Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây dược liệu có nguồn gốc tự nhiên giữ vai trò thiết yếu trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng nhờ tính an toàn, hiệu quả điều trị và ít tác dụng phụ. Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, việc bảo tồn và phát huy nguồn tài nguyên di truyền thực vật làm thuốc đang trở thành nhiệm vụ cấp bách, đặc biệt trong bối cảnh các nguồn dược liệu tự nhiên tại Việt Nam đang bị suy thoái nghiêm trọng do tình trạng khai thác quá mức và thiếu quy hoạch.

Cây Hoàng bá (Phellodendron amurense Rupr., thuộc họ Cam - Rutaceae) là loài cây gỗ lớn ưa khí hậu mát mẻ ở các vùng núi cao trên 1.000 m. Loài cây này được nhập nội vào Việt Nam từ cuối thập niên 1960, ban đầu được khảo nghiệm tại Sa Pa (Lào Cai) và Quản Bạ (Hà Giang). Đến những năm 1970, Bệnh viện Y học cổ truyền dân tộc Cao Bằng tiếp tục di thực nguồn giống về trồng tại huyện Hà Quảng và huyện Thông Nông với số lượng ban đầu gần 200 cây. Tuy nhiên, tập quán khai thác mang tính tận diệt (chặt hạ cả cây để bóc vỏ) đã làm suy giảm nghiêm trọng nguồn gen bản địa hóa này, khiến quần thể tại Cao Bằng chỉ còn khoảng 50 cây có độ tuổi từ 20 đến 30 năm. Trước thực trạng đó, các chương trình bảo tồn đã tuyển chọn được trên 30 cây mẹ đạt tiêu chuẩn làm giống. Dẫu vậy, các nghiên cứu chuyên sâu về đặc tính nông sinh học và kỹ thuật nhân giống cây Hoàng bá tại các tiểu vùng sinh thái miền núi phía Bắc vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc thiếu hụt cây giống đạt chuẩn phục vụ sản xuất quy mô lớn.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định được thời vụ gieo hạt thích hợp nhất đến khả năng nảy mầm và chất lượng cây Hoàng bá trong giai đoạn vườn ươm tại địa bàn nghiên cứu.
  2. Nhiệm vụ nghiên cứu (Yêu cầu của đề tài):
    • Đánh giá ảnh hưởng của các thời vụ gieo hạt khác nhau đến thời gian nảy mầm và tỷ lệ nảy mầm của hạt giống Hoàng bá.
    • Đánh giá ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến các chỉ tiêu sinh trưởng và chất lượng hình thái của cây con trong vườn ươm (chiều cao thân, số cành lá, chiều dài và chiều rộng phiến lá, tỷ lệ hại của sâu xám).
  • Đối tượng nghiên cứu: Hạt giống và cây con Hoàng bá (Phellodendron amurense Rupr.) trong giai đoạn vườn ươm.
  • Phạm vi không gian: Vườn ươm thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây trồng ôn đới (Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên), đóng tại địa bàn Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai theo dõi thực địa từ tháng 10 năm 2014 đến tháng 5 năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên cơ sở khoa học về sinh thái học thực vật, hình thái học và kỹ thuật nhân giống cây rừng/cây dược liệu. Cây Hoàng bá (Phellodendron amurense Rupr.) có đặc điểm thực vật là cây gỗ cao 10–25 m, đường kính thân 50–60 cm, vỏ ngoài màu nâu xám sần sùi, lớp vỏ trong màu vàng tươi chứa hàm lượng cao berberin cùng các alkaloid, flavonoid, coumarin và limonoid. Quả thịt hình cầu, khi chín có màu tím đen, chứa 2–5 hạt cứng có vỏ dày. Về yêu cầu sinh thái, loài cây này thích nghi ở vùng núi có độ cao trên 1.000 m, nhiệt độ trung bình năm 15–20°C, lượng mưa khoảng 2.500 mm/năm, đất ẩm ở ven suối hoặc thung lũng khuất gió.

Thí nghiệm được thiết kế và triển khai theo phương pháp thực nghiệm nông học:

  • Phương pháp bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (CRD) gồm 4 công thức thời vụ với 3 lần nhắc lại. Quy mô mỗi lần nhắc lại là 10 bầu đất (mỗi công thức gồm 30 bầu). Mỗi bầu đất gieo 2 hạt giống, đặt trong điều kiện nhà lưới có mái che và được tưới nước, chăm sóc đồng đều hàng ngày.
    • Công thức 1 (CT1): Gieo hạt ngày 18 tháng 10 năm 2014.
    • Công thức 2 (CT2): Gieo hạt ngày 18 tháng 11 năm 2014.
    • Công thức 3 (CT3): Gieo hạt ngày 18 tháng 12 năm 2014.
    • Công thức 4 (CT4): Gieo hạt ngày 18 tháng 3 năm 2015.
  • Quy trình xử lý hạt giống: Trước khi gieo, hạt giống Hoàng bá được ngâm trong nước từ 10 đến 12 giờ, sau đó ủ trong khăn ẩm 1 ngày (có thể kéo dài tối đa 1 tuần trong điều kiện chưa gieo ngay) để kích thích phôi hạt hoạt hóa trước khi tra vào bầu.
  • Các chỉ tiêu theo dõi:
    • Thời gian nảy mầm (ngày): Tính từ thời điểm gieo hạt đến khi có 50% số cá thể hạt nảy mầm nhú khỏi mặt đất.
    • Tỷ lệ nảy mầm (%): Tỷ số phần trăm giữa tổng số hạt nảy mầm trên tổng số hạt đem gieo.
    • Các chỉ tiêu chất lượng cây con: Chiều cao cây (đo từ sát mặt đất đến đỉnh sinh trưởng, đơn vị cm); số lá/cây (đếm số cành lá thật); chiều dài lá (đo từ cuống đến chóp lá, đơn vị cm); chiều rộng lá (đo tại vị trí rộng nhất ở giữa phiến lá, đơn vị cm).
    • Tỷ lệ sâu hại do sâu xám gây ra (%): Tính theo tỷ lệ số cây bị hại trên tổng số cây theo dõi (30 cây/công thức).
    • Tiêu chuẩn xuất vườn đối chứng: Chiều cao cây $\ge 12\text{ cm}$; chiều dài lá $\ge 3,5\text{ cm}$; chiều rộng lá $\ge 1,5\text{ cm}$; số lá trên cây đạt từ 8 đến 12 lá; cây sinh trưởng bình thường và không bị sâu bệnh gây hại.
  • Nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý số liệu: Dữ liệu khí tượng thu thập từ Trung tâm Khí tượng Thủy văn huyện Nguyên Bình (giai đoạn từ tháng 10/2014 đến tháng 5/2015). Số liệu thực nghiệm được nhập, tính toán giá trị trung bình bằng phần mềm Microsoft Excel 2010 và phân tích phương sai, so sánh sai khác trung bình bằng trắc nghiệm LSD ở mức ý nghĩa $P < 0,05$ cùng hệ số biến động CV(%) trên phần mềm thống kê chuyên dụng SAS 9.1.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc bảo tồn và phát triển cây dược liệu nói chung và cây Hoàng bá nói riêng trước thực trạng cạn kiệt tài nguyên rừng và nhu cầu sản xuất thuốc tự nhiên ngày càng gia tăng. Phần này xác định rõ mục đích nghiên cứu là tìm ra thời vụ gieo hạt tối ưu nhằm nâng cao tỷ lệ nảy mầm và chất lượng cây con xuất vườn; phân định các yêu cầu kỹ thuật cần đạt và xác định ý nghĩa của đề tài đối với việc học tập, nghiên cứu khoa học cũng như thực tiễn sản xuất giống dược liệu vùng cao.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các tài liệu liên quan theo 4 nội dung chính:

  • Cơ sở khoa học, nguồn gốc và đặc điểm sinh học của cây Hoàng bá: Tên khoa học Phellodendron amurense Rupr., họ Cam (Rutaceae), đặc điểm vi phẫu vỏ thân (mô mềm vỏ, sợi libe cấp 2, tinh thể calci oxalat hình thoi) và biên độ sinh thái phù hợp vùng á nhiệt đới núi cao.
  • Tình hình nghiên cứu, sản xuất và sử dụng dược liệu trên thế giới: Điểm lại lịch sử sử dụng dược liệu từ các tác phẩm kinh điển (Thần Nông bản thảo, Bản thảo cương mục, các công trình của Hippocrates, Theophrastus, Dioscorides), các hướng dẫn GACP-WHO (2004) và các nghiên cứu dược lý hiện đại chứng minh hoạt chất nexrutine, berberin, obacunone từ Hoàng bá có tác dụng kháng viêm, hạ sốt, ức chế tế bào ung thư tuyến tiền liệt và điều trị các rối loạn đường ruột.
  • Tình hình nghiên cứu và sử dụng dược liệu trong nước: Phân tích thực trạng tiêu thụ khoảng 60.000 tấn dược liệu/năm tại Việt Nam, sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu (chiếm phần lớn, trong nước chỉ tự cung cấp khoảng 15.600 tấn/năm). Đồng thời, tác giả tổng kết các bài thuốc cổ truyền có chứa vị Hoàng bá trong điều trị kiết lỵ, viêm đường mật, sốt xuất huyết, huyết áp cao và di tinh.
  • Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu: Phân tích vị trí địa lý, địa hình núi cao phức tạp của huyện Nguyên Bình và khối núi Phia Oắc – Phia Đén (với đỉnh Phia Oắc cao 1.935 m, đỉnh Phia Đén cao 1.391 m), nơi có thảm thực vật đa dạng, giàu loài đặc hữu như Gù hương (Cinnamomum balansae) và thích hợp để phát triển các loài cây ôn đới, cây thuốc quý.

Phần 3: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này trình bày chi tiết vật liệu nghiên cứu (hạt giống cây Hoàng bá thu hái từ các cây mẹ tuyển chọn tại Cao Bằng), địa điểm thực hiện tại vườn ươm thuộc xã Thành Công (Nguyên Bình) trong khung thời gian 10/2014 – 5/2015. Nội dung nghiên cứu bám sát 3 chuyên đề: thời gian nảy mầm, tỷ lệ nảy mầm và các chỉ tiêu sinh trưởng cây con. Tác giả mô tả chi tiết phương pháp bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn (4 thời vụ gieo hạt: tháng 10, tháng 11, tháng 12/2014 và tháng 3/2015), kỹ thuật ngâm ủ hạt giống, công thức lập bầu đất, cách đo đạc các chỉ tiêu hình thái theo quy chuẩn và thuật toán xử lý dữ liệu thống kê bằng SAS 9.1 và Excel 2010.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Tác giả phân tích dữ liệu thực nghiệm thông qua hệ thống bảng biểu và đồ thị:

  • Đặc điểm khí hậu Nguyên Bình (2014–2015): Nhiệt độ trung bình các tháng dao động từ 12,5°C (tháng 1/2015) đến 25,0°C (tháng 5/2015); lượng mưa thấp nhất vào tháng 1 (16,8 mm) và cao nhất vào tháng 10/2014 (91,0 mm); độ ẩm không khí duy trì ở mức cao (80% – 91%).
  • Ảnh hưởng đến thời gian nảy mầm: Thời gian nảy mầm có sự sai khác rõ rệt ở mức ý nghĩa $P < 0,05$. Hạt gieo vào tháng 10/2014 (CT1) có thời gian nảy mầm ngắn nhất với 26,3 ngày (phần phân tích văn bản ghi nhận mốc 23,6 ngày sau gieo), trong khi gieo vào tháng 12/2014 (CT3) kéo dài lâu nhất với 39,8 ngày do nhiệt độ mùa đông xuống thấp. Thời vụ tháng 11/2014 (32,1 ngày) và tháng 3/2015 (30,0 ngày) sai khác không có ý nghĩa thống kê với nhau ($LSD_{0,05} = 2,42$).
  • Ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm: Tỷ lệ nảy mầm của cả 4 công thức đều đạt mức rất cao, dao động từ 98,5% đến 99,7% ($LSD_{0,05} = 1,2$; $P > 0,05$), cho thấy thời vụ gieo hạt không làm suy giảm tỷ lệ nảy mầm tổng thể nếu hạt giống được xử lý ngâm ủ đúng kỹ thuật.
  • Ảnh hưởng đến sinh trưởng thân lá: Thời vụ tháng 10/2014 (CT1) thể hiện ưu thế vượt trội ở mọi chỉ tiêu: số cành lá đạt trung bình 9,3 lá/cây (so với CT4 chỉ đạt 3,7 lá/cây); chiều dài lá đạt 5,9 cm (so với CT4 đạt 2,9 cm); chiều rộng lá đạt 3,9 cm (so với CT3 và CT4 chỉ đạt 1,6 cm). Về chiều cao thân, CT1 sau 8 tháng nuôi dưỡng đạt 15,55 cm, CT2 sau 7 tháng đạt 13,25 cm, CT3 sau 6 tháng đạt 12,18 cm (đều vượt ngưỡng tiêu chuẩn xuất vườn $\ge 12\text{ cm}$); riêng CT4 sau 2 tháng mới đạt 8,14 cm.
  • Tình hình sâu xám hại cây con: Tỷ lệ cây bị sâu xám hại dao động từ 16,6% (CT3) đến 26,6% (CT4); công thức gieo tháng 10/2014 chịu tỷ lệ hại 23,3% (7 cây bị hại/30 cây theo dõi).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tác giả tóm kết các phát hiện chính: thời vụ gieo ảnh hưởng lớn đến tốc độ nảy mầm và tốc độ tích lũy sinh khối thân lá nhưng không ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm; khẳng định thời điểm gieo tháng 10 là tối ưu nhất tại vùng sinh thái Phia Đén. Đồng thời, tác giả kiến nghị đưa thời vụ tháng 10 vào sản xuất thực tiễn và tiếp tục mở rộng nghiên cứu ở các tiểu vùng sinh thái khác cũng như theo dõi qua các chu kỳ năm tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm định lượng về phản ứng sinh trưởng của loài cây Hoàng bá (Phellodendron amurense Rupr.) trong giai đoạn vườn ươm dưới tác động của thời vụ gieo hạt tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu sinh trưởng và tỷ lệ nảy mầm của Hoàng bá

Công thức thí nghiệm Thời điểm gieo hạt Thời gian nảy mầm TB (ngày) Tỷ lệ nảy mầm TB (%) Số lá trung bình (lá/cây) Chiều dài lá TB (cm) Chiều rộng lá TB (cm) Chiều cao cây TB (cm) Tỷ lệ sâu xám hại (%)
Công thức 1 (CT1) 18/10/2014 26,3 99,4 9,3 5,9 3,9 15,55 23,3
Công thức 2 (CT2) 18/11/2014 32,1 98,5 7,7 4,1 2,9 13,25 20,0
Công thức 3 (CT3) 18/12/2014 39,8 99,2 5,6 3,1 1,6 12,18 16,6
Công thức 4 (CT4) 18/03/2015 30,0 99,7 3,7 2,9 1,6 8,14 26,6
Chỉ số thống kê — $LSD_{0,05} = 2,42$ $LSD_{0,05} = 1,2$ $LSD_{0,05} = 0,22$ $LSD_{0,05} = 0,14$ $LSD_{0,05} = 1,54$ — —
Ý nghĩa ($P$) / Sai số (CV) — $P < 0,05$ (CV=3,77%) $P > 0,05$ (CV=0,60%) $P < 0,05$ (CV=1,68%) $P < 0,05$ (CV=1,76%) $P < 0,05$ (CV=3,04%) — —

Đóng góp và giải pháp kỹ thuật đề xuất

  • Giải pháp kỹ thuật sản xuất giống: Tác giả khuyến nghị thời điểm thích hợp nhất để gieo hạt Hoàng bá trong khung thời gian từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau là tháng 10. Gieo vào thời điểm này giúp cây tận dụng được nền nhiệt độ và độ ẩm thuận lợi của đầu mùa khô, rút ngắn thời gian nảy mầm (26,3 ngày), giúp cây đạt các chỉ số xuất vườn tốt nhất vào thời điểm tháng 5 năm sau (chiều cao đạt 15,55 cm so với chuẩn $\ge 12\text{ cm}$; số lá đạt 9,3 lá so với chuẩn 8–12 lá; phiến lá dài 5,9 cm và rộng 3,9 cm).
  • Đóng góp học thuật so với nghiên cứu trước: Trong khi các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu dừng lại ở việc di thực khảo nghiệm tại Lào Cai, Hà Giang hoặc ghi nhận thành phần hoạt chất mà chưa có nghiên cứu đánh giá chi tiết sự phân bố nguồn gen và hoàn thiện quy trình nhân giống vườn ươm tại Cao Bằng, khóa luận đã bổ sung các dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về thời gian nảy mầm, quy luật phát triển lá và động thái sinh trưởng chiều cao của Hoàng bá được gieo ươm từ nguồn giống cây mẹ bản địa hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong khuôn khổ nghiên cứu thực nghiệm tốt nghiệp đại học, do đó văn bản chỉ ra một số hạn chế và định hướng phát triển:

  • Hạn chế về phạm vi và thời gian nghiên cứu: Thí nghiệm mới được bố trí và theo dõi trong phạm vi một chu kỳ vườn ươm duy nhất (từ tháng 10/2014 đến tháng 5/2015) và thực hiện tại một điểm thử nghiệm cố định (Trạm nghiên cứu Phia Đén, Nguyên Bình). Dữ liệu sinh trưởng của công thức gieo tháng 3/2015 mới chỉ được theo dõi trong vòng 2 tháng sau gieo nên chưa đánh giá được toàn diện chất lượng xuất vườn của thời vụ xuân hè.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả kiến nghị cần tiếp tục triển khai các thí nghiệm lặp lại qua các vụ gieo ươm tiếp theo nhằm kiểm chứng độ ổn định của các chỉ tiêu sinh trưởng; đồng thời cần mở rộng nghiên cứu thử nghiệm gieo ươm cây Hoàng bá trên các vùng sinh thái khác nhau của tỉnh Cao Bằng và miền núi phía Bắc để hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống trên quy mô đại trà.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích trong lĩnh vực Khoa học cây trồng, Nông học, Lâm nghiệp và Dược liệu học:

  • Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Nông học, Lâm sinh, Cây dược liệu; cán bộ kỹ thuật tại các trung tâm giống cây trồng, trạm khuyến nông vùng cao; các dự án bảo tồn nguồn gen thực vật nguy cấp và các hộ gia đình, doanh nghiệp triển khai mô hình trồng trọt dược liệu dưới tán rừng tại khu vực Đông Bắc.
  • Nội dung có giá trị ứng dụng cao:
    • Quy trình xử lý hạt giống Hoàng bá trước khi gieo (ngâm nước 10–12 giờ, ủ khăn ẩm 1 ngày).
    • Khung số liệu đối chứng về diễn biến thời tiết khí hậu thực tế tại Phia Đén (Nguyên Bình) năm 2014–2015 phục vụ công tác bố trí cây trồng ôn đới.
    • Các chỉ số kích thước hình thái và bộ tiêu chuẩn xuất vườn của cây con Hoàng bá (chiều cao, số lá, kích thước phiến lá).
    • Phương pháp thiết kế thí nghiệm CRD và quy trình phân tích phương sai, trắc nghiệm sai khác LSD bằng phần mềm SAS 9.1 ứng dụng trong nghiên cứu cây con vườn ươm.

Câu hỏi thường gặp

1. Hạt giống cây Hoàng bá trong nghiên cứu được xử lý như thế nào trước khi tra vào bầu đất?
Hạt giống được ngâm ngập trong nước từ 10 đến 12 tiếng, sau đó được vớt ra và đem ủ trong khăn ẩm trong thời gian thông thường là 1 ngày trước khi gieo. Văn bản cũng nêu rõ trong trường hợp điều kiện thực tế không thể gieo ngay, hạt có thể ủ ẩm kéo dài tới 1 tuần mà không làm ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm. Khi gieo, mỗi bầu đất được tra 2 hạt giống.

2. Thời vụ gieo hạt ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ nảy mầm của hạt Hoàng bá?
Kết quả xử lý thống kê trên phần mềm SAS 9.1 cho thấy thời vụ gieo hạt không ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm tổng thể. Tỷ lệ nảy mầm của cả 4 công thức thời vụ dao động từ 98,5% đến 99,7%, sự sai khác giữa các công thức không có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95% ($P > 0,05$; $LSD_{0,05} = 1,2$; $CV = 0,60%$).

3. Tại sao thời gian nảy mầm của công thức gieo hạt tháng 12/2014 lại kéo dài lâu nhất?
Công thức gieo hạt ngày 18/12/2014 có thời gian nảy mầm kéo dài nhất (39,8 ngày). Nguyên nhân do thời điểm này bước vào giai đoạn chính đông tại vùng núi cao Phia Đén, nhiệt độ trung bình tháng 12/2014 và tháng 1/2015 xuống thấp (nhiệt độ trung bình tháng 1/2015 chỉ đạt 12,5°C, nhiệt độ thấp nhất xuống 8°C), làm chậm quá trình chuyển hóa tế bào và hoạt hóa phôi hạt giống.

4. Dựa vào những tiêu chí nào để kết luận thời vụ gieo hạt tháng 10/2014 cho chất lượng cây giống xuất vườn tốt nhất?
Công thức gieo tháng 10/2014 cho thời gian nảy mầm nhanh nhất (26,3 ngày). Đến thời điểm xuất vườn (sau 8 tháng nuôi dưỡng), cây đạt các thông số vượt trội và đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn xuất vườn: chiều cao thân đạt 15,55 cm (tiêu chuẩn $\ge 12\text{ cm}$); số lá đạt 9,3 lá/cây (tiêu chuẩn 8–12 lá); chiều dài lá đạt 5,9 cm (tiêu chuẩn $\ge 3,5\text{ cm}$); chiều rộng lá đạt 3,9 cm (tiêu chuẩn $\ge 1,5\text{ cm}$). Các chỉ tiêu này đều cao hơn có ý nghĩa thống kê so với các công thức gieo muộn hơn.

5. Loài sâu bệnh hại nào được ghi nhận gây ảnh hưởng trực tiếp đến cây con Hoàng bá trong vườn ươm và tỷ lệ hại là bao nhiêu?
Nghiên cứu theo dõi và ghi nhận sâu xám là đối tượng dịch hại chính gây hại cây con Hoàng bá trong vườn ươm. Tỷ lệ cây bị hại trên quy mô 30 cây theo dõi của từng công thức lần lượt là: gieo tháng 10/2014 bị hại 23,3% (7 cây); gieo tháng 11/2014 bị hại 20,0% (6 cây); gieo tháng 12/2014 bị hại 16,6% (5 cây); gieo tháng 3/2015 bị hại 26,6% (8 cây).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Trọng Dũng đã khảo nghiệm thực nghiệm thành công ảnh hưởng của 4 khung thời vụ gieo hạt đến quá trình nhân giống cây dược liệu Hoàng bá (Phellodendron amurense Rupr.) tại vùng núi Phia Đén, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Kết quả nghiên cứu chứng minh rằng dù tỷ lệ nảy mầm không bị chi phối bởi thời điểm gieo (đều đạt trên 98%), thời vụ gieo vào tháng 10 cho tốc độ nảy mầm nhanh nhất cùng các chỉ tiêu hình thái thân lá vượt trội, đạt chuẩn cây con xuất vườn sau 8 tháng chăm sóc. Đây là cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ công tác bảo tồn nguồn gen và hoàn thiện quy trình kỹ thuật sản xuất giống cây Hoàng bá phục vụ phát triển kinh tế lâm nghiệp tại các tỉnh miền núi phía Bắc.