Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Những vấn đề lý luận và pháp luật về các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ Chương 3. Thực tiễn áp dụng các quy định của BLHS hiện hành về các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ tại TAQS ở Việt Nam Chương 4.
Các yêu cầu và giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật về các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ. 9 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nƣớc Lý luận về tội phạm nói chung và các tội phạm cụ thể nói riêng luôn là nội dung nghiên cứu quan trọng ở các quốc gia trên thế giới. Ở nước ngoài, mặc dù các tác giả không đi vào nghiên cứu cụ thể các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ, nhưng các tác giả đã đi nghiên cứu ở các khía cạnh liên quan đến vấn đề giao thông, an toàn giao thông cũng như điều kiện, nguyên nhân sinh ra tai nạn giao thông và một số yếu tố tác động phát sinh tội phạm trong lĩnh vực này.
Cụ thể ta có thể kể đến một số bài viết, công trình như sau: Thống kê của Spolander, K. (1994): Crime records of drunken drivers involved in traffic accidents. A study of 30 000 motor vehicle drivers (hồ sơ của lái xe say rượu liên quan đến tai nạn giao thông) tại Stockholm, Statistics Sweden, hay bài của Bailey. (1993): Criminal and traffic histories, blood alcohol and accident characteristics of drivers in fatal road accidents in New Zealand (Tạm dịch là lịch sử hình sự, uống rượu lái xe gây tai nạn giao thông chết người ở New Zealand) đăng trên (EHFS Publication Series, No:3.
Lower Hutt, NZ: Institute of Environmental Health & Forensic Sciences). Trong thống kê và bài viết này nói lên tình trạng tai nạn giao thông xảy ra có nguyên nhân chính là lái xe gây tai nạn khi đã sử dụng rượu bia hoặc các chất kích thích khác cũng như đặc điểm của người lái xe gây tai nạn giao thông chết người khi trong máu có nồng độ rượu. Trung tâm Nghiên cứu Tai nạn Đại học Monash của Australia cũng đã có báo cáo tổng kết của dự án: The relationship between crime and road safety (Mối quan hệ giữa tội phạm và an toàn đường bộ). Dự án đã kiểm tra mối quan hệ giữa tội phạm và an toàn giao thông, kiểm tra liên kết giữa tội phạm và an toàn giao thông từ góc độ quốc tế, quốc gia, đặc biệt nhấn mạnh vào mối quan hệ giữa lịch sử hình sự và tham gia trong các tai nạn thương tích gây tử vong hoặc nghiêm trọng, kiểm tra việc thực hành tốt nhất phương pháp tiếp cận để kiểm tra 10 các liên kết giữa tội phạm và an toàn giao thông tại tiểu bang Victoria và quốc tế, xác định các rào cản và điều kiện hiện có để kiểm tra các vấn đề tội phạm và an toàn giao thông tại tiểu bang Victoria.
Đưa ra kết quả của việc nghiên cứu như nhận thấy một mối quan hệ tích cực giữa các hành vi tội phạm và vi phạm giao thông. Các nghiên cứu đã kiểm tra lịch sử hình sự và xác định các liên kết giữa tội phạm chủ đạo và các vi phạm giao thông (đặc biệt là tái phạm, uống rượu lái xe). Hay tác giả Palk, G. (2005) có bài: A comparative analysis of the nature and extent of traffic offences and their relationship to other non-traffic offences, “tạm dịch là một phân tích so sánh về tính chất và mức độ vi phạm giao thông và mối quan hệ của họ với tội phi giao thông khác”.
Tài liệu được trình bày tại Ủy ban Tai nạn Giao thông vận tải Đường bộ Úc. Các bài viết này nêu lên các hành vi có thể rủi ro xảy ra trong giao thông hay phân tích tính chất mức đọ của các hành vi vị phạm giao thông cũng như mối quan hệ của hành vi vi phạm giao thông với các tội phi giao thông khác. Ở Mỹ: Ch ơng trình “State of New Jesey: Light Safety Camera program (An Analysis of New Jesey: Light Safety Camera program, April, 2013) hay bài viết của tác giả John Dunham and Associates, 2012, American Traffic Solutions “Cost – Benefit Analysis. The Impact of Red - Light Safety cameras on Crashes Resulting Savings to Commutions: Methodolygy and Documentation (prepared of ATS American Traffic Solutions).
Những bài viết này đã tập trung phân tích các khía cạnh khác nhau của nguyên nhân và điều kiện của tình hình tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông ở Hoa Kỳ, từ đó đề xuất các giải pháp, trong đó đáng chú ý là giải pháp áp dụng hệ thống đèn đỏ - máy quay camera giám sát để khắc phục và hạn chế tai nạn giao thông. Ở Pháp: Bài viết của tác giả Laurent Etienne Blais với tựa đề “Accident Analysis and prevention” (2003) tạm dịch là “Nghiên cứu, phân tích tai nạn và 11 cách phòng ngừa”. Từ việc phân tích tai nạn giao thông, nguyên nhân và điều kiện của nó, kết quả của việc triển khai chương trình camera giám sát tốc độ ở Pháp tháng 9 năm 2003. Nguyên nhân và điều kiện của tai nạn giao thông cũng được đề cập nghiên cứu khá sâu trong tác phẩm “The Causes, Ecology and Prevention of Traffic Accidents: With Emphasis Upon Traffic Medicine, Epidemiology, Sociology and Logistics” (1971), tạm dịch là “Các nguyên nhân và phòng ngừa tai nạn giao thông nhìn từ góc độ y học giao thông, dịch tễ học, xã hội học” của tác giả H.
Đây là công trình nghiên cứu công phu mang tính chất đa ngành, liên ngành y học – xã hội học hướng vào lý giải nguyên nhân của tai nạn giao thông và xây dựng các giải pháp khắc phục. Tại Châu Á: Trong số những công trình nghiên cứu đã được công bố, đáng chú ý là công trình nghiên cứu của tác giả Gururaj. G có tựa đề “Alcohol and road traffic injuries in South Asia challenges for prevention”, tạm dịch là “Rượu và tai nạn giao thông đường bộ ở Nam Á: thách thức đối với công tác phòng, chống”, được ông thực hiện dựa theo nguồn (số liệu) của Viện Sức khỏe tâm thần và khoa học thần kinh Bangalore, Ấn Độ. Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng tăng cường thực hiện các giải pháp cụ thể, trong đó có giải pháp tuyên truyền, phổ biến rộng rãi và dễ hiểu trong nhân dân về tai nạn giao thông đường bộ ở Ấn độ và các bước ngăn chặn “Steps to be taken for Preventing road accidents in India”.
Ở nhiều quốc gia thuộc khu vực Châu Á Thái Bình Dương: Tác giả S. Kumara – thành viên của nhóm nghiên cứu giao thông vận tải của Khoa kỹ thuật dân dụng và môi trường thuộc Đại học Southampton, Vương quốc Anh và H. Chin thuộc Sở Xây dựng, Đại học Quốc gia Singapore, đã phối hợp nghiên cứu và công bố bài viết “Study of Fatal Traffic Accidents in Asia Pacific Countries” tạm dịch là “Nghiên cứu về tai nạn giao thông chết người tại các nước Châu Á Thái Bình Dương” trên Tạp chí của Ban Nghiên cứu Giao thông vận tải của Viện hàn lâm khoa học Quốc gia Singapore. Bài viết đi sâu phân tích mối liên hệ tương quan giữa tỷ lệ tai nạn giao thông đường bộ gây tử vong ở các nước Châu Á Thái Bình Dương với tình trạng kinh tế xã hội của các nước đó, từ đó tìm ra các yếu tố 12 xác định có thể cung cấp thông tin cần thiết cho việc lập kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng và ngân sách cho phát triển.
Điều cần nhấn mạnh là các tác giả đã xây dựng “Mô hình của phương pháp phân tích tai nạn” để đưa ra các giải pháp phòng, chống có hiệu quả. Ở Trung Quốc: Số người vi phạm an toàn giao thông đường bộ ở quốc gia này cũng chiếm tỷ lệ khá cao. Điều đáng nói là con số đó đang có xu hướng gia tăng 10 % mỗi năm [124]. Trung Quốc cũng đã thành lập Văn phòng quản lý giao thông Bắc Kinh (Beijing traffic management bureau), nơi trao đổi và cung cấp những thông tin cần thiết để đưa ra những biện pháp giảm thiểu ùn tắc và tai nạn giao thông.
Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra những mục tiêu hành động như: “Năm chấn chỉnh và Ba tăng cường” trong bài viết “China’s road traffic accidents in the first half of 2009” (Tai nạn giao thông đường bộ của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2009) đăng ngày 20/7/2009. Nghiên cứu tình hình tai nạn giao thông ở một số quốc gia ở Tây Thái Bình Dương, Đông Nam Á và Châu Á, Gérard Lautrédou người đứng đầu Hội Chữ thập đỏ Pháp tại Việt Nam đã cho công bố trên Tạp chí quốc tế Hội chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế bài viết “Road safety is no accident” (tạm dịch là An toàn giao thông là không tai nạn), trong đó ông nhận xét và đánh giá một cách tổng thể tình hình tai nạn giao thông tại một số quốc gia ở Tây Thái Bình Dương, Đông Nam Á và Châu Á phân tích nguyên nhân và điều kiện của nó, trên cơ sở đó đề xuất những biện pháp mà mỗi quốc gia cần triển khai để kiềm chế tai nạn giao thông cho phù hợp với đặc điểm về văn hoá, địa lý tự nhiên của mỗi quốc gia. Tình hình nghiên cứu ở trong nƣớc 1.Tình hình nghiên cứu phát triển về lý luận Các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ là một trong những nhóm tội xảy ra khá phổ biến trên thực tế. Vì vậy, cho đến nay đã có không ít các công trình khoa học, các bài viết đề cập và nghiên cứu những vấn đề liên quan đến nhóm tội này.
Tuy nhiên, nhóm tội này được các tác giả nghiên cứu, đề cập với 13 tư cách là nhóm tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ hoặc là nhóm tội xâm phạm an toàn công cộng và trật tự công cộng…chưa nghiên cứu, tách bạch hẳn ra thành nhóm tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ. Do đó, về lý luận của nhóm tội này cũng được các tác giả đề cập, phát triển chung với nhóm tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ hoặc là nhóm tội xâm phạm an toàn công cộng và trật tự công cộng. * Thứ nhất, nghiên cứu về khái niệm và đặc trưng pháp l : Trong BLHS không có quy định về khái niệm về các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ, trong các giáo trình, tài liệu tham khảo hiện nay đa số các tác giả đều căn cứ vào Điều 8 BLHS để đưa ra khái niệm và đặc trưng pháp l của nhóm tội này.