Nghiên Cứu Khả Năng Nhân Nuôi Sinh Khối Loài Nhện Nhỏ Amblyseius eharai (ACARI: PHYTOSEIIDAE)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bảo vệ thực vật nghiên cứu khả năng nhân nuôi sinh khối loài nhện nhỏ bắt mồi amblyseius eharai, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Trung Phúc
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Phương Thảo
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Nhân Nuôi Amblyseius eharai: Giải Pháp Kiểm Soát Sinh Học Hiệu Quả
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Nhện nhỏ bắt mồi Amblyseius eharai
• 1.2.1. Phân loại
• 1.2.2. Đặc điểm sinh học của Amblyseius eharai
• 1.2.2.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm sinh học
• 1.2.2.2. Ảnh hưởng của ẩm độ
• 1.2.2.3. Ảnh hưởng của thức ăn đến đặc điểm sinh học
• 1.2.3. Amblyseius eharai trong quản lý sinh học
• 1.2.3.1. Amblyseius eharai kiểm soát nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae
• 1.2.3.2. Amblyseius eharai kiểm soát Aculops pelekassi (Keifer) (Acari: Eriophyidae)
• 1.2.3.3. Amblyseius eharai kiểm soát nhện đỏ son Panonychus citri
• 1.2.3.4. Amblyseius eharai kiểm soát bọ trĩ
• 1.2.4. Giá trị thương mại
• 1.2.5. Nghiên cứu về nhân nuôi hàng loạt
• 1.2.5.1. Nghiên cứu về hệ thống nuôi
• 1.2.5.2. Nghiên cứu về nguồn thức ăn
• 1.2.6. Một số ví dụ về nhân nuôi các loài nhện thuộc họ Phytoseiidae
• 1.2.7. Một số vấn đề khác của nhân nuôi nhện bắt mồi họ Phytoseiidae
• 1.2.7.1. Một số nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm
• 2.2. Vật liệu, dụng cụ, thiết bị thí nghiệm
• 2.2.1. Nguồn nhện nhỏ bắt mồi và các loại thức ăn của chúng
• 2.2.2. Vật liệu nghiên cứu khác
• 2.2.3. Dụng cụ, thiết bị thí nghiệm
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Đánh giá phương pháp nuôi phù hợp với Amblyseius eharai
• 2.3.2. Thí nghiệm đánh giá nguồn thức ăn nuôi phù hợp với Amblyseius eharai
• 2.3.2.1. Thời gian sinh trưởng và phát triển của nhện bắt mồi trên 05 loại thức ăn
• 2.3.2.2. Khả năng sinh sản của nhện bắt mồi trên từng loại thức ăn
• 2.3.3. Khảo sát điều kiện bảo quản và tồn trữ Amblyseius eharai
• 2.3.4. Khảo sát khả năng ăn mồi của thế hệ tiếp theo sau bảo quản và tồn trữ Amblyseius eharai
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thí nghiệm đánh giá phương pháp nuôi phù hợp với Amblyseius eharai
• 3.2. Thí nghiệm đánh giá loại thức ăn phù hợp để nhân nuôi
• 3.2.1. Thời gian sinh trưởng và phát triển của Amblyseius eharai trên các loại thức ăn khác nhau
• 3.2.2. Khả năng sinh sản của Amblyseius eharai trên các loại thức ăn khác nhau
• 3.3. Khảo sát điều kiện bảo quản và tồn trữ Amblyseius eharai
• 3.3.1. Thời gian tồn trữ tối thích con cái
• 3.3.2. Khả năng tái sinh sản của Amblyseius eharai ở các thời gian tồn trữ
• 3.3.3. Tỷ lệ trứng nở, tỷ lệ giới tính thế hệ sau của con cái qua tồn trữ
• 3.3.4. Khả năng ăn mồi của thế hệ sau của con cái sau tồn trữ
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Amblyseius eharai và Kiểm Soát Sinh Học

Nền nông nghiệp Việt Nam đang hướng tới sản xuất an toàn và bền vững, trong đó việc áp dụng các biện pháp kiểm soát sinh học ngày càng được chú trọng. Tuy nhiên, việc sử dụng các tác nhân có ích như thiên địch vẫn chưa phổ biến. Nhện nhỏ bắt mồi Amblyseius eharai là một trong những tác nhân kiểm soát sinh học quan trọng, đặc biệt trong nhà kính và nhà lưới. Thành công của việc sử dụng thiên địch phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loài được sử dụng, nguồn thức ăn và mật độ con mồi. Amblyseius eharai là loài phổ biến ở Đông Á, có khả năng kiểm soát các loại nhện và bọ trĩ gây hại. Nghiên cứu này nhằm mục đích khám phá tiềm năng nhân nuôi Amblyseius để phục vụ cho phòng trừ sinh học chủ động.

1.1. Giới thiệu về Amblyseius eharai và vai trò kiểm soát dịch hại

Amblyseius eharai là một loài nhện nhỏ bắt mồi thuộc họ Phytoseiidae, thường được sử dụng để kiểm soát nhện đỏ Panonychus citri, nhện vàng Phyllocoptruta oleivora và bọ trĩ trên nhiều loại cây trồng. Loài này thuộc nhóm ITI theo phân loại của McMurtry và cộng sự (2013), và được Amitai và Swirski đặt tên lần đầu vào năm 1981. A. eharai được tìm thấy rộng rãi tại khu vực Đông Á, bao gồm Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản và Malaysia, nơi nó đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng sinh thái và bảo vệ cây trồng khỏi các loài gây hại. Nghiên cứu của Ho và cộng sự cũng ghi nhận sự phổ biến của loài này trong khu vực.

1.2. Tầm quan trọng của kiểm soát sinh học trong nông nghiệp bền vững

Trong bối cảnh nền nông nghiệp đang chuyển dịch sang hướng sản xuất an toàn và nông nghiệp bền vững, kiểm soát sinh học nổi lên như một giải pháp thay thế hiệu quả cho việc sử dụng hóa chất trừ sâu. Phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường mà còn đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người và động vật. Việc nghiên cứu và ứng dụng các loài thiên địch như Amblyseius eharai góp phần xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp cân bằng và ổn định, giảm sự phụ thuộc vào các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại truyền thống.

II. Thách Thức Nhân Nuôi Amblyseius eharai Hiệu Quả Kinh Tế

Mặc dù Amblyseius eharai có tiềm năng lớn trong kiểm soát sinh học, việc nhân nuôi công nghiệp loài này vẫn còn nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện nhân nuôi, nguồn thức ăn cho Amblyseius, và tối ưu hóa quy trình cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả kiểm soát và lợi nhuận kinh tế. Bên cạnh đó, việc đảm bảo an toàn sinh học và đánh giá ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến Amblyseius eharai cũng là những vấn đề quan trọng cần được xem xét.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nhân nuôi sinh khối A. eharai

Để nhân nuôi Amblyseius thành công, cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và thông gió. Nguồn thức ăn cho Amblyseius cũng đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng, sinh sản và khả năng thích nghi của loài này. Việc lựa chọn nguồn thức ăn phù hợp, dễ kiếm và có giá thành hợp lý là yếu tố quan trọng để đảm bảo chi phí nhân nuôi cạnh tranh. Ngoài ra, cần xây dựng mô hình nhân nuôi hiệu quả, dễ vận hành và có khả năng mở rộng quy mô sản xuất.

2.2. Ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến hiệu quả của A. eharai

Việc sử dụng thuốc trừ sâu trong nông nghiệp có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến quần thể Amblyseius eharai, làm giảm hiệu quả kiểm soát. Một số loại thuốc trừ sâu có thể trực tiếp gây độc cho nhện bắt mồi, trong khi những loại khác có thể làm giảm nguồn thức ăn hoặc thay đổi tập tính của chúng. Việc đánh giá ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến Amblyseius eharai là rất quan trọng để xây dựng các chiến lược quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) hiệu quả, kết hợp phòng trừ sinh học và sử dụng thuốc trừ sâu một cách hợp lý.

III. Giải Pháp Tối Ưu Hóa Quy Trình Nhân Nuôi Amblyseius eharai

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm ra phương pháp tối ưu để nhân nuôi Amblyseius eharai với hiệu quả cao. Các thí nghiệm được tiến hành để đánh giá các phương pháp nuôi khác nhau, các nguồn thức ăn khác nhau và điều kiện bảo quản khác nhau. Mục tiêu là xác định được các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, sinh sản và khả năng thích nghi của Amblyseius eharai, từ đó xây dựng quy trình nhân nuôi Amblyseius hiệu quả và bền vững.

3.1. So sánh các phương pháp nuôi Amblyseius eharai khác nhau

Đề tài đã tiến hành so sánh các phương pháp nuôi A. eharai khác nhau, bao gồm phương pháp nuôi trên lá, phương pháp nuôi trong hộp nhựa và phương pháp nuôi trong lồng kín. Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, ảnh hưởng đến khả năng phát triển của quần thể nhện bắt mồi. Kết quả cho thấy phương pháp nuôi với miếng xốp có rào cản nước là môi trường phù hợp nhất để tiễn hành các thí nghiệm nhân nuôi sinh khối NBM A. eharai trong nghiên cứu này, vì nó tạo điều kiện ổn định về độ ẩm và hạn chế sự phát tán của nhện.

3.2. Đánh giá các nguồn thức ăn thay thế cho Amblyseius eharai

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của nhiều loại thức ăn khác nhau đối với sự phát triển và sinh sản của Amblyseius eharai, bao gồm nhện đỏ hai chấm, nhện đỏ son, trứng Artemia franciscana, phấn hoa Typha latifolia và thức ăn nhân tạo. Kết quả cho thấy Amblyseius eharai có thời gian hoàn thành vòng đời ngắn nhất khi ăn nhện đỏ son P. citri, và cũng đạt được tuổi thọ và tỷ lệ tăng tự nhiên cao khi ăn trứng Artemia franciscana. Điều này cho thấy tiềm năng sử dụng trứng Artemia như một nguồn thức ăn thay thế hiệu quả trong quy trình nhân nuôi Amblyseius.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Thức Ăn Đến Vòng Đời A

Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn thức ăn có ảnh hưởng đáng kể đến vòng đời, khả năng sinh sản và hiệu quả kiểm soát của Amblyseius eharai. Amblyseius eharai có thời gian hoàn thành vòng đời trên con mồi tự nhiên ngắn hơn so với vật môi thay thế. Tuổi thọ con cái và khả năng đẻ trứng cao nhất khi ăn con mồi là nhện đỏ son. Trên nguồn thức ăn thay thế là trứng Artemia franciscana Amblyseius eharai cũng đạt được tuổi thọ và tỷ lệ tăng tự nhiên cao. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn nguồn thức ăn phù hợp trong nhân nuôi Amblyseius.

4.1. Tác động của thức ăn đến thời gian sinh trưởng và phát triển

Thời gian sinh trưởng và phát triển của Amblyseius eharai phụ thuộc rất lớn vào loại thức ăn mà chúng tiêu thụ. Nghiên cứu cho thấy rằng khi được cho ăn các loại con mồi tự nhiên như nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) và nhện đỏ son (Panonychus citri), Amblyseius eharai có thời gian phát triển ngắn hơn so với khi được cho ăn các loại thức ăn thay thế như trứng Artemia franciscana, phấn hoa Typha latifolia hoặc thức ăn nhân tạo. Điều này có nghĩa là việc cung cấp nguồn thức ăn phù hợp có thể giúp Amblyseius eharai phát triển nhanh chóng và đạt được mật độ quần thể cao hơn.

4.2. Ảnh hưởng của thức ăn đến khả năng sinh sản của A. eharai

Khả năng sinh sản của Amblyseius eharai cũng bị ảnh hưởng đáng kể bởi loại thức ăn mà chúng tiêu thụ. Nghiên cứu cho thấy rằng khi được cho ăn nhện đỏ son (Panonychus citri), con cái Amblyseius eharai có tuổi thọ cao hơn và đẻ nhiều trứng hơn so với khi được cho ăn các loại thức ăn khác. Trứng Artemia franciscana cũng là một nguồn thức ăn tốt, giúp Amblyseius eharai đạt được tuổi thọ và tỷ lệ tăng tự nhiên cao. Điều này cho thấy rằng việc lựa chọn nguồn thức ăn phù hợp có thể giúp tăng cường khả năng sinh sản của Amblyseius eharai và nâng cao hiệu quả kiểm soát của chúng.

V. Bảo Quản và Tồn Trữ Cách Tối Ưu Hóa Khả Năng Tái Sinh Sản

Nghiên cứu cũng đánh giá các điều kiện bảo quản và tồn trữ Amblyseius eharai để duy trì khả năng tái sinh sản. Kết quả cho thấy việc tồn trữ con cái Amblyseius eharai ở điều kiện nhiệt độ 5°C, độ ẩm 95%, với thời gian dưới 15 ngày cho hiệu quả tốt. Khả năng sinh sản của con cái và chất lượng thế hệ F1 sau tồn trữ không bị ảnh hưởng khi tồn trữ dưới 30 ngày. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc nhân nuôi và phân phối Amblyseius eharai trên quy mô lớn.

5.1. Thời gian tồn trữ tối ưu cho con cái Amblyseius eharai

Việc xác định thời gian tồn trữ tối ưu cho con cái Amblyseius eharai là rất quan trọng để đảm bảo khả năng tái sinh sản của chúng sau khi được đưa trở lại điều kiện bình thường. Nghiên cứu cho thấy rằng việc tồn trữ con cái Amblyseius eharai ở điều kiện nhiệt độ 5°C, độ ẩm 95%, với thời gian dưới 15 ngày cho kết quả tốt nhất. Tuy nhiên, khả năng sinh sản của con cái và chất lượng thế hệ F1 không bị ảnh hưởng đáng kể khi tồn trữ dưới 30 ngày, cho phép linh hoạt hơn trong việc nhân nuôi và phân phối.

5.2. Đánh giá khả năng tái sinh sản sau thời gian tồn trữ

Nghiên cứu đánh giá khả năng tái sinh sản của con cái Amblyseius eharai sau thời gian tồn trữ khác nhau, bao gồm khả năng đẻ trứng, tỷ lệ trứng nở và chất lượng thế hệ F1. Kết quả cho thấy rằng khả năng sinh sản của con cái và chất lượng thế hệ F1 không bị ảnh hưởng đáng kể khi tồn trữ dưới 30 ngày. Điều này có nghĩa là có thể tồn trữ Amblyseius eharai trong một khoảng thời gian nhất định mà không làm giảm hiệu quả kiểm soát của chúng.

VI. Kết Luận Triển Vọng Ứng Dụng Amblyseius eharai Thực Tiễn

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về khả năng nhân nuôi Amblyseius eharai và tiềm năng ứng dụng của loài này trong kiểm soát sinh học. Việc tối ưu hóa quy trình nhân nuôi, lựa chọn nguồn thức ăn phù hợp và xác định điều kiện bảo quản tối ưu sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát và giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu về phân bố địa lý của Amblyseius eharai, tập tính ăn mồi và mô hình nhân nuôi quy mô lớn để ứng dụng loài này rộng rãi trong nông nghiệp bền vững.

6.1. Tiềm năng ứng dụng của A. eharai trong bảo vệ thực vật

Với khả năng kiểm soát hiệu quả nhiều loại sâu hại như nhện đỏ, bọ trĩ và rệp sáp, Amblyseius eharai có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong bảo vệ thực vật, đặc biệt trên các loại rau màu, cây ăn quả, hoa kiểng và cây công nghiệp. Việc sử dụng Amblyseius eharai trong các chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc trừ sâu, bảo vệ môi trường và sản xuất nông sản sạch, nông sản hữu cơ.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về nhân nuôi và ứng dụng A. eharai

Để khai thác tối đa tiềm năng của Amblyseius eharai, cần tiếp tục nghiên cứu về các vấn đề như: mở rộng quy mô nhân nuôi công nghiệp, tối ưu hóa quy trình sản xuất, phát triển các sản phẩm sinh học chứa Amblyseius eharai dễ sử dụng và hiệu quả cao, nghiên cứu về ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến Amblyseius eharai để xây dựng các chiến lược quản lý dịch hại phù hợp, và khảo sát phân bố địa lý của loài này để xác định các vùng có tiềm năng ứng dụng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam chuyển hướng sang sản xuất an toàn và bền vững, việc áp dụng các biện pháp kiểm soát sinh học ngày càng được chú trọng. Nhện nhỏ bắt mồi họ Phytoseiidae là tác nhân sinh học quan trọng trong kiểm soát các loại dịch hại như nhện đỏ, bọ trĩ trên cây trồng trong nhà kính và ngoài đồng ruộng. Loài Amblyseius eharai (Acari: Phytoseiidae) được biết đến là thiên địch hiệu quả đối với nhiều loại nhện hại, đặc biệt là nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) và nhện đỏ son (Panonychus citri). Tuy nhiên, tại Việt Nam, các nghiên cứu về đặc điểm sinh học và phương pháp nhân nuôi hàng loạt loài này còn rất hạn chế.

Luận văn tập trung nghiên cứu khả năng nhân nuôi sinh khối của A. eharai dưới ảnh hưởng của các loại thức ăn khác nhau, nhằm xác định phương pháp nuôi và điều kiện bảo quản tối ưu cho loài nhện này. Nghiên cứu được thực hiện tại Viện Sinh học nhiệt đới từ tháng 4 đến tháng 11 năm 2022, trong điều kiện phòng thí nghiệm với nhiệt độ 27 ± 2°C, độ ẩm 75 ± 2% và chu kỳ chiếu sáng 16 giờ sáng - 8 giờ tối.

Mục tiêu cụ thể bao gồm: đánh giá các phương pháp nuôi phù hợp, xác định loại thức ăn thích hợp cho sự phát triển và sinh sản của A. eharai, khảo sát điều kiện bảo quản và tồn trữ, cũng như đánh giá khả năng tái sinh sản sau tồn trữ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển quy trình nhân nuôi sinh khối loài nhện nhỏ bắt mồi này, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát sinh học dịch hại trong nông nghiệp bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh học và nhân nuôi nhện nhỏ bắt mồi họ Phytoseiidae, trong đó:

• Lý thuyết về đặc điểm sinh học của Amblyseius eharai: Loài này có thời gian phát triển vòng đời ngắn, khả năng thích nghi với nhiều loại thức ăn và điều kiện môi trường khác nhau. Nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển là khoảng 28,1°C, với ngưỡng dưới 12,5°C và ngưỡng trên 33,2°C.
• Mô hình nhân nuôi nhện nhỏ bắt mồi: Áp dụng các phương pháp nuôi như nuôi trong hộp plastic với miếng xốp giữ nước, nuôi trên lá riêng biệt và nuôi trong lồng kín, dựa trên mô hình của Overmeer (1985) và Morales-Ramos & Rojas (2014).
• Khái niệm về thức ăn thay thế và thức ăn nhân tạo: Thức ăn thay thế là các nguồn thức ăn không phải con mồi tự nhiên nhưng vẫn hỗ trợ sự sống và sinh sản của nhện bắt mồi, bao gồm phấn hoa, trứng Artemia franciscana và thức ăn nhân tạo theo công thức đặc biệt.

Các khái niệm chính bao gồm: vòng đời, khả năng sinh sản, tuổi thọ, tỷ lệ nở trứng, tỷ lệ tăng tự nhiên (r), và khả năng tồn trữ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nhện nhỏ bắt mồi Amblyseius eharai được thu thập từ vùng trồng cây có múi tại Tiền Giang, Việt Nam. Các loại thức ăn gồm nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae), nhện đỏ son (Panonychus citri), trứng Artemia franciscana, phấn hoa Typha latifolia và thức ăn nhân tạo ArP.
• Phương pháp phân tích: Thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên với 3 lần lặp lại cho mỗi nghiệm thức. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Sigma Plot 11, sử dụng phân tích ANOVA một yếu tố và kiểm định Tukey để xác định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P<0,05).
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 4 đến tháng 11 năm 2022 tại phòng thí nghiệm côn trùng, Viện Sinh học nhiệt đới, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mỗi thí nghiệm sử dụng 50 hộp nuôi riêng biệt, mỗi hộp chứa một cá thể nhện nhỏ bắt mồi, với số lượng con mồi và thức ăn được cung cấp đều đặn theo từng loại thức ăn.
• Phương pháp thí nghiệm:
  • Đánh giá 3 phương pháp nuôi: hộp plastic với miếng xốp, nuôi trên lá riêng biệt, nuôi trong lồng kín.
  • So sánh thời gian phát triển, tuổi thọ, khả năng sinh sản trên 5 loại thức ăn.
  • Khảo sát điều kiện bảo quản và tồn trữ ở 5°C, độ ẩm 90-95% trong các khoảng thời gian khác nhau (15, 30, 45, 60, 75 ngày).
  • Đánh giá khả năng tái sinh sản và khả năng ăn mồi của thế hệ F1 sau tồn trữ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khả năng phát triển quần thể trên 3 phương pháp nuôi
   Sau một tuần nuôi, số lượng trứng, nhện non, nhện cái và nhện đực trưởng thành trên 3 phương pháp nuôi (hộp plastic với miếng xốp, nuôi trên lá riêng biệt, nuôi trong lồng kín) không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05). Số lượng trứng cao nhất đạt 115,9 ± 11,34 con (phương pháp hộp plastic), nhện non cao nhất 110,3 ± 11,98 con (phương pháp lồng kín), nhện cái trưởng thành cao nhất 74,4 ± 4,35 con (phương pháp hộp plastic).

2. Thời gian phát triển vòng đời trên các loại thức ăn
   Thời gian hoàn thành vòng đời ngắn nhất khi A. eharai ăn nhện đỏ son P. citri (6,90 ± 0,7 ngày), dài nhất trên trứng Artemia franciscana (9,57 ± 0,6 ngày). Thức ăn nhân tạo và phấn hoa có thời gian phát triển trung gian, lần lượt là 9,23 ± 0,74 và 8,40 ± 0,61 ngày.

3. Khả năng sinh sản và tuổi thọ trên các loại thức ăn

   • Tuổi thọ con cái cao nhất trên nhện đỏ son P. citri (42,03 ± 1,36 ngày), thấp nhất trên phấn hoa (28,77 ± 0,75 ngày).
   • Tổng số trứng đẻ cao nhất trên P. citri (40,29 ± 2,63 quả), thấp nhất trên thức ăn nhân tạo (19,57 ± 2,44 quả).
   • Thời gian đẻ trứng dài nhất trên P. citri (21,27 ± 0,78 ngày), ngắn nhất trên phấn hoa (12,07 ± 1,11 ngày).
   • Tỷ lệ trứng nở và tỷ lệ con cái không khác biệt đáng kể giữa các loại thức ăn, dao động quanh 78-81% và 60-65%.

4. Khả năng tồn trữ và bảo quản
   Tồn trữ con cái A. eharai ở 5°C, độ ẩm 90-95% dưới 15 ngày cho hiệu quả tốt với tỷ lệ sống sót cao. Khả năng sinh sản và chất lượng thế hệ F1 sau tồn trữ không bị ảnh hưởng đáng kể khi tồn trữ dưới 30 ngày.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy phương pháp nuôi trong hộp plastic với miếng xốp là phù hợp nhất để nhân nuôi sinh khối A. eharai trong điều kiện phòng thí nghiệm, do diện tích nuôi rộng, khả năng cách ly tốt và thuận tiện cho việc quan sát cũng như cung cấp thức ăn đa dạng, bao gồm cả thức ăn nhân tạo. Phương pháp nuôi trong lồng kín tuy thuận tiện cho nhân nuôi quy mô lớn nhưng khó kiểm soát độ ẩm và quan sát chi tiết.

Thức ăn tự nhiên như nhện đỏ son P. citri và nhện đỏ hai chấm T. urticae giúp A. eharai phát triển nhanh hơn và có khả năng sinh sản cao hơn so với thức ăn thay thế như trứng Artemia hay phấn hoa. Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy thức ăn tự nhiên luôn là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho các loài nhện bắt mồi họ Phytoseiidae.

Khả năng tồn trữ ở nhiệt độ thấp giúp kéo dài thời gian bảo quản và vận chuyển A. eharai mà không làm giảm chất lượng sinh học, mở ra cơ hội ứng dụng trong sản xuất và thương mại hóa. Các biểu đồ so sánh thời gian phát triển, tuổi thọ và tổng số trứng đẻ trên các loại thức ăn sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt về hiệu quả dinh dưỡng.

So với các nghiên cứu về loài nhện bắt mồi khác như Amblyseius swirskii hay Neoseiulus californicus, A. eharai có thời gian phát triển vòng đời và khả năng sinh sản tương đương hoặc tốt hơn khi sử dụng thức ăn tự nhiên, đồng thời có khả năng thích nghi với nhiệt độ thấp hơn, phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng phương pháp nuôi trong hộp plastic với miếng xốp

   • Động từ hành động: Triển khai nhân nuôi quy mô phòng thí nghiệm và mở rộng quy mô sản xuất.
   • Target metric: Tăng số lượng nhện trưởng thành đạt trên 70 con/hộp sau 7 ngày.
   • Timeline: 6 tháng đầu năm triển khai thử nghiệm mở rộng.
   • Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu, doanh nghiệp sản xuất sinh học.

2. Ưu tiên sử dụng thức ăn tự nhiên như nhện đỏ son P. citri và nhện đỏ hai chấm T. urticae

   • Động từ hành động: Phát triển nguồn cung cấp con mồi tự nhiên ổn định.
   • Target metric: Giảm thời gian vòng đời xuống dưới 7 ngày, tăng tổng số trứng đẻ trên 40 quả/con cái.
   • Timeline: 3 tháng chuẩn bị nguồn thức ăn.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm nghiên cứu và các trang trại sinh học.

3. Xây dựng quy trình bảo quản và tồn trữ ở 5°C, độ ẩm 90-95%

   • Động từ hành động: Thiết lập kho lạnh và quy trình bảo quản chuẩn.
   • Target metric: Tỷ lệ sống sót trên 90% sau 15 ngày tồn trữ.
   • Timeline: 2 tháng thử nghiệm và hoàn thiện quy trình.
   • Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp sản xuất và phân phối.

4. Đào tạo kỹ thuật nhân nuôi và ứng dụng A. eharai trong kiểm soát sinh học

   • Động từ hành động: Tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo.
   • Target metric: Tăng số lượng kỹ thuật viên được đào tạo lên 50 người/năm.
   • Timeline: Hàng năm tổ chức ít nhất 2 khóa đào tạo.
   • Chủ thể thực hiện: Trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Bảo vệ thực vật

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức chuyên sâu về sinh học và nhân nuôi nhện bắt mồi, áp dụng trong nghiên cứu và giảng dạy.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu mới, cải tiến phương pháp kiểm soát sinh học.

2. Doanh nghiệp sản xuất và cung cấp sinh học

   • Lợi ích: Áp dụng quy trình nhân nuôi và bảo quản A. eharai để sản xuất hàng loạt, nâng cao chất lượng sản phẩm.
   • Use case: Thương mại hóa nhện bắt mồi, mở rộng thị trường kiểm soát sinh học.

3. Nông dân và kỹ thuật viên nông nghiệp

   • Lợi ích: Hiểu rõ về tác dụng và cách sử dụng nhện bắt mồi trong phòng trừ dịch hại an toàn, hiệu quả.
   • Use case: Ứng dụng trực tiếp trong canh tác cây có múi và các loại cây trồng khác.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp sinh học, giảm sử dụng thuốc hóa học.
   • Use case: Xây dựng chương trình hỗ trợ phát triển kiểm soát sinh học trong nông nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp nuôi nào phù hợp nhất cho Amblyseius eharai?
   Phương pháp nuôi trong hộp plastic với miếng xốp được đánh giá là phù hợp nhất do diện tích nuôi rộng, khả năng cách ly tốt và thuận tiện cho việc cung cấp thức ăn đa dạng, bao gồm cả thức ăn nhân tạo. Phương pháp này giúp duy trì số lượng nhện trưởng thành cao và ổn định.

2. Loại thức ăn nào giúp A. eharai phát triển nhanh và sinh sản tốt nhất?
   Thức ăn tự nhiên như nhện đỏ son (Panonychus citri) và nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) giúp A. eharai có thời gian vòng đời ngắn nhất (khoảng 6,9 ngày) và tổng số trứng đẻ cao nhất (trên 40 quả/con cái), vượt trội so với thức ăn thay thế như trứng Artemia hay phấn hoa.

3. Điều kiện bảo quản nào tối ưu cho A. eharai?
   Bảo quản ở nhiệt độ 5°C, độ ẩm 90-95% trong thời gian dưới 15 ngày giúp duy trì tỷ lệ sống sót cao và không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản cũng như chất lượng thế hệ F1 sau tồn trữ.

4. Khả năng tái sinh sản của A. eharai sau tồn trữ như thế nào?
   Khả năng tái sinh sản của con cái và chất lượng thế hệ F1 không bị ảnh hưởng đáng kể khi tồn trữ dưới 30 ngày, cho thấy A. eharai có thể được bảo quản và vận chuyển hiệu quả trong khoảng thời gian này.

5. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu này trong nông nghiệp là gì?
   Nghiên cứu cung cấp quy trình nhân nuôi và bảo quản A. eharai hiệu quả, giúp sản xuất hàng loạt nhện bắt mồi để phóng thích kiểm soát sinh học các loại nhện hại và bọ trĩ trên cây có múi, góp phần giảm sử dụng thuốc hóa học, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Kết luận

• Amblyseius eharai có khả năng phát triển và sinh sản tốt trên các loại thức ăn tự nhiên như nhện đỏ son và nhện đỏ hai chấm, với thời gian vòng đời ngắn và tổng số trứng đẻ cao.
• Phương pháp nuôi trong hộp plastic với miếng xốp là phương pháp phù hợp nhất để nhân nuôi sinh khối A. eharai trong điều kiện phòng thí nghiệm.
• Bảo quản con cái A. eharai ở 5°C, độ ẩm 90-95% trong thời gian dưới 15 ngày duy trì được khả năng sống sót và sinh sản tốt, không ảnh hưởng đến chất lượng thế hệ F1.
• Nghiên cứu mở ra cơ hội phát triển quy trình nhân nuôi và ứng dụng A. eharai trong kiểm soát sinh học dịch hại cây trồng, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng quy mô nhân nuôi, hoàn thiện quy trình bảo quản và đào tạo kỹ thuật viên để ứng dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp.

Các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất sinh học nên phối hợp triển khai ứng dụng quy trình nhân nuôi và bảo quản Amblyseius eharai để nâng cao hiệu quả kiểm soát sinh học, giảm thiểu tác động môi trường và tăng cường phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN TAI LIEU 1.1 Nghiên cứu nước ngoài 1.1 Nhện nhỏ bắt mồi Amblyseius eharai Phân loại Giới động vật : Animalia Ngành chân khớp : Arthropoda Lớp hình nhện : Arachnida Bộ ve bét : Acari Họ : Phytosetidae Giống : Amblyseius Loài : Amblyseius eharai Amitai va Swirski A. eharai là một thiên địch phổ biến thường được sử dung dé quan lý nhện đỏ Panonychus citri, nhện vàng Phyllocoptruta oleivora và bọ trĩ trên nhiều loại cây trồng. eharai là động vật ăn thịt thuộc nhóm ITI (theo McMurtry và cộng sự. 2013), được đặt tên bởi Amitai và Swirski lần đầu tiên vào năm 1981.

eharai được tìm thấy tại Trung Quốc (Giang Tô, Chiết Giang, Giang Tây, Hồ Bắc, Hồ Nam, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam và Hồng Kông), Đài Loan, Quan dao Matsu, Han Quéc, Nhat Ban (Akita, Miyagi, Yamagata, Fukushima, Saitama, Ibaraki, Chiba, Tokyo, Kanagawa, Niigata, Toyama, Ishikawa, Fukui, Nagano, Shizuoka, Gifu, Shiga, Kyoto, Mie, Nara, Wakayama, Hyogo, Tottori, Shimane, Okayama, Hiroshima, Yamaguchi, Tokushima, Ehime, Kochi, Fukuoka, Oita, Nagasaki, Kumamoto, Miyazaki, Kagoshima, Okinawa), Dai Loan va Malaysia. (Ho va cs.2 Đặc điểm sinh học của Amblyseius eharai A. eharai là loài nhện nhỏ bắt mỗi có màu sắc cơ thé thay đổi theo chế độ ăn khác nhau từ màu trắng - vàng, vàng - nâu và đỏ cam. Kích thước cơ thê của 4.

eharai cái khi bị bỏ đói hoặc ăn trứng dường như có ngoại hình tương tự nhau với màu cơ thé mờ và cơ thé hẹp chiều rộng hơn (Hình 1A và 1B), những con cái đã tiêu thụ ấu trùng thì có màu nâu dé hỗ trợ tiêu hóa và cơ thể rộng hơn (Hình 1C). Cũng như hầu hết các loài thuộc họ Phytoseiidae, A. eharai có thời gian phát triển tương đối ngắn, nhưng mật số quan thê sẽ phụ thuộc vào chế độ ăn, nhiệt độ và ẩm độ. Tetranychus urticae trong 24h.

C: Trưởng thành cái ăn ấu trùng 7' urticae 24h 1.1 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm sinh học Nhiệt độ ảnh hưởng lớn tới vòng đời, khả năng sống sót, tuổi thọ, khả năng sinh san và khả năng ăn mồi của loài NBM này. Nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển quan thé của A. eharai là 28,1°C, nhiệt độ đưới 12,5°C hoặc trên 33,2°C sẽ dẫn đến anh hưởng tiêu cực tới sự phát triển quần thể, đây được xem là hai ngưỡng nhiệt độ ngưỡng đưới và ngưỡng trên của A. Nhiệt độ tối ưu cho sự phát của A.

eharai là tương đối thấp hơn so với các loài nhện bắt mỗi khá như Amblwseius swirski (30,1 °C), Neoseiulus californicus (29,0 °C), Neoseiulus longispinosus (32,0 °C), hay Neoseiulus womersleyi (30,5 °C). Điều nay có nghĩa là loài săn mỗi này có thể đạt được hiệu suất tối đa nhanh hơn so với các loài phytosend khác khi nhiệt độ thấp. eharai phù hợp với những vùng có nhiệt độ trung bình trong nhà kính không vượt quá 30°C. eharai sẽ có tiềm năng cao như một tác nhân kiêm soát sinh học trong nhà kính.1 Nhiệt độ tối ưu, ngưỡng trên, ngưỡng dưới của A.

eharai và một số loài nhện bắt môi. : Nhiệt độ (°C) Loài Con môi ; ¬ Ngưỡng dưới Tôiuu Ngudng trên A. eharai Tetranychus urticae 12. swirskii Phan hoa lã5 30.

californicus Panonychus ulmi 7. longispinosus 1etranychus urticae 13.womersleyi — Tetranychus urticae 12.2 Anh hưởng của Am độ Kha năng chịu đựng đói hoặc độ âm thấp của nhện nhỏ bat mồi là rat quan trọng dé chúng duy trì quan thé trong môi trường không thuận lợi. Độ âm thuận lợi là yếu tố then chốt cho sự tồn tại của các loài thiên địch (McMurtry và Scriven, 1965). Theo kết quả nghiên cứu của Jie Ji và cs., 2013 thì hau hết trứng của A.

eharai không thé nở ở độ 4m tương đối (RH) thấp hơn 60%. Độ âm tương đối (RH) trong khoảng 70-100 %, tat cả trứng của A. eharai đều phát triển thành con non. Ngoài ra, thời gian sống sót của A.

eharai trong điều kiện RH khoảng 60-80% ngắn hon so với trong điều kiện RH từ 90-100%. Hơn nữa, thời gian sống sót của A. eharai trong điều kiện RH khoảng 60-80% ngắn hơn so với khi RH trong khoảng 90—100% (Ji và cs.3 Ảnh hưởng của thức ăn đến đặc điểm sinh học Khả năng chịu đựng môi trường không thuận lợi là rất quan trọng đối với các loài thiên địch dé duy trì quan thé va phát huy tác dụng của chúng dé kiểm soát sinh học (Greco và cs., 2006; Wei và cs., 1994; Chant và Fleschner 1960). eharai có khả năng sống sót trong thời gian lên đến 8,1 ngày mà không cần có con môi hoặc các nguồn thức ăn khác (Ji và cs.

Nếu một loài thiên địch có khả năng chiu đói mạnh hơn, nó sẽ tồn tại lâu hơn so với các loài thiên địch khác (Wei và cs. Khi thức ăn khan hiểm, A. eharai bắt buộc phải ăn thịt đồng loại, chủ yếu là trưởng thành ăn nhện non, điều này sẽ ảnh hưởng làm giảm khả năng sinh sản, tuổi thọ và khả năng ăn môi. Tuy nhiên rất khó xác định đồng loại mà chúng đang ăn còn sống hay đã chết.

Cũng theo Jie Ji và cs. (2021) thời gian xử lý con môi của A. eharai ngắn hơn đáng kế so với A. Ở một mức độ nào đó, thời gian xử lý ngắn hơn này có thé bù đắp cho tỷ lệ tan công của A.

Do đó, tỷ lệ tan công tối đa của A. eharai cái đôi với trứng 7: urticae là cao nhất trong số các loài nhện bắt mỗi ho Phytoseid được so sánh, thậm chí cao hơn so với N. Khi được cung cấp với số lượng lớn con môi là nhện kho Carpophagus lactis, quan thé cái A. eharai đã tăng lên 209 + 6,1 (trung bình + SD) sau 24 ngày và dường như đạt mức 6n định sau 20 ngày trong thí nghiệm 10 con cái.

Quan thé cái tăng song song trong thí nghiệm 5 con cái và đã dat 87 + 30,1 sau 16 ngày ( Jie Ji va cs. Cả con đực và con cái của A. eharai đều có thé phát triển thành con trưởng thành với con môi C. Khi cung cấp C.

Jactis làm con mồi, tổng số trứng của con cái A. eharai là 51,1 trứng/con cái, số lượng trứng đẻ hàng ngày là 2,5 trứng/con cai/ngay, tỷ lệ sinh sản thuần của nó (Ro = 33,849), tỷ số con cái (66,24%), trong khi tỷ lệ tăng tự nhiên khá cao (tm = 0,253). Do đó, người ta cho rằng C. Jactis là một con môi tiềm năng cho việc sản xuất hàng loạt A.

eharai (Jie Ji và cs.3 Amblyseius eharai trong quản lý sinh học Nhện nhỏ bắt mồi A. eharai là một loài thiên dich của nhiều đối tượng dịch hại như bọ trĩ, nhện đỏ, nhện vàng được tìm thấy phổ biến trên một số loại cây có múi như bưởi, cam, chanh hay trên một số loại cây trồng khác như chè, quất, kiểng, tre nứa. Đặc biệt, loài động vật ăn thịt này có thé dé dang thích nghi với vùng đất nông nghiệp Đông Á - nơi nó là bản địa. Tuy nhiên các nghiên cứu về nhện bắt mồi 4.

eharai còn rat ít trên thé giới và mới chỉ tập trung vào sự phân bố của chúng (Jie Ji và cs.1 Amblyseius eharai kiểm soát nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Nhện đỏ 7efranychus urticae là một loài gây hại trên toàn thế giới có thé gây hại nặng cho nhiều loại cây trồng trong nhà kính và ngoài đồng ruộng. Chúng làm giảm khả năng quang hợp của cây trồng bằng cách ăn các tế bào thực vật và rất khó kiểm soát do tỷ lệ tăng dân số cao trên nhiều loại cây trồng và khả năng kháng thuốc trừ sâu nhanh chóng. eharai ăn được trứng và ấu trùng của 7: urticae. Tỷ lệ săn mỗi của A.

eharai trên trứng và âu trùng 7' urticae bi ảnh hưởng bởi mật độ con môi, giai đoạn bắt môi và giới tính của A. Khi mật độ 7: urticae ban đầu tăng lên, tỷ lệ ăn mỗi của A. eharai cũng tăng lên. eharai cái ăn âu trùng 7: urticae cao hơn so với trứng của T.

eharai cái tiêu thụ nhiều T. urticae hơn so với con đực (Park và Lee, 2021). So với các loài nhện bat môi họ Phytoseiidae khác đã được nghiên cứu trước đây, khả năng ăn 7. eharai dường như cao hơn A.

persimilis trong các điều kiện tương tự. Ngoài ra, khả năng săn mồi của A. eharai có thé tăng lên theo tuổi trưởng thành. eharai dường như có tiềm năng phát triển thương mại tốt như một loài thiên địch mới dé tăng cường kiểm soát sinh học đối với 7: urticae (Park và Lee, 2021).

Cả con đực và con cái của A. eharai đều tiêu thụ nhiều ấu trùng 7: urticae hơn trứng. eharai cái đã tiêu thụ 22,7 au trùng va 19,1 trứng 7' urticae trong suốt 24 giờ. eharai đực tiêu thụ 11,8 ấu trùng và 7,8 trứng 7: urticae trong 24 giờ (Park và Lee, 2021).

eharai kiém soat Aculops pelekassi (Keifer) (Acari: Eriophyidae) Aculops pelekassi (Keifer), họ Eriophyoid, là loài nhện hai màu hồng gây hại nặng trên cây có múi như cam, chanh. Mặc dù kích thước cơ thể của A. pelekassi cực kỳ nhỏ, chỉ từ 0,15 mm đến 0,17 mm, loài này là một trong những loài gây hại nghiêm trọng trên cây có múi. pelekassi bám và gây hại trên lá, cành xanh và quả.

pelekassi chích hút hại lá, cành xanh và quả. Đặc biệt, chúng phát triển mạnh trên qua từ thang 9 đến tháng 10 dẫn đến tổn thương vỏ qua và làm giảm năng suất và chat lượng qua (McCoy, 1996; Seki, 1975). Mặc dù nhện hai Eriophyoid từ lâu đã được công nhận là con môi của nhện bắt mỗi họ Phytoseiid, một số loài được báo cáo là không đủ thức ăn cho sự tồn tại và sinh sản của một số lượng đáng kế các loài phytoseiid (Sabelis, 1996). Theo Ashihara va cs.

(2004) con non của A. pelekassi dé phat trién.3 Amblyseius eharai kiểm soát nhện đỏ son Panonychus citri Nhện đỏ cam chanh P. citri là một loài dich hại quan trọng hang đầu trên cây quả có múi. citri tan công trên lá va trái, chích cap va hút nhựa lá và trái.

Trên lá, vết cap và hút tạo thành những chấm nhỏ li ti trên mặt lá, khi bi nặng, vết chấm lan rộng, lá có màu ánh bạc, lá sau đó có thể bị khô và rụng. Khi mật số nhện cao, cả cành non cũng bị nhện tấn công, cảnh cũng trở nên khô và chết. Đề đánh giá hiệu quả của hai loài nhện bắt mỗi trong việc kiểm soát sinh học P. citri, lịch sử sông của A.

eharai với con môi P. citri đã được nghiên cứu ở 25 + 1°C. Kết quả cho thay thời kỳ phát triển của giai đoạn âu trùng và toàn bộ thế hệ của A. swirskii ngắn hơn đáng kể so với A.

eharai, nhưng không có sự khác biệt đáng ké về thời kỳ phát triển giữa hai loài này ở các giai đoạn khác. Ngoài ra, con non của A.