MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Rau củ là thức ăn có chứa nhiều chất dinh dưỡng, là thực phẩm không thể thiếu trong mỗi bữa ăn hàng ngày, cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển của cơ thể. Ngày nay, mức sống của con người ngày một nâng cao thì nhu cầu về sản lượng và chất lượng rau cũng gia tăng vì vậy việc sản xuất nhiều loại rau với số lượng lớn và đảm bảo chất lượng là nhiệm vụ quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Bí đỏ ( Cucurbita) hay còn gọi là bí ngô, có tên tiếng anh là Pumpkin là một loại cây dễ trồng, có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau, các vùng sinh thái khác nhau và có thể trồng được tất cả các vụ trong năm Đồng thời là loại thực phẩm chứa nhiều vitamin A có tác dụng tốt cho sức khỏe và khả năng chứa được nhiều bệnh.
Trồng bí đỏ không chỉ để lấy quả ngoài ra hoa, nụ, ngọn được rất nhiều người ưa dùng Bí đỏ được biết đến là loại thực phẩm giàu dinh dưỡng. Bí đỏ là cây rất quen thuộc với người dân, tuy nhiên diện tích trồng còn ít, lượng dinh dưỡng cung cấp cho cây không phù hợp với sự sinh trưởng của cây, kĩ thuật canh tác chủ yếu dựa vào kinh nghiệm người xưa Trong kỹ thuật thâm canh tăng năng suất cây trồng nói chung và bí đỏ nói riêng, việc không ngừng đầu tư cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật như giống, phân bón, bảo vệ thực vật, …đã làm tăng năng suất bí đỏ không ngừng Trong đó, phân bón là yếu tố vô cùng quan trọng đối với năng suất, phẩm chất cây trồng. Tuy nhiên các loại phân khoáng vô cơ thường để lại nhiều tồn dư mà cây trồng không thể hấp thu hết được dẫn đến tích lũy các chất vô cơ gây hại tới môi trường, vậy nên cần giảm thiểu lượng phân vô cơ để đảm bảo hạn chế tối đa lượng chất tồn dư gây hại tới môi trường. Do lượng phân khoáng vô cơ giảm nên cần bù đắp dinh n 2 dưỡng cho cây thông qua loại phân khác, đó là phân hữu cơ vi sinh.
Phân hữu cơ vi sinh là loại phân được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ theo quy trình lên men có sự tham gia của vi sinh vật sống có ích hoặc các tác nhân sinh học khác. Loại phân này được chê biến từ các nguyên liệu hữu cơ khác nhau: phơi khô, nghiên nhỏ, ủ lên men với vi sinh vật có tuyển chọn. Phân hữu cơ vi sinh vật không gây ảnh hưởng xấu đến người, động vật, môi trường sinh thái và chất lượng nông sản. Hiệu quả của phân hữu cơ còn được cải thiện qua tính vật lí, hóa học cũng như sinh học cho đất và cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng cho cây trồng nói chung và bí đỏ nói riêng.
Thực tế trong những năm gần đây phân hữu cơ vi sinh đã được chú trọng nhiều nên đã được nghiên cứu và sản xuất để đáp ứng cho từng loại cây trồng. Nhưng để đưa ra được công thức bón phân thích hợp cần căn cứ vào đặc tính của từng loại cây trồng và điều kiện đất đai Vì vậy để sản xuất bí đỏ đạt năng suất cao cần thử nghiệm phân hữu cơ vi sinh cho cây nhằm tăng hiệu quả kinh tế cho bí đỏ đồng thời giảm thiểu tối đa mức độ ảnh hưởng xấu tới môi trường. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ vi sinh NTT đến sinh trưởng, phát triển của giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Thu Đông 2016 tại Thái Nguyên”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1.
Mục đích Xác định công thức bón phân hữu cơ vi sinh NTT thích hợp cho giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Thu Đông 2016 n 3 1. Yêu cầu - Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ vi sinh NTT đến khả năng sinh trưởng, phát triển của giống bí đỏ Goldstar 998. - Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ vi sinh NTT đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống bí đỏ Goldstar 998. - Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ vi sinh NTT đến khả năng chống chịu sâu bệnh của giống bí đỏ Goldstar 998.
Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 1.Ý nghĩa khoa học - Trên cơ sở nghiên cứu chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của giống bí đỏ Goldstar 998 ở các mức phân bón khác nhau để đánh giá năng suất của giống bí đỏ Goldstar 998. - Cung cấp dữ liệu cho biện pháp tăng năng suất và mở ra hướng nghiên cứu mới đối với giống bí đỏ Goldstar 998. - Kết quả nghiên cứu của đề tài bổ sung tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy. Ý nghĩa thực tiễn - Ý nghĩa trong công tác học tập và nghiên cứu khoa học: Nghiên cứu đề tài nhằm củng cố lại cho sinh viên những kiến thức đã học và làm quen dần với công việc thực tế.
Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình điều tra nghiên cứu. - Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở cho việc xác định được liều lượng thích hợp cho giống bí đỏ Goldstar 998. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học Việt nam là nước có nền nông nghiệp lâu đời, trong đó lương thực thực phẩm là loại cây trồng chiếm vị trí quan trọng trong đời sống và sự phát triển kinh tế của người dân, sản phẩm của chúng được dùng làm nguyên liệu chế biến, làm sản phẩm xuất khẩu và thúc đẩy các ngành phát triển khác.
Từ đó lương thực, thực phẩm ngày nay càng được chú trọng phát triển. Tuy nhiên còn nhiều khó khăn mà nông dân gặp phải hiện nay là chưa nắm bắt được biện pháp canh tác, dinh dưỡng cho cây trồng hợp lí. Những năm gần đây ngành nông nghiệp Việt Nam có xu hướng chung là sản xuất nông nghiệp sạch nâng cao sản lượng, chất lượng nông sản nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và thân thiện với môi trường. Một trong những biện pháp hữu hiệu để sản xuất nông nghiệp sạch là ứng dụng rộng rãi các chế phẩm sinh học, sử dụng phân hữu cơ vi sinh nhưng vẫn được độ phì nhiêu của đất thông qua phát triển nông nghiệp hữu cơ sinh thái được coi là một biện pháp quan trọng trong sự hình thành nhanh cân bằng sinh học trên cơ sở sử dụng cân đối giữa vô cơ, phân hữu cơ và phân bón vi sinh là nội dung quan trọng của nền sinh thái bền vững, sản phẩm nông nghiệp sạch, chất lượng cao.
Năm 2008, Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ NTT từ nguồn nguyên liệu tại chỗ. Kết quả đánh giá về loại phân này cho thấy khi thay thế một phần lượng phân khoáng vô cơ bằng NTT cho thấy tác dụng tốt trên cây trồng. Năm 2015, Nghiên cứu của Tác giả Ma Thị Thúy Phương đã tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ sinh học NTT đến năng suất và chất lượng chè của một số giống chè mới tại Thái Nguyên. Kết quả nghiên n 5 cứu cho thấy: với mức phân bón cao nhất là 10 tấn NTT đối với các giống chè luôn cho năng suất cao nhất và có hàm lượng tanin thấp nhất.
Ngoài ra còn có một số nghiên cứu về phân hữu cơ vi sinh NTT trên một số cây trồng khác như: dong riềng, lúa, khoai lang và đều mang lại giá trị kinh tế cao. Phân hữu cơ vi sinh đã và đang góp phần tích cực vào việc xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Ngoài việc góp phần tích cực vào các quá trình chuyển hóa các chất bền vững trong đất thành các chất dễ tiêu cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, vi sinh vật còn sinh ra nhiều chất sinh học như: các loại vitamin, các chất kích thích sinh trưởng, kháng sinh, enzim cung cấp cho cây trồng, tăng độ phì của đất và cân bằng sinh thái học trong đất. Ngày nay để sản xuất bí đỏ phát triển theo hướng hàng hoá với sản lượng cao, quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, cần phải nghiên cứu các biện pháp canh tác chủ yếu bao gồm: việc xác định thời vụ, mật độ trồng, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh và bón phân.
Trong đó kĩ thuật sử dụng liều lượng phân hữu cơ vi sinh NTT hợp lí bón cho bí đỏ vừa có ý nghĩa lí luận và thực tiễn nhằm đạt năng suất và hiệu quả cao nhất. Nguồn gốc, sự phân bố và phân loại bí đỏ * Nguồn gốc và sự phân bố Bí đỏ gồm 25 loài nhưng phát triển phổ biến nhất ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới là các loài Cucurbita pepo và Cucurbita moschata, còn loài Cucurbita maxima và Cucurbita mixta thích hợp ở vùng ôn đới có khí hậu mát. Trong một thời gian dài, nguồn gốc của bí đỏ là chủ đề gây tranh cãi. Tuy nhiên theo nhiều báo cáo nghiên cứu khoa học cho thấy, bí đỏ có nguồn gốc từ Trung Mỹ và Nam Mỹ.
Có nhiều nghiên cứu khảo cổ chỉ ra rằng: Loài Cucurbita pepo phân bố rộng khắp ở các vùng bắc Mexico và Tây Nam Hoa Kỳ từ 7000 năm trước Công nguyên. Các loại bí hỗn hợp đã được ghi chép lại ở các thời kỳ tiền Columbus. Loài Cucurbita moschata đã xuất hiện ở Mexico n 6 và Peru từ hàng ngàn năm nay Ở Peru các nhà khảo cổ đã tìm được các mẫu hạt bí đỏ có niên đại 4000 năm trước Công nguyên. Loài Cucurbita mixta cũng được tìm thấy bởi các nhà khảo cổ khi khai quật ở Peru có niên đại khoảng 1200 năm trước Công nguyên Bí đỏ được những người dân ở Bắc Mỹ thuần hóa trồng và sử dụng như một nguồn thức ăn chính Đến thế kỷ XVI, khi những người da trắng đến định cư và từ đó bí đỏ được chuyển qua các nước châu Âu và dần trở thành phổ biến như ngày nay [8].
Một số tài liệu khác cho rằng bí đỏ cũng như các cây bầu bí khác có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới châu Phi, châu Mỹ, Nam châu Á (Ấn Độ, Malacca, Nam Trung Quốc) do vậy yêu cầu về nhiệt độ để sinh trưởng và phát triển cao hơn các loại rau ăn quả khác như cà chua [4]. * Phân loại thực vật bí đỏ: Bộ bầu bí (Cucurbitales) là một bộ thực vật có hoa, nằm trong nhánh hoa Hồng (Rosids) của thực vật 2 lá mầm (Eudicotyledoneae).