PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục thể chất trong hệ thống giáo dục nói chung, giáo dục đại học nói riêng ở nước ta là môn học bắt buộc, được quy định cụ thể trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật, là một mặt giáo dục quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu: nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài cho đất nước. Cùng với sự phát triển chung của giáo dục đại học nước ta trong 70 năm qua, công tác giáo dục thể chất (GDTC) đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên nhiều lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng hệ thống văn bản pháp luật, không ngừng đổi mới chương trình, biên soạn giáo trình tài liệu, đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học theo hướng hiện đại, từng bước tiếp cận trình độ tiên tiến của các nước trong khu vực. Đổi mới giáo dục và đào tạo phù hợp với sự phát triển của xã hội luôn được Đảng và nhà nước ta đặt ra như một trong những yêu cầu cấp thiết nhất trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Quan điểm đó đã được thể hiện xuyên suốt trong các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI và được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 29 NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế [2]. Chất lượng giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) trong các bậc học, ngành học của nước ta hiện nay tuy đã có những chuyển biến, đổi mới đáng ghi nhận song vẫn còn thấp nếu so với trình độ phát triển của khoa học - công nghệ hiện đại. Đánh giá về những thành tựu của GD&ĐT nước ta sau 20 năm đổi mới và 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010, Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020 đã chỉ rõ: Những thành tựu của giáo dục đại học 2 chưa vững chắc, chưa mang tính hệ thống và cơ bản, chưa đáp ứng được đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhu cầu học tập của nhân dân và yêu cầu hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới…[6] Chính vì vậy, Đảng ta đã xác định cần phải có những đổi mới trong lĩnh vực GD&ĐT nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, để tạo ra đội ngũ tri thức, lao động đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới. Rèn luyện thể chất là một yếu tố không thể thiếu ở bất kỳ một trường học nào từ bậc tiểu học đến đại học, ở bậc tiểu học và phổ thông, GDTC cho học sinh chủ yếu sử dụng các bài tập thể dục phát triển chung và các môn Điền kinh, bậc Cao đẳng, Đại học thì việc sử dụng các bài tập thể chất đa dạng hơn với những môn thể thao khác nhau như: Cầu lông, Bóng đá, Bóng chuyền, Thể dục, Điền kinh.
đều đã góp phần nâng cao thể chất cho sinh viên một cách toàn diện. Trong sự nghiệp phát triển đổi mới đất nước của Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến việc bồi dưỡng và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đấu nước. Từ khi đất nước đổi mới và hội nhập cho đến nay đã có nhiều môn thể thao phát triển mạnh mẽ và đạt được thành tích cao trong khu vực và trên thế giới trong đó có bóng đá. Có thể nói bóng đá là môn thể thao “vua” bởi tính hấp dẫn, lôi cuốn và đầy bất ngờ của nó, nên bóng đá đã thu hút đông đảo quần chúng tham gia tập luyện và thi đấu, ngoài việc nâng cao sức khỏe còn rèn luyện những đức tính: kiên trì, lòng dũng cảm.
Bóng đá còn là phương tiện hữu hiệu góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Thành tích bóng đá ở cấp độ đội tuyển có ý nghĩa quan trọng trong việc phát huy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, góp phần nâng cao vị thế của đất nước trong quá trình hội nhập quốc tế. Vượt ra ngoài một môn thể thao thuần túy, bóng đá đã hội tụ những yếu tố chính trị xã hội và trở thành môn thể thao có ảnh hưởng sâu rộng nhất. 3 Đặc điểm của môn bóng đá là mang tính chất đối kháng nên đòi hỏi các cầu thủ bóng đá phải có kỹ thuật cùng với thể lực dồi dào, các cầu thủ thường xuyên phải di chuyển, va chạm quyết liệt trong các tình huống tranh chấp bóng.
Qua thực tiễn theo dõi các trận thi đấu bóng đá Việt Nam cũng như tham khảo ý kiến của các chuyên môn, chúng tôi nhận thấy thực trạng sức bền chuyên môn của các cầu thủ bóng đá Việt Nam chưa được tốt. Là một trường đại học công lập, trực thuộc Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng với mực tiêu trở thành trung tâm văn hóa thể thao, trung tâm khoa học công nghệ khu vực Duyên hải bắc bộ, Trường Đại học Hải Phòng đã đề ra nhiệm vụ chiến lược của mình nhằm phục vụ cho mục tiêu chung của đất nước. Mặt khác nhà trường luôn quan tâm đến phong trào thể dục thể thao của sinh viên. Qua thực tiễn công tác giảng dạy và huấn luyện đội tuyển bóng đá sinh viên của trường, chúng tôi nhận thấy thể lực chuyên môn của sinh viên còn yếu nhất là tố chất sức bền chuyên môn thể hiện qua những bài tập chạy tốc độ, nước rút, dẫn bóng, tranh cướp bóng.
Qua các trận đấu của sinh viên trường Đại học Hải Phòng và giải bóng đá sinh viên toàn quốc tổ chức hàng năm. Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện chúng tôi đã tiến hành nhiều phương pháp, bài tập nhằm phát triển sức bền chuyên môn cho đội tuyển bóng đá sinh viên của trường, song các bài tập chúng tôi tiến hành chưa đồng bộ, chưa khoa học, và chưa được kiểm nghiệm đánh giá cho nên hiệu quả chưa cao. Bóng đá là môn thể thao phong phú và đa dạng có tính nghệ thuật, tính tập thể, tính chiến đấu cao, là môn thể thao phức tạp, không những vậy bóng đá còn có tác dụng giáo dục người tập về nhiều mặt, như ý chí, phẩm chất lẫn thể chất con người cho nên nó đã thu hút hàng triệu người trên thế giới tham gia tập luyện và cũng là môn thế thao đòi hỏi cao về thể lực. Chính vì thế trong huấn luyện và giảng dạy các nhà chuyên môn thường ví thể lực là nền móng , kĩ thuật cơ bản, còn chiến thuật là tạm thời.
Nhận định này đã khẳng 4 định rằng, thể lực là vô cùng quan trọng trong bóng đá, nhất là thể lực chuyên môn. Bởi vì có thể lực tốt cầu thủ mới thực hiện tốt kỹ - chiến thuật theo ý đồ một cách dễ dàng, luôn đứng vững trước đối phương, làm chủ được tinh thần trong giây phút căng thẳng trên sân cũng như đảm bảo hiệu suất thi đấu. Qua thực tiễn công tác giảng dạy và huấn luyện bóng đá tại trường Đại học Hải Phòng, chúng tôi nhận thấy thể lực chuyên môn của đội tuyển bóng đá nam sinh viên trường Đại học Hải Phòng còn yếu, nhất là tố chất sức bền chuyên môn. Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện, đội ngũ Huấn luyện viên đã tiến hành nhiều phương pháp, sử dụng nhiều bài tập nhằm phát triển sức bền nói chung, sức bền chuyên môn nói riêng.
Song các bài tập được tiến hành chưa đồng bộ, chưa khoa học và chưa được kiểm nghiệm, đánh giá nên kết quả chưa được như mong muốn. Xuất phát từ lý do trên, chúng tôi tiến hành đề tài “Lựa chọn các bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho đội tuyển bóng đá nam sinh viên trường Đại học Hải Phòng”. Mục tiêu của đề tài Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng công tác huấn luyện đội tuyển bóng đá sinh viên Trường Đại học Hải Phòng, đề tài nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho các cầu thủ đội tuyển bóng đá nam sinh viên Trường Đại học Hải Phòng, qua đó góp phần nâng cao thể lực nói riêng và thành tích thi đấu nói chung cho đối tượng nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu: Để giải quyết mục đích nêu trên, đề tài tiến hành giải quyết 2 mục tiêu nghiên cứu sau: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng sức bền chuyên môn của đội tuyển bóng đá nam sinh viên Trường Đại học Hải Phòng.
Mục tiêu 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả của các bài tập nhằm nâng cao sức bền chuyên môn đội tuyển bóng đá nam sinh viên trường Đại học Hải Phòng. Đối tượng và khách thể nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Các bài tập phát triển sức bền chuyên môn trong bóng đá. - Khách thể nghiên cứu: Thành viên đội tuyển bóng đá nam sinh viên Trường Đại học Hải Phòng, các huấn luyện viên, giảng viên giảng dạy GDTC các trường đại học, cao đẳng (24 SV, 20 CBGV). Giả thuyết khoa học Qua nghiên cứu thực tiễn công tác huấn luyện đội tuyển bóng đá trường Đại học Hải Phòng tìm ra hạn chế về sức bền chuyên môn của các vận động viên và sự chưa hợp lý trong việc sử dụng các bài tập phát triển sức bền chuyên môn.
Nếu tìm được những bài tập và xây dựng chương trình huấn luyện phù hợp với đối tượng sẽ nâng cao được sức bền chuyên môn của các vận động viên và nâng cao hiệu quả thi đấu của đội bóng. Phạm vi nghiên cứu - Thực trạng sức bền chuyên môn của đội tuyển bóng đá nam sinh viên Trường Đại học Hải Phòng; - Các bài tập phát triển sức bền chuyên môn trong bóng đá; - Đội tuyển bóng đá nam sinh viên trường Đại học Hải Phòng. Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: 6. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu Đây là phương pháp được sử dụng trong suốt quá trình nghiên cứu.
Phân tích và tổng hợp các tài liệu có liên quan còn là cơ sở để giúp chúng tôi lựa chọn các phương pháp nghiên cứu và bàn luận kết quả nghiên cứu.