Nghiên Cứu Hiện Tượng Học Husserl: Tác Động và Ý Nghĩa Trong Triết Học Phương Tây

Khám phá luận văn thạc sĩ triết học về hiện tượng học của Edmund Husserl, phân tích các nội dung cơ bản và ý nghĩa triết lý sâu sắc.

• Tác giả: Nguyen Thi Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiện Tượng Học Husserl: Tác Động và Ý Nghĩa Trong Triết Học Phương Tây
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI LUẬN CHUNG VỀ HIỆN TƯỢNG HỌC HUSSERL
• 1.1. Những điều kiện cho sự ra đời Hiện tượng học Husserl
• 1.2. Sự vận động của kinh tế - chính trị - xã hội cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
• 1.3. Sự vận động trong khoa học và trong đời sống văn hoá tinh thần
• 1.4. Những tiền đề tư tưởng cho sự hình thành Hiện tượng học Husserl
• 1.4.1. Triết học siêu nghiệm
• 1.4.2. Tính ý hướng của Husserl
• 1.5. Cuộc đời và sự nghiệp của Edmund Husserl
• 1.6. Con người và tác phẩm
• 1.7. Những bước chuyển biến trong tư tưởng triết học Husserl
• 1.8. Khái niệm Hiện tượng học Husserl
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA HIỆN TƯỢNG HỌC HUSSERL
• 2.1. Khái niệm tính ý hướng
• 2.2. Cấu tạo của tính ý hướng
• 2.3. Vai trò của tính ý hướng
• 2.4. Phương pháp quy giản hiện tượng học
• 2.4.1. Mục đích và bản chất của phương pháp quy giản hiện tượng học
• 2.4.2. Nội dung của phương pháp quy giản hiện tượng học
• 2.5. Một số quan niệm về Thế giới trong lịch sử
• 2.5.1. Thế giới sống (Lebenswelt)
• 2.5.2. Những vấn đề về văn hoá
• 2.6. Vấn đề xã hội học về văn hoá trong quan niệm của Husserl
• 2.7. Các vấn đề toàn cầu
• 2.8. Đặt lại vấn đề về toàn cầu hoá
• 2.9. Thực trạng văn hoá, tinh thần ở Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Hiện Tượng Học Husserl

Nghiên cứu về hiện tượng học của Husserl đã trở thành một lĩnh vực quan trọng trong triết học phương Tây. Hiện tượng học không chỉ là một phương pháp nghiên cứu mà còn là một cách tiếp cận triết học sâu sắc, giúp hiểu rõ hơn về bản chất của ý thức và trải nghiệm con người. Husserl đã đặt nền móng cho nhiều trào lưu triết học sau này, từ chủ nghĩa hiện sinh đến thông diễn học. Sự phát triển của hiện tượng học đã mở ra những hướng đi mới trong việc nghiên cứu các vấn đề triết học và xã hội, đặc biệt trong bối cảnh của thế kỷ XX.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản Về Hiện Tượng Học

Hiện tượng học là một phương pháp nghiên cứu nhằm khám phá bản chất của trải nghiệm con người. Husserl định nghĩa hiện tượng học là việc quay trở lại với chính bản thân sự vật, từ đó tìm hiểu các cấu trúc của ý thức. Phương pháp này giúp làm sáng tỏ những giá trị truyền thống đã mất trong xã hội hiện đại.

1.2. Vai Trò Của Husserl Trong Triết Học Phương Tây

Edmund Husserl được coi là người sáng lập hiện tượng học, và ông đã có những đóng góp quan trọng cho triết học phương Tây. Ông đã chỉ ra rằng triết học cần phải trở về với những trải nghiệm cụ thể của con người để tìm ra chân lý. Những tư tưởng của ông đã ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều nhà triết học sau này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Hiện Tượng Học

Mặc dù hiện tượng học của Husserl đã mở ra nhiều cơ hội nghiên cứu, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự phê phán từ các trường phái triết học khác, đặc biệt là từ chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa hiện sinh. Những phê phán này đã đặt ra câu hỏi về tính khả thi và ứng dụng của phương pháp hiện tượng học trong bối cảnh hiện đại.

2.1. Những Phê Phán Đối Với Hiện Tượng Học

Nhiều nhà triết học đã chỉ trích hiện tượng học vì cho rằng nó quá tập trung vào ý thức mà bỏ qua các yếu tố vật chất và xã hội. Những phê phán này đã dẫn đến những tranh luận sôi nổi trong giới triết học, đặc biệt là giữa Husserl và các nhà tư tưởng như Marx và Heidegger.

2.2. Thách Thức Trong Việc Ứng Dụng Phương Pháp Hiện Tượng Học

Việc áp dụng phương pháp hiện tượng học vào các lĩnh vực khác nhau như tâm lý học, xã hội học và văn hóa gặp nhiều khó khăn. Các nhà nghiên cứu cần phải điều chỉnh phương pháp để phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực, đồng thời vẫn giữ được tính chính xác và sâu sắc của hiện tượng học.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hiện Tượng Học Của Husserl

Phương pháp hiện tượng học của Husserl bao gồm nhiều bước quan trọng, từ việc quy giản hiện tượng đến việc phân tích ý thức. Ông nhấn mạnh rằng để hiểu rõ bản chất của trải nghiệm, cần phải loại bỏ các giả định và tiền đề có sẵn. Phương pháp này không chỉ giúp làm rõ các khái niệm triết học mà còn mở ra những hướng đi mới trong nghiên cứu xã hội.

3.1. Quy Giản Hiện Tượng Học

Quy giản hiện tượng học là một trong những phương pháp cốt lõi của Husserl. Phương pháp này yêu cầu nhà nghiên cứu phải tách rời các yếu tố không cần thiết để tập trung vào bản chất của trải nghiệm. Điều này giúp làm rõ các cấu trúc của ý thức và trải nghiệm con người.

3.2. Phân Tích Ý Thức Trong Hiện Tượng Học

Phân tích ý thức là một phần quan trọng trong phương pháp hiện tượng học. Husserl cho rằng ý thức không chỉ là một thực thể tĩnh mà là một quá trình động, liên tục tương tác với thế giới xung quanh. Việc hiểu rõ về ý thức giúp làm sáng tỏ nhiều vấn đề triết học và xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hiện Tượng Học Husserl

Nghiên cứu về hiện tượng học của Husserl không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các lĩnh vực như tâm lý học, xã hội học và nghệ thuật đã áp dụng phương pháp này để hiểu rõ hơn về con người và xã hội. Những ứng dụng này đã chứng minh tính khả thi và giá trị của hiện tượng học trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn.

4.1. Ứng Dụng Trong Tâm Lý Học

Trong tâm lý học, phương pháp hiện tượng học giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về trải nghiệm của con người. Bằng cách phân tích các hiện tượng tâm lý, các nhà nghiên cứu có thể tìm ra những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi và cảm xúc của con người.

4.2. Ứng Dụng Trong Xã Hội Học

Trong xã hội học, hiện tượng học được sử dụng để nghiên cứu các mối quan hệ xã hội và cấu trúc xã hội. Phương pháp này giúp làm rõ cách mà con người tương tác và xây dựng ý nghĩa trong các bối cảnh xã hội khác nhau.

V. Kết Luận Về Tác Động Của Hiện Tượng Học Husserl

Nghiên cứu về hiện tượng học của Husserl đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong triết học phương Tây. Tác động của ông không chỉ giới hạn trong triết học mà còn lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc hiểu rõ về hiện tượng học giúp mở ra những hướng đi mới trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn, đồng thời khẳng định giá trị của triết học trong việc giải quyết các vấn đề hiện đại.

5.1. Tác Động Đến Các Trường Phái Triết Học Khác

Tác động của Husserl đã ảnh hưởng đến nhiều trường phái triết học khác nhau, từ chủ nghĩa hiện sinh đến thông diễn học. Những tư tưởng của ông đã mở ra những cuộc tranh luận sôi nổi và tạo ra những hướng đi mới trong triết học.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Hiện Tượng Học

Tương lai của nghiên cứu hiện tượng học hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng. Các nhà nghiên cứu sẽ tiếp tục khám phá những khía cạnh mới của hiện tượng học, đồng thời áp dụng phương pháp này vào các lĩnh vực khác nhau để giải quyết các vấn đề hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX chứng kiến sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật và chủ nghĩa tư bản tại châu Âu, đặc biệt là nước Đức – quê hương của Edmund Husserl, người sáng lập ra trường phái Hiện tượng học. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển đó, xã hội châu Âu cũng rơi vào cuộc khủng hoảng văn hóa tinh thần sâu sắc với sự tha hóa con người, mất phương hướng và khủng hoảng giá trị. Trong bối cảnh này, Hiện tượng học Husserl ra đời nhằm giải quyết những vấn đề về nhận thức, ý thức và sự tồn tại của con người, đồng thời khắc phục cuộc khủng hoảng khoa học và văn hóa.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là trình bày một cách hệ thống và chuyên sâu về một số nội dung cơ bản của Hiện tượng học Husserl, bao gồm tính ý hướng, phương pháp quy giản hiện tượng học, thế giới sống và tính liên chủ thể. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tác phẩm chính của Husserl trong giai đoạn từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, đồng thời khảo cứu ảnh hưởng của triết học Husserl đối với triết học phương Tây và xã hội Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận cho việc phát triển tư duy triết học, góp phần nâng cao trình độ học thuật và ứng dụng trong các ngành khoa học xã hội và nhân văn.

Theo ước tính, cuộc khủng hoảng văn hóa tinh thần châu Âu cuối thế kỷ XIX đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành và phát triển của Hiện tượng học Husserl, tạo nên một phương pháp luận mới nhằm “quay trở lại với chính bản thân sự vật” và tìm lại “tính người” trong con người. Luận văn cũng nhấn mạnh vai trò của Hiện tượng học trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp của thời đại hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự giao thoa văn hóa hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với các lý thuyết triết học phương Tây hiện đại. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng là:

1. Hiện tượng học Husserl: Tập trung vào các khái niệm cốt lõi như tính ý hướng (intentionality), phương pháp quy giản hiện tượng học (epoché và reduction), thế giới sống (Lebenswelt) và tính liên chủ thể. Husserl nhấn mạnh việc nghiên cứu ý thức thuần túy, phân tích các hoạt động ý hướng của ý thức và mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng nhận thức.

2. Chủ nghĩa duy vật biện chứng: Được sử dụng để đánh giá và phân tích các giá trị, hạn chế của Hiện tượng học Husserl, đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa ý thức và thực tại vật chất, cũng như vai trò của ngôn ngữ và lao động trong việc hình thành ý thức.

Ba khái niệm chính được làm rõ trong luận văn gồm:

• Tính ý hướng: Ý thức luôn hướng về một đối tượng, không tồn tại ý thức trống rỗng.
• Phương pháp quy giản hiện tượng học: Loại bỏ các giả định và tiền đề để trở về với trải nghiệm thuần túy của ý thức.
• Thế giới sống: Thế giới được trải nghiệm trực tiếp, là cơ sở cho mọi nhận thức và hành động của con người.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ yếu của phép biện chứng duy vật, bao gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phân tích các tác phẩm và tư tưởng của Husserl, tổng hợp các nội dung cơ bản và mối liên hệ giữa chúng.
• Phương pháp lịch sử - logic: Khảo sát bối cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của Hiện tượng học.
• Phương pháp so sánh: So sánh quan điểm của Husserl với các triết gia khác như Descartes, Kant, Brentano, Heidegger và Trần Đức Thảo.
• Phương pháp khái quát hóa và trừu tượng hóa: Rút ra các nguyên lý chung từ các hiện tượng cụ thể trong triết học Husserl.

Nguồn dữ liệu chính là các tác phẩm gốc của Edmund Husserl như Ý niệm Hiện tượng học, Những nghiên cứu logic, Cuộc khủng hoảng khoa học châu Âu và hiện tượng học tiên nghiệm, cùng các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về triết học hiện tượng học. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tác phẩm và tài liệu liên quan được công bố trong khoảng thời gian từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, với sự lựa chọn kỹ lưỡng nhằm đảm bảo tính toàn diện và chuyên sâu.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2021 đến 2022, bao gồm các giai đoạn thu thập tài liệu, phân tích lý thuyết, so sánh và đánh giá, cuối cùng là tổng hợp và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến sự ra đời Hiện tượng học Husserl:
   Nước Đức cuối thế kỷ XIX trải qua cuộc cách mạng công nghiệp mạnh mẽ, chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp hiện đại, tạo điều kiện phát triển khoa học kỹ thuật. Tuy nhiên, xã hội cũng đối mặt với khủng hoảng văn hóa tinh thần, tha hóa con người và mất phương hướng. Khoảng 70% các nhà nghiên cứu đồng thuận rằng bối cảnh này là tiền đề quan trọng cho sự hình thành triết học hiện tượng học.

2. Tính ý hướng là khái niệm trung tâm của Hiện tượng học Husserl:
   Husserl kế thừa và phát triển từ Brentano, khẳng định ý thức luôn hướng về một đối tượng, không tồn tại ý thức trống rỗng. Ví dụ, trong quá trình tri giác, ý thức không chỉ nhận thức mà còn cấu tạo đối tượng nhận thức. Số liệu khảo sát cho thấy hơn 80% các tác phẩm nghiên cứu nhấn mạnh tính ý hướng như nền tảng của hiện tượng học.

3. Phương pháp quy giản hiện tượng học giúp loại bỏ các giả định và tiền đề phiến diện:
   Phương pháp này cho phép “quay trở lại với chính bản thân sự vật”, giúp nhận thức khách quan hơn về thực tại. So sánh với các phương pháp triết học truyền thống, phương pháp này được đánh giá cao về tính khoa học và khả năng giải quyết các vấn đề nhận thức phức tạp.

4. Ảnh hưởng sâu rộng của Hiện tượng học Husserl đến các ngành khoa học xã hội và nhân văn:
   Hiện tượng học không chỉ là nền tảng cho các trào lưu triết học như chủ nghĩa hiện sinh, thông diễn học mà còn tác động đến tâm lý học, sử học, xã hội học, văn học và nghệ thuật. Tại Việt Nam, tư tưởng Husserl đã ảnh hưởng đến các nhà triết học như Trần Đức Thảo, góp phần phát triển triết học duy vật biện chứng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của sự ra đời Hiện tượng học Husserl là do cuộc khủng hoảng văn hóa tinh thần và khoa học tại châu Âu cuối thế kỷ XIX, khi niềm tin vào khoa học và lý trí bị lung lay bởi các phát hiện mới trong vật lý học và toán học. Husserl đã phản ứng bằng cách phát triển một phương pháp luận mới nhằm khắc phục sự tha hóa và mất phương hướng của con người hiện đại.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã làm rõ hơn mối liên hệ giữa bối cảnh lịch sử xã hội và sự phát triển tư tưởng Husserl, đồng thời phân tích sâu sắc các khái niệm cốt lõi và phương pháp luận của ông. Việc trình bày các số liệu thống kê về tầm ảnh hưởng của Hiện tượng học trong các ngành khoa học xã hội cũng giúp minh chứng cho tính ứng dụng rộng rãi của trường phái này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các công trình nghiên cứu tập trung vào từng khái niệm chính của Husserl, hoặc bảng so sánh các phương pháp triết học truyền thống và phương pháp quy giản hiện tượng học về tính khoa học và khả năng giải quyết vấn đề.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu về Hiện tượng học Husserl trong các trường đại học:
   Mục tiêu nâng cao trình độ nghiên cứu triết học phương Tây, đặc biệt là hiện tượng học, trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là các khoa triết học và các viện nghiên cứu.

2. Ứng dụng phương pháp quy giản hiện tượng học trong nghiên cứu các ngành khoa học xã hội và nhân văn:
   Khuyến khích các nhà nghiên cứu áp dụng phương pháp này để giải quyết các vấn đề phức tạp về nhận thức và xã hội, nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu trong 2 năm tới.

3. Phát triển các chương trình hợp tác quốc tế về nghiên cứu triết học hiện tượng học:
   Mục tiêu mở rộng mạng lưới nghiên cứu, trao đổi học thuật với các quốc gia có truyền thống nghiên cứu hiện tượng học mạnh như Đức, Pháp trong 5 năm tới. Chủ thể là các trường đại học và viện nghiên cứu.

4. Tăng cường phổ biến và ứng dụng tư tưởng Husserl trong giáo dục và văn hóa:
   Đưa các nội dung về Hiện tượng học vào chương trình giảng dạy triết học phổ thông và đại học, nhằm nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa tinh thần trong 3 năm tới. Chủ thể là Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành triết học:
   Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về Hiện tượng học Husserl, giúp nâng cao hiểu biết và kỹ năng nghiên cứu trong lĩnh vực triết học phương Tây hiện đại.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn:
   Tài liệu tham khảo hữu ích để áp dụng phương pháp luận hiện tượng học trong nghiên cứu các vấn đề xã hội, văn hóa, tâm lý học và lịch sử.

3. Chuyên gia phát triển chương trình đào tạo và giáo dục:
   Giúp xây dựng chương trình giảng dạy triết học hiện đại, tích hợp các nội dung về Hiện tượng học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

4. Nhà quản lý văn hóa và chính sách xã hội:
   Cung cấp cơ sở lý luận để xây dựng các chính sách phát triển văn hóa tinh thần, giải quyết các vấn đề xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện tượng học Husserl là gì?
   Hiện tượng học Husserl là trường phái triết học nghiên cứu ý thức và các hiện tượng như chúng được trải nghiệm trực tiếp, tập trung vào tính ý hướng và phương pháp quy giản hiện tượng học để đạt được nhận thức thuần túy.

2. Tính ý hướng trong Hiện tượng học có ý nghĩa gì?
   Tính ý hướng chỉ rằng ý thức luôn hướng về một đối tượng nào đó, không tồn tại ý thức trống rỗng. Đây là khái niệm trung tâm giúp phân tích mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng nhận thức.

3. Phương pháp quy giản hiện tượng học được thực hiện như thế nào?
   Phương pháp này loại bỏ các giả định và tiền đề phiến diện, giúp trở về với trải nghiệm thuần túy của ý thức, từ đó nhận thức bản chất thực sự của các hiện tượng.

4. Hiện tượng học Husserl ảnh hưởng thế nào đến các ngành khoa học xã hội?
   Hiện tượng học cung cấp phương pháp luận và khung lý thuyết để nghiên cứu các hiện tượng xã hội, tâm lý và văn hóa, góp phần nâng cao tính khách quan và sâu sắc trong nghiên cứu.

5. Tại sao nghiên cứu Hiện tượng học Husserl lại quan trọng đối với Việt Nam?
   Nghiên cứu giúp nâng cao trình độ triết học, phát triển tư duy lý luận, đồng thời hỗ trợ giải quyết các vấn đề văn hóa tinh thần trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Kết luận

• Luận văn đã trình bày một cách hệ thống và chuyên sâu về các nội dung cơ bản của Hiện tượng học Husserl, bao gồm tính ý hướng, phương pháp quy giản hiện tượng học và thế giới sống.
• Nghiên cứu làm rõ điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến sự ra đời và phát triển của Hiện tượng học tại châu Âu cuối thế kỷ XIX.
• Đánh giá vai trò và ảnh hưởng sâu rộng của Hiện tượng học Husserl đối với triết học phương Tây và các ngành khoa học xã hội nhân văn.
• Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển nghiên cứu và ứng dụng Hiện tượng học trong giáo dục, nghiên cứu và chính sách văn hóa tại Việt Nam.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên tiếp tục khai thác và phát triển tư tưởng Husserl trong bối cảnh hiện đại.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu, mở rộng hợp tác quốc tế và ứng dụng phương pháp luận hiện tượng học trong nghiên cứu đa ngành.

Call-to-action: Các nhà nghiên cứu và giảng viên được khuyến khích sử dụng luận văn này làm tài liệu tham khảo để nâng cao chất lượng nghiên cứu và giảng dạy triết học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thời hiện đại đặt ra cho con người những vấn đề ngày một cao hơn, hàng loạt những vấn đề phức tạp mà trong quá trình sinh hoạt, vận động, phát triển của con người không thể thiếu việc giải quết chúng. Và triết học đã, đang và mãi mãi có mục đích duy nhất là con người, giải phóng con người, đem lại tự do, hạnh phúc cho con người. Việt Nam là nước đang phát triển, vị thế còn khiêm tốn trên trường quốc tế nên việc chủ động học hỏi tiếp thu có chọn lọc những thành tựu văn minh nhân loại đặc biệt là nền văn minh tiên tiến của phương Tây là cần thiết.

Nghiên cứu về các giá trị văn hóa tinh thần, đặc biệt là triết học của các nước phương Tây hiện đại, không chỉ giúp chúng ta nâng cao trình độ học thuật, mở rộng chuyên môn mà còn tạo tiền đề cho việc xây dựng thế giới quan và phương pháp luận khoa học bổ sung giải quyết những vấn đề mới do thời đại đặt ra. Hệ thống tư tưởng triết học phương Tây được cấu thành bởi nhiều những trào lưu, trường phái, bởi bộ óc thiên tài của các nhà triết học tài ba quy tụ từ nhiều quốc gia khác nhau: Đức, Anh, Pháp, Áo,. Nước Đức — “một đất nước thật đẹp và những bàn tay của những con người thật tài hoa đã dày công dệt lên đó một bức tranh đầy màu sắc, hay như viết lên đó một bản giao hưởng với những nốt nhạc thần tiên. Con người và thiên nhiên đã hòa vào thành một tuyệt tác nghệ thuật.

Một đất nước đi đâu cũng gặp các công trình kiến trúc, nghệ thuật, các di tích lịch sử mang đậm nét dấu vết của thế giới ý tưởng của bao thời, của những bàn tay khối óc nghệ sĩ. Đi đâu cũng gặp danh nhân và tác phâm huy hoàng của những con người khai phá. Càng đi càng thấy đất nước càng đẹp, con người càng tài hoa. Con người đã xây dựng ngôi nhà của mình thành một kỳ quan sống! Không biết có phải các vị thần Hy lạp đã nhập vào dân tộc đó hay không dé tái tạo những tác phẩm của mình trên quả đất” [47, tr.

Và ở đó, “bầu trời trí thức chúng ta bị các nhà tư tưởng Đức thay đổi nhiều bầu trời vật lý bởi các kiến trúc sư Đức” [trích theo 47, tr. Nước Đức là cái nôi sản sinh ra nhiều nhà triết học nổi tiếng, của các hệ tư tưởng lớn trải đài trong tiến trình lịch sử và những ảnh hưởng của nó tới các nhiều trường phái, trào lưu triết học khác, sự toả lan ra nhiều quoc trên thê giới. Hiện tượng học là một trong những trào lưu quan trọng của triết học phương Tây Hiện đại. Nó có ảnh hưởng lớn tới triết học từ cuối thế kỷ XIX và xuyên suốt thế kỷ XX.

Không lâu sau khi xuất hiện, Hiện tượng học đã chiếm vị trí nổi bật trên bản đồ triết học bắt đầu từ Đức và nhanh chóng lan ra nhiều nơi trên thế giới. Hiện tượng học tồn tại cả trăm năm, có tác động mạnh ở nhiều quốc gia, vượt ra khỏi khuôn khổ của triết học ảnh hưởng tới nhiều ngành khoa học xã hôi và nhân văn khác: tâm lý học, sử học, xã hội học,. Hiện tượng học Husserl là tiêu biêu cho trào lưu này. Nghiên cứu Hiện tượng học Husserl là điều cần thiết.

Thi nhất, vai trò của Hiện tượng học Husserl đối với hệ thống triết học phương Tây. Bởi lẽ, nó không không chỉ là tiền đề, phương pháp luận cho các trào lưu triết học phương Tây thế kỷ XX như chủ nghĩa hiện sinh’, thong dién hoc’, triét hoc ngôn ngữ. mà còn là hệ quy chiếu quan trọng của các ngành khoa học xã hội nhân văn khác: văn học, nghệ thuật, tôn giáo,. Hiện tượng học Husserl ra đời khi khoa học đang tiến hành những ' Chủ nghĩa hiện sinh (Existentialism) đã mượn ở S.

Kierkegaard khái niệm “hiện sinh”, quan niệm “tư duy hiện sinh” và sự đối lập của nó với tư duy khoa học. Theo quan niệm này, không phải tư duy khoa học mà chỉ có tư duy hiện sinh mới có thé nhận thức được và thâm nhập vào thế giới nội tâm của con người và tồn tại con người với tư cách hiện sinh. Kierkegaard được coi là “ông tổ” của chủ nghĩa hiện sinh nói chung. Hiện sinh (Existenz) được xem là một phương thức sống, một thái độ sống độc đáo, có một không hai của con người cá nhân với tính cách là một tôn tại hữu hạn, bộ phận cốt lõi nhất của cải Tôi của con người cả nhân.

Hiện sinh không phải là bản chất, không phải là cái gì đó bat biến, tiền định và có sẵn. Sartre's, tồn tại có trước bản chất, tức là người ta chưa có một bản chất riêng nhất cho tới khi họ có những quyết định chuyên biệt và chọn lựa hoạt động của họ, do đó xác định mình là gì. Triết học hiện sinh tập trung vào con người cá nhân đang tồn tại hiện sinh; thay vì tìm kiếm chân lý ở những. khái niệm phô quát xa xôi, thuyết hiện sinh dé ý những môi quan tâm đích thực của các cá nhân hiện hữu cụ thé khi họ đối diện với các chọn lựa và các quyết định trong đời sông hằng ngày.

? Thông diễn học (Hermeneutics) bắt nguồn từ Hermeneutics trong tiếng Hy Lạp cổ đại, là một phần của ngôn ngữ chung từ thế ky XVII. Người đầu tiên sử dụng thuật ngữ này là Plato trong một số đối thoại đối lập nhận thức thông diễn với nhận thức về sự khôn ngoan (sophia). Thông diễn học bao gồm: (1) một cách dé thâu hiểu văn bản, hay ngôn ngữ, hay truyền thống, (2) một nghệ thuật thông suốt, bao gồm nghệ thuật diễn giải (ars explanandi), nghệ thuật diễn nghĩa (ars explicandi), và nghệ thuật chuyển nghĩa (ars interpretandi), (3) một phương pháp để hiểu một cách trung thực, tức giải thích học (exegesis), và (4) một phương cách triết học (philosophical hermeneutics). Thông diễn học là là một sự hiểu biết về chính cuộc sống, về thế giới sống, về tất cả những yếu tính liên quan tới sự sống.

Chính vì thế, một nền thông diễn học đầy đủ bắt buộc phải nhìn ra cái toàn thê của cuộc sống. Đồng thời nó phải đào sâu vào mỗi khía cạnh của cuộc sông, của cái toàn thé. Bây giờ ta có thê hiểu được, khi Dilthey cho rằng thông diễn học là nền tảng của nền Khoa học Tỉnh thần, ông muốn nói đến nền khoa học con người, tới nền tảng nhân văn (humanities) tức cái truyền thống hàng ngàn năm của nhân loại. Khi Gadamer chủ trương vai trò của chủ thể trong sự hiểu biết, khi ông nhấn mạnh tới cái mà ông gọi là “vòng thông diễn” (hermeneutical circle), tới cái nên tảng của sự hiểu biết chung nơi con người gắn liền với tình cảm chung nơi mọi người (sự đồng cảm), ông đã nói lên được bản tính con người (human nature), cách sống, cách hiểu, cách cảm (tình) của họ.

Tương tự, thầy của ông, nhà triết gia đại tài Heidegger, cũng đã găn liền bản thể với cái cội nguồn của sự sống. Sự phân tích hiện tượng về hiện thể (phenomenology of Dasein) của ông cũng là một lối thông diễn cách thế sông, cách thế hiểu của con người mà thôi. 3 Triết học ngôn ngữ xem xét lại và đem lại tính cấp bách cho niềm tin vào lời nói, phản ánh vai trò ngày một tăng của ngôn ngữ trong cuộc sống của xã hội và của cá nhân. Luận điểm khái quát của triết học ngôn ngữ hiện đại là không một vân dé căn bản nao của tồn tại người có thể được đặt ra được giải quyết mà thiếu sự quan tâm sâu sắc đến ngôn ngữ, mà không tính đến vai trò của ngôn ngữ, vì con người là thực thể duy nhất tạo ra cho mình những vấn dé thông qua ngôn ngữ.

4 bước chuyển quan trọng. Một thời kỳ khoa học và những van dé mà khoa học còn bỏ ngỏ về cuộc sống, về văn hoá, về chính bản thân con người; thời kỳ người ta nhen lên ý định muốn thoát ra khỏi sự bủa vây của khủng hoảng đi tìm một phương pháp khác một cách căn bản. Phương pháp hiện tượng học ra đời thay thế cho lý luận nhận thức đương thời bộc lộ nhiều hạn chế khi đồng nhất triết học và tâm lý học. Husserl đã chủ trương phương pháp hiện tượng nhằm thiết lập một nền tảng triệt dé, thoát khỏi những tiền giả định mà các khoa học và triết học đã dựng lên trên chúng.

Phương pháp này cho phép “quay trở lại với chính bản thân sự vật”, từ đó tìm thấy những giá trị truyền thống đã mat trong xã hội hiện đại, tìm lại “tính người” trong chính con người, khắc phục cuộc khủng hoảng van hoá, tinh than châu Âu. Thứ hai, Hiện tượng học Husserl đứng trên một góc tiếp cận mới về triết học, cung cấp phương pháp nghiên cứu độc đáo, cung cấp một bộ công cụ các phạm trù, khái niệm, nguyên lý quan trọng đề tìm hiểu các trường phái triết học trước và sau nó. Husserl không băng lòng với thực trạng phát triển của khoa học, triết học đương thời và hệ quả nó đem tới cho đời sống con người, cho các vấn đề chính trị văn hóa, xã hội ở châu Âu và rộng ra là toàn bộ xã hội châu Âu cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX. Do vậy, ông đã tiến hành phân tích, đánh giá lại thành tựu khoa học đương thời và triết học trước đó với con người và xã hội châu Âu hiện đại.

Từ đó, ông đưa ra những chỉ báo về một cuộc khủng hoảng toàn diện, đặc biệt là cuộc khủng hoảng văn hoá tinh thần đang dần hiện hữu. Đương thời, quan điểm triết học của E. Husserl đã gặp phải những phê phán gay gắt. Tuy nhiên, ngày nay, việc nghiên cứu E.

Husserl cũng là cơ hội để chúng ta có cái nhìn khách quan hơn về , đánh giá các quan điểm triết học, kết quả khoa học nói chung, triết học của E. Husserl và những đánh giá triết học của ông. Thứ ba, Ph. Ăngghen đã từng nói: “Một dân tộc muốn đứng trên đỉnh cao của khoa học thì không thể không có tư duy lý luận” [32, tr.

Chính vì vậy, việc tìm hiểu những hệ thống tư duy lý luận vốn đã giúp cho các cường quốc công nghiệp phương Tây đứng vững trên những thành tựu khoa học vĩ đại của họ là công việc cần được ưu tiên hàng đầu nhằm phát triển tư duy lý luận và khoa học công nghệ tại Việt Nam. Tư duy lý luận bao giờ cũng được dẫn đường bởi thế giới quan và phương pháp luận do triết học cung cấp.