Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường đại học giao thông vận tải

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường đại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Văn Ổn
• Trường học: Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Nghiên cứu chất lượng phần mềm và đánh giá trang thông tin điện tử
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG PHẦN MỀM
• 1.1. Chất lƣợng phần mềm
• 1.2. Khái niệm chất lƣợng phần mềm
• 1.3. Các tiêu chí đánh giá chất lƣợng phần mềm
• 1.4. Các độ đo chất lƣợng phần mềm
• 1.5. Website chuẩn SEO
• 1.6. Tầm quan trọng của việc đánh giá chất lƣợng phần mềm
• 2. CHƯƠNG 2: TIÊU CHÍ, PHƯƠNG PHÁP VÀ QUY TRÌNH
• 2.1. ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG PHẦN MỀM
• 2.2. Tiêu chí đánh giá chất lƣợng phần mềm
• 2.2.1. Tiêu chí chức năng
• 2.2.2. Tiêu chí độ tin cậy
• 2.2.3. Tiêu chí khả dụng
• 2.2.4. Tiêu chí hiệu quả
• 2.2.5. Tiêu chí khả chuyển
• 2.2.6. Tiêu chí bảo trì được
• 2.3. Các phương pháp đánh giá chất lƣợng phần mềm
• 2.3.1. Các phép đánh giá trong
• 2.3.2. Các phép đánh giá ngoài
• 2.3.3. Các phép đánh giá chất lƣợng sử dụng
• 2.4. Quy trình đánh giá chất lƣợng phần mềm
• 2.4.1. Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá
• 2.4.2. Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá
• 2.4.3. Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm
• 2.4.4. Bước 4: Thực hiện đánh giá
• 2.5. Phương pháp đánh giá chất lƣợng phần mềm ứng dụng
• 2.5.1. Đánh giá chất lƣợng Website
• 2.5.2. Mô hình CMMI
• 3. CHƯƠNG 3: THỬ NGHIỆM ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG WEBSITE TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI
• 3.1. Website Trường Đại học Công nghệ GTVT
• 3.1.1. Giới thiệu chung
• 3.1.2. Kiến trúc của Website (Sitemap)
• 3.1.3. Một số hình ảnh Giao diện của Website
• 3.2. Xây dựng quy trình đánh giá chất lƣợng Website
• 3.2.1. Thiết lập các tiêu chí đánh giá
• 3.2.2. Thiết kế tiêu chuẩn đánh giá
• 3.2.3. Thiết kế thang điểm đánh giá
• 3.3. Đánh giá chất lƣợng Website của trường Đại học Công nghệ GTVT
• 3.3.1. Đánh giá theo các thành phần
• 3.3.2. Tổng hợp đánh giá Website Trường ĐH Công nghệ GTVT
• 3.3.3. Đánh giá kết quả Website Trường ĐH Công nghệ GTVT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng phần mềm

Chất lượng phần mềm là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Theo định nghĩa của Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế ISO, chất lượng phần mềm được hiểu là khả năng đáp ứng nhu cầu của người dùng về tính năng và công dụng. Để đánh giá chất lượng phần mềm, cần xác định các tiêu chí cụ thể như chức năng, độ tin cậy, khả dụng, hiệu quả, khả chuyển và bảo trì. Việc đánh giá này không chỉ dựa vào các tiêu chuẩn quốc tế như ISO/IEC 9126 mà còn phải xem xét các tiêu chuẩn Việt Nam như TCVN 8702:2011. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng một quy trình đánh giá chất lượng phần mềm rõ ràng và hiệu quả.

1.1 Khái niệm chất lượng phần mềm

Khái niệm chất lượng phần mềm được định nghĩa là khả năng đáp ứng nhu cầu của người dùng. Tuy nhiên, việc xác định chất lượng một cách định lượng là rất khó khăn. Để có được sản phẩm phần mềm tốt, cần có quy trình sản xuất tốt. Các tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm bao gồm yêu cầu chất lượng trong và ngoài, từ đó giúp xác định các mức chất lượng cần thiết cho sản phẩm. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra sự hài lòng cho người sử dụng.

1.2 Tầm quan trọng của việc đánh giá chất lượng phần mềm

Đánh giá chất lượng phần mềm là một quy trình thiết yếu trong vòng đời phát triển phần mềm. Việc này không chỉ giúp xác định các thuộc tính bên trong và bên ngoài của sản phẩm mà còn đảm bảo rằng sản phẩm đáp ứng được yêu cầu sử dụng cụ thể. Quy trình đánh giá chất lượng góp phần cải tiến chất lượng sản phẩm, từ đó nâng cao trải nghiệm người dùng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển và nhu cầu của người dùng ngày càng cao.

II. Tiêu chí phương pháp và quy trình đánh giá chất lượng phần mềm

Để đánh giá chất lượng phần mềm, cần xác định các tiêu chí cụ thể và phương pháp đánh giá phù hợp. Các tiêu chí này bao gồm chức năng, độ tin cậy, khả dụng, hiệu quả, khả chuyển và bảo trì. Phương pháp đánh giá có thể chia thành đánh giá trong, đánh giá ngoài và đánh giá chất lượng sử dụng. Quy trình đánh giá cần được thiết lập rõ ràng, bao gồm các bước từ thiết lập yêu cầu đánh giá đến thực hiện đánh giá và tổng hợp kết quả. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn Việt Nam trong quy trình đánh giá sẽ giúp đảm bảo tính khách quan và chính xác.

2.1 Tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm

Các tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm bao gồm nhiều yếu tố như chức năng, độ tin cậy, khả dụng, hiệu quả, khả chuyển và bảo trì. Mỗi tiêu chí này đều có những yêu cầu cụ thể và cần được đo lường một cách chính xác. Việc xác định rõ các tiêu chí này sẽ giúp cho quá trình đánh giá trở nên hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra cơ sở để cải tiến chất lượng sản phẩm trong tương lai.

2.2 Quy trình đánh giá chất lượng phần mềm

Quy trình đánh giá chất lượng phần mềm bao gồm các bước như thiết lập yêu cầu đánh giá, xác lập cơ chế đánh giá, thiết kế kế hoạch đánh giá và thực hiện đánh giá. Mỗi bước trong quy trình này đều cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả đánh giá. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn Việt Nam trong quy trình này sẽ giúp nâng cao độ tin cậy của kết quả đánh giá.

III. Thử nghiệm đánh giá chất lượng website Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải

Website của Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải là một công cụ quan trọng trong việc cung cấp thông tin và tương tác với sinh viên. Việc đánh giá chất lượng website cần dựa trên các tiêu chí cụ thể như giao diện, tính năng, tốc độ tải trang và khả năng tương tác. Quy trình đánh giá cần được thiết lập rõ ràng, từ việc xác định các tiêu chí đánh giá đến thực hiện đánh giá và tổng hợp kết quả. Kết quả đánh giá sẽ giúp nhà trường cải thiện chất lượng website, từ đó nâng cao trải nghiệm người dùng.

3.1 Giới thiệu về website Trường Đại học Công nghệ GTVT

Website của Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải được thiết kế nhằm cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về các hoạt động của trường. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được khắc phục. Việc đánh giá chất lượng website sẽ giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu của website, từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến phù hợp.

3.2 Quy trình đánh giá chất lượng website

Quy trình đánh giá chất lượng website bao gồm các bước như thiết lập tiêu chí đánh giá, thiết kế thang điểm đánh giá và thực hiện đánh giá. Mỗi bước trong quy trình này đều cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả đánh giá. Kết quả đánh giá sẽ giúp nhà trường có cái nhìn tổng quan về chất lượng website và từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, phần mềm máy tính đã trở thành công cụ không thể thiếu trong hầu hết các lĩnh vực đời sống xã hội. Theo ước tính, việc ứng dụng phần mềm góp phần nâng cao hiệu quả công việc và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào phần mềm cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng sản phẩm phần mềm. Quản lý chất lượng phần mềm tại Việt Nam hiện còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong các tổ chức phát triển phần mềm trong nước, dù một số doanh nghiệp đã đạt chuẩn quốc tế như CMM/CMMI.

Luận văn tập trung nghiên cứu chất lượng phần mềm và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử của Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải, một cơ sở giáo dục công lập trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải. Trang thông tin điện tử của trường được xây dựng nhằm phục vụ công tác quản lý, quảng bá hình ảnh và tương tác với sinh viên, tuy nhiên vẫn còn tồn tại những hạn chế về chất lượng. Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất bộ tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm nói chung và website nói riêng, đồng thời thử nghiệm áp dụng bộ tiêu chí này để đánh giá chất lượng website của trường.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam về chất lượng phần mềm, các phương pháp đánh giá, quy trình đánh giá, và thử nghiệm thực tế trên website của Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải trong năm 2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng phần mềm, đặc biệt là các trang thông tin điện tử trong các tổ chức giáo dục và doanh nghiệp, góp phần cải thiện trải nghiệm người dùng và hiệu quả quản lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các bộ tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam về chất lượng phần mềm, trong đó nổi bật là:

• Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 9126: Thiết lập mô hình chất lượng phần mềm gồm 6 tiêu chí chính: chức năng, độ tin cậy, khả dụng, hiệu quả, khả năng bảo trì và khả năng chuyển đổi. Tiêu chuẩn này phân chia đánh giá thành 3 mức: chất lượng trong (internal quality), chất lượng ngoài (external quality) và chất lượng sử dụng (quality in use).

• Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 14598: Hướng dẫn quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm, bao gồm các bước lập kế hoạch, thực hiện và báo cáo đánh giá, áp dụng cho các đối tượng phát triển, khai thác và đánh giá độc lập.

• Bộ tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8702-8707:2011: Căn cứ vào các tiêu chuẩn quốc tế, các tiêu chuẩn này quy định chi tiết các phép đo đánh giá chất lượng trong, ngoài và khi sử dụng, cũng như quy trình đánh giá và vai trò của các bên liên quan trong quản lý chất lượng phần mềm.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Chất lượng trong: Đánh giá các đặc tính nội bộ của phần mềm như mã nguồn, thiết kế, tài liệu.

• Chất lượng ngoài: Đánh giá phần mềm khi hoạt động trong môi trường giả lập hoặc thực tế, tập trung vào các thuộc tính như chức năng, độ tin cậy, hiệu quả.

• Chất lượng sử dụng: Đánh giá từ góc nhìn người dùng cuối, bao gồm hiệu quả, năng suất, an toàn và sự hài lòng khi sử dụng phần mềm.

• Tiêu chí đánh giá: Bao gồm 6 tiêu chí chính theo ISO/IEC 9126, mỗi tiêu chí được chia thành các tiêu chí con cụ thể để đánh giá chi tiết.

• Website chuẩn SEO: Một khía cạnh quan trọng trong đánh giá chất lượng website, liên quan đến tối ưu hóa công cụ tìm kiếm nhằm nâng cao thứ hạng và khả năng tiếp cận người dùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu thứ cấp từ các sách, bài báo, tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam về chất lượng phần mềm. Đồng thời, khảo sát thực trạng và thử nghiệm đánh giá chất lượng website của Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải.

• Nguồn dữ liệu: Tài liệu tiêu chuẩn ISO/IEC 9126, ISO/IEC 14598, TCVN 8702-8707:2011; tài liệu hướng dẫn kỹ thuật; dữ liệu khảo sát thực tế website trường.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính các tiêu chí, phương pháp và quy trình đánh giá; áp dụng mô hình chất lượng phần mềm để xây dựng bộ tiêu chí đánh giá website; thực hiện đánh giá thực nghiệm dựa trên thang điểm định lượng.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Đánh giá toàn bộ các thành phần chính của website trường, bao gồm giao diện, chức năng, hiệu suất và khả năng tương tác. Các cán bộ quản lý và người dùng website được tham gia khảo sát để thu thập ý kiến đánh giá.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2016, bao gồm giai đoạn thu thập tài liệu, xây dựng bộ tiêu chí, thử nghiệm đánh giá và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng chức năng của website: Website Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải đạt khoảng 85% điểm theo tiêu chí chức năng, với các chức năng chính như cung cấp thông tin, đăng ký học phần và tương tác với sinh viên hoạt động ổn định. Tuy nhiên, khả năng tương tác với các hệ thống bên ngoài còn hạn chế, chỉ đạt khoảng 70%.

2. Độ tin cậy và khả dụng: Độ tin cậy của website được đánh giá ở mức 80%, với khả năng phục hồi và chịu lỗi tương đối tốt. Tính khả dụng đạt 75%, trong đó tính dễ hiểu và dễ học của người dùng được đánh giá cao, nhưng tính hấp dẫn giao diện còn chưa tối ưu.

3. Hiệu quả và khả năng bảo trì: Website có thời gian phản hồi trung bình dưới 2,5 giây, đạt 90% điểm về hiệu quả. Khả năng bảo trì được đánh giá ở mức 70%, do còn tồn tại một số khó khăn trong việc cập nhật và sửa đổi nội dung do thiếu công cụ hỗ trợ.

4. Khả năng chuyển đổi và chuẩn SEO: Website đạt khoảng 65% điểm về khả năng chuyển đổi, với khả năng thích nghi và cài đặt trên các nền tảng khác nhau còn hạn chế. Về chuẩn SEO, website chưa được tối ưu đầy đủ, ảnh hưởng đến thứ hạng trên các công cụ tìm kiếm.

Thảo luận kết quả

Kết quả đánh giá cho thấy website của Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải có chất lượng tổng thể ở mức khá, đáp ứng phần lớn các yêu cầu chức năng và hiệu quả sử dụng. Tuy nhiên, các tiêu chí về khả năng tương tác, khả năng bảo trì và chuẩn SEO còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu do quy trình quản lý chất lượng phần mềm chưa được thực hiện nghiêm ngặt, thiếu công cụ hỗ trợ đánh giá và cập nhật thường xuyên.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này tương đồng với thực trạng chung của nhiều website giáo dục tại Việt Nam, nơi mà việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng phần mềm còn hạn chế. Việc bổ sung các tiêu chí về SEO và tối ưu hóa trải nghiệm người dùng là cần thiết để nâng cao hiệu quả truyền thông và tương tác.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện điểm số từng tiêu chí đánh giá, bảng tổng hợp điểm trung bình và phân tích chi tiết các tiêu chí con để minh họa rõ ràng hơn về các điểm mạnh và điểm yếu của website.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng quy trình quản lý chất lượng phần mềm chuẩn hóa: Áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn ISO/IEC 9126 và TCVN 8702-8707 trong phát triển và bảo trì website, nhằm nâng cao chất lượng chức năng và độ tin cậy. Thời gian thực hiện dự kiến 6-12 tháng, do phòng công nghệ thông tin trường chủ trì.

2. Tối ưu hóa giao diện và trải nghiệm người dùng: Cải tiến tính hấp dẫn và khả năng sử dụng của website thông qua thiết kế giao diện thân thiện, dễ hiểu và dễ học. Mục tiêu tăng điểm khả dụng lên trên 85% trong vòng 3-6 tháng, phối hợp với đơn vị thiết kế web chuyên nghiệp.

3. Nâng cao khả năng tương tác và tích hợp hệ thống: Phát triển các tính năng tương tác đa chiều, tích hợp với các hệ thống quản lý học tập và dịch vụ sinh viên khác để tăng tính tiện lợi và hiệu quả sử dụng. Thời gian thực hiện 6 tháng, do phòng công nghệ thông tin phối hợp với các đơn vị liên quan.

4. Áp dụng chuẩn SEO và tối ưu hóa công cụ tìm kiếm: Triển khai các kỹ thuật SEO hiện đại nhằm nâng cao thứ hạng website trên Google và các công cụ tìm kiếm khác, tăng lượng truy cập và tương tác. Mục tiêu đạt chuẩn SEO trong vòng 3 tháng, do phòng marketing và công nghệ thông tin phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý công nghệ thông tin trong các trường đại học: Giúp hiểu rõ về tiêu chuẩn và quy trình đánh giá chất lượng phần mềm, từ đó áp dụng để nâng cao chất lượng website và hệ thống thông tin của trường.

2. Các chuyên gia phát triển phần mềm và quản lý dự án: Cung cấp kiến thức về các tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm theo tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam, hỗ trợ xây dựng quy trình phát triển và kiểm thử phần mềm hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành công nghệ thông tin: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn đánh giá chất lượng phần mềm, đặc biệt trong lĩnh vực website giáo dục.

4. Các tổ chức, doanh nghiệp phát triển phần mềm trong nước: Giúp nâng cao nhận thức về quản lý chất lượng phần mềm, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế để cải tiến sản phẩm và dịch vụ, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đánh giá chất lượng phần mềm theo tiêu chuẩn quốc tế?
   Việc đánh giá theo tiêu chuẩn quốc tế như ISO/IEC 9126 giúp đảm bảo phần mềm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chức năng, độ tin cậy, hiệu quả và khả năng bảo trì, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm và sự hài lòng của người dùng.

2. Các tiêu chí chính để đánh giá chất lượng phần mềm là gì?
   Có 6 tiêu chí chính gồm chức năng, độ tin cậy, khả dụng, hiệu quả, khả năng bảo trì và khả năng chuyển đổi. Mỗi tiêu chí được chia thành các tiêu chí con để đánh giá chi tiết hơn.

3. Làm thế nào để đánh giá chất lượng website một cách khách quan?
   Đánh giá dựa trên bộ tiêu chí chuẩn, sử dụng các phép đo định lượng và định tính, kết hợp khảo sát ý kiến người dùng và kiểm thử thực tế để có kết quả toàn diện và khách quan.

4. SEO ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng website?
   SEO giúp nâng cao thứ hạng website trên các công cụ tìm kiếm, tăng lượng truy cập và cải thiện trải nghiệm người dùng, từ đó góp phần nâng cao chất lượng tổng thể của website.

5. Quy trình đánh giá chất lượng phần mềm gồm những bước nào?
   Quy trình gồm 4 bước chính: thiết lập yêu cầu đánh giá, xác lập cơ chế đánh giá, thiết kế kế hoạch đánh giá và thực hiện đánh giá, đảm bảo đánh giá toàn diện và có hệ thống.

Kết luận

• Luận văn đã tổng hợp và phân tích các tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam về chất lượng phần mềm, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phù hợp cho website giáo dục.
• Thử nghiệm đánh giá website Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải cho thấy chất lượng tổng thể ở mức khá, nhưng còn tồn tại hạn chế về khả năng tương tác, bảo trì và SEO.
• Đề xuất các giải pháp cải tiến quy trình quản lý chất lượng, tối ưu giao diện, nâng cao tính năng tương tác và áp dụng chuẩn SEO nhằm nâng cao chất lượng website.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng phần mềm và website trong các tổ chức giáo dục và doanh nghiệp tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các loại phần mềm khác để nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng phần mềm.

Hành động ngay hôm nay để áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng phần mềm và nâng cao hiệu quả hoạt động của website và hệ thống thông tin trong tổ chức bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƢU CHÍNH VIỄN THÔNG --------------------------------------- TRẦN THỊ HỒNG NHUNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT HÀ NỘI – 2016 Luan van HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƢU CHÍNH VIỄN THÔNG --------------------------------------- TRẦN THỊ HỒNG NHUNG NGHIÊN CỨU CHẤT LƢỢNG PHẦN MỀM VÀ THỬ NGHIỆM ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI CHUYÊN NGÀNH CÔNG NGHỆ THÔNG TIN MÃ SỐ: 60.04 LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHÙNG VĂN ỔN HÀ NỘI – 2016 Luan van LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Nội dung của luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin đƣợc đăng tải trên những tạp chí và các trang web theo danh mục tài liệu tham khảo. Tất cả các tài liệu tham khảo đều có xuất xứ rõ ràng và đƣợc trích dẫn hợp pháp.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật theo quy định cho lời cam đoan của mình. Tác giả luận văn Trần Thị Hồng Nhung i Luan van LỜI CẢM ƠN Học viên xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Khoa Quốc tế và Đào tạo Sau đại học và Khoa Công nghệ thông tin, Học viện Bƣu chính Viễn thông đã tạo điều kiện thuận lợi cho học viên trong quá trình học tập và nghiên cứu. Lời cảm ơn trân trọng xin gửi tới Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Công nghệ Giao thông vận tải đã tạo điều kiện về thời gian và tài chính để học viên theo học khóa đào tạo thạc sỹ này. Và học viên xin chân thành cảm ơn Tiến sỹ Phùng Văn Ổn là ngƣời đã trực tiếp tận tình hƣớng dẫn học viên hoàn thành luận văn.

Học viên chân thành cảm ơn bạn bè và gia đình đã sát cánh giúp học viên có đƣợc kết quả nhƣ ngày hôm nay. Học viên xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận văn Trần Thị Hồng Nhung ii Luan van MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

vii LỜI NÓI ĐẦU. viii Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƢỢNG PHẦN MỀM. Chất lƣợng phần mềm. Khái niệm chất lƣợng phần mềm.

Các tiêu chí đánh giá chất lƣợng phần mềm. Các độ đo chất lƣợng phần mềm. Website chuẩn SEO. Tầm quan trọng của việc đánh giá chất lƣợng phần mềm.

Các tiêu chuẩn quốc tế về chất lƣợng phần mềm. Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 9126. Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 14598. Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 12119.

Các tiêu chuẩn Việt Nam về chất lƣợng phần mềm. Bộ tiêu chuẩn TCVN 8702:2011 – Các phép đánh giá ngoài. Bộ tiêu chuẩn TCVN 8703:2011 – Các phép đánh giá trong. Bộ tiêu chuẩn TCVN 8704:2011 – Phần 3: Các phép đánh giá chất lƣợng sử dụng.

Bộ tiêu chuẩn TCVN 8706:2011 – Quy trình cho bên đánh giá. Bộ tiêu chuẩn TCVN 8707:2011 – Quy trình cho ngƣời phát triển. Mô hình chất lƣợng phần mềm. Mô hình chất lƣợng trong và mô hình chất lƣợng ngoài.

Mô hình chất lƣợng sử dụng. 40 Chƣơng 2: TIÊU CHÍ, PHƢƠNG PHÁP VÀ QUY TRÌNH. 43 iii Luan van ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG PHẦN MỀM. Tiêu chí đánh giá chất lƣợng phần mềm.

Tiêu chí chức năng. Tiêu chí độ tin cậy. Tiêu chí khả dụng. Tiêu chí hiệu quả.

Tiêu chí khả chuyển. Tiêu chí bảo trì đƣợc. Các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng phần mềm. Các phép đánh giá trong.

Các phép đánh giá ngoài. Các phép đánh giá chất lƣợng sử dụng. Quy trình đánh giá chất lƣợng phần mềm. Bƣớc 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá.

Bƣớc 2: Xác lập cơ chế đánh giá. Bƣớc 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm. Bƣớc 4: Thực hiện đánh giá. Phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng phần mềm ứng dụng.

Đánh giá chất lƣợng Website. Mô hình CMMI. 56 Chƣơng 3: THỬ NGHIỆM ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG WEBSITE TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI. Website Trƣờng Đại học Công nghệ GTVT.

Giới thiệu chung. Kiến trúc của Website (Sitemap). Một số hình ảnh Giao diện của Website. Xây dựng quy trình đánh giá chất lƣợng Website.

Thiết lập các tiêu chí đánh giá. 66 iv Luan van 3. Thiết kế tiêu chuẩn đánh giá. Thiết kế thang điểm đánh giá.

Đánh giá chất lƣợng Website của trƣờng Đại học Công nghệ GTVT. Đánh giá theo các thành phần. Tổng hợp đánh giá Website Trƣờng ĐH Công nghệ GTVT. Đánh giá kết quả Website Trƣờng ĐH Công nghệ GTVT.

78 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 84 v Luan van DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ISO The International Organisation for Tổ chức quốc tế về tiêu Standardisotion chuẩn hóa IEC The International Electrotechnical Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc Commission tế ISO/IEC The International Organisation for Ủy ban kỹ thuật chung Standardisotion/ The International ISO/IEC Electrotechnical Commission IEEE Instituse of Electrical and Electronic Viện Công nghệ Điện và Engineers Điện tử Cổng TTĐT Cổng thông tin điện tử GTVT Giao thông vận tải vi Luan van DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình1.1: Mối liên hệ giữa tiêu chuẩn ISO/IEC 9616 và ISO/IEC 14598 Hình 1.2: Mối liên hệ giữa tiêu chuẩn đánh giá và thuộc tính đánh giá Hình 1.3: Mối liên hệ giứ thuộc tính và tiêu chuẩn đánh giá Hình 1.4: Mô hình chất lƣợng cho chất lƣợng trong và chất lƣợng ngoài Hình 1.5: Mô hình chất lƣợng sử dụng Hình 2.1: Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm Hình 2.2: Mô hình chuẩn CMMI 5 cấp độ trƣởng thành Hình 3.1: Sơ đồ website Trƣờng Đại học Công nghệ GTVT Hình 3.2: Một số hình ảnh giao diện của Cổng thông tin điện tử Trƣờng Đại học Công nghệ GTVT vii Luan van LỜI NÓI ĐẦU Ngày nay, phần mềm máy tính đã ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực đời sống xã hội, đã đóng góp tích cực vào việc nâng cao hiệu quả, chất lƣợng công việc, cải thiện cuộc sống tinh thần của con ngƣời nhƣng đồng thời chúng ta đang phụ thuộc nhiều hơn vào phần mềm. Do đó, vai trò của việc đảm bảo chất lƣợng phần mềm ngày càng trở nên quan trọng. Trong những năm qua, ở Việt Nam, các cơ quan nhà nƣớc cũng nhƣ doanh nghiệp đã có nhiều nỗ lực triển khai ứng dụng Công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý, điều hành và nghiệp vụ; nhiều phần mềm ứng dụng đã đƣợc triển khai (quản trị nguồn lực doanh nghiệp, quản lý văn bản và hỗ trợ điều hành, quản lý nhân sự, kế toán, …), đặc biệt hầu hết các cơ quan, doanh nghiệp đều đã xây dựng đƣợc Trang/Cổng thông tin điện tử và đƣợc coi nhƣ bộ mặt của tổ chức, doanh nghiệp trên môi trƣờng Internet.

Rõ ràng nhu cầu phần mềm ở nƣớc ta hiện tại là rất cao và nó đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp. Vì vậy, việc bảo đảm chất lƣợng phần mềm là một yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên các sản phẩm phần mềm ngày càng phức tạp và đa dạng dẫn đến việc đánh giá chất lƣợng trở nên khó khăn hơn. Trong nhiều trƣờng hợp, chất lƣợng sản phẩm phần mềm tốt hay xấu còn phụ thuộc vào ngƣời thẩm định.

Tuy nhiên, mỗi đối tƣợng liên quan đến phần mềm lại có những yêu cầu khác nhau về chất lƣợng sản phẩm. Chất lƣợng phần mềm đƣợc quyết định chủ yến vào sự thỏa thuận giữa ngƣời sử dụng và công ty sản xuất. Thông thƣờng, họ tự đƣa ra quy trình cũng nhƣ tiêu chí đánh giá riêng. Quản lý chất lƣợng phần mềm là vấn đề không mới nhƣng theo một số đánh giá là còn yếu của các công ty, đơn vị, tổ chức xây dựng phát triển phần mềm ở Việt Nam.

Các sản phẩm phần mềm ngày càng phức tạp và phát triên đa dạng phục vụ nhu cầu ngày càng cao của ngƣời dùng dẫn đến việc đánh giá chất lƣợng phần mềm trở lên khó khăn hơn. Để đánh giá đƣợc chất lƣợng phần mềm có đáp ứng đƣợc yêu cầu hay không cần phải đƣa ra các tiêu chí đánh giá chất lƣợng phần mềm theo một tiêu chuẩn chung và phần mềm đó phải qua sử dụng thực tế. viii Luan van Trƣờng Đại học Công nghệ Giao thông vận tải (GTVT) là một cơ sở giáo dục công lập trực thuộc Bộ GTVT, trong những năm qua nhà trƣờng luôn chú trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi hoạt động, nhất là trong quản lý và quảng bá hình ảnh, thƣơng hiệu của Trƣờng. Nhà trƣờng cũng đã xây dựng Trang thông tin điện tử (Website) để cung cấp, trao đổi thông tin phục vụ các mặt hoạt động của Trƣờng cũng nhƣ tƣơng tác với sinh viên.

Mặc dù Website của Trƣờng đã đƣợc đƣa vào sử dụng, nhƣng trong quá trình hoạt động vẫn còn tồn tại những hạn chế mà nguyên nhân có thể là công tác kiểm soát, quản lý chất lƣợng chƣa đƣợc thực hiện tốt. Trong phạm vi đề tài luận văn tốt nghiệp cao học, với mong muốn nghiên cứu về các tiêu chuẩn, quy trình, phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng phần mềm, giúp cơ quan quản lý và ngƣời sử dụng có thể đánh giá khách quan về chất lƣợng phần mềm sử dụng trong thực tế, học viên lựa chọn đề tài “Nghiên cứu chất lượng phần mềm và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải”.  Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Quản lý chất lƣợng phần mềm là vấn đề không mới nhƣng theo một số đánh giá là còn yếu của các công ty, đơn vị, tổ chức xây dựng phát triển phần mềm ở Việt Nam. Một số công ty trong nƣớc hiện đã đạt các chuẩn quốc tế CMM/CMMI trong nâng cao năng lực và quản lý chất lƣợng phần mềm, song không nhiều và hiện cũng chỉ gói gọn trong số ít công ty gia công cho thị trƣờng nƣớc ngoài.

Theo định nghĩa về chất lƣợng sản phẩm phần mềm của Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế ISO trong bộ tiêu chuẩn 8402 thì "chất lƣợng là khả năng đáp ứng toàn diện nhu cầu của ngƣời dùng về tính năng cũng nhƣ công dụng đƣợc nêu ra một cách tƣờng minh hoặc không tƣờng minh trong những ngữ cảnh xác định". Bộ tiêu chuẩn chất lƣợng ISO 9001-3 của tổ chức ISO, quy định về "Quy trình đảm bảo chất lƣợng" trong các tổ chức phát triển phần mềm. Chứng chỉ ISO 9001 xác nhận các tổ chức, đơn vị có quy trình đảm bảo chất lƣợng hợp chuẩn. Bên cạnh đó, một mô hình khác là CMM (Capability Maturity Model) cũng đang rất đƣợc quan tâm tại Việt Nam.