Luận văn thạc sĩ về kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp

Phân tích toàn diện kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, đề xuất mô hình mới, nâng cao hiệu quả ứng dụng trong kinh tế tron

• Tác giả: Lê Thị Thu Trinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
• 1.1. THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VỀ VIỆC XÁC ĐỊNH CÁC KHOẢN CHÊNH LỆCH TẠM THỜI CHỊU THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Khái niệm và vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế thu nhập doanh nghiệp) là một loại thuế trực thu đánh vào lợi nhuận của các doanh nghiệp. Vai trò của thuế này rất quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách Nhà nước và thực hiện phân phối thu nhập. Mức thuế áp dụng cho các doanh nghiệp khác nhau tùy thuộc vào quan điểm điều tiết thu nhập của từng quốc gia. Ở Việt Nam, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp được ban hành nhằm thay thế Luật thuế lợi tức, phản ánh sự chuyển mình trong chính sách thuế của Nhà nước. Thuế thu nhập doanh nghiệp không chỉ là nghĩa vụ tài chính mà còn là công cụ điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội trong nền kinh tế thị trường. Theo đó, các doanh nghiệp có năng lực tài chính mạnh sẽ có cơ hội thu nhập cao hơn, trong khi các doanh nghiệp yếu hơn sẽ gặp khó khăn. Nhà nước sử dụng thuế này để điều tiết và khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào những lĩnh vực ưu tiên phát triển.

1.1 Đối tượng nộp thuế

Đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp và phát sinh thu nhập. Điều này bao gồm cả doanh nghiệp Nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, và các tổ chức kinh tế khác. Đặc biệt, các tổ chức nước ngoài hoạt động tại Việt Nam cũng thuộc đối tượng nộp thuế. Phạm vi áp dụng của thuế thu nhập doanh nghiệp rất rộng, từ các doanh nghiệp lớn đến các hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh. Điều này cho thấy sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của tất cả các thành phần kinh tế trong xã hội.

II. Căn cứ tính thuế thu nhập doanh nghiệp

Căn cứ tính thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm thu nhập chịu thuế và thuế suất. Thu nhập chịu thuế được xác định từ doanh thu tính thuế trừ đi các chi phí hợp lý. Doanh thu tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung ứng dịch vụ, và các khoản thu nhập khác phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chi phí hợp lý được khấu trừ bao gồm chi phí nguyên liệu, vật liệu, tiền lương, và các khoản chi khác liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc xác định chính xác thu nhập chịu thuế và chi phí hợp lý là rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp của doanh nghiệp. Các quy định về thuế suất cũng cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính công bằng và hợp lý trong việc thu thuế.

2.1 Thu nhập chịu thuế

Thu nhập chịu thuế bao gồm tất cả các khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này không chỉ bao gồm thu nhập từ hoạt động trong nước mà còn cả thu nhập từ hoạt động ở nước ngoài. Doanh thu tính thuế được xác định dựa trên giá trị thực tế của hàng hóa, dịch vụ bán ra, và các khoản thu nhập khác. Việc xác định chính xác thu nhập chịu thuế là rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng đến số thuế doanh nghiệp phải nộp. Doanh nghiệp cần phải có hệ thống kế toán rõ ràng và minh bạch để đảm bảo việc tính toán thu nhập chịu thuế được thực hiện chính xác.

III. Thực trạng áp dụng kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam

Thực trạng áp dụng kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc thực hiện các quy định về thuế. Mặc dù đã có các chuẩn mực kế toán và thông tư hướng dẫn, nhưng khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn vẫn còn lớn. Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các quy định về kế toán thuế và thường xuyên gặp phải sai sót trong việc ghi nhận và trình bày báo cáo tài chính. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp mà còn tác động đến quyết định của các nhà đầu tư và cổ đông. Việc cải thiện công tác kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp là cần thiết để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính.

3.1 Những khó khăn trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp do thiếu hiểu biết và kinh nghiệm. Các chuẩn mực kế toán như VAS17 và thông tư 20/2006/TT-BTC cung cấp nhiều quy định phức tạp mà không phải ai cũng có thể hiểu và áp dụng đúng. Điều này dẫn đến việc ghi nhận sai lệch các khoản chi phí thuế, ảnh hưởng đến lợi nhuận sau thuế và quyết định của người sử dụng báo cáo tài chính. Do đó, việc đào tạo và nâng cao nhận thức cho các kế toán viên là rất cần thiết để cải thiện tình hình này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách Nhà nước Việt Nam, đóng vai trò thiết yếu trong việc điều tiết thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế. Từ khi Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đầu tiên được ban hành năm 1997, hệ thống pháp luật về thuế đã trải qua nhiều lần sửa đổi nhằm phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Theo báo cáo của ngành, thuế TNDN chiếm khoảng 20-25% tổng thu ngân sách, phản ánh tầm quan trọng của loại thuế này đối với sự ổn định tài chính quốc gia.

Tuy nhiên, việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt là Chuẩn mực kế toán số 17 (VAS17) và các quy định liên quan, vẫn còn nhiều khó khăn trong thực tiễn. Các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, gặp nhiều vướng mắc trong việc xác định và hạch toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, dẫn đến sai lệch trong báo cáo tài chính và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ cơ sở khoa học và thực tiễn trong việc xác định, ghi nhận và trình bày các khoản chênh lệch tạm thời chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp cho các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2007, khi VAS17 và các thông tư hướng dẫn được ban hành và áp dụng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác kế toán thuế, giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật, đồng thời cung cấp thông tin tài chính minh bạch, chính xác cho các nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính:

1. Phương pháp tiếp cận kế toán dựa trên Bảng Cân đối kế toán (Phương pháp tài sản - nợ phải trả): Theo phương pháp này, thu nhập được hiểu là sự gia tăng tài sản hoặc giảm nợ phải trả, trong khi chi phí là sự giảm tài sản hoặc tăng nợ phải trả. Phương pháp này nhấn mạnh mối quan hệ giữa các khoản mục trên bảng cân đối kế toán và ảnh hưởng của chúng đến thu nhập chịu thuế.

2. Phương pháp tiếp cận kế toán dựa trên Báo cáo Kết quả hoạt động kinh doanh (Phương pháp doanh thu - chi phí): Tập trung vào việc xác định doanh thu và chi phí theo nguyên tắc tương xứng, phương pháp này xem tài sản và nợ phải trả như phần còn lại cần thực hiện trong các kỳ tới nhằm đảm bảo tính chính xác của lợi nhuận.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm:

• Chênh lệch tạm thời: Khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ của tài sản hoặc nợ phải trả trong bảng cân đối kế toán và cơ sở tính thuế của các khoản mục này, có thể là chênh lệch tạm thời phải chịu thuế hoặc được khấu trừ.
• Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và hoãn lại: Chi phí hiện hành là số thuế phải nộp trong kỳ, còn chi phí hoãn lại là số thuế phát sinh do các khoản chênh lệch tạm thời và sẽ phải nộp hoặc được hoàn trong tương lai.
• VAS17: Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17 về thuế thu nhập doanh nghiệp, dựa trên chuẩn mực quốc tế IAS12, quy định cách xác định và hạch toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố trong kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Đồng thời, kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, quy nạp và diễn dịch nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Văn bản pháp luật liên quan như Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, Nghị định 24/2007/NĐ-CP, Thông tư 20/2006/TT-BTC.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế (VAS17, IAS12).
• Kết quả điều tra thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp tại 50 doanh nghiệp ở TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận.
• Tài liệu hướng dẫn kế toán và báo cáo tài chính của các doanh nghiệp.

Phương pháp phân tích dữ liệu chủ yếu là phân tích định tính kết hợp với số liệu thống kê sơ bộ về tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó khăn trong áp dụng VAS17 (63% doanh nghiệp cho rằng khó áp dụng, 80% gặp khó khăn trong xác định chênh lệch tạm thời). Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2007, khi VAS17 và các thông tư hướng dẫn được ban hành và áp dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khó khăn trong áp dụng Chuẩn mực kế toán số 17:
   Theo khảo sát tại 50 doanh nghiệp, 63% doanh nghiệp cho rằng VAS17 không dễ áp dụng, trong đó 50% đánh giá chuẩn mực này khó hơn nhiều so với các chuẩn mực kế toán khác. Nguyên nhân chính là do việc xác định các khoản chênh lệch tạm thời phức tạp (80% doanh nghiệp phản ánh), cùng với việc giải thích thuật ngữ còn rắc rối (42%).

2. Sự thiếu đồng bộ trong hướng dẫn xác định chênh lệch tạm thời:
   Chuẩn mực và thông tư hướng dẫn sử dụng khái niệm khác nhau khi xác định chênh lệch tạm thời, gây lúng túng cho doanh nghiệp. Nguyên tắc kế toán thuế dựa trên báo cáo kết quả kinh doanh, nhưng phương pháp xác định chênh lệch lại dựa trên bảng cân đối kế toán, dẫn đến khó khăn trong thực hiện.

3. Chênh lệch tạm thời phổ biến ở các khoản mục tài sản và nợ phải trả:
   Các khoản mục như đầu tư ngắn hạn, phải thu khách hàng, hàng tồn kho, tài sản cố định, chi phí trả trước và chi phí phải trả thường phát sinh chênh lệch tạm thời do khác biệt giữa cơ sở tính thuế và cơ sở kế toán. Ví dụ, dự phòng giảm giá hàng tồn kho không được tính vào chi phí hợp lệ theo thuế, tạo ra chênh lệch tạm thời.

4. Ảnh hưởng của chính sách khấu hao và ghi nhận doanh thu:
   Doanh nghiệp áp dụng chính sách khấu hao nhanh hơn hoặc khác với quy định thuế sẽ tạo ra chênh lệch tạm thời phải chịu thuế hoặc được khấu trừ. Tương tự, doanh thu nhận trước theo kế toán nhưng chưa được tính thuế cũng tạo ra chênh lệch tạm thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các khó khăn là do sự khác biệt giữa quy định của Luật thuế và chuẩn mực kế toán, cũng như sự thiếu hướng dẫn cụ thể, chi tiết về cách xác định và hạch toán các khoản chênh lệch tạm thời. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện hệ thống kế toán thuế để phù hợp với chuẩn mực quốc tế IAS12, nhưng vẫn còn khoảng cách do đặc thù kinh tế và pháp lý trong nước.

Việc áp dụng phương pháp dựa trên bảng cân đối kế toán để xác định chênh lệch tạm thời là phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp phản ánh chính xác hơn tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, do tính phức tạp và yêu cầu kỹ thuật cao, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp nhiều khó khăn trong thực hiện.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy nhu cầu cấp thiết về đào tạo, tập huấn và hướng dẫn chi tiết từ các cơ quan quản lý và tổ chức chuyên môn nhằm nâng cao năng lực kế toán thuế cho doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tăng tính minh bạch và tin cậy của báo cáo tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho thu hút đầu tư nước ngoài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó khăn theo từng nhóm nguyên nhân, hoặc bảng tổng hợp các khoản mục tài sản và nợ phải trả thường phát sinh chênh lệch tạm thời với giá trị ước tính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và tập huấn chuyên sâu về VAS17 và kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp:
   Bộ Tài chính phối hợp với các hiệp hội kế toán, công ty kiểm toán tổ chức các khóa đào tạo định kỳ, tập trung vào cách xác định và hạch toán các khoản chênh lệch tạm thời. Mục tiêu nâng cao năng lực cho ít nhất 80% kế toán viên doanh nghiệp trong vòng 12 tháng.

2. Ban hành hướng dẫn chi tiết, minh bạch về xác định chênh lệch tạm thời:
   Cơ quan quản lý cần xây dựng và công bố các tài liệu hướng dẫn cụ thể, có ví dụ minh họa thực tế, giúp doanh nghiệp dễ dàng áp dụng. Thời gian hoàn thiện trong 6 tháng, áp dụng cho tất cả doanh nghiệp.

3. Phát triển phần mềm hỗ trợ kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp:
   Khuyến khích các doanh nghiệp và nhà cung cấp phần mềm phát triển công cụ tự động tính toán và hạch toán chi phí thuế hiện hành và hoãn lại, giảm thiểu sai sót và tăng hiệu quả công việc. Mục tiêu triển khai trong 18 tháng.

4. Xây dựng cơ chế hỗ trợ tư vấn miễn phí cho doanh nghiệp nhỏ và vừa:
   Thiết lập các trung tâm tư vấn kế toán thuế tại các địa phương, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận kiến thức và giải pháp phù hợp, giảm bớt gánh nặng chi phí và nâng cao tuân thủ pháp luật. Thực hiện trong 24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán:
   Luận văn cung cấp kiến thức nền tảng và thực tiễn về kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp, giúp sinh viên hiểu rõ mối liên hệ giữa chuẩn mực kế toán và luật thuế, chuẩn bị tốt cho công tác thực tế.

2. Kế toán viên và chuyên viên thuế trong doanh nghiệp:
   Tài liệu giúp họ nắm vững các quy định, phương pháp xác định và hạch toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và tuân thủ pháp luật.

3. Cơ quan quản lý thuế và tài chính:
   Giúp cán bộ quản lý hiểu rõ thực trạng và khó khăn của doanh nghiệp trong áp dụng chuẩn mực kế toán thuế, từ đó xây dựng chính sách, hướng dẫn phù hợp và hiệu quả hơn.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia tài chính:
   Cung cấp thông tin về cách thức phản ánh chi phí thuế trong báo cáo tài chính, giúp đánh giá chính xác hơn hiệu quả hoạt động và tiềm năng đầu tư của doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh nghiệp gặp khó khăn khi áp dụng Chuẩn mực kế toán số 17?
   Do VAS17 có nhiều khái niệm mới, kỹ thuật cao và hướng dẫn chưa cụ thể, đặc biệt là trong xác định các khoản chênh lệch tạm thời giữa cơ sở kế toán và cơ sở tính thuế, gây lúng túng cho kế toán viên.

2. Chênh lệch tạm thời là gì và tại sao nó quan trọng?
   Chênh lệch tạm thời là sự khác biệt giữa giá trị ghi sổ tài sản hoặc nợ phải trả và cơ sở tính thuế của chúng, ảnh hưởng đến chi phí thuế hoãn lại, giúp phản ánh chính xác nghĩa vụ thuế trong tương lai.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có bắt buộc áp dụng VAS17 không?
   Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp nhỏ và vừa được phép không áp dụng phần thuế thu nhập hoãn lại của VAS17, giúp giảm bớt phức tạp trong kế toán thuế.

4. Làm thế nào để giảm thiểu chênh lệch tạm thời trong kế toán thuế?
   Doanh nghiệp nên đồng bộ chính sách kế toán với quy định thuế, lựa chọn phương pháp khấu hao và ghi nhận doanh thu phù hợp, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của Bộ Tài chính để hạn chế sai lệch.

5. Vai trò của chi phí thuế thu nhập hoãn lại trong báo cáo tài chính là gì?
   Chi phí thuế hoãn lại phản ánh nghĩa vụ thuế phát sinh trong tương lai do các khoản chênh lệch tạm thời, giúp báo cáo tài chính phản ánh đầy đủ và chính xác hơn tình hình tài chính và kết quả kinh doanh.

Kết luận

• Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng trong điều tiết thu nhập và phát triển kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách Nhà nước.
• Chuẩn mực kế toán số 17 (VAS17) và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng pháp lý cho việc hạch toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, nhưng còn nhiều khó khăn trong áp dụng thực tế.
• Các khoản chênh lệch tạm thời giữa cơ sở kế toán và cơ sở tính thuế là nguyên nhân chính gây phức tạp trong hạch toán thuế, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc và hướng dẫn cụ thể.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, hướng dẫn chi tiết, phát triển công cụ hỗ trợ và tư vấn nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện chính sách kế toán thuế phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam, đồng thời tăng cường hội nhập với chuẩn mực quốc tế để hỗ trợ phát triển bền vững.

Luận văn kêu gọi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chuyên gia kế toán cùng phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy sự minh bạch và phát triển kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ********* 1.1 THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp. Thuế thu nhập doanh nghiệp xuất hiện rất sớm trong lịch sử phát triển của thuế. Hiện nay ở các nước phát triển, thuế thu nhập doanh nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo ổn định nguồn thu ngân sách Nhà nước và thực hiện phân phối thu nhập. Mức thuế cao hay thấp áp dụng cho các chủ thể thuộc đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là khác nhau, điều đó phụ thuộc vào quan điểm điều tiết thu nhập và mục tiêu đặt ra trong phân phối thu nhập của từng quốc gia trong từng giai đoạn lịch sử nhất định.

Thuế thu nhập doanh nghiệp là một loại thuế trực thu đánh vào lợi nhuận của các doanh nghiệp. Ở Việt Nam, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 10/5/1997 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/1999 thay cho Luật thuế lợi tức. Cùng với công cuộc cải cách thuế bước I năm 1990, Luật thuế lợi tức đã được ban hành. Tuy nhiên qua 8 năm thực hiện, Luật thuế lợi tức dần dần bộc lộ nhiều nhược điểm và không còn phù hợp với tình hình kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới: giai đoạn mở rộng quan hệ hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Vì vậy, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã được ban hành nhằm đảm bảo sự phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới. Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội. Trong điều kiện nền kinh tế thị trường ở nước ta, tất cả các thành phần kinh tế đều có quyền tự do kinh doanh và bình đằng trên cơ sở pháp luật. Các doanh nghiệp với lực lượng lao động có tay 123doc -7- nghề cao, năng lực tài chính mạnh thì doanh nghiệp đó sẽ có ưu thế và có cơ hội để nhận được thu nhập cao; ngược lại các doanh nghiệp với năng lực tài chính, lực lượng lao động bị hạn chế sẽ nhận được thu nhập thấp, thậm chí không có thu nhập.

Ðể hạn chế nhược điểm đó, Nhà nước sử dụng thuế thu nhập doanh nghiệp làm công cụ điều tiết thu nhập của các chủ thể có thu nhập cao, đảm bảo yêu cầu đóng góp của các chủ thể kinh doanh vào ngân sách Nhà nước được công bằng, hợp lý. Thuế thu nhập doanh nghiệp là nguồn thu quan trọng của ngân sách Nhà nước. Phạm vi áp dụng của thuế thu nhập doanh nghiệp rất rộng, gồm cá nhân, nhóm kinh doanh, hộ cá thể và các tổ chức kinh tế có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ có phát sinh lợi nhuận. Nền kinh tế thị trường nước ta ngày càng phát triển và ổn định, tăng trưởng kinh tế được giữ vững ngày càng cao, các chủ thể hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ngày càng mang lại nhiều lợi nhuận thì khả năng huy động nguồn tài chính cho ngân sách Nhà nước thông qua thuế thu nhập doanh nghiệp ngày càng dồi dào.

Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng để góp phần khuyến khích, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển theo chiều hướng kế hoạch, chiến lược, phát triển toàn diện của Nhà nước. Nhà nước ưu đãi, khuyến khích đối với các chủ thể đầu tư, kinh doanh vào những ngành, lĩnh vực và những vùng, miền mà Nhà nước có chiến lược ưu tiên phát triển trong từng giai đoạn nhất định. Thuế thu nhập doanh nghiệp còn là một trong những công cụ quan trọng của Nhà nước trong việc thực hiện chức năng điều tiết các hoạt động kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ phát triển kinh tế nhất định. Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế có vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật thuế của Việt Nam, song để phát huy một cách có hiệu quả vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp, chúng ta cần phải xem xét nó dưới nhiều khía cạnh, kể cả những kinh nghiệm xử lý của nước ngoài.2 Phạm vi, đối tượng điều chỉnh của thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ có phát sinh thu nhập phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Như vậy, đối tượng nộp thuế thuộc phạm vi điều chỉnh của thuế thu nhập doanh nghiệp phải có hai điều kiện: thực hiện 123doc -8- hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp và phải có phát sinh thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh đó. Khác với thuế lợi tức trước kia, đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp có phạm vi mở rộng hơn. Nó bao gồm cả tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động theo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, hộ gia đình, cá nhân nông dân trồng trọt, nuôi trồng thủy sản có giá trị sản phẩm hàng hóa và thu nhập trên mức tối thiểu do Chính phủ quy định.

Các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ có thu nhập phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của Nghị định số 24/2007/NĐ-CP ngày 14/02/2007: · Doanh nghiệp Nhà nước. · Công ty trách nhiệm hữu hạn. · Công ty cổ phần. · Công ty hợp danh.

· Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và bên nước ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh theo Luật Đầu Tư và Luật Doanh nghiệp. · Công ty nước ngoài và tổ chức nước ngoài hoạt động kinh doanh tại Việt Nam không theo Luật Đầu Tư và Luật Doanh Nghiệp. · Các tổ chức kinh tế của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp có tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ… · Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. · Doanh nghiệp tư nhân.3 Căn cứ tính thuế.

Thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định dựa trên 2 căn cứ: thu nhập chịu thuế và thuế suất. Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập chịu thuế trong kỳ x thuế suất (%) 123doc -9- Thu nhập Doanh thu tính Chi phí hợp Thu nhập chịu thuế thuế thu nhập - lý trong kỳ + chịu thuế trong kỳ tính = trong kỳ tính thuế khác thuế 1. Thu nhập chịu thuế. Thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập chịu thuế của hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ kể cả thu nhập chịu thuế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ở nước ngoài và thu nhập chịu thuế khác.

Doanh thu tính thuế bao gồm: − Ðối với hàng hóa, dịch vụ do cơ sở sản xuất, kinh doanh bán ra là toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cơ sở sản xuất, kinh doanh được hưởng. Nếu cơ sở sản xuất, kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương thức trực tiếp trên giá trị gia tăng, doanh thu để tính thu nhập bao gồm cả thuế giá trị gia tăng. − Ðối với hàng hoá bán theo phương thức trả góp là doanh thu của hàng hóa bán tính theo giá bán trả một lần, không bao gồm lãi trả chậm. − Ðối với hàng hoá, dịch vụ dùng để trao đổi, biếu, tặng thì doanh thu tính thuế theo giá bán của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm trao đổi, biếu, tặng.

− Ðối với sản phẩm tự dùng, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là chi phí để sản xuất ra sản phẩm đó. − Ðối với hoạt động gia công hàng hóa là tiền thu về gia công bao gồm cả tiền công, nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và chi tiết khác phục vụ cho việc gia công hàng hoá. − Ðối với hoạt động cho thuê tài sản là số tiền thuê thu được từng kỳ theo hợp đồng thuê. Trường hợp bên thuê trả tiền trước cho năm thì doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được phân bổ cho số năm trả tiền trước hoặc xác định theo doanh thu trả tiền một lần.

123doc - 10 - − Ðối với hoạt động tín dụng là tiền lãi cho vay phải thu phát sinh trong kỳ tính thuế. − Ðối với hoạt động khác do Bộ tài chính quy định. Chi phí hợp lý được khấu trừ trong kỳ bao gồm: − Khấu hao tài sản cố định dùng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Mức trích khấu hao tài sản cố định được xác định căn cứ vào giá trị tài sản cố định và thời gian trích khấu hao.

Cơ sở sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có hiệu quả kinh tế cao được khấu hao nhanh nhưng không quá 2 lần mức khấu hao theo chế độ để nhanh chóng đổi mới công nghệ. Bộ tài chính quy định tiêu chuẩn tài sản cố định, thời gian, mức trích khấu hao và khấu hao. − Chi phí nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hóa thực tế sử dụng vào sản xuất, kinh doanh, dịch vụ liên quan đến doanh thu và thu nhập chịu thuế trong kỳ, được tính theo mức tiêu hao hợp lý và giá thực tế xuất kho do cơ sở kinh doanh tự xác định và chịu trách nhiệm trước pháp luật. − Tiền lương, tiền công, phụ cấp phải trả cho người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động, tiền ăn giữa ca, tiền ăn định lượng: + Tiền lương, tiền công, phụ cấp phải trả cho người lao động trong các doanh nghiệp Nhà nước được tính vào chi phí hợp lý theo chế độ hiện hành.

+ Tiền lương, tiền công, phụ cấp phải trả cho người lao động trong các cơ sở kinh doanh khác được tính vào chi phí hợp lý theo hợp đồng lao động. + Chi phí tiền ăn giữa ca cho người lao động được tính vào chi phí hợp lý không quá mức lương tối thiểu do Nhà nước quy định đối với công chức nhà nước. − Chi phí nghiên cứu khoa học, công nghệ, sáng kiến, cải tiến, y tế, đào tạo lao động theo chế độ quy định; tài trợ cho giáo dục. − Chi phí dịch vụ mua ngoài: điện, nước, điện thoại, tài sản cố định, tiền thuê tài sản cố định, kiểm toán, dịch vụ pháp lý, thiết kế, xác lập và bảo vệ nhãn hiệu hàng hóa; bảo hiểm tài sản, chi trả tiền sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng sáng 123doc - 11 - chế, giấp phép công nghệ không thuộc tài sản cố định, các dịch vụ kỹ thuật và dịch vụ mua ngoài khác.