BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG XOÁY LỐC TRÊN ĐƯỜNG ỐNG NẠP ĐẾN HIỆU SUẤT ĐỘNG CƠ XE MÁY MÃ SỐ: T2018- 21TĐ SKC 0 0 6 4 6 6 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 04/2019 Luan van TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI KH&CN CẤP TRƯỜNG TRỌNG ĐIỂM NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG XOÁY LỐC TRÊN ĐƯỜNG ỐNG NẠP ĐẾN HIỆU SUẤT ĐỘNG CƠ XE MÁY Mã số: T2018- 21TĐ Chủ nhiệm đề tài: PGS. Lý Vĩnh Đạt TP. HCM, Tháng 04 Năm 2019 Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm T2017-29TĐ CÁC THÀNH VIÊN THAM GIA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VÀ ĐƠN VỊ PHỐI HỢP THỰC HIỆN Chủ nhiệm đề tài: PGS.
Lý Vĩnh Đạt Đơn vị phối hợp thực hiện: Bộ môn Động cơ, khoa Cơ khí Động lực, trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP. HCM i Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ MỤC LỤC Trang Danh sách thành viên tham gia và đơn vị phối hợp thực hiện. ii Danh sách các bảng. v Danh sách các hình.
vi Danh mục các chữ viết tắt. viii Thông tin kết quả nghiên cứu. ix CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN. Error! Bookmark not defined.1 Tính cấp thiết của đề tài.
Error! Bookmark not defined.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc. Các nghiên cứu trong nƣớc. Các nghiên cứu ngoài nƣớc .4 Mục đích nghiên cứu .5 Đối tƣợng nghiên cứu .6 Phƣơng pháp nghiên cứu .7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. 6 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Khái quát về xoáy lốc trên động cơ đốt trong .1 Định nghĩa về hiện tƣợng lốc xoáy.
Vận tốc trung bình của dòng lốc xoáy. Hệ số xoáy lốc và vận tốc của moment động lƣợng. Lốc xoáy tạo ra trong quá trình hút. Lốc xoáy khi vào xi lanh.
Phƣơng pháp đo lốc xoáy (Swirl Measurement). Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình nạp và công suất của động cơ 2. Hệ số nạp và các yếu tố ảnh hƣởng. Hệ số khí sót và các thông số ảnh hƣởng.
Ảnh hƣởng của lốc xoáy đến dòng khí nạp. 21 ii Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ CHƢƠNG 3. MÔ HÌNH HÓA MÔ PHỎNG HỆ THỐNG NẠP TRÊN ĐỘNG CƠ XE MÁY HONDA FUTURE FI 125cc. Mô hình hoá hệ thống nạp trên động cơ.
Phần mềm thiết kế CATIA V5. Giới thiệu phần mềm ANSYS. Thiết lập các thông số cho mô hình để mô phỏng. Phần mềm mô phỏng.
Thiết lập các thông số cơ bản. Định nghĩa các mặt hình học. Quá trình chia lƣới. Tiến hành mô phỏng.
Mô hình mô phỏng đặc tính động cơ. KẾT QUẢ MÔ PHỎNG. Thiết lập mô phỏng. Quá trình tạo lƣới toàn chu kỳ.
Phổ vận tốc toàn chu kỳ. Phổ vận tốc quá trình nạp. Năng lƣợng động năng trung bình của dòng chảy mô phỏng. Ảnh hƣởng hệ thống nạp đến hệ số xoáy lốc .1 Hệ số xoáy lốc dọc.
Hệ số xoáy ngang. Hệ số xoáy lốc theo phƣơng cắt ngang. Ảnh hƣởng của hệ số xoáy lốc đến đặc tính động cơ. Ảnh hƣởng của hệ số xoáy lốc đến công suất động cơ.
Ảnh hƣởng của hệ số xoáy lốc đến moment xoắn động cơ. Ảnh hƣởng của hệ số xoáy lốc đến công suất động cơ. 66 iii Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
69 iv Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1 Thông số kết cấu xe máy Honda Future FI 125cc dùng để thiết kế và mô phỏng…………………………….1 Giá trị các tỷ lệ xoáy theo góc nghiêng khác nhau. 62 v Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1 Xoáy lốc dọc và xoáy lốc ngang .2 Vận tốc góc của moment động lượng xoáy lốc dọc và ngang .3 Xoáy lốc Swirl trong quá trình nạp .4 Các biến thể của các dạng đường ống tạo ra xoáy lốc dọc (Swirl) .5 Xú-pap nạp được tạo rãnh để tạo xoáy lốc .6 Xoáy lốc ngang (Tumble) chủ yếu do phun nhiên liệu .7 Xoáy lốc ngang (Tumble) được tạo ra khi xú-pap thường đặt nghiêng….8 Piston được tạo biên dạng lõm để tăng xoáy lốc dọc (Swirl)………… .9 Sơ đồ về phương pháp đo dòng chảy ổn định………………………….10 Thiết bị xoáy lốc dọc (Swirl) và lốc xoáy ngang (Tumble) .11 Hệ thống T-VIS .12 Phần đồ thị công trong quá trình nạp .1 Dạng cổ nạp xe máy Honda Future FI 125cc ngoài thực tế .2 Tiến hành đo thông số kết cổ nạp .3 Giao diện CATIA V5 sau khi khởi động .4 Chức năng lệnh cơ bản trong 2D của phần mềm CATIA V5 .5 Lệnh thường vẽ trong môi trường 2D .6 Biên dạng của đường ống nạp trong 2D có màu xanh lá .9 Biên dạng đường ống nạp và cổ xả được vẽ khi dùng lệnh Rib .10 Mô hình 3D động cơ xe máy Honda Future FI 125cc hoàn chỉnh.11 Giao diện khi khởi động phần mềm ANSYS Workbench .12 Hai mô hình ICE trong ANSYS .13 Xem các thông số thiết lập .14 Các loại hình mô phỏng cho mô hình ICE .15 Việc mô phỏng này là toàn chu trình .16 Thiết lập thông số tổng quát cho mô phỏng.17 Các thông số thiết lập cơ bản của một động cơ đốt trong .18 Chọn các mặt hình học để định nghĩa chúng .19 Lưới tính toán cho mô hình động cơ đốt trong với góc nghiêng ống góp nạp 250. 41 vi Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ Hình 3.20 Lưới tính toán cho mô hình động cơ đốt trong với góc nghiêng ống góp nạp 30o .21 Lưới tính toán cho mô hình động cơ đốt trong với góc nghiêng ống góp nạp 350 .22 Thiết lập các thông số cơ bản và điều kiện biên .23 Thiết lập thông số cho mô hình chuẩn bị quá trình cháy .24 Thiết lập các thông số phun xăng và đánh lửa……….25 Thiết lập thông số mở sớm đóng muộn cho xú-pap nạp và thải .26 Biểu tượng thể hiện dấu "Check" thì mới tiến hành mô phỏng.27 Hình các thông số đầu vào của động cơ xe máy Honda Future 125cc .28 Xây dựng mô hình động cơ xe máy Honda Future 125cc bằng Simulink .1 Tạo lưới toàn chu kỳ .2 Phổ vận tốc toàn chu kỳ .3 Phổ vận tốc kỳ nạp .4 Năng lượng động năng trung bình của dòng chảy mô phỏng .5 Tỷ lệ xoáy lốc dọc (Swirl) của động cơ nguyên mẫu góc nghiêng 250 và góc nghiêng 300 .6 Tỷ lệ xoáy lốc ngang của động cơ nguyên mẫu 250 và động cơ cải tiến 300 .7 Tỷ lệ xoáy lốc dọc của động cơ với góc nghiêng 300 và góc nghiêng 350 .8 Tỷ lệ xoáy lốc ngang của góc nghiêng 300 và góc nghiêng 350 .9 Hệ số xoáy lốc theo phương cắt ngang của tỷ lệ xoáy ngang .10 Các hệ số a, m được đưa vào model để đánh giá tới công suất .11 Công suất của động cơ ứng với các góc nghiêng khác nhau .12 Moment động cơ xe máy Honda Future 125cc ứng với các góc nghiêng khác nhau.13 Suất tiêu hao nhiên liệu của động cơ ứng với các góc nghiêng khác nhau. 66 vii Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU -ANSYS: Analyst system – Phân tích hệ thống.
-AQI: Air Quality Index – Chỉ số chất lượng không khí. -CA: Crankshaft Angle – Góc quay trục khuỷu. -CATIA V5: Computer Aided Three Dimensional Interactive Application) - Xử lý tương tác trong không gian ba chiều có sự hỗ trợ của máy tính. -CPU: Central Processing Unit – Bộ phận xử lý trung tâm.
-ĐCD: Điểm chết dưới. -ĐCT: Điểm chết trên. -ECU: Electronic Control Unit - Hộp điều khiển động cơ bằng điện tử. -EGR: Exhaust Gas Recirculation – Hệ thống luân hồi khí xả.
-EVC: Exhaust Valve Close - Xú-pap thải đóng. -EVO: Exhaust Valve Open - Xú-pap thải mở. -FEA: Finite Element Analysis – Phân tích phần tử hữu hạn. -GDI: Gasoline Direct Injection – Phun xăng trực tiếp.
-ICE: Internal Combustion Engine – Động cơ đốt trong. -IVC: Intake Valve Close - Xú-pap nạp đóng. -IVO: Intake Valve Open - Xú-pap nạp mở. -PM: Particulate Matter: chất dạng hạt.
-PPM: Part Per Million một phần triệu. -WHO: World Health Organization – Tổ chức Y tế Thế giới. -RON: Reasearch Octance Number – Chỉ số ốc tan xác định theo phương pháp nghiên cứu. -SCV: Swirl Control Valve – Van điều khiển xoáy lốc.
-STCS: Swirl Tumble Control System – Hệ thống điều khiển xoáy lốc dọc và xoáy lốc ngang. -T-VIS: Toyota Variable Induction System – Hệ thống biến thiên dòng khí nạp. -VVT: Variable Valve Timing – Hệ thống điều khiển van biến thiên thông minh. - - VCR: Variable Compression Ratio – Hệ thống thay đổi tỷ số nén biến thiên.
viii Luan van Đề tài NCKH cấp Trường Trọng điểm MS:T2018-21TĐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Độc lập - Tự do - Hạnh phúc KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC Tp. HCM, Ngày tháng năm THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1. Thông tin chung: 1.- Tên đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng xoáy lốc trên đường ống nạp đến hiệu suất động cơ xe máy” - Mã số: T2018-21TĐ - Chủ nhiệm: PGS.TS LÝ VĨNH ĐẠT - Cơ quan chủ trì: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp.Hồ Chí Minh - Thời gian thực hiện: 12 tháng 2. Mục tiêu: Cải tiến đường ống nạp trên các động cơ hiện nay để tối ưu sự xoáy lốc (tumble và swirl) thông qua các phần mềm chuyên phù hợp với từng chế độ hoạt động trên động cơ nhằm nâng cao hiệu suất, công suất và tính kinh tế nhiên liệu trên xe.
Tính mới và sáng tạo: Động cơ xe máy rất phổ biến ở Việt Nam. Tuy nhiên, thiết kế đường ống nạp đơn giản, điều này ảnh hưởng của sự xoáy lốc không tốt dẫn đến công suất, suất tiêu hao nhiên liệu, hiệu suất động cơ rất thấp. Ảnh hưởng của xoáy lốc đến sự hoà trộn hỗn hợp không khí - nhiên liệu (hoà khí) ở tốc độ thấp rất đáng kể. Sự xoáy lốc cũng ảnh hưởng đến sự tổn hao năng lượng khi động cơ hoạt động ở tốc độ cao.
Sự xoáy lốc trên động cơ bao gồm xoáy lốc dọc (swirl) và xoáy lốc ngang (tumble) phụ thuộc vào biên dạng, đường kính, chiều dài của đường ống nạp. Nghiên cứu sử dụng phần mềm chuyên ngành phân tích và cải tiến đường ống nạp hiện tại trên động cơ xe máy để tối ưu sự xoáy lốc ứng với từng chế độ hoạt động trên động cơ. Qua đó, nâng cao công suất và hiệu suất động cơ 4.