CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE ÁP DỤNG PHAP LUAT TRONG DAU GIÁ TÀI SAN THỊ HANH ÁN DAN SỰ 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò áp dụng pháp luật trong đấu giá tài sản thi hành án dân sự Pháp luật là một trong những công cụ có hiệu quả nhất để Nhà nước quan lý xã hội. Song pháp luật chỉ thé hiện được vai trò đó của mình khi nó được thực hiện một cách nghiêm chỉnh và đặc biệt là được áp dụng một cách đúng đắn, chính xác. Kết quả áp dụng pháp luật dé giải quyết các vụ việc xảy ra trong thực tế có đúng đắn, chính xác hay có thấu tình đạt lý hay không chủ yếu phụ thuộc vào sự hiểu biết pháp luật và thái độ tôn trọng, thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật của các chủ thé có thâm quyền trong việc áp dụng pháp luật.
Trên phương diện khái quát nhất, áp dụng pháp luật là một hình thức thực hiện pháp luật, do các cơ quan nhà nước, nhân viên nhà nước có thâm quyền tô chức thực hiện pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi dé các chủ thé trong quan hệ pháp luật thực hiện được quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình theo quy định pháp luật. Thông qua hoạt động áp dụng pháp luật, bảo đảm cho pháp luật được tôn trọng, thi hành nghiêm chỉnh và thống nhất, từ đó các quyền của chủ thê được thực hiện và được bảo vệ trên thực tế; các hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm được xử lý nghiêm minh, kịp thời để bảo vệ các quan hệ xã hội do pháp luật bảo vệ trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Có thê nói, áp dụng pháp luật là hoạt động thực tiễn diễn ra hàng ngày trong các cơ quan nhà nước và chỉ có nhân viên nhà nước, cơ quan nhà nước có thâm quyên thực hiện. Áp dụng pháp luật là việc làm mang tính chất thực hiện quyền lực nhà nước, thê hiện ở việc chỉ do cơ quan nhà nước, nhân viên nhà nước có thâm quyên tiễn hành, không theo ý chí của các chủ thé mà theo quy định của pháp luật.
Quyết định áp dụng pháp luật có hiệu lực pháp lý thi hành và được nhà nước đảm bảo thi hành, vì vậy áp dụng pháp luật là một hình thức thực hiện pháp luật đặc biệt. về lý luận, áp dụng pháp luật là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó Nhà nước thông qua các cơ quan nhà nước hoặc cán bộ công chức có thâm quyền tô chức cho các chủ thé thực hiện những quy định của pháp luật hoặc tự mình căn cứ vào các quy định của pháp luật ra các quyết định làm phát sinh, cham dứt hay thay đổi những quản lý pháp luật cu thé [38, tr. Khi so sánh hình thức áp dụng pháp luật với các hình thức thực hiện pháp luật khác, áp dụng pháp luật khác với tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật và sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật vừa là hình thức thực hiện pháp luật của cơ quan Nhà nước có thầm quyền, vừa là cách thức Nhà nước tổ chức cho các chủ thê thực hiện pháp luật. Khái niệm áp dụng pháp luật đấu giá tài sản dé thi hành án dân sự Dau giá tài sản là phương thức trao đổi tài sản đã có từ rất lâu trên thé giới.
Theo những người Hy Lạp cô đại thì hình thức đấu giá đã xuất hiện tại Babylon từ khoảng năm 500 năm trước công nguyên, theo đó thì “những người phụ nữ xinh dep được đưa đến những cuộc dau giá cao cấp, còn những phụ nữ xấu phải kèm theo của hồi môn và mang tới những cuộc dau gid để đợi được chấp nhận. Bat cứ người con gái nào bị ga bán ngoài cuộc dau giá déu là bat hợp pháp” [23, tr. Trong dé chế La Mã, phương thức đấu giá tiếp tục được sử dụng dé bán tat cả chiến lợi phẩm của chiến tranh mà chủ yếu là nô lệ và tài sản con nợ bị tịch thu [20, tr. Ngày nay, phương thức đấu giá tài sản được sử dụng như là một phương thức mua bán thông thường và phổ biến trên thế giới.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, đấu giá tài sản hiện nay được mở rộng hơn rât nhiêu, đã phát triên lên một bước mới. Việc đấu giá tài sản được tổ chức bằng các hình thức công khai, theo phương thức đặt giá xuống hoặc đấu giá lên. Theo hình thức công khai thì tài sản được chào bán với một mức giá được xác định, người bán sẽ tiếp tục nâng mức giá lên cao cho đến khi không còn người nào đưa ra mức giá cao hơn. Người đã trả mức giá cao nhất cuối cùng chính là người thắng cuộc trong buổi đấu giá.
Đây là một hình thức phổ biến được áp dụng nhiều nhất dé giao dịch sản phẩm, hàng hóa, cô vật, các bộ sưu tập tem, xe cổ, tiền cổ, tác phẩm nghệ thuật. Tại Anh thì đấu giá có đặc trưng riêng. Người đấu giá điều khiển cuộc bán đấu giá sao cho người trả giá thắng được mức giá hiện tại. Giá chào mới phải cao hơn giá chào cũ một khoảng được ấn định trước.
Cuộc bán đấu giá xem như kết thúc nếu như không còn người nào đưa ra mức giá cao hơn. Người trả giá sẽ thắng và trả số tiền theo mức giá đã chao [16, tr. Kiểu dau giá này còn được gọi là đấu giá mức thứ hai. Tai Ha Lan, theo phương thức đặt giá xuống thì người bán có thé đưa ra một mức giá rất cao cho sản pam, hàng hóa muốn bán.
Mức giá này thường là mức giá “trên trời” và không ai có thé mua nổi. Mức giá được hạ dan trong khoảng thời giannhất định (thường theo thời gian của một chiếc đồng hồ). Nếu những người tham gia trả giá chấp nhận ở mức giá nào đó thì cần ấn nút chấp nhận ngay, nếu không sẽ mat cơ hội. Phương thức này ở Hà Lan thường được áp dụng tại các chợ hoa và đặc biệt với sản phẩm là hoa tulip.
Cùng với sự phát triển của xã hội, đấu giá đã phát triển thành một phương thức mua bán tài sản phổ biến, thông thường và không thể thiếu trong kinh doanh, thương mại của thế giới. Khái niệm về đấu giá được giải thích ở nhiều góc độ khác nhau. Tại Việt Nam khái niệm đấu giá tài sản cũng được xem xét, đưa ra trong nhiều tài liệu khác nhau. Theo Dai Từ điển Bách khoa Việt Nam“Ddu giá là hình thức bán những tài sản hoặc tài sản thường thuộc loại đất tiên, 10 hàng quý hiếm.
Người bán đặt mức giá chuẩn, những người mua trả giá từ thấp đến cao, tài sản được ban cho người mua trả cao nhất" [18, tr. Theo Từ điển Luật học thì “Bán đấu giá tài sản là hình thức bán công khai một tài sản, một khối tài sản; theo đó có nhiều người muốn mua tham gia trả giá, người trả giá cao nhất nhưng không thấp hơn giá khởi điểm là người mua được tài san” [21, tr. Theo quy định tại Điều 451 Bộ luật dân sự 2015: Tài sản có thé được đem ban dau giá theo ý chí của chủ sở hữu hoặc theo quy định của pháp luật. Tài sản thuộc sở hữu chung đem bán dau giá phải có sự đồng ý của tat cả các chủ sở hữu chung, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Việc bán dau giá tài sản phải đảm bảo nguyên tắc khách quan, công khai, minh bạch, bảo đảm quyên, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia và được thực hiện theo quy định của pháp luật về bán dau giá tài sản. Từ các phân tích trên có thé thấy, đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai dé cho nhiều người có thé được tham gia trả giá mua một tài sản. Những người tham gia mua tài sản bán đấu giá phải nộp một khoản lệ phí theo quy định của pháp luật. Khoản tiền này nhằm ràng buộc người đã đăng kí phải tham gia bán đấu giá hoặc không mua tài sản thì số tiền này không được lấy lại.
Nếu họ có tham gia dau giá nhưng không mua được thì được nhận lại số tiền lệ phí mà mình đã đóng. Khi tham gia đấu giá tài sản, người nào trả giá cao nhất nhưng không thấp hơn giá khởi điểm thì người đó được mua tài sản. Nếu trong cuộc dau giá mà không ai trả giá cao hơn giá khởi điểm thì cuộc đấu giá xem như không thành và sẽ được tổ chức lại. Trong hoạt động thi hành án dân sự, khi người được thi hành án và người phải thi hành án không thỏa thuận được về giá trị của tài sản hoặc không thỏa thuận được vê việc nhận tài sản đã kê biên dé cân trừ nghĩa vu thi 11 hành án thi chấp hành viên căn cứ vào quy định của pháp luật dé tiến hành định giá tài sản để đưa tài sản ra đấu giá thi hành án.
Chấp hành viên căn cứ vào kết quả định giá tài sản dé ký hợp đồng dich vụ đấu giá với tổ chức dau giá tài sản hoặc tự mình sẽ đứng ra tổ chức đấu giá tài sản nhằm bảo đảm việc thi hành án. Quá trình đấu giá tài sản dé thi hành án được bắt đầu ké từ khi chấp hành viên tiễn hành kê biên tài sản, định giá tài sản và sẽ kết thúc khi tài sản đã đem bán đấu giá thành và được bàn giao xong cho người trúng dau giá trong phiên đấu giá. Về bản chất việc đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự là một phương thức được tô chức công khai tại một nơi nhất định, theo trình tự, thủ tục mà pháp luật về bán đấu giá tài sản đã quy định. Trong quan hệ mua bán tài sản thì chỉ có một người bán nhưng lại có rất nhiều người mua.
Tất cả những người mua đều muốn mua được tài sản nên sẽ cạnh tranh với nhau, điều đó sẽ làm giá trị của tài sản được tăng lên và đây giá tài sản lên đến mức cao nhất có thể, người có tài sản đấu giá có thể thu về được số tiền cao nhất từ việc bán tài sản. Như vậy, đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự là hình thức mua bán đặc biệt, công khai đối với tài sản bị kê biên để thi hành án, theo nguyên tắc và trình tự, thủ tục do pháp luật quy định, người mua trả giá dựa trên khởi điểm do cơ quan thi hanh án xác định, người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua tài sản đấu giá.