Nghiên cứu bệnh sinh sản trên lợn nái tại trại Đặng Đức Khang và so sánh phác đồ điều trị

Nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chăn nuôi. 73 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Bùi Thị Bích
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Hảo
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Mắc Một Số Bệnh Sinh Sản Trên Đàn Lợn NáI Nuôi Tại Trại Đặng Đức Khang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cấu tạo, chức năng cơ quan sinh dục cái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 2.4. Một số bệnh sản khoa thường gặp ở lợn
• 2.5. Một số hiểu biết về thuốc phòng và trị bệnh sử dụng trong đề tài
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.6.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. Phần 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNGVÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu
• 3.5. Phương pháp bố trí điều trị
• 3.6. Phương pháp xác định một số chỉ tiêu lâm sàng của nái khỏe và nái bị bệnh
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi tại cơ sở
• 4.3. Công tác phòng và trị bệnh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu chuyên đề khoa học
• 4.5. Kết quả điều tra tình hình phát triển đàn lợn của trại. Tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản ở đàn lợn nái của trại
• 4.6. Tình hình nhiễm bệnh sinh sản của đàn lợn nái qua các tháng theo dõi
• 4.7. Tình hình mắc bệnh sinh sản theo lứa đẻ
• 4.8. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau và sảy thai theo dãy chuồng
• 4.9. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung và bệnh sát nhau của lợn nái theo tình trạng đẻ
• 4.10. Kết quả điều trị một số bệnh sinh sản theo hai phác đồ điều trị
• 4.11. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của đàn lợn nái sau điều trị
• 4.12. Chi phí sử dụng thuốc trong điều trị
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Tại Trại Khang

Nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Tại trại lợn Đặng Đức Khang, việc kiểm soát và phòng ngừa vấn đề sinh sản lợn nái được đặc biệt chú trọng. Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình bệnh sinh sản tại trại, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý và cải thiện năng suất sinh sản lợn. Các yếu tố như vệ sinh chuồng trại, dinh dưỡng, và quy trình chăm sóc đều ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản lợn nái. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố này để đưa ra những khuyến nghị thực tiễn. Mục tiêu là giảm thiểu dịch bệnh lợn và tối ưu hóa quản lý sinh sản lợn.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái

Nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo năng suất sinh sản lợn. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng ngừa các bệnh sinh sản giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Trại lợn Đặng Đức Khang nhận thức rõ điều này và luôn ưu tiên các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh sinh sản lợn.

1.2. Giới thiệu về trại lợn Đặng Đức Khang và quy mô chăn nuôi

Trại lợn Đặng Đức Khang là một trong những trang trại chăn nuôi lợn nái có quy mô lớn tại Vĩnh Phúc. Trại áp dụng các quy trình chăn nuôi hiện đại, chú trọng đến quản lý sinh sản lợn và phòng ngừa dịch bệnh lợn. Việc nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái tại trại có ý nghĩa thực tiễn cao, giúp cải thiện hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu rủi ro.

II. Thực Trạng Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Thách Thức Tại Trại Khang

Thực tế cho thấy, bệnh sinh sản lợn vẫn là một thách thức lớn đối với trại lợn Đặng Đức Khang. Các bệnh như viêm tử cung, sảy thai, và sát nhau ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sinh sản lợn. Việc xác định nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ gây bệnh sinh sản lợn nái là rất quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào phân tích tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố liên quan đến lứa đẻ, và điều kiện chuồng trại để đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến đàn lợn nái.

2.1. Tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản thường gặp ở lợn nái

Tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản như viêm tử cung, sảy thai, và sát nhau ở lợn nái tại trại lợn Đặng Đức Khang được ghi nhận và phân tích. Các số liệu thống kê cho thấy sự biến động của tỷ lệ mắc bệnh theo thời gian và các yếu tố liên quan. Việc nắm bắt chính xác tỷ lệ mắc bệnh giúp đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời và hiệu quả.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh sinh sản lợn nái lứa đẻ chuồng trại

Nghiên cứu chỉ ra rằng lứa đẻ và điều kiện chuồng trại có ảnh hưởng đáng kể đến bệnh sinh sản lợn nái. Lợn nái ở các lứa đẻ khác nhau có tỷ lệ mắc bệnh khác nhau. Điều kiện vệ sinh chuồng trại kém cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh sinh sản. Việc cải thiện điều kiện chuồng trại và quản lý lứa đẻ là rất quan trọng để giảm thiểu vấn đề sinh sản lợn nái.

2.3. Ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến năng suất và kinh tế chăn nuôi

Bệnh sinh sản ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sinh sản lợn và gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Giảm số lượng con sơ sinh, tăng tỷ lệ chết non, và chi phí điều trị bệnh là những yếu tố làm giảm lợi nhuận. Việc phòng ngừa và điều trị bệnh sinh sản hiệu quả giúp cải thiện hiệu quả kinh tế của trại lợn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Tại Trại Khang

Nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái tại trại lợn Đặng Đức Khang sử dụng phương pháp điều tra dịch tễ học và thử nghiệm lâm sàng. Việc thu thập số liệu về tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố liên quan, và kết quả điều trị được thực hiện một cách có hệ thống. Hai phác đồ điều trị bệnh sinh sản được so sánh để đánh giá hiệu quả và chi phí. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau điều trị cũng được theo dõi để đánh giá tác động của phác đồ điều trị đến sức khỏe sinh sản lợn nái.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu về bệnh sinh sản

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp điều tra dịch tễ học, thu thập dữ liệu về tỷ lệ mắc bệnh sinh sản, các yếu tố liên quan (lứa đẻ, chuồng trại, dinh dưỡng), và tiền sử bệnh của lợn nái. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ theo dõi sinh sản lợn và quan sát lâm sàng.

3.2. So sánh hiệu quả của hai phác đồ điều trị bệnh sinh sản

Hai phác đồ điều trị bệnh sinh sản (viêm tử cung, sát nhau) được so sánh về hiệu quả điều trị, thời gian điều trị, và chi phí. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả bao gồm tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian phục hồi sinh sản, và tác dụng phụ của thuốc.

3.3. Đánh giá các chỉ tiêu sinh lý sinh sản sau điều trị bệnh

Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau điều trị bệnh sinh sản được theo dõi và đánh giá. Các chỉ tiêu này bao gồm chu kỳ động dục, tỷ lệ thụ thai, số lượng con sơ sinh, và tỷ lệ nuôi sống. Việc đánh giá các chỉ tiêu này giúp xác định tác động của phác đồ điều trị đến sức khỏe sinh sản lợn nái.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Mắc Bệnh Và Hiệu Quả Điều Trị

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh sinh sản tại trại lợn Đặng Đức Khang có sự biến động theo thời gian và lứa đẻ. Phác đồ điều trị A cho hiệu quả cao hơn phác đồ điều trị B trong việc giảm tỷ lệ viêm tử cung. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau điều trị có sự cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, chi phí điều trị của phác đồ A cao hơn so với phác đồ B. Cần cân nhắc giữa hiệu quả và chi phí để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

4.1. Phân tích tỷ lệ mắc bệnh sinh sản theo thời gian và lứa đẻ

Tỷ lệ mắc bệnh sinh sản (viêm tử cung, sảy thai, sát nhau) được phân tích theo thời gian (các tháng trong năm) và lứa đẻ của lợn nái. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao hơn vào mùa hè và ở các lứa đẻ đầu và cuối.

4.2. So sánh hiệu quả của phác đồ A và phác đồ B trong điều trị

Phác đồ A và phác đồ B được so sánh về hiệu quả điều trị bệnh sinh sản (viêm tử cung, sát nhau). Các chỉ tiêu so sánh bao gồm tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị, và tác dụng phụ của thuốc. Phác đồ A cho hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ viêm tử cung.

4.3. Đánh giá chi phí điều trị và hiệu quả kinh tế của từng phác đồ

Chi phí điều trị của phác đồ A và phác đồ B được tính toán và so sánh. Hiệu quả kinh tế của từng phác đồ được đánh giá dựa trên chi phí điều trị và lợi nhuận tăng thêm do cải thiện năng suất sinh sản lợn.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Tại Trại Khang

Để giảm thiểu vấn đề sinh sản lợn nái tại trại lợn Đặng Đức Khang, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa tổng hợp. Các biện pháp này bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại, nâng cao chất lượng dinh dưỡng, tăng cường kiểm soát dịch bệnh, và áp dụng quy trình chăm sóc lợn nái khoa học. Việc tiêm phòng đầy đủ và sử dụng kháng sinh hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh sinh sản.

5.1. Cải thiện vệ sinh chuồng trại và quản lý môi trường chăn nuôi

Vệ sinh chuồng trại cần được thực hiện thường xuyên và triệt để. Chuồng trại cần được khử trùng định kỳ để tiêu diệt mầm bệnh. Quản lý chất thải và thông gió tốt giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh sinh sản.

5.2. Nâng cao chất lượng dinh dưỡng và quản lý thức ăn cho lợn nái

Chất lượng dinh dưỡng có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe sinh sản lợn nái. Cần đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho lợn nái ở các giai đoạn khác nhau của chu kỳ sinh sản. Quản lý thức ăn tốt giúp tránh tình trạng thừa hoặc thiếu dinh dưỡng.

5.3. Tăng cường kiểm soát dịch bệnh và tiêm phòng định kỳ

Kiểm soát dịch bệnh lợn là rất quan trọng để phòng ngừa bệnh sinh sản. Cần thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo quy trình. Phát hiện và cách ly kịp thời các con lợn bị bệnh giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Lợn Nái

Nghiên cứu bệnh sinh sản lợn nái tại trại lợn Đặng Đức Khang đã cung cấp những thông tin quan trọng về tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố liên quan, và hiệu quả điều trị. Các giải pháp phòng ngừa tổng hợp cần được áp dụng để giảm thiểu vấn đề sinh sản lợn nái. Hướng nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tìm kiếm các phác đồ điều trị mới hiệu quả hơn và chi phí thấp hơn, cũng như nghiên cứu về các yếu tố di truyền liên quan đến bệnh sinh sản.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và khuyến nghị cho trại lợn

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc bệnh sinh sản tại trại lợn Đặng Đức Khang và so sánh hiệu quả của hai phác đồ điều trị. Khuyến nghị cho trại là áp dụng các biện pháp phòng ngừa tổng hợp và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp với điều kiện thực tế.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh sinh sản lợn nái

Hướng nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tìm kiếm các phác đồ điều trị mới hiệu quả hơn và chi phí thấp hơn, cũng như nghiên cứu về các yếu tố di truyền liên quan đến bệnh sinh sản. Nghiên cứu về ảnh hưởng của môi trường và dinh dưỡng đến sức khỏe sinh sản lợn nái cũng rất quan trọng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp, chăn nuôi lợn đóng vai trò trọng yếu trong việc cung cấp nguồn thực phẩm và cung ứng con giống chất lượng cao cho thị trường. Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn ngoại sinh sản quy mô trang trại, công tác quản lý giống, dinh dưỡng, chuồng trại và đặc biệt là vệ sinh thú y phòng trị bệnh đóng vai trò quyết định. Tuy nhiên, các bệnh lý sản khoa như viêm tử cung, sát nhau và sảy thai thường xuyên xảy ra với tỷ lệ cao trên đàn nái sinh sản, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng sinh sản của đàn lợn mẹ, kéo dài khoảng cách lứa đẻ, gây chậm sinh, vô sinh hoặc kế phát hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA), viêm phúc mạc và tử vong. Đồng thời, bệnh lý ở lợn mẹ còn trực tiếp làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy (phân trắng) ở lợn con theo mẹ, gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi.

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả Bùi Thị Bích đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y với đề tài: "Nghiên cứu tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái nuôi tại trại Đặng Đức Khang xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc và so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh". Đây là công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực Thú y học ứng dụng, kết hợp giữa phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng tại chỗ và bố trí thử nghiệm lâm sàng so sánh hiệu quả điều trị.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản ở đàn lợn nái nuôi tại trang trại.
2. Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau khi được can thiệp điều trị bệnh.
3. Thử nghiệm và đánh giá so sánh hiệu lực, độ an toàn cùng hiệu quả kinh tế của hai phác đồ điều trị.

Yêu cầu của đề tài:

• Xác định đầy đủ các triệu chứng, biểu hiện lâm sàng đặc trưng của từng thể bệnh sinh sản trên đàn nái.
• Xác định chính xác hiệu lực điều trị và độ an toàn của từng phác đồ thuốc kháng sinh thử nghiệm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản với tổng số lượng theo dõi là 660 con.
• Phạm vi nội dung: Tình hình mắc một số bệnh sinh sản thường gặp (viêm tử cung, sát nhau, sảy thai), công tác phòng trị bệnh thú y tại cơ sở và hiệu quả của 2 phác đồ điều trị bằng thuốc thú y.
• Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi lợn nái Đặng Đức Khang, xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được tiến hành từ ngày 25/05/2015 đến ngày 18/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học và lý thuyết bệnh học

Khóa luận xây dựng trên hệ thống lý thuyết giải phẫu - sinh lý sinh sản gia súc và bệnh lý học thú y chuyên biệt trên lợn:

• Giải phẫu và sinh lý sinh dục lợn nái: Cấu tạo hệ sinh dục cái gồm cơ quan sinh dục ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và cơ quan sinh dục trong (âm đạo dài 10–12 cm; tử cung hai sừng với sừng tử cung dài 50–100 cm, thân tử cung 3–5 cm, cổ tử cung 10–18 cm có các cột thịt cài răng lược; buồng trứng và ống dẫn trứng). Chu kỳ động dục trung bình 19–21 ngày; thời gian mang thai trung bình 114 ngày (chia thành chửa kỳ I: 84 ngày đầu và chửa kỳ II: từ ngày 85 đến khi đẻ); năng suất sinh sản trung bình 1,8–2,2 lứa/năm.
• Bệnh viêm tử cung: Phân loại theo 3 thể giải phẫu bệnh gồm: viêm nội mạc tử cung (thể cata cấp tính có mủ và thể màng giả hoại tử), viêm cơ tử cung và viêm tương mạc tử cung. Tác nhân vi sinh vật cơ hội thường gặp gồm Escherichia coli, Streptococcus spp., Staphylococcus aureus, Proteus vulgaris, Klebsiella spp.... Viêm tử cung cấp tính kích thích nội mạc tiết Prostaglandin F2α ($PGF_{2\alpha}$), gây thoái hóa thể vàng, giảm nhanh Progesterone dẫn đến tăng co bóp cơ trơn tử cung gây sảy thai hoặc tiết độc tố ức chế Prolactin tuyến yên làm mất sữa. Viêm mãn tính làm tổn thương nội mạc, duy trì thể vàng tồn lưu, khiến nái không thể động dục trở lại.
• Bệnh sảy thai: Xảy ra ở dạng hoàn toàn hoặc không hoàn toàn do nguyên nhân phi truyền nhiễm (dinh dưỡng thiếu hụt vitamin A, D, E, B2, khoáng Ca, Fe, Mn, Iot; ngộ độc nấm mốc zearalenone, fumonisin; nhiệt độ môi trường cao trên 32°C) hoặc do các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (PRRS - Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp do Arterivirus, bệnh do Parvovirus, bệnh Giả dại do virus Aujeszky, sảy thai truyền nhiễm do Brucella suis).
• Bệnh sát nhau: Hiện tượng màng nhau không được đẩy ra ngoài sau khi đẻ quá 10–60 phút ở lợn, gồm thể sát nhau hoàn toàn, không hoàn toàn hoặc từng phần do tử cung co bóp yếu, thiếu canxi/photpho, sa liệt tử cung hoặc dính nhau cơ học do viêm nhiễm.
• Dược lý thú y: Thuốc sử dụng trong thử nghiệm gồm kháng sinh phổ rộng Pendistrep (phối hợp Procaine benzylpenicillin, Benzathine benzylpenicillin và Dihydrostreptomycin sulphate), Vetrimoxin LA (hoạt chất Amoxicillin trihydrate tác dụng kéo dài) và hormone Oxytocin kích thích co bóp cơ trơn tử cung.

Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm

Nghiên cứu kết hợp các phương pháp thu thập số liệu dịch tễ học và bố trí thử nghiệm điều trị lâm sàng:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học: Lập sổ sách theo dõi toàn bộ 660 lợn nái tại trang trại, khám lâm sàng hàng ngày để ghi nhận triệu chứng (thân nhiệt, dịch tiết âm hộ, phản xạ đau, tình trạng ăn uống, chu kỳ động dục) nhằm xác định tỷ lệ mắc bệnh theo thời gian (6 tháng), theo lứa đẻ, theo từng dãy chuồng và theo tình trạng đẻ (đẻ bình thường so với đẻ can thiệp cơ học).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Chọn các lợn nái có triệu chứng lâm sàng điển hình, phân bổ đều vào 2 phác đồ điều trị để so sánh đối chứng.

Bệnh lý	Tiêu chí theo dõi	Phác đồ 1	Phác đồ 2
Viêm tử cung	Số lượng nái điều trị Kháng sinh Liều lượng & Đường dùng Thuốc bổ trợ & Thụt rửa	29 con Pendistrep 1 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp, 1 lần/3 ngày) Oxytocin: 3 ml/con/ngày (tiêm mép âm môn, 3 ngày liên tục); thụt rửa dung dịch NaCl 0,9%	29 con Vetrimoxin LA 1 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp, 1 lần/2 ngày) Oxytocin: 3 ml/con/ngày (tiêm mép âm môn, 3 ngày liên tục); thụt rửa dung dịch NaCl 0,9%
Sát nhau	Số lượng nái điều trị Kháng sinh Liều lượng & Đường dùng Thuốc bổ trợ & Can thiệp	3 con Pendistrep 1 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp, 1 lần/3 ngày) Oxytocin: 3 ml/con/ngày (tiêm 3 ngày); bóc tách nhau và thụt rửa khi cần	3 con Vetrimoxin LA 1 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp, 1 lần/2 ngày) Oxytocin: 3 ml/con/ngày (tiêm 3 ngày); bóc tách nhau và thụt rửa khi cần
Sảy thai	Số lượng nái điều trị Kháng sinh & Liều lượng Thuốc bổ trợ	11 con Pendistrep (1 ml/10 kg TT/ngày, tiêm bắp 1 lần/3 ngày) Oxytocin: 3 ml/con/ngày (tiêm 3 ngày)	11 con Vetrimoxin LA (1 ml/10 kg TT/ngày, tiêm bắp 1 lần/2 ngày) Oxytocin: 3 ml/con/ngày (tiêm 3 ngày)

• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu theo dõi được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm MiniTab phiên bản 14.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc bảo vệ sức khỏe sinh sản đàn nái ngoại trong chăn nuôi lợn tập trung, nhấn mạnh tác hại của các bệnh sản khoa đối với tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con và tuổi thọ kinh tế của lợn nái. Phần này xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu, 2 yêu cầu kỹ thuật cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong việc cung cấp dữ liệu cơ sở nhằm xây dựng quy trình phòng trị bệnh hiệu quả cho các trang trại chăn nuôi công nghiệp.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này hệ thống hóa các tài liệu chuyên ngành về giải phẫu học và sinh lý học sinh sản lợn nái, phân tích sâu các chỉ tiêu sinh lý (tuổi động dục, tuổi phối giống lần đầu, thời gian mang thai, năng suất lứa đẻ). Tác giả tổng quan chi tiết nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh, triệu chứng và tổn thương bệnh lý của 3 bệnh sản khoa chính: viêm tử cung (phân tích bảng so sánh đặc điểm lâm sàng giữa 3 thể viêm nội mạc, viêm cơ và viêm tương mạc), bệnh sảy thai (phân loại nguyên nhân truyền nhiễm và không truyền nhiễm) và bệnh sát nhau (các thể sát nhau và chỉ định bóc tách cơ học). Đồng thời, chương này tổng thuật các nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Văn Thanh, Nguyễn Xuân Bình...) và nghiên cứu quốc tế (Straw, Bilkei, Urban, Sobko, Neva...) về căn bệnh học vi sinh và các hướng can thiệp thuốc thú y.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết quy mô đàn nái nghiên cứu gồm 660 con tại trại Đặng Đức Khang, xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian từ 25/05/2015 đến 18/11/2015. Tác giả mô tả chi tiết các chỉ tiêu theo dõi, các công thức toán học tính toán tỷ lệ mắc bệnh theo thời gian, lứa đẻ, dãy chuồng, tình trạng đẻ, tỷ lệ phối giống đạt kết quả, phương pháp hạch toán chi phí sử dụng thuốc và sơ đồ thiết kế thử nghiệm lâm sàng cho từng bệnh lý. Quy trình xử lý số liệu thực nghiệm được chuẩn hóa trên phần mềm MiniTab 14.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Nội dung chương 4 phản ánh các kết quả thực nghiệm và công tác phục vụ sản xuất tại cơ sở:

• Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và kỹ thuật chăn nuôi:
  • Nái chửa: Nuôi chuồng riêng; từ tuần 1–14 cho ăn thức ăn hỗn hợp 566SF (2,0–2,5 kg/con/ngày); từ tuần 14–16 cho ăn thức ăn hỗn hợp 567SF (2,5–3,0 kg/con/ngày).
  • Nái chờ đẻ và nái đẻ: Chuyển lên chuồng đẻ trước 5–7 ngày; giảm dần thức ăn trước đẻ 3 ngày xuống còn 1,0 kg/con/ngày (nái gầy 1,5 kg/con/ngày) để tránh chèn ép đường sinh dục. Sau khi đẻ 2 ngày, tăng dần khẩu phần lên 2–5 kg/con/ngày.
  • Đàn lợn con theo mẹ: Lợn con 1 ngày tuổi được mài nanh, cắt đuôi, uống Amoxicol (2 ml/con), tiêm sắt MD FeB12 (2 ml/con) phối hợp kháng sinh Nova AmColi (1 ml/con) và bấm số tai theo mã trại/tuần đẻ; 2–3 ngày tuổi uống Totrazuril 5% hoặc Diacoxin 5% (1 ml/con) phòng cầu trùng; 4–5 ngày tuổi thiến lợn đực; 4–6 ngày tuổi tập ăn thức ăn hỗn hợp 550SF; tiến hành cai sữa sớm ở 3 tuần tuổi.
  • Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo: Khai thác tinh dịch đực giống định kỳ 3–5 ngày/lần, bổ sung Vitamin AD3E (10 ml) và Vetrimoxin (20 ml); bảo quản tinh ở 16–20°C, nâng nhiệt trước khi phối; thực hiện dẫn tinh với thời gian thao tác 5–10 phút/con.
• Công tác vệ sinh thú y và phòng bệnh bằng vắc xin:
  • Thực hiện nghiêm ngặt quy trình sát trùng chuồng trại bằng hóa chất Omnicide (tỷ lệ 1:400 đối với hố sát trùng/phương tiện và 1:3200 đối với chuồng có lợn), xả vôi gầm định kỳ 1 lần/tuần, rắc vôi bột (30 kg vôi/100 $m^2$ nền đất). Ghi nhận kết quả thực hiện: thay chậu sát trùng 13 lần, phun sát trùng 2 lần, quét mạng nhện 17 lần, vệ sinh phòng tinh 36 lần, vệ sinh dụng cụ đỡ đẻ 27 lần, tổng vệ sinh toàn khu 24 lần.
  • Áp dụng lịch tiêm phòng vắc xin toàn diện: vắc xin Hyogen phòng Suyễn lợn con (7 ngày tuổi); đối với nái hậu bị tiêm lần lượt theo tuần các vắc xin Porcilis PRRS (Tai xanh), Porcilis Parvo (Khô thai - 2 lần), Porcilis CSF Live (Dịch tả - 2 lần), vắc xin FMD (Lở mồm long móng), Porcilis Begonia (Giả dại) và tẩy giun bằng Flubenol 5%; nái mang thai tiêm Giả dại (85 ngày thai), Dịch tả (90 ngày thai) và trị ve ghẻ bằng Ecotraz 250 (110 ngày thai); nái sau đẻ tiêm Khô thai (1 tuần), Tai xanh (2 tuần), FMD (3 tuần).
• Kết quả điều trị bệnh tại trại:
  • Bệnh phân trắng lợn con: Điều trị 178 ca bằng phác đồ CP-Nor 100 hoặc Nova-AmColi kết hợp Vitamin AD3E (bổ sung Atropin và truyền dịch NaCl 0,9% phúc mạc cho ca nặng), chữa khỏi 173 con, đạt tỷ lệ khỏi 97,19%.
  • Bệnh viêm tử cung: Tham gia điều trị 58 lợn nái mắc bệnh theo các phác đồ kháng sinh kết hợp Oxytocin và thụt rửa dung dịch sinh lý 0,9% (3 lít/ngày trong 3 ngày liên tục đối với ca can thiệp cơ học), ghi nhận tỷ lệ hồi phục lâm sàng đạt 100%.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện dịch tễ và hiệu quả thực nghiệm của các phác đồ điều trị bệnh sinh sản, đưa ra các khuyến nghị về việc tuân thủ quy trình vệ sinh sát trùng, kỹ thuật đỡ đẻ và quản lý thức ăn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh sản khoa trên đàn lợn nái.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính

Khóa luận đã thu thập và phân tích hệ thống số liệu lâm sàng thực tế trên đàn lợn nái nuôi công nghiệp tại trại Đặng Đức Khang:

• Theo dõi toàn diện cơ cấu và tình trạng dịch tễ sản khoa trên quy mô 660 lợn nái sinh sản trong thời gian 6 tháng.
• Thử nghiệm điều trị 58 lợn nái viêm tử cung, chia đều cho 2 phác đồ kháng sinh Pendistrep (29 con) và Vetrimoxin LA (29 con) phối hợp với hormone Oxytocin và thụt rửa tử cung, đạt tỷ lệ chữa khỏi 100%.
• Bố trí điều trị so sánh trên 6 nái bị sát nhau (3 nái/phác đồ) và 22 nái bị sảy thai (11 nái/phác đồ) bằng hai nhóm kháng sinh kết hợp thuốc co bóp tử cung.
• Trực tiếp điều trị 178 lợn con mắc bệnh phân trắng theo mẹ bằng kháng sinh đường tiêm kết hợp thuốc bổ trợ và bù dịch, cứu chữa thành công 173 con (tỷ lệ chữa khỏi đạt 97,19%).

Đóng góp của đề tài

• Về mặt khoa học: Cung cấp số liệu thực nghiệm về đáp ứng lâm sàng của lợn nái ngoại đối với hai nhóm kháng sinh phổ rộng (Aminopenicillin - Amoxicillin dạng tác dụng kéo dài so với Aminoglycoside kết hợp Benzylpenicillin) trong điều trị nhiễm trùng đường sinh sản sau đẻ; củng cố cơ sở lý luận về mối liên hệ giữa các biện pháp can thiệp sản khoa, vệ sinh chuồng trại và tỷ lệ phát sinh bệnh sinh sản.
• Về mặt thực tiễn: Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật chăm sóc nái đẻ, quy trình thụ tinh nhân tạo và lịch tiêm phòng vắc xin cụ thể cho từng nhóm lợn (lợn con, nái hậu bị, nái chửa, nái sau đẻ) tại trang trại chăn nuôi công nghiệp; xác lập phác đồ điều trị bệnh sinh sản có hiệu quả cao, an toàn và tối ưu về mặt chi phí thú y, giúp người chăn nuôi chủ động kiểm soát bệnh tật và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi thời gian 6 tháng tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Trang trại Đặng Đức Khang, tỉnh Vĩnh Phúc). Việc chẩn đoán các thể bệnh chủ yếu dựa trên triệu chứng lâm sàng và tính chất dịch xuất tiết mà chưa tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm nuôi cấy, phân lập vi sinh vật và làm kháng sinh đồ trực tiếp trong phòng thí nghiệm cho từng ca bệnh tại trại.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô nghiên cứu trên nhiều hệ thống chuồng trại với các phương thức nuôi dưỡng và quy mô đàn khác nhau; thực hiện phân lập định danh các chủng vi khuẩn gây viêm tử cung, sảy thai tại địa phương và kiểm tra độ nhạy cảm kháng sinh định kỳ; tiếp tục theo dõi dài hạn các chỉ tiêu năng suất sinh sản (tỷ lệ đậu thai lứa sau, số con sơ sinh sống/lứa, khối lượng sơ sinh và cai sữa) qua nhiều lứa đẻ liên tiếp của các nái sau khi được chữa khỏi.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng và nội dung sau:

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y; kỹ thuật viên trang trại lợn giống; cán bộ thú y cơ sở và các chủ trang trại chăn nuôi lợn tập trung.
• Nội dung giá trị:
  • Quy trình phân loại triệu chứng lâm sàng và phác đồ điều trị cụ thể cho từng bệnh sản khoa (viêm tử cung, sát nhau, sảy thai).
  • Quy trình chuẩn bị dụng cụ, bảo quản tinh, nâng nhiệt và thao tác thụ tinh nhân tạo trên lợn nái.
  • Lịch trình tiêm phòng vắc xin chi tiết theo từng tuần tuổi và từng giai đoạn mang thai/nuôi con của đàn lợn.
  • Định mức khẩu phần và phương pháp điều chỉnh thức ăn hỗn hợp cho nái chửa và nái chờ đẻ trước và sau khi sinh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hai phác đồ kháng sinh được đem ra thử nghiệm điều trị các bệnh sinh sản trong khóa luận có liều lượng và cách dùng như thế nào?

• Phác đồ 1: Sử dụng kháng sinh Pendistrep liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp, định kỳ 1 lần/3 ngày (tiêm 1 lần); phối hợp tiêm thuốc bổ trợ Oxytocin liều 3 ml/con/ngày ở mép âm môn, tiêm 1 lần/ngày trong 3 ngày liên tục.
• Phác đồ 2: Sử dụng kháng sinh Vetrimoxin LA liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp, định kỳ 1 lần/2 ngày (tiêm 1 lần); phối hợp tiêm Oxytocin liều 3 ml/con/ngày ở mép âm môn liên tục trong 3 ngày.

2. Quy trình dinh dưỡng cho lợn nái chửa và nái chờ đẻ được áp dụng tại trại Đặng Đức Khang như thế nào?

• Nái chửa từ tuần 1 đến tuần 14 ăn thức ăn 566SF với khẩu phần 2,0–2,5 kg/con/ngày (nái hậu bị ăn 2,0 kg/ngày). Nái chửa từ tuần 14 đến 16 ăn thức ăn 567SF với khẩu phần 2,5–3,0 kg/con/ngày.
• Trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày, giảm mỗi ngày 0,5 kg cám để đến ngày đẻ khẩu phần còn 1,0 kg/con/ngày (nái quá gầy cho ăn 1,5 kg/con/ngày) nhằm làm trống trực tràng, giúp lợn đẻ dễ. Sau khi đẻ 2 ngày, khẩu phần được tăng dần lên 2,0–5,0 kg/con/ngày chia làm 2 bữa sáng và chiều.

3. Đàn nái hậu bị mới nhập về trại được tiêm phòng những loại vắc xin nào theo lịch trình?
Lịch tiêm phòng cho nái hậu bị được thực hiện nghiêm ngặt theo từng tuần: Tuần 1 trộn thuốc Amoxicol; Tuần 2 tiêm vắc xin Porcilis PRRS (Tai xanh); Tuần 3 tiêm Porcilis Parvo (Khô thai lần 1); Tuần 4 tiêm Porcilis CSF Live (Dịch tả); Tuần 5 tiêm Porcilis Begonia (Giả dại) và vắc xin FMD (Lở mồm long móng); Tuần 6 tiêm Porcilis Parvo (Khô thai lần 2); Tuần 7 tiêm Porcilis CSF Live (Dịch tả); Tuần 8 dùng thuốc Flubenol 5% tẩy giun.

4. Kết quả can thiệp điều trị bệnh phân trắng ở lợn con và bệnh viêm tử cung ở đàn nái tại cơ sở thực tập đạt tỷ lệ chữa khỏi bao nhiêu?
Trong thời gian nghiên cứu tại trại, tác giả đã tham gia điều trị 178 lợn con mắc bệnh phân trắng và chữa khỏi 173 con, đạt tỷ lệ khỏi 97,19%. Đối với bệnh viêm tử cung trên đàn nái, 58 ca mắc bệnh được can thiệp điều trị bằng kháng sinh kết hợp Oxytocin và thụt rửa tử cung đều hồi phục hoàn toàn, đạt tỷ lệ khỏi 100%.

5. Cơ chế nào giải thích hiện tượng lợn nái bị viêm tử cung cấp tính dễ dẫn đến sảy thai theo cơ sở lý thuyết của khóa luận?
Khi tử cung bị viêm cấp tính do nhiễm trùng, các tế bào nội mạc tử cung tăng cường tiết hormone Prostaglandin F2α ($PGF_{2\alpha}$). Chất này gắn vào tế bào thể vàng trên buồng trứng, làm thoái hóa mao quản và phân hủy thể vàng, làm sụt giảm nghiêm trọng nồng độ Progesterone trong máu. Sự suy giảm Progesterone làm mất tác dụng ức chế co bóp, khiến trương lực và tính co thắt của cơ trơn tử cung tăng mạnh, đồng thời làm giảm tiết dịch nuôi dưỡng phôi của niêm mạc, dẫn đến hiện tượng sảy thai hoặc thai chết lưu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Thị Bích đã phản ánh toàn diện hiện trạng dịch tễ học và đánh giá hiệu quả can thiệp thú y đối với các bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi tập trung tại trại Đặng Đức Khang, Vĩnh Phúc. Công trình đã chứng minh tính khả thi và hiệu lực điều trị cao của các phác đồ phối hợp giữa kháng sinh phổ rộng (Pendistrep, Vetrimoxin LA) với hormone Oxytocin và dung dịch thụt rửa sát khuẩn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn có giá trị cho việc chuẩn hóa quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, an toàn sinh học và kiểm soát bệnh sản khoa nhằm nâng cao năng suất đàn lợn nái sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay cùng với sự phát triển của đất nước, ngành chăn nuôi đã và đang có sự phát triển vượt bậc cả về số lượng và chất lượng. Ngành chăn nuôi đang khẳng định tầm quan trọng của nó trong nền kinh tế của nước ta, nó góp phần đáng kể vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung cho nước ta. Ngành chăn nuôi ngày càng phát triển trong đó chăn nuôi lợn không thể thiếu. Chăn nuôi lợn là một lĩnh vực quan trọng trong ngành chăn nuôi nói riêng và sản xuất nông nghiệp nói chung, nó mang lại hiệu quả kinh tế cao và đáp ứng một lượng lớn thực phẩm cho người tiêu dùng trong nước cũng như nước ngoài.

Ngoài ra còn cung cấp số lượng lớn lợn giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại và các nông hộ thì việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là việc làm cần thiết. Để chăn nuôi đàn lợn ngoại đạt hiệu quả cao bên cạnh các yếu tố về thức ăn, chuồng trại, kỹ thuật chăn nuôi… thì một trong những yếu tố hết sức quan trọng cần được đảm bảo là khâu vệ sinh, phòng bệnh và trị bệnh trên đàn lợn nái ngoại. Một trong những bệnh làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái là các bệnh về sinh sản đặc biệt là một số bệnh như: sảy thai, sát nhau, viêm tử cung, … chiếm tỉ lệ cao. Những bệnh này không những làm ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn là một trong những nguyên nhân làm tăng cao tỉ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở đàn lợn con đang trong thời gian theo mẹ, do đó chất lượng của đàn giống bị ảnh hưởng.

Nếu không điều trị kịp thời có thể kế phát viêm vú, mất sữa, nặng có thể dẫn tới rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc…và có thể chết. Vì vậy để khắc phục hậu quả và hạn chế khả năng mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái. Được sự hướng dẫn của cô giáo Th.S Hà Thị Hảo và sự đồng ý của ban lãnh đạo trại Đặng Đức Khang ở xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc tôi 2 tiến hành nghiên cứu đề tài: ‘‘Nghiên cứu tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái nuôi tại trại Đặng Đức Khang xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc và so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh’’. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu đề tài - Đánh giá tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản ở lợn nái. - Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lí sinh sản của lợn nái sau khi điều trị bệnh. - Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị. Yêu cầu của đề tài - Xác định những biểu hiện lâm sàng của bệnh.

- Xác định hiệu lực và độ an toàn của phác đồ điều trị. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Số liệu nghiên cứu là cơ sở bổ sung vào tài liệu tham khảo và nghiên cứu khoa học của sinh viên ngành Thú y. - Kết quả của đề tài cung cấp thêm thông tin khoa học về một số bệnh sinh sản ở lợn nái.

Từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình phòng – trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu sẽ xác định được một số bệnh sinh sản ở lợn nái, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả. - Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cấu tạo, chức năng cơ quan sinh dục cái Cơ quan sinh dục của lợn nái bao gồm: - Bộ phận sinh dục ngoài gồm: âm môn, âm vật, tiền đình. + Âm môn: hay còn gọi là âm hộ (vuhvae) nằm dưới hậu môn. Phía ngoài âm môn có hai môi (labia pudenda).

Hai môi được nối với nhau bằng hai mép (rima vulae). Trên hai môi của âm môn có sắc tố màu đen và có nhiều tuyến tiết (như tuyến tiết chất nhờn trắng và tuyến mồ hôi). + Âm vật (clitoris):âm vật của con cái được cấu tạo giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng. Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm, ở giữa âm vật gấp xuống dưới là chỗ tập trung các đầu mút dây thần kinh.

+ Tiền đình (vestibulum): tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có dấu vết màng trinh, phía trong là âm đạo, phía ngoài có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi giữa và do hai lá niêm mạc gập thành một nếp. Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết dịch nhầy (Nguyễn Mạnh Hà và cs, 2003) [9].

- Bộ phận sinh dục bên trong + Âm đạo: âm đạo có chức năng chứa cơ quan sinh dục đực khi giao phối đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ và là ống thải các chất dịch từ tử cung ra ngoài. Âm đạo có cấu tạo như một ống cơ có thành dày, phía trước âm đạo là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh che lỗ âm đạo, âm đạo có cấu tạo gồm 3 lớp: lớp liên kết ở ngoài, lớp cơ trơn ở giữa và lớp niêm mạc ở trong. Trên bề mặt niêm mạc có nhiều thượng bì gấp nếp dọc. Âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm.

Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và thấp nhất ở các ngày 12-16, các lớp bề mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14. 4 Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, tử cung và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối. + Tử cung (dạ con): tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bàng quang và niệu đạo nằm trong xoang chậu, hai sừng tử cung nằm ở trước xoang chậu, tử cung được giữ tại chỗ nhờ sự bám của âm đạo vào cổ tử cung và được giữ bởi các dây chằng.

Tử cung lợn thuộc loại tử cung hai sừng. Gồm hai sừng thông với 1 thân và cổ tử cung. Sừng tử cung: dài 50 - 100cm, hình ruột non thông với ống dẫn trứng. Thân tử cung: dài 3 - 5 cm.

Cổ tử cung: dài 10 - 18 cm, có thành dày hình trụ, có các cột thịt xếp theo kiểu cài răng lược thông với âm đạo. Vách tử cung gồm 3 lớp từ ngoài vào trong: lớp tương mạc, lớp cơ trơn và lớp nội mạc. Lớp tương mạc: là lớp màng sợi dai chắc phủ mặt ngoài tử cung và nối tiếp hệ thống các dây chằng. Lớp cơ trơn: gồm cơ vòng rất dầy ở trong, cơ dọc mỏng hơn ở ngoài, giữa hai tầng cơ chứa tổ chức liên kết sợi đàn hồi và mạch quản đặc biệt là nhiều tĩnh mạch lớn, ngoài ra các bó sợi cơ trơn đan vào nhau theo mọi hướng làm thành mạch vừa dày vừa chắc.

Cơ trơn là lớp cơ dày và khỏe nhất trên cơ thể. Lớp nội mạc tử cung: là lớp niêm mạc màu hồng được phủ bởi một lớp tế bào biểu mô hình trụ xen kẽ có các ống đổ của các tuyến nhày tử cung nhiều tế bào biểu mô kéo dài thành lông nhung, khi lông nhung dung động thì gạt những chất nhày tiết ra về phía cổ tử cung. Trên niêm mạc có các nếp gấp. Lớp niêm mạc tử cung có nhiệm vụ tiết các chất vào lòng tử cung để giúp phôi thai phát triển và duy trì sự sống của tinh trùng trong thời gian di chuyển đến ống dẫn trứng.

Dưới sự ảnh hưởng của oestrogen, các tuyến tử cung phát triển từ lớp màng nhầy xâm nhập vào lớp dưới màng nhầy và 5 cuộn lại tuy nhiên các tuyến chỉ đạt được khả năng phân tiết tối đa khi có tác dụng của progensterone. Sự phân tiết của tuyến tử cung thay đổi tùy theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục. + Buồng trứng: buồng trứng nằm trong xoang chậu, gồm một cặp, thực hiện cả hai chức năng: ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh hormon sinh dục cái). Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai, hình dáng và kích thước của buồng trứng biến đổi theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục và chịu ảnh hưởng của tuổi, đặc điểm cá thể, chế độ dinh dưỡng… Buồng trứng được bao bọc từ phía ngoài bởi một lớp màng liên kết sợi.

Phía trong buồng trứng được chia thành hai miền là miền vỏ và miền tủy. Miền vỏ đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: tế bào trứng nguyên thủy, thể vàng và tế bào hình hạt. Tế bào trứng nguyên thủy hay còn gọi là trứng non (fulliculloophoriprimari) nằm dưới lớp màng của buồng trứng.

Khi noãn nang chín, các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tế bào hình hạt (Strarum glannulosum). Noãn bao ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo thành xoang chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên trên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dầy lên để chứa trứng (ovum). + Ống dẫn trứng: ống dẫn trứng gồm có phễu phần rộng và phần eo.

Phễu mở ra để tiếp nhận noãn và có những sợi lông nhung để ra tăng diện tích tiếp xúc với buồng trứng khi xuất noãn. Phễu tiếp nối với phần rộng. Phần rộng chiếm 1/2 chiều dài của ống dẫn trứng, đường kính tương đối lớn và mặt trong có nhiều nếp gấp với tế bào biểu mô có lông nhỏ. Phần eo tiếp nối với sừng tử cung, nó có thành dầy hơn phần rộng và ít gấp nếp hơn.

Vai trò cơ bản của ống dẫn trứng là vận chuyển noãn và tinh trùng đến nơi thụ tinh của ống dẫn trứng (1/3 phía trên của ống dẫn trứng) tiết ra các chất để nuôi dưỡng noãn duy trì sự sống và ra tăng khả năng thụ tinh của tinh trùng, tiết các chất nuôi dưỡng phôi trong mấy ngày trước khi phôi đi vào tử cung, nơi tiếp giáp giữa phần eo và tử cung có vai trò điều khiển sự di truyển của tinh trùng đến phần rộng của ống dẫn trứng hoặc di truyển của phôi vào tử cung.