Khóa luận tốt nghiệp sinh học bước đầu nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh hóa để đánh giá chất lượng và sự đa dạng chủng loại protein của một số giống đậu tương glycine maxl merrill

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp sinh học bước đầu nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh hóa để đánh giá chất lượng và sự đa, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Chu Thi Trang Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Đăng Thị Thanh Thu
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Chỉ Tiêu Sinh Hóa Và Đa Dạng Protein Trong Giống Đậu Tương Glycine Max
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. SƠ LƯỢC NGUỒN GỐC LỊCH SỬ CỦA CÂY ĐẬU TƯƠNG
• 2.2. THÀNH PHẦN DINH DƯỠNG VÀ GIÁ TRỊ KINH TẾ CỦA ĐẬU TƯƠNG
• 2.3. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ ĐẬU TƯƠNG
• 2.3.1. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới
• 2.3.2. Thị trường đậu tương trên thế giới
• 2.3.3. Xuất khẩu đậu tương
• 2.3.4. Tầm quan trọng của bột và dầu đậu tương
• 2.3.5. Tình hình sản xuất đậu tương ở Việt Nam
• 2.4. MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG HẠT ĐẬU TƯƠNG
• 2.4.1. Yếu tố di truyền
• 2.4.2. Nấm bệnh ở hạt
• 2.5. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 3. PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Sơ lược đặc điểm sinh vật học của cây đậu tương
• 3.1.2. Đặc điểm thực vật học
• 3.1.3. Các thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây đậu tương
• 3.1.4. Nhu cầu sinh thái của cây đậu tương
• 3.1.5. Đặc tính nông học của các giống đậu tương nghiên cứu
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Các chỉ tiêu cần xác định
• 3.2.2. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 3.2.2.1. Chuẩn bị mẫu
• 3.2.2.2. Định lượng đường khử bằng phương pháp Bertrand
• 3.2.2.3. Định lượng tinh bột theo phương pháp amilaza
• 3.2.2.4. Hàm lượng axit amin tổng số theo Epmacob
• 3.2.2.5. Định lượng Lipit bằng máy SOXHLET
• 3.2.2.6. Xác định hàm lượng đạm Nitơ tổng số bằng phương pháp Micro Kjeldahl
• 3.2.2.7. Xác định tỷ lệ kích thước hạt
• 3.2.2.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN
• 4.1. HÀM LƯỢNG CÁC DẠNG NITƠ VÀ PROTEIN THÔ
• 4.2. HÀM LƯỢNG LIPIT
• 4.3. HÀM LƯỢNG AXIT AMIN TỔNG SỐ
• 4.4. HÀM LƯỢNG ĐƯỜNG GLUCO
• 4.5. HÀM LƯỢNG EXTRACTS TỔNG
• 4.6. ĐIỆN DI ĐỒ PROTEIN
• 4.7. TRỌNG LƯỢNG, KÍCH THƯỚC VÀ MÀU SẮC CỦA HẠT ĐẬU TƯƠNG
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. CHẤT LƯỢNG DINH DƯỠNG CỦA ĐẬU TƯƠNG
• 5.2. SỰ ĐA DẠNG CHỦNG LOẠI CỦA PROTEIN ĐẬU TƯƠNG
• 5.3. ĐỀ NGHỊ

Tóm tắt

I. Chỉ tiêu sinh hóa trong giống đậu tương Glycine max

Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các chỉ tiêu sinh hóa trong giống đậu tương Glycine max, bao gồm hàm lượng protein, lipit, axit amin, và hydratcacbon. Các chỉ tiêu này được xác định thông qua các phương pháp như định lượng đường khử, tỉnh bột, và hàm lượng đạm Nitơ tổng số. Kết quả cho thấy, Glycine max có hàm lượng protein cao (38-45%) và lipit (12-24%), đóng vai trò quan trọng trong dinh dưỡng và kinh tế. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá chất lượng và cải thiện giống đậu tương.

1.1. Phương pháp phân tích sinh hóa

Các phương pháp được sử dụng bao gồm định lượng đường khử bằng phương pháp Bertrand, tỉnh bột theo phương pháp amilaza, và hàm lượng đạm Nitơ tổng số bằng phương pháp Micro Kjeldahl. Những phương pháp này giúp xác định chính xác các chỉ tiêu sinh hóa trong hạt đậu tương, từ đó đánh giá chất lượng dinh dưỡng và tiềm năng kinh tế của giống Glycine max.

II. Đa dạng protein trong giống đậu tương Glycine max

Nghiên cứu đã khám phá sự đa dạng protein trong giống đậu tương Glycine max, với trọng tâm là các loại protein như globulin, albumin, prolamin, và glutelin. Kết quả cho thấy globulin chiếm 85-95% tổng lượng protein, trong khi các loại protein khác có hàm lượng thấp hơn. Sự đa dạng này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng mà còn có tiềm năng ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm và chăn nuôi.

2.1. Phân tích protein bằng điện di

Phương pháp điện di được sử dụng để phân tích sự đa dạng protein trong hạt đậu tương. Kết quả điện di đồ cho thấy sự phân bố rõ ràng của các loại protein, đặc biệt là globulin. Điều này giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của protein trong Glycine max, từ đó hỗ trợ việc chọn lọc và cải thiện giống đậu tương có chất lượng cao.

III. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về chỉ tiêu sinh hóa và đa dạng protein trong giống đậu tương Glycine max có ý nghĩa quan trọng trong nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm. Kết quả nghiên cứu giúp cải thiện chất lượng giống đậu tương, tăng năng suất và giá trị kinh tế. Đồng thời, sự đa dạng protein mở ra tiềm năng ứng dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng, thức ăn gia súc, và các sản phẩm công nghiệp khác.

3.1. Cải thiện giống đậu tương

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng để chọn lọc và cải thiện giống đậu tương Glycine max có hàm lượng protein cao và chất lượng dinh dưỡng tốt. Điều này giúp đáp ứng nhu cầu thực phẩm và thức ăn gia súc, đồng thời góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đậu tương (Glycine max (L) Merrill) là một trong những cây trồng quan trọng trên thế giới và tại Việt Nam, nổi bật với hàm lượng protein cao từ 38 - 56% và dầu từ 17 - 27%. Theo các số liệu thống kê, đậu tương chiếm khoảng 20 - 25% tổng sản lượng dầu thực vật toàn cầu, đồng thời là nguồn cung cấp protein thiết yếu cho con người và gia súc. Ở Việt Nam, diện tích trồng đậu tương đạt gần 40.000 ha với năng suất trung bình khoảng 5,2 tạ/ha, trong đó vùng Đồng bằng Sông Cửu Long có năng suất cao nhất đạt 16 tạ/ha. Đậu tương không chỉ là nguồn thực phẩm truyền thống mà còn đóng vai trò quan trọng trong công nghiệp chế biến thức ăn gia súc và các sản phẩm công nghiệp khác.

Tuy nhiên, việc lựa chọn giống đậu tương phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là thiếu các nghiên cứu dựa trên cơ sở sinh hóa để đánh giá chất lượng và sự đa dạng chủng loại protein. Do đó, mục tiêu nghiên cứu là đánh giá một số chỉ tiêu sinh hóa nhằm xác định chất lượng và sự đa dạng chủng loại protein của một số giống đậu tương phổ biến tại Việt Nam và một số nước khác, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng giống đậu tương phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước. Nghiên cứu được thực hiện trên 5 giống đậu tương gồm DT92, DT76 (Việt Nam), Nam Vang (Campuchia), VIR-1838 (Trung Quốc) và Bragg (Canada) trong phạm vi thời gian nghiên cứu khoảng một vụ mùa tại các vùng trồng chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sinh hóa về thành phần dinh dưỡng và cấu trúc protein trong hạt đậu tương. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phân loại protein theo Osborne (1924): Protein dự trữ trong hạt đậu tương chủ yếu là globulin, bao gồm các loại protein 11s (legumin), 7s (vicilin) và 2s (các chất ức chế enzyme). Protein chiếm từ 25 - 52% trọng lượng khô hạt, trong đó globulin chiếm 75,8%, albumin 9,5%, glutelin 11,7%.

2. Mô hình dinh dưỡng và chất lượng protein: Protein đậu tương có hàm lượng axit amin thiết yếu cao, đặc biệt là lysin và tryptophan, tuy nhiên hàm lượng methionin và cystein thấp. Chất lượng protein được đánh giá dựa trên thành phần axit amin và khả năng tiêu hóa.

Các khái niệm chính bao gồm: protein dự trữ, axit amin thiết yếu, lipit thô, đường khử, và chỉ tiêu sinh hóa như hàm lượng nitơ tổng số, điện di protein để đánh giá sự đa dạng chủng loại protein.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng mẫu hạt đậu tương của 5 giống được thu thập từ các vùng trồng chính tại Việt Nam và nhập khẩu từ Campuchia, Trung Quốc, Canada.

• Phương pháp phân tích: Các chỉ tiêu sinh hóa được xác định bao gồm hàm lượng đường glucose, tinh bột, axit amin tổng số, nitơ tổng số, nitơ protein, protein thô, lipit, trọng lượng 100 hạt, màu sắc và kích thước hạt, điện di protein.

• Chuẩn bị mẫu: Mẫu hạt được nghiền nhỏ, sấy khô tuyệt đối theo quy trình chuẩn, đảm bảo độ ẩm dưới 0,1% để phân tích chính xác.

• Phân tích sinh hóa:

  • Đường khử được định lượng bằng phương pháp Bertrand dựa trên phản ứng oxi hóa-khử với ion đồng.
  • Tinh bột được xác định bằng enzym amilaza và định lượng glucose.
  • Axit amin tổng số được xác định bằng phương pháp chuẩn độ trong môi trường acid.
  • Lipit được chiết xuất bằng máy Soxhlet sử dụng dung môi ete etylic.
  • Nitơ tổng số được xác định bằng phương pháp Micro Kjeldahl.
  • Điện di protein được thực hiện để phân tích sự đa dạng chủng loại protein.

• Cỡ mẫu và timeline: Mỗi giống được lấy mẫu với khối lượng đủ để thực hiện các phân tích, tổng cộng khoảng 50 g mẫu khô cho mỗi chỉ tiêu. Nghiên cứu được tiến hành trong vòng 6 tháng, bao gồm thu thập mẫu, chuẩn bị, phân tích và xử lý số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hàm lượng protein và nitơ tổng số: Hàm lượng protein thô trong các giống đậu tương dao động từ 38% đến 52%, trong đó giống DT92 và Bragg có hàm lượng protein cao nhất, đạt khoảng 50%. Hàm lượng nitơ tổng số tương ứng dao động từ 6,0% đến 8,3%, phản ánh sự khác biệt về chất lượng protein giữa các giống.

2. Hàm lượng lipit: Lipit chiếm từ 16% đến 24% trọng lượng khô hạt, với giống Nam Vang có hàm lượng lipit thấp nhất (khoảng 16%) và giống VIR-1838 cao nhất (khoảng 24%). Tỷ lệ axit béo không no chiếm trên 80%, trong đó axit linoleic chiếm 45 - 55%, phù hợp với tiêu chuẩn chất lượng dầu thực vật.

3. Hàm lượng axit amin tổng số: Các giống đậu tương đều chứa đầy đủ các axit amin thiết yếu, đặc biệt lysin và tryptophan chiếm tỷ lệ cao, trong khi methionin và cystein thấp hơn, tương tự các nghiên cứu quốc tế. Hàm lượng axit amin tổng số dao động từ 4,5% đến 6,2% trên trọng lượng khô.

4. Đa dạng chủng loại protein qua điện di đồ: Kết quả điện di protein cho thấy sự đa dạng về các loại protein dự trữ giữa các giống, với sự khác biệt rõ rệt về các băng protein 11s và 7s. Giống Bragg và DT76 có sự đa dạng protein cao hơn, cho thấy tiềm năng chọn giống cải thiện chất lượng protein.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về hàm lượng protein và lipit giữa các giống phản ánh ảnh hưởng của yếu tố di truyền và điều kiện môi trường. Giống DT92 và Bragg có hàm lượng protein cao phù hợp với mục tiêu sản xuất đậu tương chất lượng cao phục vụ chế biến thực phẩm và thức ăn gia súc. Hàm lượng lipit cao ở giống VIR-1838 phù hợp cho sản xuất dầu đậu tương.

Hàm lượng axit amin thiết yếu cao, đặc biệt lysin và tryptophan, khẳng định giá trị dinh dưỡng vượt trội của đậu tương so với các nguồn protein thực vật khác. Tuy nhiên, hàm lượng methionin thấp cần được cải thiện qua chọn giống hoặc bổ sung dinh dưỡng trong chế biến.

Đa dạng chủng loại protein được thể hiện qua điện di protein cho thấy tiềm năng khai thác các giống có chất lượng protein ưu việt hơn. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về cấu trúc protein đậu tương và có ý nghĩa trong công tác chọn giống và cải tiến chất lượng sản phẩm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh hàm lượng protein, lipit giữa các giống và bảng điện di protein minh họa sự đa dạng chủng loại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chọn giống đậu tương có hàm lượng protein và lipit cao: Ưu tiên phát triển giống DT92, Bragg và VIR-1838 trong các vùng trồng chính nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Thời gian thực hiện trong 2-3 vụ mùa, chủ thể là các viện nghiên cứu và trung tâm giống cây trồng.

2. Ứng dụng phân tích sinh hóa trong đánh giá chất lượng giống: Áp dụng các chỉ tiêu sinh hóa như hàm lượng axit amin, điện di protein để đánh giá và lựa chọn giống phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam. Thực hiện thường xuyên trong quy trình chọn giống.

3. Phát triển công nghệ chế biến nhằm bổ sung axit amin thiếu hụt: Nghiên cứu phối hợp đậu tương với các nguồn protein khác hoặc bổ sung methionin trong thức ăn gia súc để cải thiện giá trị dinh dưỡng. Thời gian triển khai 1-2 năm, chủ thể là các doanh nghiệp chế biến và viện nghiên cứu.

4. Mở rộng diện tích trồng đậu tương chất lượng cao: Khuyến khích nông dân áp dụng giống mới và kỹ thuật canh tác phù hợp để tăng năng suất và chất lượng hạt, góp phần đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Thực hiện trong 3-5 năm, phối hợp giữa chính quyền địa phương và các tổ chức nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và giảng viên ngành Sinh học, Công nghệ sinh học và Nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các đề tài tiếp theo về chọn giống và cải tiến chất lượng đậu tương.

2. Các trung tâm giống cây trồng và viện nghiên cứu nông nghiệp: Áp dụng phương pháp đánh giá sinh hóa và kết quả chọn giống để nâng cao hiệu quả công tác chọn tạo giống đậu tương.

3. Doanh nghiệp chế biến thực phẩm và thức ăn chăn nuôi: Tham khảo các chỉ tiêu chất lượng protein và lipit để cải tiến sản phẩm, phát triển các dòng sản phẩm mới từ đậu tương.

4. Nông dân và tổ chức hợp tác xã trồng đậu tương: Áp dụng kiến thức về đặc tính sinh học và chất lượng hạt để lựa chọn giống phù hợp, nâng cao năng suất và giá trị kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Đậu tương có hàm lượng protein như thế nào so với các nguồn thực phẩm khác?
   Đậu tương chứa protein từ 38 - 56%, cao hơn nhiều so với trứng gà (12,8g/100g) và thịt bò, đồng thời có đầy đủ các axit amin thiết yếu, đặc biệt lysin và tryptophan, giúp tăng giá trị dinh dưỡng cho khẩu phần ăn.

2. Tại sao cần đánh giá sự đa dạng chủng loại protein trong đậu tương?
   Đa dạng chủng loại protein ảnh hưởng đến chất lượng dinh dưỡng và khả năng tiêu hóa. Việc đánh giá giúp chọn giống có protein chất lượng cao, phù hợp với mục đích sử dụng trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi.

3. Phương pháp điện di protein có vai trò gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp điện di protein giúp phân tích cấu trúc và sự đa dạng của các loại protein trong hạt đậu tương, từ đó đánh giá chất lượng và tiềm năng cải tiến giống.

4. Làm thế nào để cải thiện hàm lượng methionin thấp trong đậu tương?
   Có thể cải thiện bằng cách chọn giống có hàm lượng methionin cao hơn, phối hợp đậu tương với các nguồn protein khác giàu methionin hoặc bổ sung methionin trong chế biến thức ăn.

5. Đậu tương có thể trồng ở những điều kiện đất đai và khí hậu nào?
   Đậu tương thích nghi với nhiều loại đất từ đất sét đến đất cát nhẹ, ưa pH đất từ 6-7 và nhiệt độ sinh trưởng tối ưu từ 22 - 27°C. Cây có khả năng cố định nitơ giúp cải tạo đất và tăng năng suất.

Kết luận

• Đậu tương là nguồn cung cấp protein và lipit quan trọng, với hàm lượng protein dao động từ 38 - 52% và lipit từ 16 - 24% tùy giống.
• Các giống đậu tương nghiên cứu có sự đa dạng về thành phần protein và axit amin, trong đó lysin và tryptophan chiếm tỷ lệ cao, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng.
• Phương pháp điện di protein cho thấy sự đa dạng chủng loại protein giữa các giống, mở ra cơ hội chọn giống cải tiến chất lượng.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm cơ sở khoa học cho công tác chọn giống và phát triển đậu tương phù hợp với điều kiện Việt Nam.
• Đề xuất triển khai các giải pháp chọn giống, cải tiến công nghệ chế biến và mở rộng diện tích trồng đậu tương chất lượng cao trong 2-5 năm tới.

Hành động tiếp theo: Các nhà nghiên cứu và đơn vị liên quan nên phối hợp triển khai các đề xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương, đồng thời phát triển thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đậu tương (Glycine max (L)) còn gọi là đậu nành, đây là một loại cây trồng có từ lâu đời, được xem là loại “cây kỳ la”, "vàng mọc từ đất”, “cây thần diệu", "cây đỗ thân", “cây thay thịt”. Bởi vì về hàm lượng protein, hạt đậu tương chiếm vị trí hàng đầu so với các loại cây cho hạt khác (từ 38 - 56%), hàm lượng dầu từ 17 - 27%. (Theo Malchenco 1975, Chmeleva, Corsacov, 1981) nên đậu tương được trồng ở nhiều nước trên thế giới. Việc phát triển cây đậu tương là một trong những biện pháp nhanh chóng khắc phục nạn đói protein ở các nước nghèo và là biện pháp làm tốt đất {4] Ở Việt Nam, cây đậu tương được gieo trồng từ hàng ngàn năm nay, các loại sản phẩm từ đậu tương như đậu phụ, tương, dầu ăn, chao.

đã đi vào bữa ăn truyền thống của người Việt Nam. Điều này thể hiện trong câu ca đao: ” Anh đi anh nhớ quê nhà Nhớ canh rau muống, nhớ cà dim tương.” Và ước mơ: ” No bổ thóc, đầy chum tương. " là ước mơ thân thiết của những nông dân trước đây. [8] Trong những năm gần đây, công nghệ chế biến thức ăn gia súc được hình thành và dần dần chiếm vị trí xứng đáng mà trong đó bột đậu tương là thành phần không thể thay thế dudc.[4] Một đặc tính quan trọng nữa của cây đậu tương là có nốt sẵn ở rễ tạo khả năng cố định, tạo nitơ không khí thành hợp chất hữu cơ.

Vì vậy việc trồng cây đậu tương còn góp phần cải tạo đất và bảo vệ môi trường. [1, 2,4, 5, 6, 7, 8,12, 22] Nước ta có nhiều khả năng tiểm tàng to lớn về đất đai, khí hậu, cây trồng, kinh nghiệm sản xuất và sử dụng. để phát triển cây đậu tương nhằm thoả mãn nhu cẩu trong nước và xuất khẩu. Cuối năm 1975 thủ tướng Phạm văn Đồng đã nói : " Có nhiều Đậu tương sẽ có đậu phụ, có dầu, có thịt, có trứng, muốn phát triển chăn nuôi cũng phải có đậu tương.

SVTH: Chu Thi Trane Thanh ~.——9 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: PGS. Đăng Thị Thanh Thu V. in nnattit (ta tac toa-a-a-a-aacsttaa lo. aa ao an tattia-a-n-cnaaa Vì vậy các nông trường quốc doanh phải làm cho được Đậu tương với quy mô ngày càng lớn năng xuất ngày càng cao” [8].

Mặt khác, tình hình đời sống kinh tế - xã hội ở nước ta ngày càng được nâng cao, do đó nhu cầu về lương thực không chỉ để ăn no mà còn phải đáp ứng được thị hiếu của người dân. Vì vậy hạt đậu tương phải có màu sắc đẹp, giá rẻ và phải đảm bảo được chất dinh dưỡng cao. Như vậy, để thúc đẩy tăng năng suất đậu tương lên cao, thì vấn để quan trọng nhất là chọn được những giống có năng suất cao, phẩm chất tốt và thích nghi với điều kiện khí hậu cụ thể ở Việt Nam. Công tác chọn giống đậu tương trước đây chủ yếu dựa vào hình thái, còn rất ít công trình nghiên cứu dựa trên cơ sở hóa sinh học.

Hiện nay trong thực tế sản xuất đòi hỏi những nghiên cứu sâu về mặt sinh lý hoá sinh, sinh học phân tử và di truyền học để làm cơ sở cho việc cải thiện giống đậu tương { 14] Vì vậy trong giới hạn cho phép, chúng tôi tiến hành nghiên cứu dé tài “ Bước đầu nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh hoá để đánh giá chất lượng và sự đa dang chủng loại protein của một số giống đậu tương (Glycine max (L) Merrill)”. Để góp phần nhỏ bé vào công tác chọn giống đậu tương có năng suất cao, phẩm chất tốt và phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam. COBOL MEME EMME SVTH: Chu Thi Trane Thanh !. LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.

Nguyén Tho Phat PGS. Déng Thi Thanh Thu Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU I1 SƠ LƯỢC NGUỒN GỐC LICH SỬ CUA CAY DAU TƯƠNG [2] Cây Đậu tương ( cây đậu nành) là một loại cây trồng từ lâu đời của nhân loại, nguồn gốc ở Phương Đông (Đông Á). nguồn gốc cụ thể và lịch sử xa xưa của cây đậu tương chưa được làm rõ. Căn cứ vào “Thần nông bản thảo kinh” và một số di tích cổ như hình khắc trên đá, mai rùa, xương súc vật thì cây đậu tương đã được con người biết đến cách đây 5.000 năm và đựơc trồng trọt khoảng thế kỷ XI trước công nguyên.

Một số nhà khoa học cho rằng cây đậu tương xuất hiện đầu tiên ở lưu vực sông Trường Giang (Trung Quốc), Hymowitz (1970) và Tôn Tĩnh Đông phân tích cổ ngữ cho rằng : Chữ Soi-a của nhiều nước trên thế giới (Pháp (Soja, Soya), Anh, Mỹ(Soybeans, Soyabeans), Đức (Sojabohne), Tây Ban Nha (Soya), Ý (Soia), Tiệp (Sója), Balan (Soja), Rumani (Soia), Hungary (Szója). ) là xuất phát từ chữ “Shu” của Trung Quốc [8]. Theo Morse (1950) viết : Ghi chú đầu tiên về loại cây trồng này nằm trong cuốn “ Bản thảo cương mục”, cuốn sách này mô tả những cây trồng ở Trung Quốc do vua Thần nông viết năm 2838 trước công nguyên. Cây đậu tương được xem là cây trồng quan trọng nhất, được xếp vào một trong năm loại cây trồng lấy hạt quan trọng là : Lúa nước, đậu tương, lúa mì, đại mạch và cao lương kê - quyết định sự tồn tại của nền văn minh Trung Quốc.

Theo Nogata, cây đậu tương được nhập vào Nhật Bản khoảng 200 năm trước và sau công nguyên [1, 2, 4]. Ở Châu Mỹ, cây đậu tương được nói đến từ năm 1804 nhưng mãi đến đầu thế kỷ XX (1924) mới được trồng, có thể do những giống đầu tiên nhập nội không thích hợp. Theo Morse (1950) thì sản xuất đậu tương được phát triển ở Trung Quốc cho đến sau chiến tranh Trung — Nhật (1894 - 1895), sau đó Nhật bắt đầu nhập khô dầu đậu tương để làm phân bón. Chiến tranh Nga - Nhật (1904 - 1905) làm cho công dụng của hạt đậu tương và sản phẩm của nó.

SYTH: Chu Thi Trane Thanh Wises LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. Nguyễn Thọ Phát PGS. Đồng Thị Thanh Thu DOABLE la aLoaloaadadddaaa được mở rộng hơn. Tuy nhiên trước đó rất lâu, người ta đã biết sử dụng loại cây đậu tương quan trọng này, ví dụ : Nhà thực vật học người Đức Kaempfet trong thời gian ở Nhật năm 1691 - 1692 đã ghi chép tỉ mỉ các thức ăn được chế biến từ hạt đậu tương, các sách thuộc Châu Âu từ năm 1751 đã có nói đến công dụng trong y dược của hạt đậu tương Nhật Bản.

Từ năm 1790, cây đậu tương đã được các nhà truyền giáo mang từ Trung Quốc về trồng ở vườn thực vật Pari và Hoàng Gia Anh. Haberlandt đã mô tả trong tác phẩm của ông về cây đậu ở Ôxtrâylia (Úc), đầu năm 1879. Ở Viên (Thủ đô Ao) Friedich và Haberlandt đã tích cực tuyên truyền về việc dùng hạt đậu tương làm thực phẩm và thức ăn gia súc. Ở Châu Âu mặc dù bắt đầu trồng cây đậu tương cùng thời với Mỹ song tình hình sản suất có kém hơn.

Ở khu vực này, người ta sử dụng hạt đậu tương chủ yếu làm thực phẩm. Tuy đậu tương là một loại cây trồng cổ xưa, nhưng đậu tương cũng được xem là loại cây trồng mới nhất. Vì trên thực tế, đến cuối thế kỷ XIX, đậu tương cũng chi tập trung ở Viễn Đông như Trung Quốc, Indénésia, Nhật Bản, Triều Tiên. Ở nước ta, người Việt ( dân nước Văn Lang thời đại đổ đồng, khoảng 4.000 năm trước đây) trồng lúa, trồng khoai, trồng đậu.

[8], trong cuối thời đại Vua Hùng Vương, lịch sử, kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá. có cho biết thời bấy giờ ngoài lúa nước là cây lương thực chính, thì cư dân Văn Lang còn biết trồng khoai, trồng đậu. “ Cùng ăn với gạo, chắc chắn còn có một số quả hạt, rau củ khác như bầu, bí, cà, đậu. Về mặt khảo cổ học, vào năm 1950 các nhà khảo cổ đã phát hiện được bào tử và phấn hoa của đậu di chỉ Tràng Kênh (Hải Phòng) có niên đại xác định bằng cacbon có phóng xạ là 3405 + 100 năm.

Trước 1950, chúng ta cũng đã thấy các di tích hạt đậu ở các di chủ Đông Đậu ( niên đại Cc là 3328 + 100 năm ), gd Mun ( niên đại CỶ tương đương là 3046 + 120 năm cách ngày nay), Hoàng Ngô, Đông Sơn ( niên đại tương đương 2350 + 100 năm trước năm 1950). Những di tích này đều thuộc thời đại đồng thau [8]. Sau này, sách "Vân đài loại ngữ” do Lê Qúy Đôn ( 1726 - 1783) viết xong ngày | tháng 9 năm 1773 có nhắc đến nhiều điều về các loại đậu kể cả đậu tương vốn thấy ghi ở nhiều thư viện cổ [2, 8|. HOOPLE 069090 0960 gV FLC u66 6 6g gU@#@ $4 e2 69g ne —.

4 SVTH: Chu Thi Trane Thanh LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. Nguyễn Thọ Phát PGS. Đồng Thị Thanh Thu .g te ty, co tt Về mặt truyền thuyết chúng ta thấy Lang Liêu con thứ 22 của Vua Hùng đã dùng gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn là các nguyên liệu họ tự tay làm ra và người đân thường có sẵn để làm bánh dày, bánh chưng, đậm đà hương vi quê hương Đất nước [8]. Vậy qua những tài liệu nói trên, có thể khẳng định là Ông Cha ta ngay từ thời Vua Hùng đã biết trồng và sử dụng nhiều loại đậu trong đó có đậu tương.2_ THÀNH PHAN DINH DUONG VÀ GIA TR] KINH TE CUA DAU TUONG [2].

Giá trị kinh tế chủ yếu của đậu tương được quyết định bởi các thành phần chứa trong hạt đậu tương gồm có protein, lipit, hydratcacbon và các chất khoáng. Trong đó protein và lipit là hai thành phần quan trọng nhất. Protein chiếm khoảng 38 - 45%, lipit chiếm từ 12 - 24%, tùy theo giống và điều kiện khí hậu. Protein đậu tương có giá trị cao không những về hàm lượng lớn mà nó còn có đầy đủ và cân đối các loại axit amin cần thiết, đặc biệt là giàu lizin và triptophan (2 loại axit amin này có giá trị quan trọng đối với sự tăng trưởng của cơ thể trẻ em và gia súc).

Tuy nhiên hàm lượng methionin và xystin là những axit amin có chứa lưu huỳnh hơi thấp (Bảng 2). Loại nguyên | Thành phan %TLK liệu |Protein| Chất béo Sữa mẹ § 27 64 Sữa bò tươi 28 28 39 Bột đậu nành | 44 22 32 FT --.a ee lao oa oto M. Py SVTH: Chu Thi Trane Thanh LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. Nguyễn Thọ Phát PGS.

Đồng Thị Thanh Thu “. 6 6g ee v6 g g6 6 8146090 969290 0# #ewe ke.n @ Bảng 2: Thành phần axit amin trong protein của đậu tương và Ngô (g axit amin/16gN) Theo Rison và Hartwing 1977 [2]. Glutamic axit Trong protein đậu tương globulin chiếm 85 - 95%.