Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Biến đổi khí hậu toàn cầu và sự gia tăng nồng độ khí nhà kính trong khí quyển, đặc biệt là $CO_2$, đang là một trong những thách thức môi trường lớn nhất. Hệ sinh thái rừng giữ vai trò trung tâm trong chu trình các bon toàn cầu khi lưu trữ hơn 75% lượng các bon của hệ sinh thái lục địa (Schlesinger, 1997). Ngược lại, việc phá rừng và suy thoái rừng tại các vùng nhiệt đới là nguyên nhân gây ra khoảng 20% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu (IPCC, 2007). Trước bối cảnh đó, các cơ chế quốc tế như Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC), Nghị định thư Kyoto với Cơ chế phát triển sạch (CDM), cùng các sáng kiến Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng (REDD/REDD+) đã hình thành thị trường trao đổi tín chỉ các bon, tạo động lực tài chính cho công tác bảo vệ và phục hồi rừng.
Tại Việt Nam, việc định lượng sinh khối và trữ lượng các bon tích lũy trong các trạng thái rừng tự nhiên phục hồi là cơ sở khoa học then chốt để phục vụ quy hoạch lâm nghiệp, chi trả dịch vụ môi trường rừng và tham gia thị trường các bon. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc sinh khối và tích lũy Các bon của rừng tự nhiên tại xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện.
Mục đích nghiên cứu của đề tài gồm hai nội dung:
- Nghiên cứu xác định đặc điểm cấu trúc sinh khối và lượng tích lũy các bon của rừng phục hồi tự nhiên tại xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
- Xác định lượng $CO_2$ tương đương của rừng tự nhiên.
Mục tiêu nghiên cứu cụ thể được xác định gồm ba nhiệm vụ:
- Đánh giá được một số đặc điểm cấu trúc của rừng tự nhiên tại xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
- Xác định được đặc điểm cấu trúc sinh khối và lượng tích lũy các bon của rừng tự nhiên để từ đó thực hiện các biện pháp kỹ thuật nâng cao khả năng tích lũy các bon của rừng.
- Tính toán được tổng lượng các bon tích lũy và lượng giá giá trị của rừng tự nhiên.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Phần sinh khối và trữ lượng các bon trên mặt đất (bao gồm tầng cây gỗ sống, tầng cây bụi thảm tươi và tầng thảm mục) của trạng thái rừng phục hồi tự nhiên (trạng thái IIB).
- Phạm vi không gian: Rừng tự nhiên tại xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (khu vực sườn Đông dãy núi Tam Đảo).
- Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực địa và xử lý số liệu từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2015.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết và mô hình tính toán:
- Căn cứ pháp lý và cơ chế quốc tế: Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC, 1992); Nghị định thư Kyoto (1997) quy định Cơ chế phát triển sạch (CDM - Điều 12) với các quy định về Chứng chỉ giảm phát thải được chứng nhận (CERs).
- Mô hình ước tính sinh khối cây gỗ sống: Sử dụng phương pháp điều tra không chặt hạ (Non-destructive measurement) kết hợp phương trình tương quan sinh khối của Ketterings và cộng sự (2001) xây dựng cho rừng tự nhiên:
$$\text{Y} = 0{,}11 \times \rho \times \text{D}^{2{,}62}$$
Trong đó: $\text{Y}$ là sinh khối cây gỗ (kg/cây); $\text{D}$ là đường kính ngang ngực $D_{1.3}$ (cm); $\rho$ là dung trọng gỗ (sử dụng giá trị mặc định $\rho = 0{,}62$).
- Hệ số chuyển đổi sinh khối sang trữ lượng Các bon: Áp dụng hệ số mặc định do Ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu công bố (IPCC, 2003):
$$\text{W}_{\text{C}} = 0{,}46 \times \text{DW}$$
Trong đó: $\text{W}_{\text{C}}$ là khối lượng các bon tích lũy (tấn C/ha); $\text{DW}$ là tổng sinh khối khô (tấn/ha).
- Công thức tính lượng $CO_2$ tương đương:
$$\text{N}{\text{CO2Eq}} = 3{,}67 \times \text{W}{\text{C}}$$
Trong đó: $3{,}67$ là hệ số quy đổi phân tử lượng từ nguyên tố C sang phân tử $CO_2$ ($\frac{44}{12} \approx 3{,}67$).
- Phương pháp lượng giá kinh tế môi trường: Lượng giá thông qua đơn giá thị trường tín chỉ giảm phát thải (CERs), áp dụng mức giá tham khảo $11{,}44\text{ Euro/tấn } CO_2$ (tương đương $25.620\text{ VNĐ/Euro}$).
Phương pháp nghiên cứu thực địa và phân tích:
- Phương pháp kế thừa: Thu thập tư liệu khí tượng, thủy văn, địa hình, tài nguyên rừng và báo cáo kinh tế - xã hội năm 2014 của UBND xã La Bằng.
- Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA): Tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc cán bộ kiểm lâm, lãnh đạo xã và người dân địa phương nhằm nhận diện các nguy cơ gây suy thoái rừng và mức độ sẵn sàng tham gia bảo vệ rừng của cộng đồng.
- Phương pháp lập ô tiêu chuẩn (OTC): Bố trí ngẫu nhiên 9 OTC tạm thời đại diện cho trạng thái rừng tự nhiên IIB, diện tích mỗi ô là $2.000\text{ m}^2$ ($40\text{ m} \times 50\text{ m}$). Trong mỗi OTC, tiến hành đo đếm toàn bộ cây gỗ có đường kính ngang ngực $D_{1.3} \ge 6\text{ cm}$ và chiều cao vút ngọn $H_{vn}$.
- Phương pháp thu và sấy mẫu tầng dưới tán: Thiết lập 5 ô dạng bản diện tích $1\text{ m}^2$ ($1\text{ m} \times 1\text{ m}$) trong mỗi OTC (gồm 4 ô ở 4 góc và 1 ô ở tâm). Thu gom toàn bộ sinh khối cây bụi thảm tươi và thảm mục, cân khối lượng tươi tại chỗ, sau đó lấy mẫu phụ ($150 - 300\text{ g}$ đối với thảm tươi; $200\text{ g}$ đối với thảm mục) mang về phòng thí nghiệm sấy khô ở nhiệt độ $85^\circ\text{C}$ trong 8 giờ để xác định tỷ lệ chất khô.
Nguồn dữ liệu: Toàn bộ số liệu sơ cấp thu thập qua đo đếm tại 9 ô tiêu chuẩn thực địa và kết quả sấy mẫu tại phòng thí nghiệm Khoa Lâm nghiệp - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
Nội dung chính theo từng chương
Phần 1: Mở đầu
Phần mở đầu tập trung luận giải tính cấp thiết của việc nghiên cứu bồn hấp thụ các bon rừng trong bối cảnh ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lượng hóa sinh khối trên mặt đất của hệ sinh thái rừng tự nhiên trạng thái IIB làm căn cứ khoa học đề xuất giải pháp quản lý, phục hồi và khai thác giá trị kinh tế dịch vụ môi trường rừng theo các cơ chế quốc tế như CDM và REDD. Phần này cũng xác định rõ ràng mục đích, 3 mục tiêu cụ thể và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của đề tài.
Phần 2: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
Tác giả hệ thống hóa các công trình nghiên cứu về cấu trúc sinh khối và tích lũy các bon trên thế giới và tại Việt Nam:
- Tổng quan quốc tế: Trích dẫn nghiên cứu của Cannell (1981) về năng suất sơ cấp rừng thế giới; Brown (1980, 1996, 1997) về trữ lượng các bon rừng nhiệt đới; Kraenzel và cộng sự (2001) về rừng Teak tại Panama; McKenzie và cộng sự (2001) về 4 bể chứa các bon rừng (thảm thực vật sống, vật rơi rụng, rễ cây và đất rừng).
- Tổng quan trong nước: Điểm luận các công trình của Lê Hồng Phúc (1996) đối với Thông ba lá; Vũ Tấn Phương (2006, 2007) về sinh khối thảm tươi cây bụi và trữ lượng các bon các trạng thái rừng; Nguyễn Ngọc Lung (2004), Nguyễn Văn Dũng (2005), Ngô Đình Quế (2005, 2006) về tiềm năng tham gia CDM của các loài cây trồng lâm nghiệp; Nguyễn Thanh Tiến (2012) về rừng thứ sinh phục hồi tự nhiên tại Thái Nguyên.
- Tổng quan khu vực nghiên cứu: Trình bày chi tiết điều kiện tự nhiên của xã La Bằng (diện tích tự nhiên $21{,}42\text{ km}^2$, lượng mưa trung bình $1.869\text{ mm/năm}$, nhiệt độ trung bình $15{,}5 - 28^\circ\text{C}$) và đặc điểm kinh tế - xã hội (dân số 1.010 hộ với 3.869 nhân khẩu, có $238\text{ ha}$ chè và $390{,}3\text{ ha}$ lúa).
Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu thực địa bao gồm hệ thống 9 OTC ($2.000\text{ m}^2/\text{OTC}$) và 45 ô dạng bản ($1\text{ m}^2/\text{ô}$), phương pháp điều tra đường kính ngang ngực $D_{1.3}$, chiều cao vút ngọn $H_{vn}$, quy trình sấy mẫu thực bì ở $85^\circ\text{C}$ trong 8 giờ. Hệ thống hóa toàn bộ công thức toán học lâm học dùng để tính tiết diện ngang thân cây ($G$), trữ lượng gỗ ($M$), sinh khối cây gỗ sống ($Y$), sinh khối thảm mục - thảm tươi ($DW$), hàm lượng các bon ($W_C$) và lượng $CO_2$ tương đương ($N_{\text{CO2Eq}}$).
Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả nghiên cứu
Chương này công bố và phân tích toàn bộ số liệu thực nghiệm thu được từ 9 ô tiêu chuẩn điều tra tại xã La Bằng.
1. Đặc điểm cấu trúc tầng cây gỗ rừng tự nhiên
| STT |
Ký hiệu OTC |
$D_{1.3}$ trung bình (cm) |
$H_{vn}$ trung bình (m) |
Mật độ $N$ (cây/ha) |
Tiết diện ngang $G$ ($\text{m}^2/\text{ha}$) |
Trữ lượng $M$ ($\text{m}^3/\text{ha}$) |
| 1 |
OTC 01 |
30,00 |
17,62 |
400 |
28,25 |
224,00 |
| 2 |
OTC 02 |
27,23 |
14,66 |
385 |
22,40 |
147,80 |
| 3 |
OTC 03 |
18,03 |
11,35 |
390 |
9,95 |
50,85 |
| 4 |
OTC 04 |
27,17 |
15,68 |
470 |
27,24 |
192,15 |
| 5 |
OTC 05 |
25,95 |
15,38 |
375 |
19,83 |
137,23 |
| 6 |
OTC 06 |
27,65 |
15,28 |
335 |
20,10 |
138,20 |
| 7 |
OTC 07 |
23,75 |
16,78 |
450 |
19,92 |
150,45 |
| 8 |
OTC 08 |
20,58 |
13,67 |
445 |
14,79 |
91,03 |
| 9 |
OTC 09 |
22,76 |
14,06 |
420 |
17,07 |
108,01 |
Số liệu cho thấy đường kính bình quân dao động từ $18{,}03\text{ cm}$ đến $30{,}00\text{ cm}$, chiều cao bình quân từ $11{,}35\text{ m}$ đến $17{,}62\text{ m}$, mật độ dao động trong khoảng $335 - 470\text{ cây/ha}$, tiết diện ngang đạt $9{,}95 - 28{,}25\text{ m}^2/\text{ha}$ và trữ lượng thân cây dao động từ $50{,}85\text{ m}^3/\text{ha}$ đến $224{,}00\text{ m}^3/\text{ha}$.
2. Sinh khối trên mặt đất và tỷ lệ cấu trúc các thành phần
| Ký hiệu OTC |
Sinh khối cây gỗ sống (tấn/ha) |
Sinh khối thảm tươi (tấn/ha) |
Sinh khối thảm mục (tấn/ha) |
Tổng sinh khối khô (tấn/ha) |
Tỷ lệ cây gỗ sống (%) |
Tỷ lệ thảm tươi (%) |
Tỷ lệ thảm mục (%) |
| OTC 01 |
217,18 |
7,88 |
6,92 |
231,99 |
93,62 |
3,40 |
2,98 |
| OTC 02 |
167,90 |
8,20 |
7,93 |
184,03 |
91,24 |
4,46 |
4,31 |
| OTC 03 |
84,70 |
7,81 |
7,57 |
100,08 |
84,64 |
7,80 |
7,56 |
| OTC 04 |
222,62 |
6,94 |
6,90 |
236,46 |
94,15 |
2,94 |
2,92 |
| OTC 05 |
153,05 |
6,90 |
6,90 |
166,85 |
91,73 |
4,14 |
4,14 |
| OTC 06 |
155,65 |
7,07 |
6,91 |
169,62 |
91,76 |
4,17 |
4,07 |
| OTC 07 |
141,77 |
8,32 |
6,64 |
156,72 |
90,46 |
5,31 |
4,23 |
| OTC 08 |
146,92 |
7,34 |
8,04 |
162,31 |
90,52 |
4,52 |
4,96 |
| OTC 09 |
129,78 |
8,12 |
7,40 |
145,30 |
89,32 |
5,59 |
5,09 |
| Trung bình |
157,73 |
7,62 |
7,25 |
172,60 |
90,82 |
4,70 |
4,48 |
Tổng sinh khối khô trên mặt đất bình quân đạt $172{,}60\text{ tấn/ha}$, trong đó tầng cây gỗ sống giữ vai trò chủ đạo tuyệt đối với $90{,}82%$, tầng cây bụi thảm tươi chiếm $4{,}70%$ và tầng thảm mục chiếm $4{,}48%$.
3. Trữ lượng các bon tích lũy, lượng $CO_2$ tương đương và lượng giá giá trị
| Ký hiệu OTC |
C tích lũy cây gỗ (tấn C/ha) |
C tích lũy thảm tươi (tấn C/ha) |
C tích lũy thảm mục (tấn C/ha) |
Tổng C tích lũy (tấn C/ha) |
Lượng $CO_2$ tương đương (tấn/ha) |
Lượng giá giá trị quy đổi (VNĐ/ha) |
| OTC 01 |
99,90 |
3,63 |
3,18 |
106,71 |
391,64 |
114.787.370 |
| OTC 02 |
77,23 |
3,77 |
3,65 |
84,65 |
310,68 |
91.058.910 |
| OTC 03 |
38,96 |
3,59 |
3,48 |
46,04 |
168,96 |
49.520.840 |
| OTC 04 |
102,41 |
3,19 |
3,17 |
108,77 |
399,19 |
117.119.500 |
| OTC 05 |
70,40 |
3,17 |
2,88 |
76,46 |
280,59 |
82.239.380 |
| OTC 06 |
71,60 |
3,25 |
3,18 |
78,03 |
286,35 |
83.927.970 |
| OTC 07 |
65,21 |
3,83 |
3,05 |
72,09 |
264,58 |
77.546.540 |
| OTC 08 |
67,58 |
3,38 |
3,70 |
74,66 |
274,01 |
80.309.890 |
| OTC 09 |
59,70 |
3,74 |
3,41 |
66,84 |
245,30 |
71.896.960 |
| Trung bình |
72,56 |
3,51 |
3,30 |
79,36 |
291,26 |
85.378.600 |
Trữ lượng các bon tích lũy bình quân trên mặt đất đạt $79{,}36\text{ tấn C/ha}$ (trong đó tầng cây gỗ chiếm $72{,}56\text{ tấn C/ha}$, thảm tươi $3{,}51\text{ tấn C/ha}$, thảm mục $3{,}30\text{ tấn C/ha}$). Lượng $CO_2$ tương đương bình quân đạt $291{,}26\text{ tấn } CO_2\text{/ha}$, mang lại giá trị môi trường rừng quy đổi trung bình hơn $85{,}37\text{ triệu VNĐ/ha}$.
4. Nhận diện các nguy cơ suy giảm trữ lượng các bon rừng
Qua điều tra PRA, tác giả xác định các nhóm nguy cơ chính gồm:
- Hoạt động nhân sinh: Chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang nông nghiệp, áp lực gia tăng dân số, thói quen khai thác gỗ củi nhỏ lẻ, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và hạn chế về nguồn lực quản lý bảo vệ rừng tại cơ sở.
- Tác động tự nhiên và biến đổi khí hậu: Hiện tượng mưa lũ tập trung gây sạt lở, xói mòn làm rửa trôi tầng thảm mục và tầng đất mặt giàu hữu cơ.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị
Tổng kết các kết quả định lượng cốt lõi về cấu trúc lâm phần, sinh khối và khả năng hấp thụ $CO_2$. Nêu rõ các tồn tại về phạm vi nghiên cứu và đề xuất các nhóm giải pháp quản lý rừng ở cấp chính quyền địa phương (giao khoán rừng, thành lập tổ đội tuần tra, đầu tư trang thiết bị) và cấp cộng đồng dân cư (xây dựng quy ước, hương ước, cam kết bảo vệ rừng).
Kết quả và đóng góp
Kết quả nghiên cứu chính:
- Lâm phần rừng phục hồi tự nhiên tại xã La Bằng có cấu trúc tương đối ổn định với mật độ trung bình $407\text{ cây/ha}$, đường kính $D_{1.3}$ bình quân $24{,}79\text{ cm}$, chiều cao $H_{vn}$ bình quân $14{,}94\text{ m}$, tiết diện ngang $G$ đạt $28{,}58\text{ m}^2/\text{ha}$ và trữ lượng gỗ bình quân đạt $207{,}90\text{ m}^3/\text{ha}$.
- Tổng sinh khối khô trên mặt đất bình quân đạt $172{,}60\text{ tấn/ha}$. Cấu trúc sinh khối phân bố không đều giữa các tầng: tầng cây gỗ sống chiếm tỷ trọng áp đảo $90{,}82%$ ($157{,}73\text{ tấn/ha}$), tầng cây bụi thảm tươi chiếm $4{,}70%$ ($7{,}62\text{ tấn/ha}$) và tầng thảm mục chiếm $4{,}48%$ ($7{,}25\text{ tấn/ha}$).
- Tổng lượng các bon tích lũy trên mặt đất đạt bình quân $79{,}36\text{ tấn C/ha}$, tương đương với khả năng hấp thụ $291{,}26\text{ tấn } CO_2\text{/ha}$.
- Lượng giá kinh tế môi trường quy đổi từ lượng $CO_2$ hấp thụ dao động từ $49{,}52\text{ triệu VNĐ/ha}$ (ở OTC 03) đến $117{,}12\text{ triệu VNĐ/ha}$ (ở OTC 04).
Hệ thống giải pháp và kiến nghị quản lý:
- Giải pháp cấp chính quyền địa phương: Tiếp tục đẩy mạnh công tác giao đất giao rừng gắn liền với quyền lợi kinh tế để nâng cao sinh kế cho người dân; tổ chức tập huấn nâng cao nhận thức bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng; thành lập và hỗ trợ kinh phí cho các tổ đội bảo vệ rừng thôn bản; đầu tư trang thiết bị tuần tra và xử lý nghiêm các hành vi chặt phá, lấn chiếm rừng.
- Giải pháp cấp cộng đồng: Vận động người dân ký bản cam kết bảo vệ rừng, đưa các điều khoản bảo vệ tài nguyên rừng vào hương ước, quy ước thôn bản; chủ động phối hợp với lực lượng kiểm lâm trong việc tuần tra, phát hiện và tố giác các hành vi xâm hại rừng.
Đóng góp của nghiên cứu:
Khóa luận đã cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm chi tiết về cấu trúc sinh khối và trữ lượng tích lũy các bon của trạng thái rừng tự nhiên phục hồi (IIB) tại khu vực miền núi phía Bắc (tỉnh Thái Nguyên). Kết quả này đóng góp cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác lượng giá dịch vụ môi trường rừng, hỗ trợ các nhà quản lý xây dựng phương án chi trả dịch vụ các bon rừng và thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia về bảo vệ, phát triển rừng bền vững.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế của nghiên cứu:
- Chưa xác định được thành phần loài cây và cấu trúc tổ thành loài của lâm phần nghiên cứu.
- Đề tài chỉ giới hạn khảo sát các thành phần sinh khối trên mặt đất (cây gỗ, thảm tươi, thảm mục), chưa có điều kiện điều tra và phân tích hai bể chứa các bon quan trọng là sinh khối rễ cây dưới mặt đất và hàm lượng các bon hữu cơ trong đất rừng.
- Số lượng ô tiêu chuẩn còn hạn chế (9 OTC) và điều kiện địa hình dốc đứng cùng thời tiết phức tạp gây khó khăn nhất định cho công tác thu thập, xử lý mẫu thực địa.
Hướng nghiên cứu tiếp theo:
- Mở rộng điều tra cấu trúc tổ thành loài thực vật và đánh giá mối quan hệ giữa tính đa dạng loài với khả năng tích lũy các bon.
- Bổ sung phương pháp nghiên cứu định lượng toàn diện bao gồm cả bể chứa các bon dưới mặt đất (rễ cây và tầng đất rừng ở các độ sâu khác nhau).
- Tăng cường số lượng ô tiêu chuẩn trên nhiều dạng địa hình và trạng thái rừng phục hồi khác nhau để nâng cao độ tin cậy và tính khái quát của mô hình.
Giá trị tham khảo
Đối tượng sử dụng tài liệu:
- Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lâm học, Quản lý tài nguyên rừng, Nông lâm kết hợp, Quản lý đất đai và Khoa học môi trường.
- Cán bộ kỹ thuật tại các Chi cục Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ, Vườn quốc gia và các cơ quan tư vấn xây dựng dự án tín chỉ các bon rừng (CDM/REDD+).
Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên sâu:
- Quy trình thiết lập ô tiêu chuẩn điều tra phi phá hủy ($2.000\text{ m}^2$) và bố trí ô dạng bản ($1\text{ m}^2$) thu mẫu tầng dưới tán.
- Phương pháp sấy mẫu xác định tỷ lệ chất khô thảm mục và thảm tươi trong phòng thí nghiệm.
- Bộ công thức chuyển đổi từ chỉ tiêu điều tra lâm học ($D_{1.3}$, $H_{vn}$) sang sinh khối, trữ lượng các bon và lượng $CO_2$ tương đương theo hướng dẫn chuẩn của IPCC.
Câu hỏi thường gặp
1. Phương trình tương quan nào được đề tài sử dụng để tính toán sinh khối cây gỗ sống?
Tác giả sử dụng phương trình phi phá hủy của Ketterings và cộng sự (2001) dành cho rừng tự nhiên: $Y = 0{,}11 \times \rho \times D^{2{,}62}$, với $Y$ là sinh khối khô cây gỗ (kg/cây), $D$ là đường kính ngang ngực $D_{1.3}$ (cm), và $\rho$ là dung trọng gỗ mặc định bằng $0{,}62$.
2. Sinh khối khô trên mặt đất của rừng tự nhiên tại xã La Bằng phân bố như thế nào giữa các thành phần?
Tổng sinh khối khô trung bình đạt $172{,}60\text{ tấn/ha}$, trong đó tầng cây gỗ sống chiếm $90{,}82%$ ($157{,}73\text{ tấn/ha}$), tầng cây bụi thảm tươi chiếm $4{,}70%$ ($7{,}62\text{ tấn/ha}$) và tầng thảm mục chiếm $4{,}48%$ ($7{,}25\text{ tấn/ha}$).
3. Các hệ số chuyển đổi Các bon và $CO_2$ tương đương áp dụng trong khóa luận có nguồn gốc từ đâu?
Hệ số quy đổi từ sinh khối khô sang lượng các bon tích lũy là $0{,}46$ theo chuẩn của IPCC (2003). Hệ số chuyển đổi từ lượng các bon tích lũy sang lượng $CO_2$ tương đương là $3{,}67$ (tính theo tỷ lệ khối lượng phân tử $CO_2/C = 44/12$).
4. Khả năng hấp thụ $CO_2$ tương đương và giá trị kinh tế môi trường của rừng tự nhiên tại khu vực nghiên cứu đạt mức bao nhiêu?
Lượng $CO_2$ tương đương của lâm phần dao động từ $168{,}96\text{ tấn/ha}$ (OTC 03) đến $399{,}19\text{ tấn/ha}$ (OTC 04), trung bình đạt $291{,}26\text{ tấn } CO_2\text{/ha}$. Mức lượng giá kinh tế môi trường quy đổi (theo đơn giá $11{,}44\text{ Euro/tấn } CO_2$) đạt trung bình $85{,}37\text{ triệu VNĐ/ha}$.
5. Những nguyên nhân chính nào gây đe dọa làm suy giảm trữ lượng các bon rừng tại xã La Bằng?
Các nguyên nhân chính gồm áp lực mở rộng đất nông nghiệp, gia tăng dân số, thói quen khai thác củi gỗ nhỏ lẻ, sử dụng thuốc hóa học nông nghiệp và hiện tượng xói mòn rửa trôi đất do mưa lũ kéo theo suy giảm tầng thảm mục.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hứa Thị Luật đã xác định được các đặc trưng cấu trúc lâm phần, sinh khối và khả năng hấp thụ $CO_2$ của trạng thái rừng phục hồi tự nhiên IIB tại xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên với tổng lượng các bon tích lũy trên mặt đất bình quân đạt $79{,}36\text{ tấn C/ha}$ (tương đương $291{,}26\text{ tấn } CO_2\text{/ha}$). Kết quả nghiên cứu chứng minh vai trò quan trọng của tầng cây gỗ sống trong việc lưu giữ các bon (chiếm hơn $91%$ tổng lượng các bon trên mặt đất) và mang lại giá trị dịch vụ môi trường ước tính trung bình $85{,}37\text{ triệu VNĐ/ha}$. Đây là nguồn tài liệu thực nghiệm có giá trị tham khảo tốt cho công tác quản lý tài nguyên rừng bền vững và xây dựng các chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tại địa phương.
