Nghiên cứu các định hiệu quả khi sử dụng khí gas hóa lỏng trên ô tô con chạy xăng ở việt nam luận án thạc sĩ khoa học kỹ thuật chuyên ngành kỹ thuật ô tô máy kéo ch k9

Chuyên khảo Hiệu quả sử dụng khí gas hóa lỏng trên ô tô chạy xăng tại việt nam - k phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Hồng Quân
• Trường học: Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Kỹ thuật ô tô và máy kéo
• Đề tài: Nghiên cứu hiệu quả sử dụng khí gas hóa lỏng trên ô tô chạy xăng tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Thực trạng về ô nhiễm môi trường không khí do phương tiện giao thông gây ra
• 1.2. Giới thiệu chung về LPG, ưu điểm của việc sử dụng LPG cho các phương tiện vận tải
• 2. CHƯƠNG II: KHẢO SÁT ĐỘNG LỰC HỌC CỦA ĐỘT SỬ DỤNG LPG
• 2.1. Lựa chọn phương án thiết kế

Tóm tắt

I. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Phần này trình bày thực trạng ô nhiễm môi trường không khí do phương tiện giao thông gây ra tại Việt Nam. Các thành phần khí thải từ động cơ xăng và diesel được phân tích chi tiết, bao gồm CO, CO2, NOx, HC, SO2, và các hợp chất độc hại khác. Ô nhiễm không khí đang là vấn đề bức xúc, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nơi mật độ phương tiện giao thông cao và tình trạng kẹt xe thường xuyên xảy ra.

1.1. Thực trạng ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông

Các phương tiện giao thông là nguồn chính gây ô nhiễm không khí, chiếm tới 70% tổng lượng khí thải. Khí thải từ động cơ xăng chứa nhiều chất độc hại như CO, NOx, và HC, trong khi động cơ diesel thải ra lượng lớn bụi than và SO2. Tình trạng này đã vượt quá tiêu chuẩn cho phép tại nhiều nút giao thông, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người và môi trường.

1.2. Hiện trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh

Tại Hà Nội, nồng độ CO, NO2, và SO2 tại các nút giao thông đã vượt tiêu chuẩn từ 1.24 đến 5.83 lần. TP. Hồ Chí Minh cũng đối mặt với tình trạng tương tự, với nồng độ bụi vượt tiêu chuẩn lên đến 19 lần. Các biện pháp giám sát và quản lý môi trường đang được triển khai, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

II. Giới thiệu về khí gas hóa lỏng LPG và hiệu quả sử dụng

Phần này giới thiệu về khí gas hóa lỏng (LPG) và những ưu điểm của việc sử dụng LPG làm nhiên liệu cho phương tiện giao thông. LPG là hỗn hợp của propane và butane, được nén hóa lỏng ở nhiệt độ thấp. Việc sử dụng LPG giúp giảm đáng kể lượng khí thải độc hại so với xăng và diesel, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế đáng kể.

2.1. Ưu điểm của LPG trong giảm ô nhiễm môi trường

LPG không tạo ra SO2 và các hợp chất thơm độc hại, giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. So sánh với xăng và diesel, LPG có mức phát thải CO, NOx, và HC thấp hơn, góp phần bảo vệ chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.

2.2. Lợi ích kinh tế của việc sử dụng LPG

Chi phí sản xuất LPG thấp hơn xăng và diesel từ 15-50%. Giá LPG ổn định hơn, giúp tiết kiệm chi phí vận hành. Ngoài ra, việc sử dụng LPG còn giúp tiết kiệm nguồn dự trữ nhiên liệu truyền thống và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu xăng dầu.

III. Tình hình sử dụng LPG trên thế giới và tại Việt Nam

Phần này phân tích tình hình sử dụng LPG làm nhiên liệu cho ô tô trên thế giới và tại Việt Nam. Nhiều quốc gia đã chuyển đổi sang sử dụng LPG để giảm ô nhiễm môi trường và tận dụng nguồn năng lượng sẵn có. Tại Việt Nam, việc sử dụng LPG còn ở giai đoạn thử nghiệm, nhưng tiềm năng phát triển rất lớn.

3.1. Sử dụng LPG trên thế giới

Các nước như Thái Lan, Indonesia, và Malaysia đã triển khai rộng rãi việc sử dụng LPG cho phương tiện giao thông. Châu Âu cũng có kế hoạch thay thế 20% xe chạy xăng bằng các nhiên liệu thay thế, trong đó LPG chiếm 10%.

3.2. Sử dụng LPG tại Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng lớn về dầu khí, nhưng việc sử dụng LPG còn hạn chế. Các dự án thử nghiệm đã được triển khai, nhưng cần hoàn thiện về kỹ thuật và chính sách hỗ trợ để phát triển rộng rãi. Dự kiến đến năm 2010, Việt Nam sẽ có khoảng 10.000 xe chạy bằng LPG.

IV. Phương hướng nghiên cứu và đề xuất

Phần này đề xuất phương hướng nghiên cứu để đánh giá hiệu quả sử dụng LPG trên ô tô tại Việt Nam. Các nghiên cứu cần tập trung vào khảo sát động lực học, xác định thành phần khí thải, và đánh giá lợi ích kinh tế và môi trường của việc sử dụng LPG.

4.1. Khảo sát động lực học ô tô chạy LPG

Nghiên cứu cần tập trung vào việc khảo sát động lực học của ô tô chạy LPG, bao gồm hiệu suất động cơ và tiêu hao nhiên liệu. Các thử nghiệm thực tế sẽ giúp xác định chính xác hiệu quả của LPG so với xăng.

4.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng LPG

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng LPG cần bao gồm cả lợi ích kinh tế và môi trường. Các kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất chính sách hỗ trợ và phát triển rộng rãi việc sử dụng LPG tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đang là vấn đề bức xúc tại nhiều đô thị lớn ở Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Theo báo cáo của Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường Hà Nội năm 2001, phương tiện giao thông chiếm tới 70% lượng bụi, khí thải gây ô nhiễm không khí. Số lượng xe máy tại Việt Nam mỗi năm tăng khoảng 15-20%, trong đó xe cũ trên 10 năm chiếm 45%, xe trên 20 năm chiếm 15%. Hà Nội hiện có khoảng 3 triệu xe máy và 74 nút giao thông chính, trong khi TP. Hồ Chí Minh có khoảng 4 triệu xe máy và 130 nút giao thông. Các chất ô nhiễm chính gồm CO, CO2, NOx, SO2, bụi mịn PM10, Pb và các hợp chất hữu cơ độc hại như Benzen, PAH.

Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát động lực học và đánh giá hiệu quả sử dụng nhiên liệu LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng) thay thế xăng trong các loại xe ô tô nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí do khí thải phương tiện giao thông. Nghiên cứu tập trung vào các xe ô tô phổ biến tại Việt Nam, khảo sát thành phần khí thải, hiệu suất động cơ và tiêu hao nhiên liệu khi sử dụng LPG thay cho xăng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các phương tiện tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 2003 đến 2005.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển và ứng dụng nhiên liệu sạch LPG trong giao thông vận tải, góp phần giảm phát thải các chất ô nhiễm độc hại, cải thiện chất lượng không khí đô thị và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết động lực học động cơ đốt trong: Phân tích công suất, mô men xoắn, hiệu suất nhiệt và các đặc tính vận hành của động cơ khi sử dụng nhiên liệu LPG so với xăng.
• Mô hình phân tích thành phần khí thải: Xác định các thành phần khí thải chính như CO, CO2, NOx, HC, SO2 và bụi mịn, đánh giá mức độ ô nhiễm và tác động môi trường.
• Khái niệm nhiên liệu sạch và hiệu quả năng lượng: LPG là nhiên liệu hydrocarbon sạch, không chứa lưu huỳnh và chì, có nhiệt trị cao, giúp giảm phát thải SO2 và các hợp chất độc hại khác.
• Phân tích thống kê và kiểm định chất lượng dữ liệu: Sử dụng các phương pháp kiểm định χ2, phân phối chuẩn, phân phối gamma để đảm bảo tính tin cậy của số liệu thí nghiệm.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thực nghiệm từ các xe ô tô DAEWOO LANOS và CAMRY được lắp đặt hệ thống cung cấp LPG tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Dữ liệu khí thải được đo bằng thiết bị phân tích khí thải Bridge 9005/Mü.
• Phương pháp phân tích: Thực hiện đo thành phần khí thải, thời gian tăng tốc, tiêu hao nhiên liệu theo tiêu chuẩn TCVN 6204:1996. Phân tích động lực học động cơ dựa trên các công thức tính công suất, mô men xoắn, hiệu suất động cơ khi chạy bằng LPG và xăng.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trong giai đoạn 2003-2005, bao gồm khảo sát hiện trạng ô nhiễm, thiết kế và lắp đặt hệ thống LPG, thực nghiệm đo khí thải và hiệu suất động cơ, xử lý số liệu và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần khí thải giảm đáng kể khi sử dụng LPG: Khí thải CO, NOx, SO2 và bụi mịn PM10 tại các nút giao thông chính ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh vượt tiêu chuẩn từ 1,5 đến 19 lần. Khi sử dụng LPG, SO2 và các hợp chất lưu huỳnh không phát sinh, giảm thiểu ô nhiễm axit và tác hại đến sức khỏe.

2. Hiệu suất động cơ khi chạy LPG giảm nhẹ: Công suất động cơ DAEWOO LANOS chạy LPG giảm khoảng 8,5% so với chạy xăng, tuy nhiên mô men xoắn và khả năng leo dốc chỉ giảm khoảng 4-7,2%. Thời gian tăng tốc khi chạy LPG dài hơn 5% so với chạy xăng, vẫn nằm trong giới hạn tiêu chuẩn kỹ thuật.

3. Tiêu hao nhiên liệu LPG tương đương hoặc thấp hơn xăng: Tiêu hao nhiên liệu của xe chạy LPG được đo thực tế dao động trong khoảng 5,9 lít/100 km, tương đương với xe chạy xăng. LPG có nhiệt trị cao hơn, giúp tiết kiệm nhiên liệu và giảm chi phí vận hành.

4. Chất lượng dữ liệu thí nghiệm đảm bảo: Qua kiểm định thống kê χ2 và phân phối chuẩn, dữ liệu khí thải và hiệu suất động cơ thu thập được có độ tin cậy cao, phù hợp với các mô hình lý thuyết và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc giảm phát thải khi sử dụng LPG là do LPG không chứa lưu huỳnh và chì, quá trình cháy sạch hơn, ít tạo ra SO2 và các hợp chất độc hại. Mặc dù công suất động cơ giảm nhẹ, nhưng hiệu quả kinh tế và môi trường mang lại là đáng kể. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với xu hướng sử dụng nhiên liệu sạch trong giao thông vận tải nhằm giảm ô nhiễm không khí.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh thành phần khí thải giữa xe chạy xăng và LPG, bảng số liệu công suất và mô men xoắn động cơ, cũng như biểu đồ tiêu hao nhiên liệu theo từng loại nhiên liệu. Các biểu đồ này giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của LPG trong giảm ô nhiễm và tiết kiệm nhiên liệu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích lắp đặt hệ thống LPG cho xe ô tô hiện có: Các cơ quan quản lý cần thúc đẩy chương trình chuyển đổi nhiên liệu cho xe ô tô, đặc biệt là xe taxi và xe buýt, nhằm giảm phát thải ô nhiễm. Thời gian thực hiện trong 5 năm tới, chủ thể là Bộ Giao thông Vận tải và các sở môi trường.

2. Phát triển hạ tầng cung cấp LPG rộng khắp: Đầu tư xây dựng các trạm nạp LPG tại các thành phố lớn và các tuyến đường quốc lộ để đảm bảo nguồn cung ổn định, thuận tiện cho người sử dụng. Thời gian triển khai 3-5 năm, chủ thể là các doanh nghiệp năng lượng và chính quyền địa phương.

3. Nâng cao nhận thức và đào tạo kỹ thuật viên: Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật lắp đặt, bảo dưỡng hệ thống LPG cho các trung tâm dịch vụ ô tô nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng. Chủ thể là các trường đại học kỹ thuật và trung tâm đào tạo nghề.

4. Xây dựng chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính: Áp dụng các chính sách giảm thuế, hỗ trợ vay vốn cho các doanh nghiệp và cá nhân chuyển đổi sang sử dụng LPG, tạo động lực thúc đẩy thị trường nhiên liệu sạch phát triển. Chủ thể là Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngành giao thông và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển nhiên liệu sạch, giảm ô nhiễm không khí đô thị.

2. Doanh nghiệp vận tải và dịch vụ ô tô: Áp dụng công nghệ LPG để nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm chi phí vận hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kỹ thuật ô tô, môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích động lực học và khí thải, cũng như ứng dụng thực tiễn của nhiên liệu LPG.

4. Cơ quan quản lý năng lượng và các nhà sản xuất nhiên liệu: Định hướng phát triển nguồn nhiên liệu sạch, mở rộng thị trường LPG và cải tiến công nghệ sản xuất, phân phối.

Câu hỏi thường gặp

1. LPG là gì và tại sao lại được coi là nhiên liệu sạch?
   LPG (Liquefied Petroleum Gas) là khí dầu mỏ hóa lỏng, chủ yếu gồm Propane và Butane. LPG không chứa lưu huỳnh và chì, quá trình cháy sạch hơn xăng và diesel, không phát sinh SO2 và các hợp chất độc hại, do đó giảm ô nhiễm không khí hiệu quả.

2. Việc chuyển đổi xe chạy xăng sang LPG có ảnh hưởng đến hiệu suất động cơ không?
   Theo kết quả nghiên cứu, công suất động cơ giảm khoảng 8,5%, thời gian tăng tốc dài hơn 5% so với chạy xăng, nhưng vẫn đảm bảo hiệu suất vận hành và tiết kiệm nhiên liệu, phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật.

3. Làm thế nào để đảm bảo an toàn khi sử dụng LPG trên xe ô tô?
   Hệ thống LPG được thiết kế với bình chứa chịu áp suất cao, van an toàn, van chống tràn và các thiết bị kiểm soát điện tử. Việc lắp đặt và bảo dưỡng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật và được thực hiện bởi kỹ thuật viên có chuyên môn.

4. Chi phí sử dụng LPG so với xăng như thế nào?
   Chi phí sản xuất LPG thấp hơn xăng từ 15-50%, giá bán LPG ổn định hơn. Tiêu hao nhiên liệu LPG tương đương hoặc thấp hơn xăng, giúp giảm chi phí vận hành xe trong dài hạn.

5. Tình hình phát triển LPG trong giao thông vận tải tại Việt Nam hiện nay ra sao?
   Việt Nam có tiềm năng lớn về LPG với các nhà máy sản xuất công suất khoảng 590.000 tấn/năm. Tuy nhiên, việc ứng dụng LPG trong giao thông còn hạn chế, chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm và chưa phổ biến rộng rãi do thiếu chính sách hỗ trợ và hạ tầng cung cấp.

Kết luận

• LPG là nhiên liệu sạch, giúp giảm đáng kể các chất ô nhiễm khí thải như SO2, CO, NOx và bụi mịn so với xăng và diesel.
• Động cơ chạy LPG có công suất giảm nhẹ (8,5%) nhưng vẫn đảm bảo hiệu suất vận hành và tiết kiệm nhiên liệu.
• Tiêu hao nhiên liệu LPG tương đương hoặc thấp hơn xăng, mang lại lợi ích kinh tế cho người sử dụng.
• Dữ liệu thí nghiệm được kiểm định chặt chẽ, đảm bảo độ tin cậy và phù hợp với các mô hình lý thuyết.
• Khuyến nghị phát triển hạ tầng LPG, chính sách ưu đãi và đào tạo kỹ thuật để thúc đẩy ứng dụng LPG trong giao thông vận tải tại Việt Nam.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp chuyển đổi nhiên liệu, đồng thời tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện công nghệ và chính sách hỗ trợ nhằm phát triển bền vững nhiên liệu sạch LPG trong giao thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LuËn v¨n th¹c sÜ kü thuËt Ngµnh kü thuËt « t« vµ m¸y kÐo Ch­¬ng I Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.1 Thùc tr¹ng vÒ « nhiÔm m«i tr­êng kh«ng khÝ do ph­¬ng tiÖn giao th«ng g©y ra 1. Thµnh phÇn khÝ th¶i do ®éng c¬ ®èt trong sinh ra * KhÝ th¶i cña ®«ng c¬ x¨ng: KhÝ th¶i ®éng c¬ x¨ng chøa nhiÒu thµnh phÇn g©y « nhiÔm kh«ng khÝ nh­ CO, CO 2 , NO x , HC, SO 2 (tïy thuéc hµm l­îng S trong x¨ng), c¸c h¹t muéi Cacbon, Benzen, mét sè läai Alhehyl vµ ®Æc biÖt c¸c hîp chÊt thuéc d·y PAH (Poly Aromatic Hydrocacbon) lµ nh÷ng hîp chÊt kh«ng nh÷ng cã tiÒm n¨ng g©y ung th­ cao mµ cßn khã ph©n hñy trong m«i tr­êng. C¸c kim lo¹i nÆng nh­ Cd, Mn còng ®­îc ph¸t hiÖn trong khÝ th¶i. * KhÝ th¶i xe ch¹y Diesel Thµnh phÇn khÝ th¶i xe c¬ giíi ch¹y Diesel th­êng bao gåm : CO, CO 2 c¸c Hydrocacbon (Benzen,Toluene, Alkybenze, Xylen, PAHatldehyd), NO x , c¸c muèi Sulfat vµ ®Æc biÖt lµ SO 2.

- KhÝ CO vµ CO 2 X¨ng, dÇu lµ hçn hîp hidrocacbon khi qu¸ tr×nh ch¸y hoµn toµn ®­îc thÓ hiÖn b»ng c«ng thøc sau : aC n H m + bO 2 ⇒ cCO 2 + d H 2 O + Q (1.1) NÕu mét l­îng nhÊt ®Þnh hidrocacbon ch¸y hoµn toµn, nã sÏ kÕt hîp víi «xy trong kh«ng khÝ theo tû lÖ trªn, kÕt qu¶ cña ph¶n øng nµy lµ khÝ CO 2 vµ H 2 O (ë bªn c¹nh n¨ng l­îng) theo tû lÖ ë bªn tr¸i mòi tªn. Tû lÖ nhiªn liÖu vµ kh«ng khÝ trªn lý thuyÕt lµ kh«ng khÝ trªn nhiªn liÖu sao cho võa ®ñ O 2 ®Ó nhiªn liÖu ch¸y hoµn toµn. Tuy nhiªn cßn nhiÒu lý do kh¸c nh­ qu¸ tr×nh ch¸y, ®é kÝn cña buång ®èt…. T¸c ®éng vµo qu¸ tr×nh ch¸y, qu¸ tr×nh ch¸y kh«ng thùc hiÖn hoµn toµn.

Qu¸ tr×nh ch¸y kh«ng hoµn toµn ®­îc thÓ hiÖn theo c«ng thøc sau: Häc viªn: NguyÔn Hång Qu©n Trang 6 Líp CHK9 LuËn v¨n th¹c sÜ kü thuËt Ngµnh kü thuËt « t« vµ m¸y kÐo a 1 C n H m + b 1 O 2 ⇒ c 1 CO 2 + d 1 CO + c 1 H 2 O + Q 1 (1.2) Ngoµi ra, CO cßn sinh ra do c¸c nguyªn nh©n sau: - Sù ch¸y kh«ng ®Òu cña hçn hîp khÝ – nhiªn liÖu do sù ph©n phèi vèn ®· kh«ng ®Òu cña nhiªn liÖu trong buång ch¸y. - NhiÖt ®é xung quanh thµnh xi lanh thÊp, g©y ra “sù dËp t¾t” cã nghÜa lµ nhiÖt ®é qu¸ thÊp cho sù ch¸y x¶y ra nªn ngän löa kh«ng thÓ víi tíi nh÷ng vïng nµy cña xi lanh. Nång ®é CO (theo thÓ tÝch) trong khÝ x¶ nh×n chung ®­îc quyÕt ®Þnh bëi tû lÖ khÝ – nhiªn liÖu. Nång ®é CO thay ®æi kh¸c víi sù thay ®æi tû lÖ khÝ – nhiªn liÖu.

Nång ®é CO trong khÝ x¶ cña mét ®éng c¬ x¨ng thùc tÕ gi¶m khi tû lÖ khÝ – nhiªn liÖu t¨ng (cã nghÜa lµ khi hçn hîp nh¹t ®i). Nång ®é khÝ CO trong kh«ng khÝ t¹i c¸c nót giao th«ng hiÖn nay (Theo b¸o c¸o cña Së Khoa Häc C«ng nghÖ vµ M«i tr­êng Hµ Néi n¨m 2001) ®· v­ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp 1,5 – 1,7 lÇn. - T¸c h¹i cña CO: khÝ CO g©y ra bÖnh vÒ ®­êng h« hÊp - T¸c h¹i cña CO 2 : CO 2 ®ãng gãp rÊt ®¸ng kÓ vµo viÖc g©y ra hiÖu øng nhµ kÝnh, nguyªn nh©n nµy lµm cho tr¸i ®Êt nãng dÇn lªn. - KhÝ NO x KhÝ NO x sinh ra ë nhiÖt ®é cao kho¶ng trªn 18000C, nång ®é O 2 cao th× N 2 kÕt hîp víi O 2 t¹o ra NO, NO x Khi trong kh«ng khÝ cã l­îng NO x lín sÏ g©y ra m­a axÝt, m­a axÝt lµm gi¶m n¨ng suÊt cña c©y trång, g©y dÞ øng cho ng­êi vµ vËt nu«i.

- KhÝ SO 2 KhÝ SO 2 do c¶ ®éng c¬ x¨ng vµ ®éng c¬ diesel khi ho¹t ®éng sinh ra v× l­u huúnh (S) cã ë c¶ trong thµnh phÇn cña x¨ng vµ cña dÇu diesel. T¸c h¹i cña SO 2 : Còng nh­ NOx, SO 2 còng g©y ra m­a axit lµm ¶nh h­ëng tíi mïa mµng vµ søc kháe cña con ng­êi vµ vËt nu«i. - Ch× (Pb): Pb cã trong thµnh phÇn cña x¨ng khi ®éng c¬ ho¹t ®éng, Pb kh«ng bÞ ph©n hñy mµ tån t¹i ë d¹ng bôi. Häc viªn: NguyÔn Hång Qu©n Trang 7 Líp CHK9 LuËn v¨n th¹c sÜ kü thuËt Ngµnh kü thuËt « t« vµ m¸y kÐo T¸c h¹i cña Pb : §©y lµ chÊt g©y ra c¸c bÖnh vÒ m¸u nh­ bÖnh m¸u tr¾ng, m¸u kh«ng ®«ng, ¶nh h­ëng ®Õn hÖ thÇn kinh ….

- Muéi than C: Do ®éng c¬ diesel ho¹t ®éng th¶i ra. T¸c h¹i cña muéi than : Muéi than g©y ra c¸c bÖnh vÒ ®­êng h« hÊp, m¾t. – Hydrocacbon (HC) Hydrocacbon sinh ra do nhiªn liÖu ch¸y kh«ng hoµn toµn, do nhiªn liÖu bèc h¬i. T¸c h¹i cña khÝ Hydrocacbon : G©y c¸c bÖnh vÒ ®­êng h« hÊp Ngoµi c¸c chÊt ®· nªu trªn cßn rÊt nhiÒu chÊt kh¸c cã ¶nh h­ëng tíi søc kháe cña con ng­êi còng nh­ m«i tr­êng xung quanh nh­ : Benzen, PM (bôi), c¸c muèi sulfat, aldehyt, c¸c kim lo¹i nÆng nh­ Cd, Mn….

Thùc tr¹ng « nhiÔm kh«ng khÝ do ph­¬ng tiÖn giao th«ng g©y ra HiÖn nay ë ViÖt Nam, « nhiÔm m«i tr­êng kh«ng khÝ ®ang lµ vÊn ®Ò bøc xóc ®Æc biÖt lµ ë c¸c ®« thÞ lín. ¤ nhiÔm bôi, khÝ th¶i vµ tiÕng ån do ho¹t ®éng giao th«ng vËn t¶i chiÕm tíi 70% cßn l¹i lµ do x©y dùng, c«ng nghiÖp vµ d©n dông. PTGT lµ yÕu tè chÝnh g©y « nhiÔm. B×nh qu©n sè l­îng xe m¸y ë ViÖt Nam mçi n¨m t¨ng kho¶ng 15–20 %, sè l­îng «t« t¨ng tõ 8 – 12%.

NÕu tÝnh ®Õn cuèi n¨m 2003 ë ViÖt Nam cã 675. Trong ®ã xe cã tuæi ®êi tõ 10 n¨m trë xuèng chiÕm 45%. Xe cã tuæi ®êi trªn 20 n¨m chiÕm 15%; víi 75% «t« ch¹y x¨ng; 25% ch¹y b»ng dÇu diezel, 100 % xe m¸y ch¹y x¨ng. Mçi n¨m ho¹t ®éng cña c¸c ph­¬ng tiÖn nãi trªn tiªu thô tíi 1,5 triÖu tÊn x¨ng dÇu vµ ph¸t t¸n vµo m«i tr­êng mét l­îng lín chÊt « nhiÔm (b¶ng 1.1) Häc viªn: NguyÔn Hång Qu©n Trang 8 Líp CHK9 LuËn v¨n th¹c sÜ kü thuËt Ngµnh kü thuËt « t« vµ m¸y kÐo B¶ng 1.

L­îng th¶i cña c¸c chÊt « nhiÔm tõ PTGT ( Theo b¸o c¸o hiÖn tr¹ng m«i tr­êng n¨m 2003- së Khoa häc c«ng nghÖ vµ m«I tr­êng Hµ Néi) ChÊt « nhiÔm L­îng th¶i (TÊn) CO 2 6.000 Theo b¸o c¸o quan tr¾c vµ ph©n tÝch m«i tr­êng th× : - Nång ®é bôi t¹i c¸c ®­êng giao th«ng trong ®« thÞ cao h¬n tiªu chuÈn cho phÐp tõ 1,5 – 3 lÇn, t¹i c¸c c«ng tr×nh x©y dùng v­ît ®Õn 20 lÇn; tiªu chuÈn cho phÐp lµ 0,2 mg/m3. - ¤ nhiÔm khÝ CO : Nång ®é trung b×nh cña CO t¹i c¸c nót giao th«ng trong ®« thÞ xÊp xØ vµ cã n¬i lín h¬n TCCP (5mg/cm3) kho¶ng 1,5 lÇn. - ¤ nhiÔm khÝ SO 2 : ë c¸c nót giao th«ng chÝnh nång ®é SO 2 ph¸t th¶i ra m«i tr­êng ®· lín h¬n TCCP (0,3 mg/m3). - ¤ nhiÔm khÝ NO 2 : HÇu hÕt nång ®é trung b×nh cña NO 2 trong kh«ng khÝ t¹i c¸c ®« thÞ ®Òu nhá h¬n hoÆc xÊp xØ TCCP (0,1 mg/m3).

- ¤ nhiÔm ch× : Chñ yÕu do ph­¬ng tiÖn vËn t¶i dïng x¨ng pha ch× g©y ra; KÓ tõ 01/07/2007 ViÖt Nam kh«ng dïng x¨ng pha ch×, th× nång ®é ch× trong kh«ng khÝ ®· nhá h¬n TCCP (0,005mg/m3) kho¶ng 10 lÇn. Ngµy nay ViÖt Nam ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng vÊn ®Ò « nhiÔm m«i tr­êng trÇm träng vµ ®é « nhiÔm ngµy cµng t¨ng theo tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ. §iÒu ®ã t­¬ng øng víi tû lÖ ®au èm ngµy cµng t¨ng vµ tuæi thä con ng­êi ngµy cµng gi¶m, nÕu chóng ta kh«ng cã nh÷ng biÖn ph¸p vµ ®èi s¸ch phï hîp. ë ViÖt Nam hiÖn ch­a cã nh÷ng nghiªn cøu cô thÓ vÒ lÜnh vùc nµy.

Häc viªn: NguyÔn Hång Qu©n Trang 9 Líp CHK9 LuËn v¨n th¹c sÜ kü thuËt Ngµnh kü thuËt « t« vµ m¸y kÐo 1.1- HiÖn tr¹ng « nhiÔm kh«ng khÝ ë Hµ Néi Theo sè liÖu cña Côc §¨ng KiÓm ViÖt Nam, tÝnh ®Õn 31/05/2004 ë Hµ Néi cã 74. Ngoµi ra Hµ Néi cßn cã kho¶ng 3 triÖu xe m¸y c¸c lo¹i. Víi tèc ®é gia t¨ng nhanh sè l­îng c¸c ph­¬ng tiÖn vËn t¶i ë Hµ Néi vµ sè l­îng ph­¬ng tiÖn vËn t¶i ë c¸c tØnh l­u th«ng qua Hµ Néi, kÕt hîp víi khu néi ®« cã lßng ®­êng hÑp, kho¶ng c¸ch l­u th«ng gi÷a c¸c ng· t­ ng¾n ®· lµm t¨ng ¸ch t¾c giao th«ng vµ g©y « nhiÔm côc bé t¹i c¸c nót giao th«ng träng ®iÓm. Theo kÕt qu¶ ®o chÊt l­îng kh«ng khÝ t¹i mét sè nót giao th«ng ®iÓn h×nh ë Hµ Néi tõ th¸ng 8/2000 cña Së Khoa häc C«ng nghÖ M«i tr­êng (DOSTE) - Hµ Néi vµ cña phßng thÝ nghiªm VILAZ 127 – Trung t©m Khoa häc C«ng nghÖ M«i tr­êng Giao th«ng th¸ng 4/2005, cã thÓ kÕt luËn vÒ « nhiÔm kh«ng khÝ t¹i Hµ Néi th«ng qua c¸c chØ tiªu nh­ sau : - ¤ nhiÔm CO : lín h¬n TCCP tõ 1,24 – 5,83 lÇn ; - ¤ nhiÔm NO 2 : lín h¬n TCCP tõ 1,05 – 1,61 lÇn; - ¤ nhiÔm SO 2 : lín h¬n TCCP tõ 1,17 – 3,33 lÇn; - ¤ nhiÔm bôi : lín h¬n TCCP tõ 1,5 – 7,5 lÇn.

§øng tr­íc nguy c¬ cña « nhiÔm kh«ng khÝ, Hµ Néi hiÖn b­íc ®Çu ®· thùc hiÖn kÕt nèi hÖ thèng 04 tr¹m quan tr¾c kh«ng khÝ tù ®éng, ®o bôi PM 10 , NO X , SO 2 , CO vµ O 3. §ang x©y dùng ®Ò ¸n quy ho¹ch tæng thÓ m«i tr­êng thµnh phè ®Ó b¶o vÖ m«i tr­êng kh«ng khÝ ®Õn n¨m 2020; §· cho t¹m ngõng ®¨ng ký xe m¸y t¹i mét sè quËn néi thµnh; §· tiÕn hµnh nhiÒu ®Ò tµi nghiªn cøu vÒ n©ng cao chÊt l­îng kh«ng khÝ, gi¶m nång ®é bôi, sö dông s¶n xuÊt s¹ch h¬n, nhiªn liÖu s¹ch h¬n. Cïng víi tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ, « nhiÔm m«i tr­êng kh«ng khÝ ngµy cµng t¨ng, th¸ch thøc ngµy cµng nhiÒu, Hµ Néi cÇn ®Çu t­ nhiÒu h¬n vµo h¹ tÇng giao th«ng, vµo c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¹ch vµ vµo sö dông nhiªn liÖu s¹ch.2 - HiÖn tr¹ng « nhiÔm kh«ng khÝ ë thµnh phè Hå ChÝ Minh Thµnh phè Hå ChÝ Minh cã mËt ®é d©n sè vµ sè l­îng ph­¬ng tiÖn vËn t¶i nhiÒu nhÊt n­íc. TÝnh ®Õn 5/2004 thµnh phè cã 130.

Ngoµi ra cßn cã kho¶ng 4 triÖu xe m«t« c¸c lo¹i. Häc viªn: NguyÔn Hång Qu©n Trang 10 Líp CHK9 LuËn v¨n th¹c sÜ kü thuËt Ngµnh kü thuËt « t« vµ m¸y kÐo T×nh tr¹ng ®­êng x¸ giao th«ng ë néi ®« thµnh phè còng kh«ng h¬n g× ë Hµ Néi. N¹n kÑt xe ë c¸c nót giao th«ng träng ®iÓm cßn nhiÒu h¬n ë Hµ Néi.