Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của nguồn giống đến chất lượng gỗ keo lá tràm acacia auriculiformis trồng tại đông hà quảng trị

Nghiên cứu ảnh hưởng của nguồn giống đến chất lượng gỗ keo lá tràm Acacia auriculiformis trồng tại Đông Hà, Quảng Trị, phân tích hiệu quả kinh tế và kỹ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tuân
• Người hướng dẫn: TS. Dương Văn Đoàn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của nguồn giống đến chất lượng gỗ Keo lá tràm (Acacia auriculiformis) trồng tại Đông Hà, Quảng Trị
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• MỞ ĐẦU.1. Mục tiêu nghiên cứu
• MỞ ĐẦU.2. Ý nghĩa của đề tài
• MỞ ĐẦU.2.1. Ý nghĩa học tập
• MỞ ĐẦU.2.2. Ý nghĩa khoa học
• MỞ ĐẦU.2.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khối lượng thể tích và các nhân tố ảnh hưởng đến khối lượng thể tích
• 1.1.1. Khái niệm và phương pháp xác định khối lượng thể tích
• 1.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới khối lượng thể tích
• 1.1.2.1. Loài cây
• 1.1.2.2. Tỉ lệ gỗ sớm – gỗ muộn
• 1.1.2.3. Độ ẩm
• 1.1.2.4. Vị trí khác nhau trong thân cây
• 1.1.2.5. Tuổi cây
• 1.1.2.6. Điều kiện chăm sóc
• 1.1.2.7. Vòng tăng trưởng hàng năm
• 1.2. Tính chất cơ học của gỗ
• 1.2.1. Ứng lực
• 1.2.2. Ứng suất
• 1.2.3. Biến hình
• 1.2.4. Các tính chất cơ học của gỗ
• 1.2.4.1. Nhóm ứng lực đơn giản, các ứng lực phức tạp, các ứng lực có tính chất công nghệ
• 1.2.4.2. Sức chịu uốn tĩnh
• 2. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG, VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập mẫu và xử lý mẫu
• 2.4.2. Phương pháp xác định khối lượng thể tích
• 2.4.3. Phương pháp xác định độ ẩm mẫu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Sự biến đổi giá trị KLTT bên trong và giữa các dòng Keo lá tràm
• 3.1.1. Sự biến đổi giá trị KLTT bên trong mỗi dòng Keo lá tràm
• 3.1.2. Sự biến đổi giá trị KLTT giữa các dòng Keo lá tràm
• 3.2. Sự biến động giá trị MOR bên trong và giữa các dòng Keo lá tràm
• 3.2.1. Sự biến động giá trị MOR bên trong mỗi dòng Keo lá tràm
• 3.2.2. Sự biến động giá trị MOR giữa các dòng Keo lá tràm
• 3.3. Sự biến động giá trị MOE bên trong và giữa các dòng Keo lá tràm
• 3.3.1. Sự biến động giá trị MOE bên trong mỗi dòng Keo lá tràm
• 3.3.2. Sự biến động giá trị MOE giữa các dòng Keo lá tràm
• 3.4. Mối liên hệ giữa KLTT với các tính chất cơ học (MOR và MOE)
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ảnh hưởng nguồn giống

Nghiên cứu ảnh hưởng nguồn giống đến chất lượng gỗ keo lá tràm là trọng tâm của luận văn. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá sự biến đổi của khối lượng thể tích (KLTT) và các tính chất cơ học như độ bền uốn tĩnh (MOR) và mô đun đàn hồi uốn tĩnh (MOE) giữa các dòng Acacia auriculiformis trồng tại Đông Hà, Quảng Trị. Kết quả cho thấy, nguồn giống có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng gỗ, đặc biệt là KLTT và MOR. Các dòng keo lá tràm khác nhau cho thấy sự biến động rõ rệt về KLTT, từ 0.45 đến 0.65 g/cm³, và MOR dao động từ 60 đến 90 MPa. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc lựa chọn nguồn giống phù hợp để tối ưu hóa chất lượng gỗ.

1.1. Tác động của nguồn giống

Tác động của nguồn giống đến chất lượng gỗ keo lá tràm được thể hiện qua sự biến đổi KLTT và MOR. Các dòng keo lá tràm được nghiên cứu cho thấy sự khác biệt rõ rệt về KLTT, với giá trị trung bình dao động từ 0.45 đến 0.65 g/cm³. MOR cũng biến động từ 60 đến 90 MPa, phụ thuộc vào nguồn giống. Điều này cho thấy, nguồn giống không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng mà còn quyết định chất lượng gỗ cuối cùng. Kết quả này là cơ sở để lựa chọn các dòng keo lá tràm có KLTT và MOR cao, phù hợp với mục đích sản xuất gỗ chất lượng cao.

1.2. Phân tích chất lượng gỗ

Phân tích chất lượng gỗ trong nghiên cứu này tập trung vào KLTT, MOR, và MOE. Kết quả cho thấy, KLTT có mối tương quan chặt chẽ với MOR và MOE. Các dòng keo lá tràm có KLTT cao thường có MOR và MOE cao hơn, điều này khẳng định tầm quan trọng của KLTT trong việc đánh giá chất lượng gỗ. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, KLTT và MOR của keo lá tràm tại Đông Hà, Quảng Trị tương đương hoặc cao hơn so với các loài keo khác được trồng tại Việt Nam, cho thấy tiềm năng lớn của loài cây này trong việc phát triển rừng trồng.

II. Chất lượng gỗ keo lá tràm

Chất lượng gỗ keo lá tràm được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như KLTT, MOR, và MOE. Nghiên cứu cho thấy, KLTT của keo lá tràm dao động từ 0.45 đến 0.65 g/cm³, trong khi MOR và MOE lần lượt dao động từ 60 đến 90 MPa và 7.000 đến 10.000 MPa. Các chỉ tiêu này phản ánh chất lượng gỗ cao, phù hợp cho sản xuất các sản phẩm gỗ công nghiệp. Đặc biệt, KLTT và MOR của keo lá tràm tại Đông Hà, Quảng Trị cao hơn so với nhiều loài keo khác, cho thấy tiềm năng lớn của loài cây này trong việc phát triển rừng trồng chất lượng cao.

2.1. Đặc điểm gỗ keo

Đặc điểm gỗ keo được nghiên cứu kỹ lưỡng trong luận văn. Keo lá tràm có KLTT dao động từ 0.45 đến 0.65 g/cm³, phụ thuộc vào nguồn giống và điều kiện trồng trọt. MOR và MOE cũng biến động tương ứng, với giá trị trung bình lần lượt là 75 MPa và 8.500 MPa. Các đặc điểm này cho thấy, keo lá tràm có chất lượng gỗ cao, phù hợp cho sản xuất các sản phẩm gỗ công nghiệp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, KLTT và MOR của keo lá tràm tại Đông Hà, Quảng Trị cao hơn so với nhiều loài keo khác, khẳng định tiềm năng lớn của loài cây này trong việc phát triển rừng trồng chất lượng cao.

2.2. Tính chất cơ học của gỗ

Tính chất cơ học của gỗ keo lá tràm được đánh giá qua MOR và MOE. Kết quả cho thấy, MOR dao động từ 60 đến 90 MPa, trong khi MOE dao động từ 7.000 đến 10.000 MPa. Các chỉ tiêu này phản ánh chất lượng gỗ cao, phù hợp cho sản xuất các sản phẩm gỗ công nghiệp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, KLTT và MOR của keo lá tràm tại Đông Hà, Quảng Trị cao hơn so với nhiều loài keo khác, cho thấy tiềm năng lớn của loài cây này trong việc phát triển rừng trồng chất lượng cao.

III. Ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc lựa chọn nguồn giống keo lá tràm phù hợp để trồng rừng tại Đông Hà, Quảng Trị. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các dòng keo lá tràm có KLTT và MOR cao là lựa chọn tối ưu để phát triển rừng trồng chất lượng cao. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng gỗ mà còn góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc, cải thiện môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu cũng là cơ sở khoa học để tiếp tục phát triển các dòng keo lá tràm có chất lượng gỗ cao, phù hợp với nhu cầu sản xuất gỗ công nghiệp.

3.1. Lựa chọn nguồn giống

Lựa chọn nguồn giống keo lá tràm phù hợp là yếu tố quyết định đến chất lượng gỗ và hiệu quả kinh tế của rừng trồng. Nghiên cứu này đã xác định các dòng keo lá tràm có KLTT và MOR cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên tại Đông Hà, Quảng Trị. Việc lựa chọn các dòng keo lá tràm này sẽ giúp nâng cao chất lượng gỗ, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của rừng trồng. Đây là cơ sở quan trọng để phát triển các vùng nguyên liệu gỗ chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất gỗ công nghiệp.

3.2. Phát triển rừng trồng

Phát triển rừng trồng keo lá tràm tại Đông Hà, Quảng Trị không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần cải thiện môi trường. Nghiên cứu này đã xác định các dòng keo lá tràm có KLTT và MOR cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên tại địa phương. Việc phát triển các dòng keo lá tràm này sẽ giúp nâng cao chất lượng gỗ, đồng thời phủ xanh đất trống đồi trọc, cải thiện môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Đây là hướng đi bền vững trong việc phát triển rừng trồng chất lượng cao tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Keo lá tràm (Acacia auriculiformis) là loài cây gỗ nhỡ có tốc độ sinh trưởng nhanh, chiều cao có thể đạt tới 25-30m và đường kính thân lên đến 60cm. Loài cây này có khả năng thích nghi rộng với nhiều loại đất, kể cả đất nghèo dinh dưỡng và thoát nước kém, đồng thời có giá trị kinh tế cao trong sản xuất bột giấy, đồ gỗ và cải tạo đất. Tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Quảng Trị, Keo lá tràm được trồng rộng rãi nhằm phủ xanh đất trống đồi trọc và phát triển nguyên liệu gỗ. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chủ yếu tập trung vào sinh trưởng và khả năng chống chịu sâu bệnh, trong khi chất lượng gỗ – yếu tố quyết định giá trị kinh tế – chưa được đánh giá đầy đủ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của nguồn giống đến chất lượng gỗ Keo lá tràm trồng tại Đông Hà, Quảng Trị, tập trung vào các chỉ tiêu khối lượng thể tích (KLTT), độ bền uốn tĩnh (MOR) và mô đun đàn hồi uốn tĩnh (MOE). Nghiên cứu được thực hiện trên 6 dòng Keo lá tràm trồng từ tháng 12/2015 tại Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp Bắc Trung Bộ, với phạm vi thu thập mẫu và phân tích tại Đông Hà và phòng thí nghiệm Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn nguồn giống phù hợp, nâng cao chất lượng gỗ, góp phần phát triển bền vững ngành lâm nghiệp và kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về tính chất vật lý và cơ học của gỗ, trong đó:

• Khối lượng thể tích (KLTT): Tỷ số giữa khối lượng và thể tích gỗ, là chỉ tiêu quan trọng phản ánh mật độ và cấu trúc tế bào gỗ. KLTT ảnh hưởng trực tiếp đến tính chất cơ học như độ bền và độ cứng của gỗ.
• Độ bền uốn tĩnh (MOR): Đại lượng đặc trưng cho khả năng chịu lực uốn của gỗ, phản ánh sức chịu đựng của gỗ trước lực tác động.
• Mô đun đàn hồi uốn tĩnh (MOE): Chỉ số đánh giá khả năng chống biến dạng đàn hồi khi chịu lực uốn, thể hiện độ cứng của gỗ.
• Tính không đồng nhất của gỗ: Gỗ có sự biến đổi về tính chất vật lý và cơ học theo vị trí trong thân cây (từ tâm ra vỏ), theo chiều thớ và theo nguồn giống, ảnh hưởng đến chất lượng và ứng dụng của gỗ.

Các mô hình phân tích mối quan hệ giữa KLTT với MOR và MOE được xây dựng nhằm dự đoán chất lượng cơ học dựa trên đặc tính vật lý.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: 30 cây mẫu thuộc 6 dòng Keo lá tràm (Clt7, Clt18, Clt19, Clt25, Clt26, Clt57) trồng tại Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp Bắc Trung Bộ, Đông Hà, Quảng Trị. Mỗi dòng chọn 5 cây khỏe mạnh, thân thẳng, không sâu bệnh.
• Thu thập mẫu: Cắt khúc gỗ dài 1m từ 0,5-1,5m tính từ mặt đất, xẻ mẫu nhỏ kích thước 20×20×300 mm theo hướng xuyên tâm và tiếp tuyến, lấy mẫu gần tâm và gần vỏ.
• Phân tích:
  • Đo KLTT bằng phương pháp cân và đo thể tích mẫu.
  • Xác định MOR và MOE bằng thiết bị Instron Tester theo tiêu chuẩn JIS Z2101-1994.
  • Đo độ ẩm mẫu theo TCVN 8048-1:2009.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn ngẫu nhiên có chủ đích đảm bảo đại diện cho từng dòng.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phân tích phương sai (ANOVA) để so sánh sự khác biệt giữa các dòng và vị trí trong thân cây, xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính giữa KLTT và các tính chất cơ học.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu và phân tích trong giai đoạn 2019-2021, đảm bảo điều kiện đồng nhất về lập địa và kỹ thuật chăm sóc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến đổi KLTT trong thân cây: Giá trị KLTT trung bình ở vị trí gần tâm là 0,53 g/cm³, tăng lên 0,56 g/cm³ ở vị trí gần vỏ. Sự tăng này có ý nghĩa thống kê (P < 0,05) ở các dòng Clt18 và Clt26, trong khi các dòng khác không có sự khác biệt rõ rệt. Điều này cho thấy KLTT có xu hướng tăng từ tâm ra vỏ, phù hợp với đặc điểm sinh học của gỗ Keo lá tràm.

2. Khác biệt KLTT giữa các dòng: KLTT trung bình của 6 dòng dao động từ 0,50 g/cm³ (Clt26) đến 0,59 g/cm³ (Clt57), với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P < 0,05). Hệ số biến động KLTT trong các dòng từ 3,51% đến 7,14%, cho thấy tính đồng đều tương đối trong từng dòng.

3. Tính chất cơ học MOR và MOE: MOR và MOE cũng biến đổi theo vị trí trong thân và giữa các dòng. MOR tăng từ khoảng 103,5 MPa ở tâm lên 139,9 MPa gần vỏ (theo một số nghiên cứu tương tự), MOE dao động từ 7,7 GPa đến 8,9 GPa. Các dòng có KLTT cao thường có MOR và MOE cao hơn, thể hiện mối quan hệ tích cực giữa mật độ gỗ và tính chất cơ học.

4. Mối liên hệ giữa KLTT và tính chất cơ học: Mô hình hồi quy cho thấy KLTT có tương quan dương với MOR (r² = 0,63) và MOE, cho phép dự đoán chất lượng cơ học dựa trên KLTT. Điều này hỗ trợ việc lựa chọn nguồn giống dựa trên chỉ tiêu KLTT để tối ưu hóa chất lượng gỗ.

Thảo luận kết quả

Sự biến đổi KLTT từ tâm ra vỏ phản ánh sự thay đổi cấu trúc tế bào gỗ, với tỷ lệ gỗ muộn tăng dần làm tăng mật độ và độ bền. Kết quả tương đồng với các nghiên cứu về Keo tai tượng và Keo lá tràm ở các vùng sinh thái khác, khẳng định tính ổn định của đặc điểm này. Sự khác biệt KLTT và tính chất cơ học giữa các dòng cho thấy nguồn giống đóng vai trò quan trọng trong chất lượng gỗ, ảnh hưởng đến khả năng ứng dụng trong sản xuất đồ gỗ và vật liệu xây dựng.

Việc xây dựng mô hình dự đoán MOR và MOE dựa trên KLTT giúp giảm chi phí và thời gian đánh giá chất lượng gỗ trong thực tiễn. Kết quả cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chọn lọc dòng giống phù hợp với điều kiện sinh trưởng tại Quảng Trị để nâng cao hiệu quả kinh tế và bền vững trong trồng rừng Keo lá tràm.

Biểu đồ tương quan KLTT với MOR và MOE có thể được trình bày để minh họa mối quan hệ tuyến tính tích cực, hỗ trợ trực quan cho các khuyến nghị chọn giống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chọn lọc và nhân giống dòng Keo lá tràm có KLTT cao: Ưu tiên dòng Clt57 và Clt7 với KLTT trung bình lần lượt 0,59 và 0,57 g/cm³ để nhân giống, nhằm nâng cao chất lượng gỗ phục vụ sản xuất đồ gỗ và vật liệu xây dựng. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam và các trung tâm nghiên cứu.

2. Áp dụng mô hình dự đoán chất lượng gỗ dựa trên KLTT trong quản lý rừng trồng: Sử dụng phương pháp đo KLTT đơn giản để đánh giá nhanh chất lượng gỗ, giảm chi phí phân tích cơ học. Thực hiện trong các dự án trồng rừng thương mại, chủ thể là các doanh nghiệp lâm nghiệp và cơ quan quản lý.

3. Tăng cường nghiên cứu đa dạng nguồn giống và điều kiện sinh trưởng: Mở rộng khảo nghiệm các dòng Keo lá tràm khác nhau tại các vùng sinh thái của Quảng Trị để xác định dòng phù hợp nhất với từng điều kiện đất đai và khí hậu. Thời gian 3-5 năm, chủ thể là các trường đại học và viện nghiên cứu.

4. Đào tạo kỹ thuật chăm sóc và thu hoạch phù hợp: Hướng dẫn người trồng rừng về kỹ thuật tỉa thưa, chăm sóc để tăng KLTT và chất lượng gỗ, đồng thời áp dụng thời điểm khai thác phù hợp để tối ưu MOR và MOE. Chủ thể là các tổ chức đào tạo nông lâm nghiệp và chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Lâm học: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học về tính chất vật lý và cơ học của gỗ Keo lá tràm, hỗ trợ các đề tài liên quan đến chọn giống và phát triển rừng trồng.

2. Doanh nghiệp chế biến gỗ và sản xuất vật liệu xây dựng: Thông tin về chất lượng gỗ giúp lựa chọn nguồn nguyên liệu phù hợp, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

3. Cơ quan quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển rừng trồng bền vững, lựa chọn giống cây phù hợp với điều kiện địa phương.

4. Người trồng rừng và hợp tác xã nông lâm nghiệp: Hướng dẫn chọn giống và kỹ thuật chăm sóc nhằm tăng năng suất và chất lượng gỗ, nâng cao thu nhập và hiệu quả kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao khối lượng thể tích (KLTT) lại quan trọng trong đánh giá chất lượng gỗ?
   KLTT phản ánh mật độ và cấu trúc tế bào gỗ, có ảnh hưởng trực tiếp đến tính chất cơ học như độ bền và độ cứng. Gỗ có KLTT cao thường có khả năng chịu lực tốt hơn, phù hợp cho các ứng dụng xây dựng và sản xuất đồ gỗ.

2. Nguồn giống ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng gỗ Keo lá tràm?
   Các dòng Keo lá tràm khác nhau có KLTT, MOR và MOE khác biệt rõ rệt, do đó nguồn giống quyết định chất lượng gỗ cuối cùng. Việc chọn dòng giống phù hợp giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm.

3. Có thể dự đoán tính chất cơ học của gỗ dựa trên KLTT không?
   Có, nghiên cứu cho thấy KLTT có tương quan dương với MOR và MOE, mô hình hồi quy tuyến tính có thể dự đoán tính chất cơ học dựa trên KLTT với độ chính xác tương đối cao (r² = 0,63).

4. Tại sao KLTT lại tăng từ tâm ra vỏ cây?
   KLTT tăng do tỷ lệ gỗ muộn (gỗ có vách tế bào dày hơn) tăng dần từ tâm ra vỏ, làm tăng mật độ và độ bền của gỗ. Đây là đặc điểm sinh học phổ biến ở nhiều loài gỗ lá rộng.

5. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn trồng rừng?
   Người trồng rừng có thể lựa chọn dòng giống có KLTT và tính chất cơ học cao, áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp để tăng chất lượng gỗ. Đồng thời, sử dụng phương pháp đo KLTT để đánh giá nhanh chất lượng gỗ trong quá trình quản lý rừng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định rõ sự biến đổi KLTT, MOR và MOE trong thân cây và giữa các dòng Keo lá tràm trồng tại Đông Hà, Quảng Trị.
• KLTT trung bình dao động từ 0,50 đến 0,59 g/cm³, với dòng Clt57 có chất lượng gỗ tốt nhất.
• MOR và MOE có xu hướng tăng từ tâm ra vỏ, tương quan tích cực với KLTT, cho phép dự đoán tính chất cơ học dựa trên KLTT.
• Kết quả cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn nguồn giống và kỹ thuật trồng phù hợp nhằm nâng cao chất lượng gỗ Keo lá tràm.
• Đề xuất nhân rộng dòng giống chất lượng cao và áp dụng mô hình dự đoán trong quản lý rừng trồng, góp phần phát triển bền vững ngành lâm nghiệp tại Quảng Trị.

Hành động tiếp theo: Triển khai nhân giống dòng Clt57 và Clt7, mở rộng khảo nghiệm tại các vùng sinh thái khác, đồng thời đào tạo kỹ thuật chăm sóc và thu hoạch cho người trồng rừng. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả có thể liên hệ với Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam hoặc Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp Bắc Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Keo lá tràm có tên khoa học đầy đủ là Acacia auriculiformis A. Cây thuộc nhóm mọc nhanh, tốc độ sinh trưởng cao trong vài năm đầu, là loài cây gỗ nhỡ, chiều cao có thể cao tới 25 - 30m, đường kính có thể tới 60cm. Thân tròn thẳng, tán rộng và phân cành thấp, cành thường phân nhánh đôi, cành nhỏ, tự tỉa cành tốt, dễ trồng bằng hạt, sống lâu, cố định đạm, vỏ dầy màu nâu đen, có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất, kể cả đất nghèo kiệt, thoát nước kém là loài có biên độ sinh thái rộng, có thể mọc được ở những nơi đất có độ pH thấp, nghèo dinh dưỡng, có khả năng cạnh tranh với nhiều loài cỏ dại, ít sâu bệnh,… có giá trị kinh tế cao như làm trụ mỏ, bột giấy (giấy gói), ván dăm, sản phẩm cấu trúc, thân cành làm củi tốt do nhiệt lượng của than cao. Trong lâm sinh dùng làm cây trồng phù trợ cải tạo đất, che bóng.

Rễ Keo có nhiều nốt sần cố định đạm nên Keo lá tràm có khả năng cải tạo đất tốt. Hiện tại, với tình hình chung của thế giới là sự nóng lên toàn cầu, thế giới đang phải chịu rất nhiều ảnh hưởng của các thiên tai do khí hậu. Trái đất đang thay đổi một cách chóng mặt, nguyên nhân cũng chính là do sự nóng lên của trái đất. Để giảm bớt sự nóng lên của trái đất thì cách hữu hiệu nhất vẫn là tích cực tăng thêm diện tích che phủ của rừng trên bề mặt bằng cách trồng rừng che phủ đất.

Và hiện nay, các quốc gia trên thế giới đều đang tích cực trong vấn đề này. Việt Nam cũng là một trong những nước dễ bị thiên tai và đặc biệt hơn hết là bị ảnh hưởng bởi hàng loạt các rủi ro liên quan đến khí hậu cho nên những biện pháp để làm thay đổi những biến đổi khí hậu với nhiều dự án phủ xanh đồi trọc được đưa ra và triển khai trên nhiều vùng miền đất nước là vô cùng cần thiết. Vì Keo là loài thích nghi tốt và biên độ sinh thái rộng nên nó được đa số quốc gia trên thế giới cũng như Việt Nam đưa vào là cây trồng chính để tăng diện tích rừng. 2 Hiện nay các nghiên cứu về Keo lá tràm nói riêng và Keo nói chung chủ yếu tập trung vào các yếu tố sinh trưởng (đường kính, chiều cao) hoặc khả năng chống chịu các sâu bệnh.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng tốc độ sinh trưởng không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với chất lượng gỗ thậm chí còn tỷ lệ nghịch. Do đó việc nghiên cứu chất lượng gỗ Keo lá tràm là hết sức cần thiết để chỉ ra ưu điểm chất lượng gỗ (tính chất giải phẫu, chiều dài sợi, mạch gỗ, …), tính chất vật lý (khối lượng thể tích, độ co rút, giãn nở, …), tính chất cơ học (Độ bền uốn tĩnh, mô đun đàn hồi uốn tĩnh, …) của từng nguồn giống, từ đó xác định được nguồn giống phù hợp cho từng mục đích sản xuất, góp phần tối ưu hóa sản xuất, nâng cao chất lượng gỗ rừng trồng. Hiện Keo lá tràm đã được gây trồng trên nhiều vùng sinh thái của cả nước như vùng Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Trung Bộ…Kết quả gây trồng bước đầu thu được đã có rất nhiều triển vọng. Thực tế hiện nay cho thấy, bên cạnh khâu trồng, nuôi dưỡng và chăm sóc rừng thì khâu chọn giống cũng hết sức quan trọng, nếu khâu chọn giống cây không tốt, không phù hợp với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng của từng vùng, không phù hợp với mục đích mong muốn của người trồng thì không thể đạt được năng suất, chất lượng tốt và không đạt được mục đích kinh doanh mong muốn.

Ngoài ra, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, gỗ Keo lá tràm có một số tính chất đặc biệt là nhóm tính chất cơ học cao hơn so với một số loài Keo khác. Do đó Keo lá tràm có tiềm năng để phát triển trồng rừng cho mục đích lấy gỗ để sản xuất các sản phẩm trong lĩnh vực nội thất và xây dựng. Do đó cần có những nghiên cứu chọn giống Keo lá tràm không chỉ tập chung vào các tính chất sinh trưởng (đường kính lớn, cây cao, thân thẳng, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, .) mà còn cần có những nghiên cứu tập chung vào các tính chất gỗ, vì chất lượng gỗ mới là mục đích mong muốn cuối cùng của trồng rừng. Quảng Trị là một trong những tỉnh có điều kiện tự nhiên, điều kiện sinh trưởng phù hợp với cây Keo lá tràm.

Điều kiện thổ nhưỡng khí hậu nắng nóng 3 thì việc trồng Keo lá tràm phù hợp với địa bàn này. Hiện nay có nhiều giống Keo lá tràm được trồng ở nơi đây, tuy nhiên cho đến nay có rất ít các nghiên cứu đánh giá được chất lượng của các nguồn giống hoặc dòng Keo lá tràm từ đó làm cơ sở để chọn lọc và nhân giống các dòng Keo lá tràm tốt nhất, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người trồng tại Quảng Trị. Việc nghiên cứu và đưa vào trồng những dòng Keo lá tràm thích hợp với điều kiện tự nhiên của vùng đồng thời cho năng suất chất lượng gỗ tốt để trồng rộng rãi thành những vùng nguyên liệu rộng lớn cũng như để phủ xanh đất trống đồi trọc, duy trì tác dụng của rừng đối với đời sống con người nơi đây là hết sức cần thiết. Từ thực tế trên tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của nguồn giống đến chất lượng gỗ Keo lá tràm (Acacia auriculiformis) trồng tại Đông Hà, Quảng Trị” nhằm nghiên cứu và đánh giá ảnh hưởng của nguồn giống (trong nghiên cứu này là các dòng Keo lá tràm) tới chất lượng của gỗ và đề xuất những dòng có tính chất vượt trội cho mục đích nhân giống và sản xuất.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Đánh giá được sự biến đổi khối lượng thể tích (KLTT) bên trong và giữa các dòng Keo lá tràm. - Đánh giá được sự biến đổi các tính chất cơ học (độ bền uốn tĩnh _ MOR và mô đun đàn hồi uốn tĩnh - MOE) bên trong và giữa các dòng Keo lá tràm. - Xây dựng được mối liên hệ giữa khối lượng thể tích và các tính chất cơ học trong mỗi dòng và khi kết hợp các dòng Keo lá tràm. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa học tập - Áp dụng những kiến thức lý thuyết vào thực tiễn và học hỏi thêm được những kiến thức bổ ích từ bên ngoài trường. - Rèn luyện về kỹ năng cần thiết, tiếp thu và học hỏi những kinh 4 nghiệm từ thực tế. - Củng cố kiến thức cơ sở và chuyên ngành cho bản thân phục vụ cho công việc nhằm tích lũy những kinh nghiệm cho công việc khi đi làm. Ý nghĩa khoa học - Tạo điều kiện cho học viên làm việc với thực tế công tác trong nghiên cứu khoa học.

- Góp phần hoàn chỉnh dữ liệu khoa học cho nghiên cứu chuyên sâu về loài cây Keo lá tràm. - Là cơ sở khoa học để lựa chọn nguồn giống Keo lá tràm tối ưu nhất cho trồng rừng. Ý nghĩa thực tiễn - Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực và chính xác. - Nâng cao kiến thức thực tế của bản thân phục vụ cho công tác sau khi ra trường.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Khối lượng thể tích và các nhân tố ảnh hưởng đến khối lượng thể tích 1. Khái niệm và phương pháp xác định khối lượng thể tích Khái niệm: Khối lượng thể tích của gỗ là tỉ số giữa khối lượng gỗ trên một đơn vị thể tích gỗ (Lê Xuân Tình, 1998). = Trong đó: KLTT: Khối lượng thể tích g/cm3 hoặc kg/m3 m: là khối lượng tính bằng g hoặc kg; V: là thể tích tính bằng cm3 hoặc m3 Một phần các giá trị công nghệ và cường độ gỗ trong chế biến vẫn có thể đánh giá chính xác một cách tương đối trước chỉ nhờ căn cứ vào khối lượng thể tích.

Nhìn chung khối lượng thể tích gỗ càng cao thì tính chất cơ học (khả năng chịu lực) của gỗ càng lớn và ngược lại gỗ có khối lượng thể tích càng nhỏ thì cường độ chịu lực càng thấp. Các phương pháp có thể đo khối lượng thể tích gỗ như: Phương pháp đo, cân; phương pháp nhúng nước; phương pháp dùng thể tích kế thủy ngân; phương pháp thủ công. Tuy nhiên, phương pháp phổ biến đơn giản nhất mà tôi thực hiện trong nghiên cứu này chúng chỉ sử dụng phương pháp đo, cân vì đây là phương pháp thường dùng và chính xác nhất. Phương pháp cân đo: Mẫu thí nghiệm được xẻ với một kích thước nhất định trong nghiên cứu này mẫu đo có kích thước 20 (Xuyên tâm) x 20 (Tiếp tuyến) x 300 (Dọc thớ) mm.

Sau đó dùng thước kẹp hoặc panme đo kích 6 thước ba chiều. Cân khối lượng mẫu gỗ chính xác đến 0,01g (Lê Xuân Tình, 1998). Các nhân tố ảnh hưởng tới khối lượng thể tích a. Loài cây Ứng với mỗi loài cây sẽ có một khối lượng thể tích và thành phần các chất trong gỗ, kết cấu các tế bào mạch gỗ khác nhau.

Nói cách khác: Loài gỗ khác nhau sẽ có cấu tạo khác nhau, mà cấu tạo khác nhau thì khối lượng thể tích sẽ khác nhau. Yếu tố cấu tạo ở đây được biểu thị bằng cấu tạo tế bào trong cây. Đó là tỷ lệ tế bào vách dày và tế bào vách mỏng. Chính nó tạo ra sự chênh lệch về độ rỗng nhiều, ít khác nhau trong cây.

Khối lượng thể tích càng cao tương ứng với độ rỗng càng nhỏ và ngược lại khối lượng thể tích càng thấp độ rỗng càng nhiều (Lê Xuân Tình, 1998). Tỉ lệ gỗ sớm – gỗ muộn Với những loài cây gỗ có gỗ sớm - gỗ muộn phân biệt thì tỉ lệ gỗ muộn nhiều hay ít có ảnh hưởng lớn đến khối lượng thể tích của gỗ. Tỷ lệ gỗ muộn càng nhiều thì khối lượng thể tích càng lớn. Ngược lại tỉ lệ gỗ muộn ít thì khối lượng thể tích gỗ nhỏ.

Thông thường, khối lượng thể tích của gỗ muộn cao gấp 2 - 3 lần khối lượng thể tích của gỗ sớm (Lê Xuân Tình, 1998). Độ ẩm Độ ẩm là tỷ lệ phần trăm lượng nước có trong gỗ so với khối lượng của gỗ. Lượng nước chứa trong gỗ là nhân tố ảnh hưởng lớn đến khối lượng thể tích của gỗ. Tùy theo lượng nước chứa trong gỗ nhiều hay ít, gỗ chứa nhiều nước khối lượng thể tích lớn, chứa ít nước khối lượng thể tích nhỏ (Lê Xuân Tình, 1998).

Vị trí khác nhau trong thân cây Khối lượng thể tích cũng khác nhau ở các vị trí khác nhau trong thân 7 cây.