Luận Văn Thạc Sĩ: Khả Năng Sinh Trưởng Và Phát Triển Của Các Giống Lúa Tại Thường Tín, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển của một số giống lúa tại huyện thường tín thành phố hà, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Mão
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống lúa tại huyện Thường Tín thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa trên thế giới
• 2.2.1. Tình hình sản xuất lúa trên thế giới
• 2.2.2. Diện tích, năng suất, sản lượng lúa của các châu lục năm 2017
• 2.2.3. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa của 10 nước đứng đầu thế giới năm 2017
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Quy trình kỹ thuật
• 3.5. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình sinh trưởng của các giống lúa thí nghiệm vụ Xuân 2018 tại huyện Thường Tín thành phố Hà Nội
• 4.2. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của các giống lúa thí nghiệm vụ Xuân 2018 tại huyện Thường Tín thành phố Hà Nội
• 4.3. Chiều cao cây và số nhánh tối đa của giống lúa tham gia thí nghiệm
• 4.4. Khả năng đẻ nhánh của các giống lúa tham gia thí nghiệm
• 4.5. Đặc điểm nông sinh học của các giống lúa thí nghiệm vụ Xuân 2018 tại huyện Thường Tín thành phố Hà Nội
• 4.6. Tình hình nhiễm sâu bệnh hại và khả năng chịu rét của các giống lúa tham gia thí nghiệm
• 4.7. Các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng của các giống lúa tham gia thí nghiệm
• 4.7.1. Các yếu tố cấu thành năng suất
• 4.7.2. Năng suất và chất lượng của các giống lúa tham gia thí nghiệm
• 5. KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống lúa tại huyện Thường Tín, Hà Nội. Mục tiêu chính là chọn ra 1-2 giống lúa có triển vọng về năng suất và chất lượng, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Thường Tín là huyện ngoại thành Hà Nội, có điều kiện đất đai màu mỡ và khí hậu thuận lợi cho sản xuất lúa. Tuy nhiên, việc sử dụng các giống lúa cũ đã dẫn đến năng suất giảm và nguy cơ nhiễm sâu bệnh cao. Nghiên cứu này nhằm đánh giá các giống lúa mới, góp phần tăng năng suất và hiệu quả kinh tế cho nông dân.

1.1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu bổ sung dữ liệu khoa học về các giống lúa tại đồng bằng sông Hồng, đặc biệt là Hà Nội. Nó xác định đặc tính nông học, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất lợi của các giống lúa. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu lựa chọn giống lúa có khả năng sinh trưởng tốt, chống chịu cao, năng suất ổn định, thích nghi với điều kiện Thường Tín và các tỉnh lân cận. Điều này góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng vụ, đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho nông dân.

II. Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Cây lúa là cây lương thực chính, cung cấp 60% năng lượng trong khẩu phần ăn của con người. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của các giống lúa tại Thường Tín dựa trên cơ sở khoa học về yêu cầu sinh thái của cây lúa. Điều kiện đất đai và khí hậu của Hà Nội phù hợp cho sự phát triển của các giống lúa mới. Các giống lúa như Bắc Hương 9, Đài Hương số 8, SL16 đã được công nhận về năng suất và chất lượng cao, nhưng chưa được thử nghiệm tại Thường Tín. Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng thích ứng của các giống lúa mới tại địa phương.

2.1. Tình hình sản xuất lúa trên thế giới và Việt Nam

Lúa là cây lương thực quan trọng, nuôi sống hơn 50% dân số thế giới. Trên thế giới, diện tích trồng lúa tập trung chủ yếu ở châu Á, chiếm 89,98% sản lượng toàn cầu. Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu, với sản lượng đạt 42,763 triệu tấn năm 2017. Tuy nhiên, diện tích đất nông nghiệp đang bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa và biến đổi khí hậu. Nghiên cứu này góp phần giải quyết vấn đề an ninh lương thực bằng cách tìm ra các giống lúa mới có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện tại hai xã Duyên Thái và Văn Bình, huyện Thường Tín, trong vụ Xuân 2018. Các giống lúa được theo dõi về khả năng sinh trưởng, đặc điểm hình thái, tình hình nhiễm sâu bệnh và năng suất. Phương pháp bố trí thí nghiệm tuân thủ quy trình kỹ thuật tiêu chuẩn. Kết quả cho thấy, các giống lúa thí nghiệm có khả năng sinh trưởng tốt, đặc biệt là về chiều cao cây và số nhánh. Khả năng đẻ nhánh và chống chịu sâu bệnh cũng được đánh giá cao. Năng suất và chất lượng của các giống lúa thí nghiệm đạt tiêu chuẩn, phù hợp với điều kiện địa phương.

3.1. Đánh giá năng suất và chất lượng

Các yếu tố cấu thành năng suất như số bông, số hạt/bông và tỷ lệ hạt chắc được đánh giá chi tiết. Kết quả cho thấy, các giống lúa thí nghiệm có năng suất cao, đạt từ 5-6 tấn/ha. Chất lượng gạo cũng được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như độ dẻo, mùi thơm và hàm lượng dinh dưỡng. Những giống lúa này có tiềm năng lớn trong việc thay thế các giống cũ, góp phần tăng hiệu quả kinh tế cho nông dân Thường Tín.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lúa gạo là nguồn lương thực chính cung cấp khoảng 60% năng lượng trong khẩu phần ăn của con người, với thành phần dinh dưỡng chủ yếu gồm tinh bột chiếm khoảng 80%, protein 7-10%, lipit 1-3%, cùng các vitamin và khoáng chất thiết yếu. Tại huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội, diện tích đất nông nghiệp khoảng 7.876,44 ha, trong đó diện tích sản xuất lúa chiếm 64,61% với 5.089,55 ha. Cơ cấu giống lúa chủ yếu gồm nhóm giống chịu thâm canh chiếm 60-65% và nhóm giống chất lượng chiếm 35-40%. Tuy nhiên, diện tích đất nông nghiệp có xu hướng giảm do đô thị hóa, trong khi bộ giống lúa hiện tại đã sử dụng nhiều năm, năng suất có xu hướng giảm và nguy cơ nhiễm sâu bệnh cao. Người dân chủ yếu sử dụng các giống lúa truyền thống như Khang dân, Thiên ưu 8, Bắc thơm 7.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống lúa mới tại huyện Thường Tín, từ đó lựa chọn 1-2 giống có triển vọng về năng suất, chất lượng phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Nghiên cứu được thực hiện trong vụ Xuân 2018 tại xã Duyên Thái và xã Văn Bình, với ý nghĩa khoa học bổ sung dữ liệu về đặc tính nông học, khả năng chống chịu sâu bệnh và tiềm năng năng suất của các giống lúa mới. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu góp phần chuyển đổi cơ cấu giống lúa, tăng hiệu quả sản xuất, đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho nông dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây trồng, đặc biệt là cây lúa, bao gồm:

• Lý thuyết sinh trưởng dinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực: Thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng từ gieo đến làm đòng tập trung phát triển lá, rễ, đẻ nhánh; thời kỳ sinh trưởng sinh thực từ làm đòng đến chín tập trung hình thành cơ quan sinh sản như bông, hạt.
• Mô hình đánh giá năng suất lúa: Năng suất lý thuyết được tính dựa trên số bông/m2, số hạt chắc trên bông và khối lượng 1000 hạt.
• Khái niệm về khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh: Đánh giá mức độ nhiễm bệnh khô vằn, khả năng chịu rét và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng.
• Tiêu chuẩn chất lượng gạo: Đánh giá tỷ lệ xay sát, tỷ lệ gạo nguyên, độ dài hạt, độ bạc bụng và chất lượng cơm theo tiêu chuẩn quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng 7 giống lúa, trong đó 6 giống mới và 1 giống đối chứng phổ biến tại địa phương. Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại tại hai xã Duyên Thái và Văn Bình, huyện Thường Tín, trong vụ Xuân 2018.
• Phương pháp phân tích: Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng (thời gian sinh trưởng các giai đoạn, chiều cao cây, số nhánh), đặc điểm nông học, khả năng chống chịu sâu bệnh, các yếu tố cấu thành năng suất và chất lượng gạo. Sử dụng phần mềm IRRISTAT 5.0 để xử lý số liệu thống kê.
• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2018, bao gồm gieo mạ, cấy, chăm sóc, thu hoạch và phân tích dữ liệu.
• Quy trình kỹ thuật: Gieo mạ ngày 27/1/2018, cấy ngày 20/2/2018, mật độ cấy 35 khóm/m2, 1 dảnh/khóm, bón phân theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, phòng trừ sâu bệnh kịp thời, thu hoạch khi 85-90% hạt chín.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thời gian sinh trưởng các giống lúa: Thời gian từ gieo đến đẻ nhánh kéo dài 36 ngày ở cả hai xã. Thời gian làm đòng dao động từ 72 đến 78 ngày, trong đó giống Gia Lộc 26 có thời gian làm đòng dài nhất (78 ngày), dài hơn đối chứng 6 ngày. Thời gian trỗ bông từ 102 đến 108 ngày, giống SL18 có thời gian ngắn nhất (102 ngày). Thời gian sinh trưởng tổng thể từ gieo đến chín dao động từ 132 đến 140 ngày, Gia Lộc 26 dài nhất (140 ngày), dài hơn đối chứng 8 ngày.

2. Chiều cao cây và số nhánh tối đa: Chiều cao cây dao động từ 104 cm đến 122,7 cm, trong đó SL16 và Gia Lộc 26 có chiều cao cây cao nhất, vượt đối chứng với độ tin cậy 95%. Số nhánh tối đa dao động từ 7,2 đến 11,8 nhánh/khóm, Gia Lộc 26 có số nhánh cao nhất, vượt đối chứng với ý nghĩa thống kê.

3. Khả năng đẻ nhánh và tỷ lệ nhánh hữu hiệu: Số nhánh hữu hiệu dao động từ 5,2 đến 9,6 nhánh/khóm, Gia Lộc 26 có số nhánh hữu hiệu cao nhất, vượt đối chứng với độ tin cậy 95%. Tỷ lệ đẻ nhánh hữu hiệu đạt từ 71,2% đến 85%, trong đó SL16 và Gia Lộc 26 có tỷ lệ cao nhất.

4. Ảnh hưởng điều kiện sinh thái: Các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển của các giống lúa không có sự khác biệt đáng kể giữa hai xã Duyên Thái và Văn Bình, cho thấy các giống lúa có khả năng thích nghi tốt với điều kiện sinh thái của huyện Thường Tín.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy giống Gia Lộc 26 nổi bật với chiều cao cây, số nhánh tối đa và số nhánh hữu hiệu cao hơn hẳn các giống khác, đồng thời có thời gian sinh trưởng dài hơn, phù hợp với điều kiện sinh thái và kỹ thuật canh tác tại địa phương. Giống SL16 cũng thể hiện khả năng đẻ nhánh và tỷ lệ nhánh hữu hiệu cao, phù hợp cho sản xuất thâm canh.

Thời gian sinh trưởng kéo dài của Gia Lộc 26 có thể giúp cây tích lũy dinh dưỡng tốt hơn, tạo điều kiện cho năng suất cao hơn. Chiều cao cây cao giúp tăng khả năng chống đổ, trong khi số nhánh hữu hiệu cao góp phần tăng số bông và năng suất. Các giống có thời gian trỗ bông và chín phù hợp giúp bố trí thời vụ linh hoạt, giảm thiểu rủi ro do thời tiết.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với xu hướng chọn giống lúa có khả năng thích nghi rộng, năng suất cao và chống chịu tốt với điều kiện ngoại cảnh bất lợi. Việc áp dụng kỹ thuật thâm canh cải tiến SRI cũng góp phần nâng cao hiệu quả sinh trưởng và năng suất của các giống lúa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chiều cao cây, số nhánh hữu hiệu và thời gian sinh trưởng của các giống tại hai địa điểm, giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và ưu thế của từng giống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích sản xuất giống Gia Lộc 26 và SL16: Đẩy mạnh gieo trồng hai giống này tại huyện Thường Tín và các vùng đồng bằng sông Hồng trong vòng 2-3 năm tới nhằm tăng năng suất và chất lượng lúa.

2. Áp dụng kỹ thuật thâm canh lúa cải tiến (SRI): Hướng dẫn nông dân áp dụng kỹ thuật cấy 1 dảnh/khóm, mật độ 35 khóm/m2, bón phân hợp lý và quản lý nước nhằm tối ưu hóa sinh trưởng và năng suất.

3. Tăng cường công tác phòng trừ sâu bệnh: Thường xuyên theo dõi và xử lý kịp thời các loại sâu bệnh phổ biến như sâu cuốn lá nhỏ, bệnh đạo ôn để giảm thiểu thiệt hại, đảm bảo năng suất ổn định.

4. Nâng cao năng lực cán bộ kỹ thuật và nông dân: Tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về chọn giống, chăm sóc và bảo vệ cây trồng nhằm nâng cao trình độ canh tác, dự kiến thực hiện hàng năm.

5. Mở rộng nghiên cứu và khảo nghiệm giống mới: Tiếp tục khảo nghiệm các giống lúa mới có tiềm năng năng suất và chất lượng cao phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, nhằm đa dạng hóa bộ giống và tăng cường an ninh lương thực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Nắm bắt thông tin về giống lúa mới, kỹ thuật canh tác và phòng trừ sâu bệnh để nâng cao năng suất và thu nhập.

2. Cán bộ kỹ thuật và quản lý nông nghiệp địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ giống lúa phù hợp, hướng dẫn kỹ thuật và quản lý sản xuất hiệu quả.

3. Các viện nghiên cứu và trường đại học nông nghiệp: Tham khảo dữ liệu về đặc tính sinh trưởng, khả năng thích nghi và tiềm năng năng suất của các giống lúa mới để phát triển nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp giống cây trồng và chế biến lương thực: Đánh giá tiềm năng thị trường giống lúa mới, phát triển sản phẩm chất lượng cao phục vụ sản xuất và xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn huyện Thường Tín làm địa điểm nghiên cứu?
   Huyện Thường Tín có diện tích đất nông nghiệp lớn, điều kiện sinh thái phù hợp cho cây lúa, đồng thời chịu ảnh hưởng của đô thị hóa nên cần nghiên cứu giống lúa thích nghi để nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

2. Các giống lúa mới có ưu điểm gì so với giống truyền thống?
   Các giống mới như Gia Lộc 26 và SL16 có khả năng sinh trưởng tốt, chiều cao cây và số nhánh hữu hiệu cao hơn, năng suất tiềm năng lớn hơn, đồng thời có khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh tốt hơn.

3. Kỹ thuật thâm canh lúa cải tiến (SRI) được áp dụng như thế nào?
   SRI áp dụng cấy 1 dảnh/khóm với mật độ 35 khóm/m2, tuổi mạ 24 ngày, kết hợp bón phân hợp lý và quản lý nước nhằm tăng khả năng đẻ nhánh, phát triển bộ rễ và năng suất cây lúa.

4. Làm thế nào để phòng trừ sâu bệnh hiệu quả trong sản xuất lúa?
   Theo dõi thường xuyên ruộng lúa, phát hiện sớm sâu bệnh như sâu cuốn lá nhỏ, bệnh đạo ôn, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng và thời điểm, kết hợp biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

5. Năng suất lúa tại huyện Thường Tín có thể đạt được bao nhiêu?
   Theo nghiên cứu, các giống lúa mới có tiềm năng năng suất cao hơn giống truyền thống, với năng suất thực thu có thể đạt trên 55 tạ/ha, góp phần nâng cao sản lượng và thu nhập cho nông dân.

Kết luận

• Đã xác định được 2 giống lúa triển vọng là Gia Lộc 26 và SL16 có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện sinh thái huyện Thường Tín.
• Các giống này có chiều cao cây và số nhánh hữu hiệu vượt trội, góp phần tăng năng suất và chất lượng lúa.
• Thời gian sinh trưởng phù hợp giúp bố trí thời vụ linh hoạt, giảm thiểu rủi ro do thời tiết bất lợi.
• Kỹ thuật thâm canh cải tiến SRI và quản lý sâu bệnh hiệu quả là yếu tố quan trọng để phát huy tiềm năng giống lúa.
• Đề xuất mở rộng sản xuất và tiếp tục nghiên cứu giống mới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa tại địa phương.

Next steps: Triển khai nhân rộng giống Gia Lộc 26 và SL16 trong vụ tới, tổ chức tập huấn kỹ thuật cho nông dân, đồng thời tiếp tục khảo nghiệm các giống mới phù hợp.

Call to action: Các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và nông dân cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng kết quả nghiên cứu, nâng cao năng suất và chất lượng lúa, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài: Ngày nay, sản xuất lúa muốn phát triển theo hướng hàng hóa với chất lượng cao, quy mô lớn nhằm phục vụ nhu cầu thị trường, cần phải thay thế các giống cũ, năng suất, chất lượng thấp bằng các giống mới năng suất, chất lượng cao, chống chịu tốt. Đặc biệt là ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng, sử dụng giống có khả năng chống chịu tốt, cho năng suất cao sẽ góp phần phát huy hiệu quả kinh tế, đồng thời góp phần xoá đói giảm nghèo cho người sản xuất. Cây lúa chịu ảnh hưởng rất lớn bởi điều kiện thời tiết, khí hậu cũng như đất đai.

Tùy từng giống cụ thể mà yêu cầu điều kiện sinh thái khác nhau, do vậy mà việc lựa chọn giống thích hợp với từng điều kiện sinh thái để cây trồng phát triển trong điều kiện thuận lợi nhất nhằm phát huy hết tiềm năng của giống để đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao nhất là hết sức cần thiết. Trên cơ sở yêu cầu sinh thái của cây lúa, với điều kiện đất đai và khí hậu của thành phố, những giống lúa mới có thể sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao. Hiện nay, một số giống lúa cho năng suất và chất lượng cao đã được công nhận và đang phát triển phổ biến trong sản xuất như: Giống Bắc Hương 9, Đài Hương số 8, SL16, Lam Sơn 116, Gia Lộc 26, SL18,… Tuy nhiên, những giống kể trên chưa được gieo trồng ở huyện Thường Tín thành phố Hà Nội vì vậy cần triển khai nghiên cứu khả năng thích ứng của giống lúa mới tại địa bàn của Thành phố. Xuất phát từ những cơ sở khoa học trên, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài này.

Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa trên thế giới: 1. Tình hình sản xuất lúa trên thế giới: Trên thế giới, lúa là một trong ba cây lương thực quan trọng nhất, lúa gạo là cây lương thực của miền nhiệt đới và cận nhiệt đới đang nuôi sống hơn 50% dân số thế giới, chiếm trên 28% sản lượng lương thực của toàn thế giới. Hiện nay, trên thế giới có khoảng 114 nước trồng lúa phân bố trên tất cả các châu lục nhưng tập trung nhiều nhất vẫn là châu Á. Trong đó có 18 nước có diện tích trồng lúa trên 1 triệu ha tập trung ở châu Á, có khoảng 27 nước có năng suất trên 5 tấn/ha, đứng đầu là Ai cập (9,7 tấn/ha), Úc (9,5 tấn/ha), El Salvado (7,9 tấn/ha) (Lưu Ngọc Quyến, 2015).

Phạm vi trồng lúa trên thế giới phân bố rất rộng, từ vùng thấp đến vùng cao, từ những vùng nóng ẩm của Ấn Độ đến các vùng sa mạc có tưới ở Pakistan và độ cao 2500m so với mặt nước biển. Lúa có thể trồng ở nhiều loại đất khác nhau, từ phù sa màu mỡ đến các loại đất cát, đất sét, đất bạc màu, đất trũng úng ngập, nghèo dinh dưỡng và pH 3-10. Điều đó chứng tỏ cây lúa có khả năng thích ứng rộng với những điều kiện khác nhau trên thế giới. Do xác định được tầm quan trọng của cây lúa trong nền kinh tế - xã hội nên nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là những nước đang phát triển quan tâm chú trọng đẩy mạnh sản xuất phát triển cây lúa.

Những năm gần đây, khi khoa học kỹ thuật phát triên mạnh mẽ đã áp dụng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, làm cho diện tích được mở rộng, năng suất sản lượng lúa tăng nhanh, điều đó thể hiện qua bảng 2. Diễn biến diện tích, năng suất, sản lượng lúa trên thế giới Diện tích Năng suất Sản lượng Năm (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2010 161,679 43,364 701,108 2011 162,719 44,64 726,375 2012 162,187 45,396 736,261 2013 164,531 45,097 741,986 2014 162,912 45,572 742,425 2015 160,762 46,036 740,084 2016 159,807 46,366 740,961 2017 167,249 46,019 769,657 Nguồn: FAOSTAT, 2019 - Từ năm 2010-2012, diện tích trồng lúa trên thế giới vẫn có xu hướng tăng lên nhưng tốc độ tăng chậm và không ổn định. - Năm 2013, diện tích tăng mạnh đạt 164,262 triệu ha, tăng xấp xỉ 2 triệu ha so với những năm trước. - Năm 2014, diện tích trồng lúa trên thế giới giảm, gần trở về mức diện tích của 2012, 2011.

- Năm 2016 diện tích lúa giảm mạnh, diện tích thấp nhất từ năm 2010 đến nay. Nguyên nhân trong giai đoạn này, việc mở rộng diện tích trồng lúa trên Thế giới có nhiều hạn chế do quỹ đất canh tác hầu như đã được khai thác. Bên cạnh đó hầu hết các nước có diện tích trồng lúa lớn đều là các nước đang phát triển, quá trình xây dựng, phát triển đô thị, quá trình phát triển các ngành sản xuất khác đặc biệt là công nghiệp đã và đang lấy đi một diện tích lớn đất sản xuất nông nghiệp, làm cho diện tích đất sản xuất nông nghiệp, nhất là diện tích sản xuất cây lúa có xu hướng giảm trong những năm qua. Ngoài ra, do hậu quả của sự biến đổi khí hậu toàn cầu, các thiên tai, các kiểu thời tiết bất e 7 thường như lũ, hạn hán, ngập úng, do quá trình sản xuất ở nhiều nước gặp phải thiên tai và dịch hại.… bên cạnh đó hình việc hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả cũng đang trực tiếp làm cho diện tích canh tác lúa trên thế giới bị thu hẹp.

Trong giai đoạn này, năng suất lúa thế giới tăng đều đều liên tục từ năm 2011 đến năm 2016. Năm 2011 năng suất đạt 43,364 tạ/ha, năm 2016 năng suất đạt được 46,366 tạ/ha, tăng 3,002 tạ/ha so với năm 2011. Điều này cho thấy, trình độ thâm canh lúa của nhân dân trên thế giới ngày càng được nâng cao. Theo dự báo của các nhà khoa học trên Thế giới thì năng suất lúa bình quân trên Thế giới đã đạt gần mức tối đa và ít có biến động nhưng sản lượng lúa trong tương lai sẽ giảm vì diện tích gieo trồng ngày càng bị thu hẹp, do tốc độ đô thị hoá ngày càng nhanh, đất nông nghiệp một phần bị chuyển đổi thành đất xây dựng khu công nghiệp, làm đường giao thông và các khu đô thị.

Theo thống kê của tổ chức Liên Hợp Quốc, năm 2011 dân số Thế giới đạt khoảng 7 tỷ người và dự kến đến năm 2030 lên khoảng 8,47 tỷ người, với tốc độ tăng dân số nhanh như vậy thì vấn đề an ninh lương thực luôn là vấn đề cấp bách quan trọng hàng đầu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) thì tổng nhu cầu về gạo của toàn thế giới luôn cao hơn hẳn so với tổng lượng gạo sản xuất hàng năm của cả thế giới từ 2 - 4 triệu tấn, vì vậy trong cả hiện tại và tương lai vấn đề đảm bảo an ninh lương thực thế giới nói chung và nhất là ở các quốc gia ở khu vực châu Á, châu Phi, khu vực Mỹ Latinh vẫn là những vấn đề được quan tâm hàng đầu. Hay nói cách khác, sản xuất lương thực, trong đó có sản xuất lúa luôn là nhiệm vụ quan trọng của mỗi quốc gia trên thế giới. Cây lúa ưa khí hậu nóng, ẩm, chân ruộng ngập nước và cần nhiều công chăm sóc.

Theo thống kê, trên thế giới có khoảng 114 quốc gia trồng lúa, e 8 trong đó 51 nước có diện tích trồng lúa trên 1.000 ha tập trung ở châu Á, chiếm 9/10 sản lượng lúa gạo trên thế giới. Ở châu Á, lúa là lương thực chính giống như bắp của dân Nam Mỹ, hạt kê của dân châu Phi hoặc lúa Mì của dân châu Âu và Bắc Mỹ. Tuy nhiên, các nước trong khu vực này đều rất đông dân với tập quán lâu đời dùng lúa gạo, nên lúa gạo sản xuất ra chủ yếu để sử dụng trong nước. Nhìn chung, năng suất lúa cao tập trung ở các quốc gia có nhiệt độ ngày và đêm cao hơn và trình độ canh tác phát triển tốt hơn.

Các nước nhiệt đới có năng suất bình quân thấp do chế độ nhiệt và ẩm độ cao, sâu bệnh phát triển mạnh và trình độ canh tác hạn chế. Diện tích, năng suất, sản lượng lúa của các châu lục năm 2017 được trình bày trong bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lượng lúa của các châu lục năm 2017 Các châu lục Diện tích Năng suất Sản lượng (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) Thế giới 167,249 46,019 769,675 Châu Á 145,539 47,588 692,590 Châu Phi 14,959 24,439 36,560 Châu Mỹ 6,013 59,196 35,634 Châu Âu 0,642 63,01 4,051 Châu Đại Dương 0,08744 93,792 0,820 Nguồn: FAOSTAT, 2019 Qua bảng 2.2 cho thấy, diện tích canh tác lúa toàn thế giới năm 2017 là 167,249 triệu ha, năng suất bình quân 46,019 tạ/ha, sản lượng 769,675 triệu tấn. Trong đó châu Á là vùng đông dân cư và cũng là vùng có diện tích trồng lúa cao nhất 145,539 triệu ha, sản lượng đạt 692,590 triệu tấn, năng suất bình quân đạt 47,588tạ/ ha chiếm 89,98% lượng gạo trên thế giới, kế đến là châu Phi 14,959 triệu ha chiếm 8,94% diện tích lúa thế giới; châu Mỹ có 6,013 e 9 triệu ha chiếm 3,6% thế giới.

Châu Đại Dương có diện tích trồng lúa thấp nhất là 0,08744 triệu ha, chỉ chiếm 0,05% diện tích lúa thế giới nhưng năng suất bình quân lại cao nhất so với các châu lục khác; cao gấp 1,97 lần năng suất lúa châu Á, gấp 3,84 lần so với châu Phi Đầu thập niên 90 sản lượng lương thực đã tăng 78-80%, có nước tăng gấp đôi nhờ việc lai tạo được những giống mới cho năng suất cao và kỹ thuật thâm canh tiên tiến. Tuy vậy, việc thiếu lương thực ở một số nước vẫn xảy ra. châu Phi là nước có thời tiết khắc nghiệt rất hay gặp thiên tai, nội chiến xảy ra thường xuyên, sản lượng lương thực bình quân đầu người ở Châu lục này thấp. Thế kỷ 21 với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật, một số nước có nền nông nghiệp lạc hậu, thiếu đói triền miên, nay đã vươn lên trở thành nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới.

Nhưng bên cạnh đó tình hình sản xuất lúa trên thế giới chưa đồng đều giữa các châu lục, các quốc gia, rất nhiều nước do nền khoa học chưa phát triển, điều kiện tự nhiên không thuận lợi nên năng suất sản lượng lúa chưa cao. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa của 10 nước đứng đầu thế giới năm 2017 STT Tên nước Diện tích Năng suất Sản Lượng (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 1 Ấn độ 43,789 38,480 168,50 2 Trung quốc 31,035 69,093 214,43 3 Indonexia 14,275 54,148 77,296 4 Bangladesh 11,272 43,453 48,98 5 Thái Lan 10,614 31,45 33,38 6 Việt Nam 7,708 55,476 42,763 7 Myanmar 6,745 37,989 25,624 8 Brazin 2,008 62,096 12,469 9 Nhật Bản 1,166 66,712 9,780 10 Australia 0,0822 98,208 0,807 Nguồn: FAOSTAT, [2019] e 10 Qua bảng 2.