Đánh Giá Giống Lúa Chống Chịu Rầy Nâu (Nilaparvata lugens Stal) Cho Vùng Đồng Bằng Sông Hồng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá giống lúa chống chịu rầy nâu nilaparvata lugens stal tại đồng bằng sông Hồng, góp phần nâng cao sản xuất nông nghiệp.

• Tác giả: Đinh Thị Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Huy Chung
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Một Số Giống Lúa Chống Chịu Rầy Nâu (Nilaparvata lugens Stål) Cho Vùng Đồng Bằng Sông Hồng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu của đề tài
• 1.9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.10. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Tổng quan tài liệu
• 1.11.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.11.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.12. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.12.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.12.3.1. Đánh giá thực trạng việc sử dụng giống chống chịu rầy nâu hiện nay ở một số tỉnh trồng lúa vùng ĐBSH
• 1.12.3.2. Xác định nguồn gen kháng rầy nâu cho vùng ĐBSH
• 1.12.3.3. Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu cho một số giống lúa đang được trồng phổ biến ở ĐBSH trong điều kiện lây nhiễm nhân tạo
• 1.12.3.4. Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của tập đoàn giống lúa nhập nội từ IRRI
• 1.12.3.5. Giới thiệu dòng triển vọng có khả năng chống chịu rầy nâu cho vùng ĐBSH
• 1.12.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.13. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.13.1. Đánh giá thực trạng sử dụng giống lúa chống chịu rầy nâu hiện nay ở một số tỉnh trồng lúa vùng ĐBSH
• 1.13.2. Xác định nguồn gen kháng rầy nâu cho vùng đồng bằng sông Hồng
• 1.13.3. Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu cho một số giống lúa đang được trồng phổ biến ở ĐBSH trong điều kiện lây nhiễm nhân tạo
• 1.13.4. Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của tập đoàn giống lúa nhập nội từ IRRI
• 1.13.5. Giới thiệu dòng triển vọng có khả năng chống chịu rầy nâu cho vùng đồng bằng Sông Hồng
• 1.13.5.1. Khả năng chống chịu của một số dòng triển vọng
• 1.13.5.2. Nghiên cứu và đánh giá các đặc điểm nông học
• 1.14. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Giống Lúa Chống Rầy Nâu ĐBSH Hiện Nay

Lúa gạo đóng vai trò then chốt trong an ninh lương thực toàn cầu, đặc biệt tại Việt Nam, nơi nó là ngành sản xuất truyền thống. Tuy nhiên, năng suất lúa chịu nhiều ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu và dịch hại, trong đó rầy nâu là một trong những mối đe dọa lớn nhất. Biện pháp phòng trừ chủ yếu hiện nay là sử dụng thuốc trừ sâu, nhưng giải pháp này gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường và sức khỏe con người. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển giống lúa chống chịu rầy nâu là vô cùng cấp thiết, vừa đảm bảo năng suất, vừa giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá các giống lúa hiện có và tìm kiếm các dòng triển vọng kháng rầy nâu cho vùng Đồng bằng Sông Hồng (ĐBSH).

1.1. Tầm Quan Trọng Của Giống Lúa Chống Chịu Rầy Nâu

Việc sử dụng giống lúa chống chịu rầy nâu mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Theo Phạm Văn Lầm (2006), giống kháng là nền tảng để phòng trừ sâu bệnh hiệu quả, đặc biệt đối với nông dân nghèo. Giải pháp này giúp giảm chi phí sản xuất, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái. Thực tế đã chứng minh hiệu quả của các giống lúa chống chịu sâu bệnh như CR203 (kháng rầy nâu), Xi23 (kháng bạc lá) và IR1820 (kháng đạo ôn). Tuy nhiên, hiện nay, các giống lúa mới được công nhận thường nhiễm rầy nâu, đòi hỏi phải có giải pháp mới.

1.2. Thực Trạng Sử Dụng Giống Lúa Chống Rầy Nâu Tại ĐBSH

Hiện nay, việc sử dụng giống lúa chống rầy nâu tại ĐBSH còn nhiều hạn chế. Sự phát triển của các giống lúa thuần và lúa lai có nguồn gốc Trung Quốc đã làm giảm chỗ đứng của các giống kháng bệnh truyền thống. Bên cạnh đó, sự thay đổi độc tính và biotype của quần thể rầy nâu cũng làm giảm hiệu quả của các giống kháng trước đây. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và phát triển các giống lúa mới có khả năng chống chịu rầy nâu tốt hơn, phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng ĐBSH.

II. Thách Thức Rầy Nâu Gây Hại Lúa Tại Đồng Bằng Sông Hồng

Rầy nâu là một trong những loài sâu hại nguy hiểm nhất đối với lúa, đặc biệt ở châu Á. Chúng gây hại bằng cách chích hút nhựa cây, làm cây lúa khô héo nhanh chóng, dẫn đến hiện tượng cháy rầy và mất năng suất. Theo Dyck (1977), rầy nâu còn là vector truyền bệnh virus nguy hiểm như lúa vàng lùn và lùn xoắn lá. Tình trạng sử dụng phân đạm và thuốc trừ sâu không hợp lý cũng góp phần làm bùng phát dịch rầy nâu. Do đó, việc hiểu rõ về tác hại của rầy nâu và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của chúng là rất quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

2.1. Tác Hại Trực Tiếp Và Gián Tiếp Của Rầy Nâu

Rầy nâu gây ra tác hại kép cho cây lúa. Tác hại trực tiếp là do chúng chích hút nhựa cây, làm suy yếu và gây chết cây. Khi mật độ rầy cao, cây lúa có thể bị cháy rầy hoàn toàn, dẫn đến mất trắng. Tác hại gián tiếp là do rầy nâu truyền các bệnh virus nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng lúa. Theo Ling (1967), các bệnh virus do rầy nâu truyền có thể gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với tác hại trực tiếp.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Phát Triển Của Rầy Nâu

Sự phát triển của rầy nâu chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm điều kiện thời tiết, giống lúa, mật độ cây trồng và biện pháp canh tác. Việc sử dụng phân đạm quá nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho rầy nâu phát triển. Sử dụng thuốc trừ sâu không hợp lý có thể tiêu diệt các loài thiên địch của rầy nâu, làm mất cân bằng sinh thái và gây bùng phát dịch. Do đó, cần có các biện pháp canh tác tổng hợp để kiểm soát rầy nâu một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Đánh Giá Giống Lúa Chống Chịu Rầy Nâu Hiệu Quả

Để xác định các giống lúa có khả năng chống chịu rầy nâu, cần áp dụng các phương pháp đánh giá khoa học và chính xác. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp đánh giá tính chống chịu rầy nâu trong nhà lưới của IRRI (Standard evaluation system for rice, 2002). Phương pháp này cho phép đánh giá khả năng kháng rầy nâu của các giống lúa trong điều kiện kiểm soát, đảm bảo tính khách quan và tin cậy của kết quả. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tiến hành điều tra thực tế tại các tỉnh trồng lúa ở ĐBSH để đánh giá tình hình sử dụng giống và mức độ nhiễm rầy nâu ngoài đồng ruộng.

3.1. Đánh Giá Tính Chống Chịu Rầy Nâu Trong Nhà Lưới IRRI

Phương pháp đánh giá tính chống chịu rầy nâu trong nhà lưới của IRRI là một quy trình chuẩn được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Phương pháp này bao gồm việc gieo trồng các giống lúa cần đánh giá trong nhà lưới, sau đó lây nhiễm rầy nâu với mật độ nhất định. Sau một thời gian, các nhà khoa học sẽ đánh giá mức độ gây hại của rầy nâu trên từng giống lúa, từ đó xác định được khả năng kháng rầy nâu của chúng.

3.2. Điều Tra Thực Tế Tình Hình Sử Dụng Giống Và Nhiễm Rầy Nâu

Việc điều tra thực tế tại các tỉnh trồng lúa ở ĐBSH giúp nắm bắt được tình hình sử dụng giống và mức độ nhiễm rầy nâu ngoài đồng ruộng. Thông tin này rất quan trọng để đánh giá tính thích ứng của các giống lúa trong điều kiện sản xuất thực tế. Kết quả điều tra cũng giúp xác định các vùng trọng điểm về rầy nâu, từ đó có các biện pháp phòng trừ phù hợp.

3.3. Xác Định Biotype Rầy Nâu Tại Các Vùng Nghiên Cứu

Xác định biotype của rầy nâu là một bước quan trọng để chọn tạo giống lúa kháng rầy nâu hiệu quả. Các biotype khác nhau có khả năng gây hại khác nhau trên các giống lúa khác nhau. Việc xác định biotype giúp các nhà khoa học chọn được các nguồn gen kháng phù hợp để tạo ra các giống lúa có khả năng chống chịu với các quần thể rầy nâu phổ biến trong vùng.

IV. Kết Quả Giống Lúa Triển Vọng Chống Rầy Nâu Cho ĐBSH

Nghiên cứu đã xác định được một số dòng lúa triển vọng có khả năng chống chịu rầy nâu tốt cho vùng ĐBSH. Các dòng này được đánh giá cao về khả năng kháng rầy nâu trong điều kiện lây nhiễm nhân tạo và có các đặc điểm nông học tốt. Đặc biệt, dòng RN 40 được đánh giá là có tiềm năng lớn để phát triển thành giống lúa thương phẩm, với thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng chịu rét tốt và năng suất ổn định. Kết quả này mở ra triển vọng mới cho việc phát triển các giống lúa chống chịu rầy nâu, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp bền vững.

4.1. Đánh Giá Khả Năng Chống Chịu Rầy Nâu Của Các Dòng Lúa Nhập Nội

Nghiên cứu đã đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của một tập đoàn giống lúa nhập nội từ IRRI. Kết quả cho thấy có 18 dòng/giống kháng cao và 42 dòng/giống nhiễm vừa với quần thể rầy nâu vùng ĐBSH. Đây là nguồn vật liệu quý giá để chọn tạo giống chống chịu rầy nâu, cũng như các bệnh virus do rầy nâu làm môi giới truyền bệnh.

4.2. Giới Thiệu Dòng Lúa RN 40 Tiềm Năng Vượt Trội

Dòng RN 40 là một trong những dòng lúa triển vọng nhất được xác định trong nghiên cứu. Dòng này có thời gian sinh trưởng ngắn (90-105 ngày vụ mùa, 110-120 ngày vụ xuân), chịu rét tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, đặc biệt là chống chịu rầy nâu (điểm 3). Năng suất trung bình của dòng RN 40 đạt 51,36 tạ/ha, và gạo có chất lượng tốt (trắng, cơm mềm, dẻo).

4.3. Khảo Nghiệm Dòng RN 40 Tại Các Tỉnh Vùng ĐBSH

Dòng RN 40 đã được khảo nghiệm tại một số tỉnh vùng ĐBSH và cho kết quả khả quan. Dòng này thể hiện khả năng thích ứng tốt với điều kiện sinh thái của vùng, năng suất ổn định và chất lượng gạo tốt. Kết quả khảo nghiệm cho thấy dòng RN 40 có tiềm năng lớn để trở thành giống lúa thương phẩm, góp phần nâng cao năng suất và thu nhập cho người nông dân.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Giải Pháp Cho Sản Xuất Lúa Bền Vững

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng dụng vào sản xuất lúa bền vững tại ĐBSH. Việc sử dụng các giống lúa chống chịu rầy nâu giúp giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu, bảo vệ môi trường và sức khỏe con người. Dòng RN 40, với những ưu điểm vượt trội, có thể được đưa vào sản xuất đại trà, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo. Ngoài ra, các nguồn gen kháng rầy nâu được xác định trong nghiên cứu có thể được sử dụng để lai tạo ra các giống lúa mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Giảm Thiểu Sử Dụng Thuốc Trừ Sâu Lợi Ích Kinh Tế Và Môi Trường

Việc sử dụng giống lúa chống chịu rầy nâu giúp giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu, mang lại nhiều lợi ích kinh tế và môi trường. Giảm chi phí mua thuốc, giảm tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người, bảo vệ các loài thiên địch của rầy nâu, góp phần cân bằng sinh thái.

5.2. Phát Triển Giống Lúa RN 40 Nâng Cao Năng Suất Và Chất Lượng

Việc phát triển giống lúa RN 40 có thể giúp nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo tại ĐBSH. Giống này có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất ổn định và chất lượng gạo tốt, đáp ứng nhu cầu của thị trường và người tiêu dùng.

5.3. Lai Tạo Giống Mới Đáp Ứng Nhu Cầu Thị Trường

Các nguồn gen kháng rầy nâu được xác định trong nghiên cứu có thể được sử dụng để lai tạo ra các giống lúa mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Các giống lúa mới cần có khả năng chống chịu rầy nâu tốt, năng suất cao, chất lượng gạo tốt và thích ứng với điều kiện sinh thái của vùng.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Giống Lúa Chống Rầy Nâu Tương Lai

Nghiên cứu đã đạt được những kết quả quan trọng trong việc đánh giá và xác định các giống lúa có khả năng chống chịu rầy nâu cho vùng ĐBSH. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về cơ chế kháng rầy nâu của các giống lúa, cũng như sự biến đổi của quần thể rầy nâu. Trong tương lai, cần tập trung vào việc lai tạo ra các giống lúa có khả năng chống chịu rầy nâu bền vững, đồng thời kết hợp với các biện pháp canh tác tổng hợp để kiểm soát rầy nâu một cách hiệu quả.

6.1. Nghiên Cứu Cơ Chế Kháng Rầy Nâu Tìm Hiểu Sâu Hơn

Nghiên cứu cơ chế kháng rầy nâu là rất quan trọng để phát triển các giống lúa có khả năng chống chịu rầy nâu bền vững. Cần tìm hiểu các gen kháng rầy nâu, cách chúng hoạt động và cách chúng tương tác với rầy nâu.

6.2. Theo Dõi Sự Biến Đổi Của Quần Thể Rầy Nâu Cập Nhật Liên Tục

Quần thể rầy nâu liên tục biến đổi, do đó cần theo dõi sự biến đổi của chúng để có các biện pháp phòng trừ phù hợp. Cần xác định các biotype mới của rầy nâu, khả năng gây hại của chúng và các giống lúa có khả năng chống chịu với chúng.

6.3. Canh Tác Tổng Hợp Giải Pháp Bền Vững

Canh tác tổng hợp là một giải pháp bền vững để kiểm soát rầy nâu. Cần kết hợp sử dụng giống lúa chống chịu rầy nâu với các biện pháp canh tác khác, như bón phân cân đối, tưới nước hợp lý, luân canh cây trồng và sử dụng các loài thiên địch của rầy nâu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lúa gạo là nguồn lương thực chủ lực nuôi sống hơn hai phần ba dân số thế giới và đóng góp tới 37% tổng sản phẩm quốc nội trong khu vực nông nghiệp Việt Nam. Tại vùng Đồng bằng sông Hồng với tổng diện tích tự nhiên 23.336 km² (chiếm 7,1% diện tích cả nước), diện tích gieo cấy lúa có xu hướng thu hẹp liên tục, giảm từ 1.144,5 nghìn ha năm 2011 xuống còn 1.110,4 nghìn ha năm 2015. Cùng với áp lực đô thị hóa, sản xuất lúa thuần và lúa lai tại đây đang phải đối mặt với thiệt hại nghiêm trọng do rầy nâu (Nilaparvata lugens Stål) gây ra, vừa gây hiện tượng cháy rầy làm mất trắng năng suất, vừa là môi giới truyền các bệnh virus nguy hiểm như vàng lùn và lùn xoắn lá.

Thực tế canh tác cho thấy hơn 90% diện tích lúa vùng Đồng bằng sông Hồng đang sử dụng các giống lúa thuần và lúa lai mới có năng suất cao nhưng hầu hết đều nhiễm rầy nâu từ trung bình đến nặng. Việc người nông dân phụ thuộc quá lớn vào biện pháp hóa học với hơn 627 loại thuốc bảo vệ thực vật đăng ký trên thị trường khiến chi phí giống, phân bón và thuốc trừ sâu chiếm tới 46,5% tổng giá thành sản xuất, đồng thời làm suy giảm nghiêm trọng hệ sinh thái thiên địch và gia tăng nguy cơ bộc phát dịch hại.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đinh Thị Tâm, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Huy Chung tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Viện Bảo vệ thực vật, được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng chống chịu rầy nâu của các giống lúa chủ lực trong sản xuất, xác định nguồn gen kháng hiệu lực cao, từ đó tuyển chọn và đề xuất các dòng lúa triển vọng cho vùng Đồng bằng sông Hồng. Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu thực nghiệm tại Hà Nội, Nam Định, Vĩnh Phúc và Viện Bảo vệ thực vật, kết hợp chuỗi số liệu thống kê giai đoạn 2011 - 2016. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc định hướng cơ cấu lại bộ giống lúa, cắt giảm chi phí bảo vệ thực vật từ 20% đến 30%, hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp thâm canh bền vững và an toàn sinh thái.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tính kháng của cây ký chủ đối với côn trùng hại (Host-Plant Resistance Theory) và nguyên lý quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Tính kháng di truyền của cây lúa đối với rầy nâu được kiểm soát bởi các gen kháng đơn hoặc cụm gen đa tác tử, trải dài từ gen Bph1 đến Bph26. Cơ chế tương tác ký chủ - ký sinh xác định rằng khi một giống lúa mang gen kháng được gieo trồng trên diện rộng, áp lực chọn lọc sẽ thúc đẩy quần thể rầy nâu biến đổi độc tính để hình thành các biotype mới có khả năng bẻ gãy tính kháng sẵn có.

Bên cạnh đó, lý thuyết sinh thái học côn trùng chỉ ra vai trò điều hòa tự nhiên của quần thể thiên địch gồm 56 loài côn trùng, nhện và nấm ký sinh trên đồng ruộng, tiêu biểu như nhóm nhện lớn bắt mồi (chiếm 30,3%) và bọ cánh cứng (chiếm 26,8%). Khung nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm trung tâm:

• Biotype rầy nâu: Dạng biến dị sinh học của loài Nilaparvata lugens có khả năng phá hại các giống lúa mang gen kháng tương ứng.
• Độc tính quần thể (Population Virulence): Mức độ gây hại và khả năng thích nghi của rầy nâu ngoài đồng ruộng đối với các bộ giống chỉ thị.
• Khả năng chống chịu nhân tạo: Phản ứng tự vệ của cây lúa non trước mật độ lây nhiễm rầy có kiểm soát trong điều kiện nhà lưới.
• Thang tiêu chuẩn SES (Standard Evaluation System for Rice): Hệ thống phân cấp mức độ hại từ điểm 0 đến điểm 9 do Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) ban hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ số liệu thống kê nông nghiệp chính thức của Tổng cục Thống kê, Chi cục Bảo vệ thực vật các tỉnh Nam Định, Hà Nội, Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015, kết hợp dữ liệu thực nghiệm thu thập trực tiếp tại Viện Bảo vệ thực vật từ tháng 7/2015 đến tháng 7/2016.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 133 giống lúa đang lưu hành tại Đồng bằng sông Hồng (gồm 61 giống lúa tẻ thuần chiếm 75% diện tích, 55 giống lúa lai chiếm 18% diện tích và 17 giống lúa nếp), tập trung đánh giá sâu 10 giống lúa tẻ chủ lực chiếm 63,4% - 70% tổng diện tích gieo trồng; bộ giống chuẩn mang gen kháng quốc tế (Mudgo, ASD7, Rathu Heenati, Babawee...); và tập đoàn 60 dòng/giống lúa nhập nội từ IRRI. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên ngoài sản xuất kết hợp thu thập mẫu rầy nâu sống bằng máy hút chuyên dụng tại các vùng sinh thái đại diện.

Về phương pháp phân tích, tác giả lựa chọn phương pháp đánh giá tính kháng rầy nâu trên khay mạ trong nhà lưới theo quy chuẩn IRRI (Standard Evaluation System for Rice, 2002). Lý do lựa chọn phương pháp này là khả năng chuẩn hóa tuyệt đối điều kiện thử nghiệm, loại trừ hoàn toàn các yếu tố nhiễu từ biến động thời tiết ngoại cảnh và mật độ thiên địch tự nhiên. Mạ lúa ở giai đoạn 3 đến 4 lá thật được bố trí ngẫu nhiên 3 lần lặp lại (15 - 20 hạt/ô), lây nhiễm nhân tạo rầy non tuổi 2-3 với mật độ 5-8 con/dảnh, đối chứng bằng giống nhiễm chuẩn TN1. Điểm đánh giá ghi nhận chính xác tại thời điểm giống TN1 bị cháy rầy hoàn toàn. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý và phân tích phương sai bằng phần mềm thống kê Microsoft Excel 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả điều tra thực trạng cho thấy sự đồng nhất di truyền nguy hiểm trong cơ cấu giống lúa vùng Đồng bằng sông Hồng. Top 3 giống lúa tẻ thuần chiếm diện tích gieo trồng lớn nhất năm 2015 gồm Khang dân 18 (190,42 nghìn ha), Bắc thơm 7 (161,19 nghìn ha) và BC15 (148,51 nghìn ha) cùng các giống lúa lai chủ lực như Nhị ưu 838 đều phản ứng từ nhiễm trung bình đến nhiễm nặng (điểm 7 đến điểm 9 theo thang IRRI) với quần thể rầy nâu bản địa.

Thứ hai, nghiên cứu đã định danh chính xác các nguồn gen kháng rầy nâu còn hiệu lực cao tại Đồng bằng sông Hồng. Quần thể rầy nâu tại đây đã bẻ gãy hoàn toàn tính kháng của gen Bph1 và bph2 (vốn có trong các giống CR203, IR26 trước đây). Ngược lại, các gen kháng Bph3, bph4, Bph10, Bph25 và Bph26 duy trì tính kháng cao (điểm 1 - 3). Các gen Bph6, Bph18 và Bph20 biểu hiện mức kháng trung bình (điểm 5).

Thứ ba, sàng lọc tập đoàn lúa nhập nội từ IRRI đã phát hiện 18 dòng/giống có tính kháng cao (chiếm 30%) và 42 dòng/giống nhiễm vừa (chiếm 70%) đối với quần thể rầy nâu Đồng bằng sông Hồng, hoàn toàn không có dòng nào bị cháy rầy. Đây là nguồn vật liệu khởi đầu vô cùng giá trị cho các chương trình lai tạo giống mới.

Thứ tư, công trình đã tuyển chọn và giới thiệu thành công dòng lúa triển vọng RN 40. Dòng RN 40 thể hiện tính kháng rầy nâu vượt trội (đạt điểm 3), kháng tốt bệnh bạc lá, có thời gian sinh trưởng ngắn (vụ mùa 90-105 ngày, vụ xuân 110-120 ngày), khả năng chịu rét tốt, năng suất thực tế tại Hà Nội và Nam Định đạt trung bình 51,36 tạ/ha, hạt gạo trắng, cơm mềm dẻo.

Thảo luận kết quả

Thực trạng bùng phát rầy nâu những năm qua bắt nguồn từ việc nông dân mở rộng ồ ạt các giống lúa thuần chất lượng cao và lúa lai có nguồn gốc nhập nội nhưng chưa qua sàng lọc tính kháng rầy. Khi gặp điều kiện thời tiết ấm và ẩm độ 70-80%, quần thể rầy tích lũy mật độ từ lứa 1 sang lứa 3 gấp tới 130-136 lần, đạt đỉnh 700 - 2.000 con/khóm, dẫn đến hiện tượng cháy rầy cục bộ trên diện tích hàng chục nghìn hecta.

So sánh với các nghiên cứu kinh điển của Viện Bảo vệ thực vật và IRRI, sự thay đổi độc tính rầy nâu tại miền Bắc diễn ra chậm hơn Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 10 năm nhưng đang có xu hướng phức tạp hóa tương tự. Việc rầy vượt qua gen Bph1 và bph2 khẳng định việc tiếp tục phục tráng hoặc duy trì các giống lúa cũ như CR203 hay IR42 không còn mang lại hiệu quả phòng dịch.

Toàn bộ hệ thống dữ liệu thực nghiệm của luận văn được trực quan hóa sinh động qua 28 bảng số liệu và 4 biểu đồ hình ảnh khoa học. Các bảng phân loại tần suất cấp hại, bảng so sánh năng suất thực nghiệm giữa dòng RN 40 với giống đối chứng TBR 225 và Khang dân 18 cùng các hình ảnh chụp khay mạ lây nhiễm nhân tạo đã minh chứng thuyết phục cho giá trị sinh học và nông học của các dòng tuyển chọn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi cao cho sản xuất lúa vùng Đồng bằng sông Hồng:

1. Cơ cấu lại tỷ lệ các giống lúa thương phẩm: Các Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tại Hà Nội, Nam Định, Vĩnh Phúc và các tỉnh lân cận cần chủ động giảm từ 20% đến 35% diện tích gieo cấy các giống mẫn cảm cao như Khang dân 18, Bắc thơm 7; từng bước thay thế bằng các giống có khả năng kháng rầy hoặc dòng triển vọng RN 40; mục tiêu đưa tỷ lệ diện tích lúa nhiễm rầy nặng xuống dưới 3% trong giai đoạn 2017 - 2020.
2. Đẩy mạnh ứng dụng chọn giống bằng chỉ thị phân tử (MAS): Viện Bảo vệ thực vật phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam đưa các nguồn gen kháng hữu lực cao như Bph3, Bph10, Bph25, Bph26 vào các tổ hợp lai lúa thuần và lúa lai chất lượng; đặt mục tiêu tạo ra từ 2 đến 3 giống lúa mới kháng rầy kép được công nhận sản xuất thử trước năm 2022.
3. Mở rộng mô hình khảo nghiệm và trình diễn dòng RN 40: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật các địa phương xây dựng các mô hình trình diễn quy mô 50 - 100 ha cho dòng RN 40 ở cả hai vụ xuân và vụ mùa; hoàn thiện quy trình thâm canh đạt năng suất kỳ vọng 52 - 58 tạ/ha, đồng thời kiểm tra tính bền vững của gen kháng trên các chân đất khác nhau.
4. Kiểm soát chặt chẽ việc kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: Cục Bảo vệ thực vật tăng cường thanh tra, cắt giảm ít nhất 30% danh mục các loại thuốc trừ rầy nhóm cúc tổng hợp (Pyrethroid như Decamethrin) vốn có độc tính cao tiêu diệt thiên địch; hướng dẫn người dân kỹ thuật phun thuốc đúng thời điểm khi rầy non tuổi 1-2 nở rộ, giữ vững cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng đa tầng, là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Các nhà khoa học và chuyên gia chọn tạo giống cây trồng: Khai thác trực tiếp danh mục 18 dòng lúa IRRI kháng cao và hệ thống nguồn gen Bph3, Bph25, Bph26 để làm vật liệu bố mẹ phục vụ công tác lai tạo giống lúa kháng sâu bệnh thế hệ mới.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông: Lãnh đạo các Sở NN&PTNT, Chi cục Trồng trọt & BVTV tại 11 tỉnh thành vùng Đồng bằng sông Hồng sử dụng dữ liệu thực trạng 133 giống lúa để xây dựng lịch thời vụ và định hướng cơ cấu giống phòng tránh dịch hại hàng năm.
• Các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh giống cây trồng: Tiếp cận hồ sơ nông học của dòng triển vọng RN 40 (thời gian sinh trưởng 90-120 ngày, năng suất 51,36 tạ/ha) để đầu tư khảo nghiệm diện rộng, liên kết sản xuất và thương mại hóa sản phẩm lúa chất lượng cao.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học: Tham khảo phương pháp luận chuẩn quốc tế của IRRI về sàng lọc tính kháng côn trùng trong nhà lưới và phương pháp xử lý số liệu điều tra dịch tễ học thực vật.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao các giống lúa chủ lực như Khang dân 18, Bắc thơm 7 và BC15 lại nhiễm rầy nâu nặng tại Đồng bằng sông Hồng?
Các giống lúa này được chọn lọc chủ yếu dựa trên ưu thế về thời gian sinh trưởng, năng suất hoặc chất lượng cảm quan mà không mang các gen kháng rầy đặc hiệu. Khi được gieo cấy tập trung trên diện tích hơn 500.000 ha, sự đồng nhất di truyền đã tạo điều kiện cho quần thể rầy tích lũy mật độ và bùng phát thành dịch.

Biotype rầy nâu tại vùng Đồng bằng sông Hồng có điểm gì khác biệt so với các vùng khác?
Rầy nâu tại Đồng bằng sông Hồng đã hoàn toàn bẻ gãy tính kháng của gen Bph1 và bph2. Mặc dù tốc độ biến đổi độc tính chậm hơn Đồng bằng sông Cửu Long, quần thể rầy miền Bắc hiện nay mang độc tính tương đương Biotype 2 và đang hình thành các chủng mới có khả năng gây hại trên các giống kháng cũ.

Dòng lúa triển vọng RN 40 có những ưu điểm nông học nào nổi bật?
Dòng RN 40 có thời gian sinh trưởng rất ngắn (90-105 ngày trong vụ mùa, 110-120 ngày trong vụ xuân), khả năng chịu rét tốt, kháng rầy nâu đạt điểm 3 theo chuẩn IRRI, kháng bệnh bạc lá, cho năng suất trung bình 51,36 tạ/ha và hạt gạo có chất lượng cơm mềm, thơm dẻo.

Thang điểm 9 cấp của IRRI đánh giá mức độ kháng rầy nâu như thế nào?
Thang đo phân cấp dựa trên tỷ lệ tổn thương của mạ: Điểm 0-1 là kháng cao (cây không bị hại hoặc hại rất nhẹ); điểm 3 là kháng (lá hơi vàng); điểm 5 là nhiễm trung bình (10-25% cây héo hoặc còi cọc); điểm 7 là nhiễm nặng (trên 50% cây chết); điểm 9 là nhiễm đặc biệt nặng (100% cây chết rụi).

Vì sao việc phun thuốc bảo vệ thực vật hóa học nhiều khi lại làm dịch rầy bùng phát mạnh hơn?
Nhiều loại thuốc hóa học như Decamethrin không diệt được trứng rầy nằm sâu trong bẹ lá nhưng lại tiêu diệt 56 loài thiên địch tự nhiên như nhện săn mồi Lycosa pseudoannulata. Điều này làm mất cân bằng sinh thái, kích thích rầy sống sót đẻ trứng nhiều hơn và phục hồi quần thể nhanh gấp nhiều lần.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện thực trạng sử dụng 133 giống lúa trên 1,11 triệu ha đất canh tác vùng Đồng bằng sông Hồng, chỉ rõ nguy cơ bùng phát dịch hại khi hơn 90% diện tích gieo trồng các giống nhiễm rầy.
• Xác định chính xác nhóm gen kháng rầy nâu hữu hiệu cho vùng Đồng bằng sông Hồng gồm Bph3, bph4, Bph10, Bph25, Bph26 cùng các gen kháng trung bình Bph6, Bph18, Bph20.
• Sàng lọc và phân loại thành công 18 dòng/giống kháng cao và 42 dòng/giống nhiễm vừa từ tập đoàn 60 vật liệu nhập nội của IRRI, tạo nguồn vật liệu di truyền phong phú cho công tác chọn giống.
• Chọn tạo và khảo nghiệm thành công dòng lúa thuần triển vọng RN 40 với năng suất 51,36 tạ/ha, sinh trưởng 90-120 ngày, kháng rầy điểm 3 và kháng bệnh bạc lá tốt.
• Cung cấp luận cứ khoa học vững chắc để giảm thiểu việc sử dụng 627 loại thuốc hóa học, chuyển hướng sang chiến lược quản lý dịch hại tổng hợp IPM bền vững.

Trong giai đoạn 2017 - 2020, các cơ quan nghiên cứu và khuyến nông cần tiếp tục mở rộng khảo nghiệm sản xuất dòng RN 40 và ứng dụng chỉ thị phân tử để tích hợp các gen Bph3, Bph25 vào bộ giống lúa quốc gia. Độc giả và các đơn vị nghiên cứu quan tâm có thể liên hệ trực tiếp với Viện Bảo vệ thực vật hoặc Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tiếp cận nguồn vật liệu và chuyển giao quy trình kỹ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐINH THỊ TÂM NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ GIỐNG LÚA CHỐNG CHỊU RẦY NÂU (Nilaparvata lugens Stal) CHO VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Huy Chung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Thị Tâm i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Trước hết, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Nguyễn Huy Chung, Viện Bảo vệ thực vật đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Viện Bảo vệ thực vật, tập thể cán bộ viên chức Bộ môn Miễn dịch Thực vật – Viện Bảo vệ Thực vật, nơi tôi làm việc đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày. năm 2016 Học viên Đinh Thị Tâm ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Tổng quan tài liệu .1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước .2 Tình hình nghiên cứu trong nước. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu .1 Địa điểm nghên cứu .3 Vật liệu nghiên cứu .4 Nội dung nghiên cứu .5 Phương pháp nghiên cứu .1 Đánh giá thực trạng việc sử dụng giống chống chịu rầy nâu hiện nay ở một số tỉnh trồng lúa vùng ĐBSH.2 Xác định nguồn gen kháng rầy nâu cho vùng ĐBSH .3 Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu cho một số giống lúa đang được trồng phổ biến ở ĐBSH trong điều kiện lây nhiễm nhân tạo .4 Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của tập đoàn giống lúa nhập nội từ IRRI .5 Giới thiệu dòng triển vọng có khả năng chống chịu rầy nâu cho vùng ĐBSH.6 Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiấn cứu và thảo luận. Đánh giá thực trạng sử dụng giống lúa chống chịu rầy nâu hiện nay ở một số tỉnh trồng lúa vùng ĐBSH .2 Xác định nguồn gen kháng rầy nâu cho vùng đồng bằng sông hồng.

Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu cho một số giống lúa đang được trồng phổ biến ở ĐBSH trong điều kiện lây nhiễm nhân tạo .4 Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của tập đoàn giống lúa nhập nội từ IRRI .5 Giới thiệu dòng triển vọng có khả năng chống chịu rầy nâu cho vùng đồng bằng Sông Hồng .1 Khả năng chống chịu của một số dòng triển vọng .2 Nghiên cứu và đánh giá các đặc điểm nông học. Kết luận và đề nghị. 53 Tài liệu tham khảo. 54 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH : Biến đổi khí hậu BVTV : Bảo vệ thực vật BPH : Brown planthopper (Rầy nâu) Cs : Cộng sự Ctv : Cộng tác viên ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH : Đồng bằng sông Hồng (RRD - Red River Delta) IRRI : The International Rice Research Institute (Viện Nghiên Cứu Lúa Quốc Tế) v c DANH MỤC BẢNG Bảng 4.1 Tình hình sản xuất lúa của tỉnh Nam Định (2011-2015) .2 Tình hình sản xuất lúa của tỉnh Vĩnh Phúc (2011-2015).3 Tình hình sản xuất lúa của Hà Nội (2011-2015) .4 Tình hình sản xuất lúa của vùng ĐBSH (2011-2015) .5 Cơ cấu giá thành sản xuất lúa .6 Nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật .7 Diện tích phân theo nhóm giống tại ĐBSH (2015) .8 Các giống lúa tẻ chủ lực ở ĐBSH .9 Diện tích các giống lúa lai chủ lực của ĐBSH (2015) .10 Một số giống lúa nếp chủ lực vùng ĐBSH .11 Mức độ kháng nhiễm với quẩn thể rầy nâu ngoài đồng ruộng của các giống lúa được trồng phổ biến ở ĐBSH.12 Mức độ nhiễm rầy nâu ở Nam Định.13 Mức độ nhiễm rầy ở Hà Nội.14 Mức độ nhiễm rầy nâu ở Vĩnh Phúc.15 Xác định biotype nguồn rầy nâu tại Hà Nội .16 Khả năng chống chịu rầy nâu của một số giống lúa mang gen kháng rầy nâu (2014).17 Đánh giá nhân tạo khả năng chống chịu rầy nâu của một số giống lúa thuần được trồng phổ biến ở vùng ĐBSH (Vụ mùa –2016) .18 Đánh giá nhân tạo khả năng chống chịu rầy nâu của một số giống lúa lai được trồng phổ biến ở vùng ĐBSH (Vụ mùa –2016).19 Đánh giá nhân tạo khả năng chống chịu rầy nâu của một số giống lúa khác được trồng phổ biến ở vùng ĐBSH (Vụ mùa –2016) .20 Kết quả đánh giá tính kháng rầy nâu của một số dòng/giống lúa nhập nội từ IRRI .21 Các dòng/giống lúa kháng rầy nâu nhập nội từ IRRI .22 Các dòng/giống lúa nhiễm trung bình rầy nâu nhập nội từ IRRI .23 Đánh giá khả năng kháng rầy nâu của một số dòng/giống triển vọng.24 Đặc điểm nông học của các dòng triển vọng .25 Một số đặc điểm nông học của dòng RN 40.26 Khả năng chống chịu một số sâu bệnh hại chính .27 Năng suất của dòng RN 40 trồng thử nghiệm tại Hà Nội và Nam Định .28 Kết quả khảo nghiệm dòng RN 40 ở một số tỉnh vùng ĐBSH.

52 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 3.1 Sử dụng máy hút rầy để thu thập rầy nâu .2 Đánh giá nhân tạo tính kháng rầy nâu .1 Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của các giống lúa đang được gieo trồng phổ biến ở vùng ĐBSH.2 Đánh giá nhân tạo tính kháng rầy nâu của các giống lúa nhập nội .3 Trồng thử nghiệm dòng RN 40 .4 Trồng thử nghiệm so sánh khả năng kháng bệnh bạc lá của dòng RN 40 và TBR 225. 51 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tên tác giả: Đinh Thị Tâm 2. Tên Luận văn: “Nghiên cứu đánh giá một số giống lúa chống chịu rầy nâu (Nilaparvata lugens Stål) cho vùng Đồng bằng sông Hồng” 3.

Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: K23BVTV-VAAS06 4. Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 5. Mục đích nghiên cứu Đánh giá hiện trạng khả năng chống chịu rầy nâu của các giống hiện có trong sản xuất ở một số vùng thường xuyên có dịch rầy nâu xảy ra. Đề xuất dòng triển vọng kháng rầy nâu, nguồn vật liệu kháng rầy nâu cho vùng ĐBSH.

Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu 6.1 Vật liệu nghiên cứu - Các giống lúa đang được trồng phổ biến ở vùng ĐBSH và tập đoàn lúa nhập nội từ IRRI. - Các dòng/giống lúa triển vọng. - Rầy nâu (Nilaparvata lugens Stål) - Một số dụng cụ phục vụ thí nghiệm: Bút bi, bút lông, sổ ghi chép, hộp nhựa, ống nghiệm, khay gieo mạ, lồng lưới nuôi rầy, chậu nhựa, ống hút côn trùng… 6.2 Nội dung nghiên cứu - Nội dung 1: Đánh giá thực trạng sử dụng giống lúa chống chịu rầy nâu hiện nay ở một số tỉnh trồng lúa vùng ĐBSH như: Nam Định, Vĩnh Phúc, Hà Nội. - Nội dung 2: Xác định nguồn gen kháng rầy nâu cho vùng ĐBSH.

- Nội dung 3: Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu cho một số giống lúa đang được trồng phổ biến ở ĐBSH trong điều kiện lây nhiễm nhân tạo. - Nội dung 4: Đánh giá khả năng chống chịu rầy nâu của tập đoàn giống lúa nhập nội từ IRRI. - Nội dung 5: Giới thiệu dòng triển vọng có khả năng chống chịu rầy nâu cho vùng ĐBSH.3 Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng - Điều tra thu thập số liệu về diện tích trồng lúa trong những năm gần đây. Thu thập số liệu từ các Chi cục Bảo vệ thực vật về tình hình rầy nâu hại lúa trong những năm gần ix c đây.

Thu thập một số giống lúa đang được gieo trồng phổ biến tại các địa phương. - Sử dụng phương pháp đánh giá tính chống chịu rầy nâu trong nhà lưới của IRRI (Standard evaluation system for rice, 2002) 7. Diện tích đất trồng lúa trong những năm gần đây đang có xu hướng thu hẹp dần, cơ cấu giống lúa ngày càng đa dạng. Thiệt hại do rầy nâu gây ra có xu hướng giảm.

Nguồn gen lúa chống chịu rầy nâu vùng ĐBSH là các gen Bph3, bph4, Bph10, Bph25,26 và các dòng/giống mang gen Bph6, Bph18 và Bph20 kháng trung bình với quần thể rầy nâu vùng ĐBSH. Đây là nguồn gen kháng rất tốt có thể sử dụng để chọn tạo ra các giống lúa kháng rầy nâu cho vùng ĐBSH. Các giống lúa đang được trồng phổ biến ở vùng ĐBSH hiện nay hầu hết đều có phản ứng từ nhiễm trung bình đến nhiễm nặng rầy nâu, đặc biệt là các giống chủ lực cho năng suất cao đang được gieo trồng với diện tích lớn hàng năm ở các địa phương như: Khang dân 18, Bắc thơm 7, BC15, Nhị ưu 838. Kết quả đánh giá các dòng/giống lúa chống chịu rầy nâu có nguồn gốc từ IRRI cho thấy: Có 18 dòng/giống kháng cao và 42 dòng/giống nhiễm vừa với quần thể rầy nâu vùng ĐBSH, đây là nguồn vật liệu tiềm năng cho chọn tạo giống chống chịu rầy nâu cũng như các bệnh virus do rầy nâu làm môi giới truyền bệnh.

Đã chọn tạo được dòng RN 40 có thời gian sinh trưởng ngắn, vụ mùa: 90-105 ngày; vụ xuân: 110-120 ngày, chịu rét tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, đặc biệt là chống chịu rầy nâu (điểm 3), năng suất trung bình đạt 51,36 tạ/ha và được đánh giá gạo trắng, cơm mềm, dẻo. Điều này có ý nghĩa rất lớn đối với sản xuất lúa vùng ĐBSH. Master candidate: Dinh Thi Tam 2.