ty Dịch vụ Công ích Quận 7) và 120 lao động rác dân lập.
• Xác lập cơ sở dữ liệu về thành phần chất thải rắn sinh hoạt hộ gia đình tại TP.HCM với tỷ lệ chất thải hữu cơ thực phẩm chiếm ưu thế tuyệt đối ($79{,}17%$), túi nilon ($6{,}84%$), giấy ($5{,}18%$), nhựa ($2{,}05%$) và thủy tinh ($1{,}94%$), chứng minh tính khả thi cao của việc tái chế và sản xuất phân compost.
• Ứng dụng thành công phương pháp bình phương cực tiểu để thiết lập chuỗi số liệu dự báo dân số và khối lượng phát sinh CTRSH Quận 7 đến năm 2030, tạo cơ sở định lượng cho việc lập quy hoạch hạ tầng môi trường dài hạn.
• Đưa ra bản thiết kế kỹ thuật hoàn chỉnh cho hệ thống thu gom - trung chuyển - vận chuyển, bao gồm: định mức thùng chứa $660\text{ L}$, chuẩn hóa điểm hẹn, vạch tuyến thu gom một bên/hai bên đường, tính toán số lượng xe ép chuyên dùng $14\text{ m}^3$ với chu kỳ khấu hao 10 năm.
• Hoàn thiện thiết kế quy trình công nghệ nhà máy sản xuất phân compost hiếu khí 4 giai đoạn, lựa chọn thiết bị đảo trộn cơ giới hiệu SPM 5300 và thiết lập các dây chuyền tái chế vật liệu giấy, nhựa cứng, nilon, thủy tinh.

Đề xuất và kiến nghị của tác giả

• Thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn một cách đồng bộ từ hộ gia đình, chia làm 2 nhóm chính: chất thải hữu cơ dễ phân hủy (làm phân compost) và chất thải có thể tái chế/vô cơ trơ.
• Tổ chức lại mạng lưới thu gom dân lập: chuẩn hóa phương tiện thu gom kín khít hợp vệ sinh, đưa lực lượng rác dân lập vào các hợp tác xã/nghiệp đoàn chịu sự giám sát của UBND phường và phối hợp chặt chẽ với Công ty Dịch vụ Công ích Quận 7.
• Xóa bỏ dần các điểm hẹn lộ thiên gây ô nhiễm trên các trục giao thông chính, thay thế bằng các trạm trung chuyển ép rác kín đạt chuẩn môi trường.
• Triển khai xây dựng khu xử lý chất thải tập trung kết hợp tái chế đa vật liệu và sản xuất phân compost nhằm giảm thiểu tối đa khối lượng rác phải chôn lấp tại bãi rác Phước Hiệp và Đa Phước.

Đóng góp về mặt khoa học và thực tiễn

Đề tài cung cấp khung phương pháp luận khoa học kết hợp giữa phân tích thống kê toán học và tính toán kỹ thuật môi trường chuyên ngành, làm cầu nối giữa lý thuyết quản lý chất thải rắn tổng hợp (ISWM) với thực tiễn đặc thù của một đô thị đang phát triển nhanh tại TP.HCM. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo trực tiếp cho các nhà quản lý đô thị Quận 7 trong việc xây dựng kế hoạch quản lý CTRSH giai đoạn 2010–2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung chủ yếu vào đối tượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình tại 10 phường Quận 7, chưa đi sâu khảo sát định lượng chi tiết chất thải rắn y tế nguy hại, chất thải rắn công nghiệp và bùn nạo vét hệ thống thoát nước. Nguồn số liệu thành phần lý - hóa của rác thải dựa trên các kết quả khảo sát thứ cấp (CENTEMA 2002 và Sở Tài nguyên & Môi trường) kết hợp tài liệu điển hình quốc tế, chưa tổ chức lấy mẫu phân tích thực nghiệm độc lập định kỳ 4 mùa trên từng địa bàn phường của Quận 7.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Triển khai chương trình lấy mẫu và phân tích thực nghiệm chi tiết thành phần lý - hóa - sinh (độ ẩm, tỷ lệ $C/N$, nhiệt trị thực tế) của CTRSH phân theo từng nhóm phường có mật độ dân cư và mức thu nhập khác nhau tại Quận 7.
  • Lập báo cáo Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) chi tiết và phân tích hiệu quả tài chính - kinh tế (NPV, IRR) cho dự án đầu tư xây dựng trạm trung chuyển ép rác kín và nhà máy sản xuất phân compost sử dụng máy đảo trộn SPM 5300.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên cao học: Chuyên ngành Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Môi trường, Đô thị học và Hạ tầng Kỹ thuật Đô thị có thể tham khảo phương pháp luận dự báo dân số bằng phương pháp bình phương cực tiểu, quy trình tính toán mạng lưới thu gom, định mức phương tiện xe ép rác $14\text{ m}^3$ và các công thức phân hủy sinh học của Tchobanoglous.
• Cán bộ quản lý môi trường và kỹ sư vận hành: Cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường các quận/huyện, Công ty Dịch vụ Công ích đô thị trong việc thiết kế lộ trình thu gom, tích hợp lực lượng rác dân lập và thiết kế dây chuyền nhà máy ủ phân compost hiếu khí công nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Lực lượng thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại TP.HCM và Quận 7 có cơ cấu như thế nào theo số liệu trong văn bản?
Theo số liệu thống kê năm 2006 của Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM được trích dẫn trong đồ án, toàn thành phố có 2.780 lao động công lập và 4.074 lao động dân lập (dân lập chiếm gần 60% tổng lực lượng và thu gom rác cho hơn 70% số hộ dân). Riêng tại địa bàn Quận 7, lực lượng thu gom gồm có 86 công nhân công lập (thuộc Công ty Dịch vụ Công ích Quận 7) và 120 lao động thuộc lực lượng rác dân lập.

2. Thành phần chất thải rắn sinh hoạt tại các hộ gia đình ở TP.HCM có đặc điểm gì nổi bật?
Dựa trên kết quả phân tích của CENTEMA (2002) được nêu trong Bảng 2.10 của đồ án, rác thải hộ gia đình chứa chủ yếu là rác thực phẩm với tỷ lệ dao động từ 61,0% đến 96,6% (trung bình đạt 79,17%). Các thành phần tiếp theo gồm có túi nilon (trung bình 6,84%), giấy (trung bình 5,18%), nhựa (trung bình 2,05%), thủy tinh (trung bình 1,94%) và lon đồ hộp (trung bình 1,05%). Các thành phần còn lại chiếm tỷ lệ rất nhỏ.

3. Đồ án đã sử dụng những công thức toán học và mô hình nào để tính toán chuyển hóa và dự báo CTR?
Tác giả đã sử dụng:

• Phương pháp bình phương cực tiểu và tích phân hai vế để dự báo quy mô dân số và lượng rác Quận 7 đến năm 2030.
• Công thức độ ẩm theo phương pháp trọng lượng ướt: $M = [(w - d)/w] \times 100$.
• Mô hình xác định khả năng phân hủy sinh học của Tchobanoglous (1993): $BF = 0{,}83 - 0{,}028 \times LC$.
• Công thức tính nhiệt trị Dulong và phương trình phản ứng nhiệt phân cellulose: $3(\text{C}6\text{H}{10}\text{O}_5) \rightarrow 8\text{H}_2\text{O} + \text{C}_6\text{H}_8\text{O} + 2\text{CO} + 2\text{CO}_2 + \text{CH}_4 + \text{H}_2 + 7\text{C}$.

4. Dây chuyền công nghệ sản xuất phân Compost trong đồ án được thiết kế gồm những giai đoạn nào và chọn thiết bị chính gì?
Dây chuyền nhà máy compost được thiết kế qua 4 giai đoạn công nghệ hoàn chỉnh:

1. Giai đoạn chuẩn bị nguyên liệu (phân loại, tách tạp chất, phối trộn độ ẩm và cân bằng $C/N$).
2. Giai đoạn lên men hiếu khí (ủ luống, kiểm soát nhiệt độ $55\text{--}65^\circ\text{C}$ và thông khí).
3. Giai đoạn ủ chín và ổn định mùn Compost.
4. Giai đoạn tinh chế, sàng nghiền và đóng bao thành phẩm.
   Thiết bị đảo trộn luống ủ chính được lựa chọn là máy đảo trộn chuyên dùng hiệu SPM 5300.

5. Kinh nghiệm quản lý rác của thành phố Nuremberg (Đức) được tác giả phân tích với những chính sách nào?
Nuremberg áp dụng luật phân loại bắt buộc từ năm 1990; cấm sử dụng chén đĩa bàn ăn bằng giấy; thành lập đội cố vấn trung ương gồm 12 chuyên gia về rác (4 chuyên gia rác gia đình, 8 chuyên gia rác thương mại); áp dụng phí đổ rác 6 pfennings/lít (trung bình 300 DM/năm/hộ); và thực hiện chính sách trợ cấp tài chính khuyến khích ủ phân tại gia đình (trả trợ cấp một lần 100 DM cho việc ủ phân và 40 DM mua sắm dụng cụ).

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Kim Trâm đã nghiên cứu toàn diện hiện trạng phát sinh và hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại 10 phường trực thuộc Quận 7 trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng. Thông qua việc ứng dụng phương pháp bình phương cực tiểu và các công thức kỹ thuật môi trường chuyên ngành, nghiên cứu đã dự báo quy mô dân số, khối lượng CTRSH đến năm 2030, đồng thời xây dựng phương án tổ chức mạng lưới thu gom - trung chuyển tối ưu với đội xe ép chuyên dùng $14\text{ m}^3$. Các đề xuất kỹ thuật về trạm trung chuyển kín, dây chuyền tái chế đa vật liệu và thiết kế nhà máy sản xuất phân compost với thiết bị đảo trộn SPM 5300 mang lại giải pháp công nghệ khả thi nhằm giảm áp lực chôn lấp rác thải, góp phần hoàn thiện công tác quản lý môi trường đô thị tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề + Mục đích nghiên cứu + Nội dung nghiên cứu + Phương pháp nghiên cứu + Phạm vi nghiên cứu + Thời gian và địa điểm nghiên cứu + Cấu trúc đồ án + Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Chương 2: Các khái niệm về chất thải rắn và hệ thống quản lý chất thải rắn - Chương 3: Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của quận 7 - Chương 4: Hiện trạng quản lý chất thải rắn của quận 7 - Chương 5: Dự báo tình hình phát sinh chất thải rắn của quận 7 đến năm 2030 - Chương 6: Thiết kế hệ thống thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn - Chương 7: Đề xuất các giải pháp quản lý chất thải rắn cho quận 7 đến năm 2030 - Kết luận và Kiến nghị GVHD: ThS. Vũ Hải Yến SVTH: Nguyễn Thị Kim Trâm 3 Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH trên địa bàn quận 7 1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Đề tài cung cấp một số cơ sở khoa học phục vụ cho việc cải thiện công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn quận 7. - Đề tài còn cung cấp các giải pháp thực tiễn giúp cho các nhà quản lý quận 7 quản lý chất thải rắn sinh hoạt từ đây đến năm 2030.

Vũ Hải Yến SVTH: Nguyễn Thị Kim Trâm 4 Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH trên địa bàn quận 7 CHƯƠNG 2 : CÁC KHÁI NIỆM VỀ CHẤT THẢI RẮN VÀ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA CHẤT THẢI RẮN 2. Khái niệm cơ bản về chất thải rắn 2. Khái niệm cơ bản về chất thải rắn Theo quan niệm chung: Chất thải rắn (Soild Waste) là toàn bộ các loại vật chất được con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng. Trong đó, quan trọng nhất là các loại chất thải phát sinh ra từ các hoạt động sản xuất và hoạt động sống (Nhuệ, 2001).

Theo quan điểm mới: Chất thải rắn đô thị (gọi chung là rác thải đô thị) được định nghĩa là: Vật chất mà con người tạo ra ban đầu vứt bỏ đi trong khu vực đô thị mà không đòi hỏi được bồi thường cho sự vứt bỏ đó. Thêm vào đó, chất thải được coi là chất thải rắn đô thị nếu chúng được xã hội nhìn nhận một thứ mà Thành phố phải có trách nhiệm thu gom và tiêu hủy. Chất thải rắn sinh hoạt là một bộ phận của chất thải rắn, được hiểu là các chất thải rắn phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt thường ngày của con người. Nguồn gốc chất thải rắn Nguồn gốc phát sinh, thành phần và tốc độ phát sinh của chất thải rắn là cơ sở quan trọng để thiết kế, lựa chọn công nghệ xử lý và đề xuất các chương trình quản lý chất thải rắn.

Các nguồn chủ yếu phát sinh ra chất thải rắn đô thị bao gồm: - Từ các khu dân cư (chất thải sinh hoạt); - Từ các trung tâm thương mại; - Từ các công sở, trường học, công trình công cộng; - Từ các dịch vụ đô thị, sân bay; - Từ các hoạt động công nghiệp; - Từ các hoạt động xây dựng đô thị; - Từ các trạm xử lý nước thải và từ các đường ống thoát nước của Thành phố. Chất thải rắn đô thị được xem như là chất thài cộng đồng ngoại trừ các chất thải trong quá trình chế biến tại các khu công nghiệp và chất thải công nghiệp. Các loại chất thải sinh ra từ các nguồn này được trình bày ở bảng 2. Vũ Hải Yến SVTH: Nguyễn Thị Kim Trâm 5 Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH trên địa bàn quận 7 Chất thải rắn đô thị phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau.

Căn cứ vào đặc điểm của chất thải rắn có thể phân chia thành 3 nhóm lớn nhất là: Chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nguy hại. Nguồn thải của rác đô thị rất khó quản lý tại các nơi đất trống bởi vì tại các vị trí này sự phát sinh các nguồn chất thải là một quá trình phát tán.1 Các nguồn phát sinh chất thải rắn đô thị Các hoạt động và vị trí Nguồn Loại chất thải rắn phát sinh chất thải Những nơi ở riêng của một Chất thải thực phẩm, giấy, hay nhiều gia đình. Những bìa cứng, nhựa dẻo, hàng căn hộ thấp, vửa và cao dệt, đồ gia, chất thải vườn, tầng,. đồ gỗ, thủy tinh, hộp thiếc, Nhà ở nhôm, kim loại khác, tàn thuốc, rác đường phố, chất thải đặc biệt (dầu, lốp xe, thiết bị điện,.), chất sinh hoạt nguy hại.

Cửa hàng, nhà hàng, chợ, Giấy, bìa cứng, nhựa dẻo, văn phòng, khách sạn, dịch gỗ, chất thải thực phẩm, Thương mại vụ, cửa hiệu in,. thủy tinh, kim loại, chất thải đặc biệt, chất thải nguy hại,. Trường học, bệnh viện, nhà Giấy, bìa cứng, nhựa dẻo, tù, trung tâm Chính phủ,. chất thải thực phẩm, Cơ quan thủy tinh, kim loại, chất thải đặc biệt, chất thải nguy hại,.

Nơi xây dựng mới, sửa Gỗ, thép, bê tông, đất,. đường, san bằng các công Xây dựng và phá dỡ trình xây dựng, vỉa hè hư hại Dịch vụ đô thị (trừ trạm xử Quét dọn đường phố, làm Chất thải đặc biệt, rác lý) đẹp phong cảnh, làm sạch đường phố, vật xén ra từ GVHD: ThS. Vũ Hải Yến SVTH: Nguyễn Thị Kim Trâm 6 Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH trên địa bàn quận 7 theo lưu vực, công viên và cây, chất thải từ các công bãi tắm, những khu vực viên, bãi tắm và các khu tiêu khiển khác. vực tiêu khiển khác.

Quá trình xử lý nước, nước Khối lượng lớn bùn dư thải và chất thải công Trạm xử lý, lò thiêu đốt nghiệp. Các chất thải được xử lý. Nguồn: George Tchobanoglous, et al, Mc Graw – Hill Inc, 1993 2. Phân loại chất thải rắn Việc phân loại chất thải rắn giúp xác định các loại khác nhau của chất thải rắn được sinh ra.

Khi thực hiện phân loại chất thải rắn sẽ giúp chúng ta gia tăng khả năng tái chế và tái sử dụng các vật liệu trong chất thải, đem lại hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Các loại chất thải rắn được thải ra từ các hoạt động khác nhau nên được phân loại theo nhiều cách khác nhau như: 2. Phân loại theo công nghệ xử lý – quản lý Phân loại chất thải rắn theo dạng này người ta chia ra các thành phần như sau: các chất cháy được, các chất không cháy được, các chất hỗn hợp (Bảng 2.2 Phân loại theo công nghệ xử lý Thành phần Định nghĩa Ví dụ 1. Các chất cháy được: - Giấy - Các vật liệu làm từ - Các túi giấy, các mảnh giấy.

bìa, giấy vệ sinh - Hàng dệt - Vải, len,. - Rác thải - Có nguồn gốc từ sợi. - Các loại rau, quả, thực - Các chất thải ra từ đồ phẩm - Cỏ, gỗ, củi, rơm ăn, thực phẩm - Đồ dùng bằng gỗ như - Các vật liệu và sản bàn, ghế, vỏ dửa. phẩm được chế tạo từ gỗ, - Chất dẻo tre, rơm - Phim cuộn, túi chất dẻo, lọ chất dẻo, bịch - Da và cao su - Các vật liệu và sản nylon,.

Vũ Hải Yến SVTH: Nguyễn Thị Kim Trâm 7 Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH trên địa bàn quận 7 phẩm được chế tạo từ chất - Giầy, băng cao su,. dẻo - Các vật liệu và sản phẩm được chế tạo từ da và cao su 2. Các chất không cháy được - Kim loại sắt - Các loại vật liệu và sản - Hàng rào, dao, nắp phẩm được chế tạo từ sắt lọ,. mà dễ bị nam châm hút - Kim loại không phải - Các vật liệu không bị sắt nam châm hút - Vỏ hộp nhôm, đồ đựng - Thủy tinh - Các vật liệu và sản bằng kim loại phẩm chế tạo từ thủy tinh - Chai lọ, đồ dùng bằng - Các vật liệu không cháy thủy tinh, bóng đèn,.

- Đá và sành sứ khác ngoài kim loại và - Đá cuội, cát, đất,. Các chất hỗn hợp Tất cả các loại vật liệu khác không phân loại ở phần 1 và phần 2 đều thuộc loại này. Loại này có thể chia làm 2 phần với kích thước > 5mm và <5mm Nguồn: Nãi, 1999 2. Phân loại theo vị trí hình thành Người ta phân biệt rác hay chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố, chợ,.

Phân loại theo bản chất nguồn tạo thành Chất thải rắn được phân thành các loại sau: - Chất thải sinh hoạt: là những chất thải liên quan đến các hoạt động của con người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch vụ, thương mại. Chất thải rắn sinh hoạt có thành phần bao gồm kim GVHD: ThS. Vũ Hải Yến SVTH: Nguyễn Thị Kim Trâm 8 Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý CTRSH trên địa bàn quận 7 loại, sành sứ, thủy tinh, gạch ngói vỡ, đất, đá, cao su, chất dẻo, thực phẩm dư thừa hoặc quá hạn sử dụng, xương động vật, tre, gỗ, lông gà lông vịt, vải, giấy, rơm rạ, xác động vật, vỏ rau quả,.Theo phương diện khoa học, có thể phân biệt các loại chất thải rắn như sau: + Rác thực phẩm: bao gồm các thức ăn thừa, rau, quả,.loại chất thải này mang bản chất dễ bị phân hủy sinh học, quá trình phân hủy tạo ra các mùi khó chịu, đặc biệt trong thời tiết nóng, ẩm. Ngoài các loại thức ăn dư thừa từ gia đình còn có thức ăn dư thừa từ các bếp tập thể, các nhà hàng, khách sạn, ký túc xá, chợ,.

+ Chất thải trực tiếp của động vật chủ yếu là phân, bao gồm phân người và phân động vật khác. + Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga cống rãnh, là các chất thải ra từ các khu vực sinh hoạt dân cư. + Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than, củi và các chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than. - Chất thải rắn công nghiệp: là chất thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.

Các nguồn phát sinh chất thải công nghiệp gồm: + Các phế thải từ vật liệu trong quá trình sản xuất công nghiệp, tro, xỉ trong các nhà máy nhiệt điện.