Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thái Nguyên là tỉnh miền núi thuộc vùng trung du Bắc Bộ với diện tích tự nhiên 3.541,1 km² (chiếm 1,08% diện tích và 1,34% dân số cả nước), sở hữu điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng thuận lợi cho sự sinh trưởng của cây chè (Camellia sinensis). Cây chè tại địa phương đóng vai trò cây công nghiệp dài ngày chủ lực, vừa bảo vệ đất dốc chống xói mòn rửa trôi, vừa là cây trồng phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo và tạo việc làm cho lao động nông thôn. Tuy nhiên, tập quán canh tác thâm canh truyền thống phụ thuộc nặng nề vào phân bón vô cơ có tính axit như đạm urê và phân lân hóa học đã làm đất đai vùng chè ngày càng chua hóa, chai cứng, thoái hóa dinh dưỡng và dễ dẫn đến hiện tượng nghẹt rễ, bó rễ ở chè.

Trước yêu cầu phát triển nền nông nghiệp hữu cơ, sinh thái bền vững, việc ứng dụng các chế phẩm và phân bón sinh học nhằm cải tạo đất, nâng cao năng suất và chất lượng búp chè là hướng đi cần thiết. Mặc dù vậy, tại vùng chè xã Phúc Xuân (thành phố Thái Nguyên), người dân ít tiếp cận với phân sinh học do chủng loại chưa đa dạng, giá thành sản phẩm cao, khó mua và hiệu quả sinh học chưa được kiểm chứng rõ ràng trên đồng ruộng. Do đó, việc triển khai thí nghiệm so sánh độc lập giữa các chế phẩm sinh học thương mại là cơ sở khoa học cấp thiết để kiểm chứng thực tế trước khi áp dụng đại trà.

Mục đích nghiên cứu:

  • Xác định ảnh hưởng của 3 loại phân sinh học đến khả năng sinh trưởng và năng suất của giống chè TRI-777.

Yêu cầu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Đánh giá ảnh hưởng của các phân sinh học đến một số chỉ tiêu sinh trưởng (chiều cao cây, diện tích và độ rộng tán) của giống chè TRI-777.
  2. Đánh giá ảnh hưởng của các phân sinh học đến các yếu tố cấu thành năng suất (chiều dài búp, khối lượng búp, mật độ búp) và năng suất búp chè tươi qua các lứa hái.
  3. Đánh giá ảnh hưởng của các phân sinh học đến tỷ lệ búp mù và mức độ phát sinh của một số loài sâu bệnh hại chính (rầy xanh, bọ xít muỗi, bệnh thối búp).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Nương chè giống TRI-777 ở giai đoạn kinh doanh 20 tuổi; 3 loại chế phẩm/phân bón sinh học gồm Bồ đề 688, FUSA và FOODMAX.
  • Phạm vi không gian: Xóm Xuân Hòa, xã Phúc Xuân, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
  • Phạm vi thời gian: Vụ Hè Thu 2014, theo dõi liên tục từ tháng 6 đến tháng 11 năm 2014 (qua 5 lứa hái búp).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của đề tài dựa trên nguyên lý sinh lý học dinh dưỡng khoáng cây trồng và kỹ thuật bón phân cho cây chè kinh doanh:

  • Khung lý thuyết dinh dưỡng khoáng: Dựa trên giáo trình Sinh lý thực vật (GS. Hoàng Minh Tấn chủ biên) và giáo trình Cây chè (TS. Lê Tất Khương chủ biên), xác định lượng phân bón dựa vào nhu cầu của cây trồng qua từng thời kỳ, khả năng cung cấp dinh dưỡng của đất và hệ số sử dụng phân bón. Đề tài vận dụng các kết quả nghiên cứu kinh điển về nhu cầu N-P-K của cây chè (Eden, 1958; L. Bziava, 1973; N. Bziava, 1973; G. Goziaxivili, 1949; A. Makharobitze, 1948) và quy trình kỹ thuật bón phân cho chè kinh doanh của Bộ Nông nghiệp.
  • Cơ chế tác động của phân sinh học: Phân tích vai trò chuyển hóa dinh dưỡng, cố định nitơ sinh học (BNF), khoáng hóa phosphat khó tan, bổ sung vi sinh vật đối kháng và kích thích sinh trưởng rễ (theo tài liệu của TS. Dương Hoa Xô - Trung tâm Công nghệ Sinh học TP. Hồ Chí Minh).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng:

  • Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD - Randomized Complete Block Design) với 3 lần nhắc lại. Tổng diện tích thí nghiệm là 150 m², bố trí thành 3 khối (mỗi khối 50 m², kích thước 5 m × 10 m). Mỗi khối được chia làm 4 ô thí nghiệm tương ứng 4 công thức (diện tích mỗi ô là 12,5 m², kích thước 5 m × 2,5 m, gồm 4 hàng chè). Dải cách ly giữa các ô thí nghiệm là 1 hàng chè.
  • Các công thức thí nghiệm:
    • Công thức 1 (Đối chứng - ĐC): Bón phân khoáng vô cơ nền, không sử dụng phân sinh học.
    • Công thức 2: Phân khoáng nền + Phân bón sinh học Bồ đề 688 (phun qua lá và quanh gốc 10 lần, liều lượng 500 ml/ha pha 80 lít nước, tổng lượng phun cả vụ đạt 625 ml/ha).
    • Công thức 3: Phân khoáng nền + Phân bón hữu cơ sinh học FUSA (kết hợp hoạt hóa bằng 100 mg đường đỏ/ha trong 24 giờ, phun 10 lần, tổng lượng sử dụng cả vụ là 250 ml chế phẩm + 500 mg đường đỏ).
    • Công thức 4: Phân khoáng nền + Phân bón trung vi lượng FOODMAX (dạng bột trắng, trộn cùng phân lân bón gốc 10 lần, định mức 1 kg/sào Bắc Bộ 360 m², tổng lượng sử dụng là 2,85 kg/sào tương đương 76,95 kg/ha).
    • Phân bón nền chung cho tất cả các công thức: 60 kg phân đạm Urê, 60 kg phân supe lân Lâm Thao và 60 kg phân kali clorua.
  • Quy trình tác động chế phẩm: Thực hiện định kỳ sau mỗi lứa thu hái: lần 1 sau thu hái 5 ngày, lần 2 sau thu hái 15 ngày, tiến hành phun hoặc bón vào chiều tối sau khi tưới ẩm đất.

Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập, xử lý:

  • Phương pháp điều tra, lấy mẫu: Tuân thủ quy phạm khảo nghiệm cây chè theo Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 745:2006. Mỗi ô thí nghiệm lấy mẫu cố định tại 5 điểm theo đường chéo góc; dùng khung tiêu chuẩn 25 cm × 25 cm để đếm mật độ búp và tỷ lệ búp mù; dùng khay kích thước 35 cm × 25 cm × 5 cm tráng dầu hỏa để điều tra mật độ rầy xanh; điều tra tỷ lệ búp hại do bọ xít muỗi bằng cách lấy 40 búp/điểm (tổng 200 búp/ô).
  • Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được tổng hợp trên Microsoft Excel và phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai khác trung bình (LSD tại mức ý nghĩa 0,05) và hệ số biến động (CV%) bằng phần mềm thống kê chuyên ngành nông học IRISAT 4.0.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày vị trí địa lý của tỉnh Thái Nguyên (diện tích 3.541,1 km²), vai trò của cây chè đối với nền kinh tế địa phương và thực trạng đất đai bị chua hóa, chai cứng do lạm dụng phân bón hóa học (urê, supe lân). Phần này làm rõ sự cần thiết phải thử nghiệm các phân bón sinh học để phát triển vùng chè Phúc Xuân bền vững, đồng thời xác lập mục đích nghiên cứu, 2 yêu cầu cụ thể của đề tài cùng ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn đối với nông hộ trồng chè.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật toàn diện các cơ sở lý luận và nghiên cứu thực tiễn:

  • Cơ sở khoa học xác định chế độ bón phân: Phân tích cơ sở sinh lý học thực vật về nhu cầu dinh dưỡng, khả năng cung cấp của đất, hệ số sử dụng phân bón và tỷ lệ phối hợp N-P-K theo từng giai đoạn phát triển.
  • Dinh dưỡng cây chè: Tổng hợp các công trình nghiên cứu của Eden (1958) về thành phần dinh dưỡng lấy đi trong búp (4,5% N; 1,5% P₂O₅; 1,2-2,5% K₂O); công trình của L. Bziava (1973) về liều lượng đạm 200 kg N/ha; số liệu 10 năm bón lân tại Trạm Nghiên cứu Chè Phú Hộ (hiệu suất 1 kg P₂O₅ làm tăng 3,5 kg búp chè); vai trò của kali (Goziaxivili, 1949); hiệu lực phân hữu cơ (N. Bziava, 1973: phân chuồng tăng sản lượng búp 18%, phân xanh tăng 16%) và các nguyên tố vi lượng (Zn, B, Mo, Mn, Cu).
  • Đặc tính các chế phẩm thí nghiệm: Bồ đề 688 (75% chiết xuất thực vật, N-P-K 6-8-8 kết hợp vi lượng Zn, Fe, Mn, Cu, B); Phân FUSA (công nghệ BioProtect System, chứa tập đoàn vi sinh vật cố định đạm Azotobacter, vi khuẩn hòa tan lân, vi khuẩn chuyển hóa Lactobacillus, nấm rễ, xạ khuẩn, Bacillus); Phân trung vi lượng FOODMAX (31% SiO₂, 25% CaO, 2% MgO và vi lượng Cu, Mn, Zn, Fe, Bo).
  • Thực tiễn khảo nghiệm trước đó: Nêu dẫn liệu khảo nghiệm Bồ đề 688 trên lúa Chân Trâu Hương tại Thanh Hóa năm 2012 (năng suất thực thu tăng 9%), mô hình chè tại Phú Thọ và Lâm Đồng; khảo nghiệm FUSA trên chè tại Lào Cai (mật độ búp đạt 260,7 búp/m² so với đối chứng 247,3 búp/m²) và trên giống lúa Séng cù.
  • Giới thiệu đặc điểm giống chè TRI-777: Giống nhập nội từ Sri Lanka năm 1977, chọn lọc tại Phú Hộ, lá thô dày màu xanh đậm, búp mập, chất lượng tốt, phù hợp chế biến chè xanh và chè đặc sản.

Phần 3: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Phần này mô tả chi tiết vật liệu, thiết kế thí nghiệm và quy trình triển khai:

  • Địa điểm và thời gian: Xóm Xuân Hòa, xã Phúc Xuân, TP. Thái Nguyên; vụ Hè Thu từ tháng 6 đến tháng 11/2014.
  • Bố trí thí nghiệm: 4 công thức, 3 lần nhắc lại theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), tổng diện tích 150 m², mỗi ô thí nghiệm 12,5 m² (4 hàng chè).
  • Kỹ thuật sử dụng phân: Chi tiết liều lượng pha chế và cách phun/bón cho Bồ đề 688 (62,5 cc/10 lít nước cho 37,5 m²), FUSA (hoạt hóa 25 ml chế phẩm với 50 mg đường đỏ trong 24 giờ cho 37,5 m²), và FOODMAX (285 g bột trộn lân cho 37,5 m²), kết hợp nền phân vô cơ đồng nhất (60 kg urê + 60 kg supe lân + 60 kg kali).
  • Phương pháp điều tra: Quy định cụ thể phương pháp đo đếm chiều cao, rộng tán, chiều dài búp, khối lượng búp, mật độ búp, tỷ lệ búp mù, năng suất thực thu và mật độ rầy xanh, bọ xít muỗi, nấm thối búp theo Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 745:2006.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Trình bày số liệu thực nghiệm gốc và phân tích thống kê qua 4 nhóm chỉ tiêu:

  • Sinh trưởng sinh dưỡng: Chiều cao cây chè dao động từ 58,0 đến 62,2 cm; chiều rộng tán dao động từ 58,9 đến 66,0 cm. Phân tích phương sai cho thấy P > 0,05, chứng tỏ các chế phẩm sinh học chưa tạo ra sai khác có ý nghĩa thống kê về mặt sinh trưởng thân tán.
  • Các yếu tố cấu thành năng suất: Chiều dài búp đạt từ 5,20 đến 5,90 cm; khối lượng búp dao động từ 39,87 đến 46,14 g/100 búp; mật độ búp đạt từ 185,0 đến 232,5 búp/m². Tất cả các chỉ tiêu đều có P > 0,05 (không có sai khác thống kê giữa các công thức).
  • Năng suất búp chè tươi: Năng suất thu hoạch qua 5 lứa hái ở các công thức dao động từ 1,50 đến 1,90 kg/ô/lứa; năng suất thực thu cả 5 lứa đạt từ 6,0 đến 7,5 tấn/ha; năng suất quy đổi cả năm đạt từ 9,60 đến 12,16 tấn/ha/năm. Phân tích thống kê khẳng định P > 0,05 trên toàn bộ các lứa hái.
  • Mức độ phát sinh sâu bệnh hại: Mật độ rầy xanh dao động từ 3,13 đến 4,73 con/khay; tỷ lệ búp hại do bọ xít muỗi từ 1,60 đến 2,80%; mật độ bệnh thối búp từ 0,93 đến 2,32 búp/m². Sự chênh lệch giữa các công thức thí nghiệm và công thức đối chứng không có ý nghĩa thống kê (P > 0,05).
  • Thảo luận và chi phí: Chi phí phân sinh học cho 1 lứa hái tương đối cao (FUSA lên tới 135.000 đồng/lứa, Bồ đề 688 là 65.000 đồng/lứa). Tác giả thảo luận nguyên nhân số liệu không thể hiện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê là do: liều lượng sử dụng thấp, nền đất vườn chè đã tích lũy đủ dinh dưỡng, thời gian thí nghiệm ngắn (1 vụ) chưa đủ để vi sinh vật phát huy hiệu lực, và ảnh hưởng bất lợi của thời tiết ngập úng lứa 3 cùng việc phun thuốc kích mầm cục bộ.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận tổng kết ngắn gọn: Trong điều kiện vụ Hè Thu 2014 trên giống chè TRI-777 kinh doanh 20 tuổi tại Phúc Xuân, việc bổ sung các chế phẩm sinh học Bồ đề 688, FUSA và FOODMAX không làm sai khác có ý nghĩa thống kê về khả năng sinh trưởng, năng suất và mức độ biểu hiện sâu bệnh hại so với đối chứng chỉ bón phân khoáng vô cơ. Tác giả đề nghị người sản xuất cần tiến hành khảo nghiệm quy mô nhỏ để kiểm chứng hiệu quả thực tế trước khi đầu tư diện rộng, tránh tin vào các thông tin quảng cáo chưa được xác thực.

Kết quả và đóng góp

Kết quả thực nghiệm trên nương chè TRI-777 kinh doanh 20 tuổi trong vụ Hè Thu 2014 được tổng hợp chi tiết qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Ảnh hưởng của các chế phẩm sinh học đến sinh trưởng và yếu tố cấu thành năng suất

Công thức thí nghiệm Chiều cao cây (cm) Chiều rộng tán (cm) Chiều dài búp (cm) Khối lượng búp (g/100 búp) Mật độ búp (búp/m²)
Đối chứng (không bón) 58,00 61,13 5,20 40,50 185,00
Bồ đề 688 60,80 66,00 5,58 39,87 187,50
FUSA 60,50 61,80 5,90 46,14 220,60
FOODMAX 62,20 58,90 5,80 46,10 232,50
Mức ý nghĩa (P) > 0,05 > 0,05 > 0,05 > 0,05 > 0,05
LSD (0,05) 6,03 39,52 1,46 15,30 73,75
Hệ số biến động CV (%) 5,00 31,90 13,55 17,32 116,10

Bảng 2: Ảnh hưởng của các chế phẩm đến năng suất búp tươi và chất lượng nguyên liệu

Chỉ tiêu theo dõi Đối chứng Bồ đề 688 FUSA FOODMAX Chỉ số P LSD (0,05) CV (%)
Năng suất Lứa 1 (kg/ô) 1,50 1,76 1,90 1,76 > 0,05 0,32 9,50
Năng suất Lứa 2 (kg/ô) 1,46 1,56 1,56 1,80 > 0,05 0,54 17,00
Năng suất Lứa 3 (kg/ô) 1,38 1,28 1,70 1,55 > 0,05 0,73 24,80
Năng suất Lứa 4 (kg/ô) 1,55 1,73 2,06 2,16 > 0,05 1,10 29,60
Năng suất Lứa 5 (kg/ô) 1,61 1,93 1,98 2,35 > 0,05 0,96 24,60
Tổng năng suất 5 lứa (kg/ô) 1,50 1,60 1,80 1,90 > 0,05 - -
Năng suất thực thu 5 lứa (tấn/ha) 6,00 6,50 7,00 7,50 > 0,05 3,00 84,50
Năng suất quy đổi cả năm (tấn/ha/năm) 9,60 10,20 11,50 12,16 > 0,05 4,10 12,15
Tỷ lệ búp mù (%) 16,95 17,30 17,10 16,24 > 0,05 - -

Bảng 3: Mức độ phát sinh sâu bệnh hại chính giữa các công thức thí nghiệm

Công thức thí nghiệm Rầy xanh (con/khay) Bệnh thối búp (búp/m²) Bọ xít muỗi (% búp bị hại)
Đối chứng (không bón) 3,13 0,93 1,60
Bồ đề 688 3,80 1,45 2,10
FUSA 4,73 2,32 2,80
FOODMAX 4,20 1,80 2,40
Mức ý nghĩa (P) > 0,05 > 0,05 > 0,05

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

  • Đối với nông hộ sản xuất chè: Không nên vội vàng đầu tư sử dụng đại trà các loại phân bón sinh học khi chưa tiến hành khảo nghiệm quy mô nhỏ tại chính đồng đất canh tác của gia đình để kiểm chứng tính xác thực của thông tin quảng cáo thương mại.
  • Về mặt kỹ thuật: Trong canh tác chè cần duy trì chế độ bón cân đối N-P-K, chú trọng công tác thoát nước vườn chè trong mùa mưa để tránh ngập úng rễ (như trường hợp suy giảm năng suất lứa 3), và kiểm soát việc sử dụng các chất kích thích mầm nhằm tránh phản ứng bất lợi với chế phẩm sinh học.

Đóng góp của đề tài so với các nghiên cứu trước:

  • Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm khách quan, độc lập tại vùng chè Phúc Xuân. Khác với nhiều báo cáo khảo nghiệm một chiều của các đơn vị sản xuất phân bón công bố mức tăng năng suất đột biến từ 15-30% hay giảm 50-70% phân bón, kết quả của tác giả qua xử lý thống kê toán học nghiêm ngặt cho thấy: Trong điều kiện một vụ Hè Thu ngắn hạn trên nương chè 20 tuổi, việc bổ sung 3 chế phẩm Bồ đề 688, FUSA và FOODMAX chưa tạo ra sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P > 0,05) về năng suất và khả năng kháng sâu bệnh hại so với đối chứng bón khoáng cân đối. Đây là dẫn liệu phản biện thực tiễn quan trọng, đóng góp góc nhìn thận trọng cho công tác khuyến nông địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu được tác giả chỉ ra trong văn bản:

  • Thời gian nghiên cứu ngắn: Đề tài chỉ theo dõi trong phạm vi một vụ Hè Thu (từ tháng 6 đến tháng 11 năm 2014, gồm 5 lứa hái), chưa đủ thời gian để các tập đoàn vi sinh vật đất thiết lập quần xã bền vững và phát huy hiệu lực chuyển hóa dinh dưỡng đối với cây thân gỗ lâu năm như chè 20 tuổi.
  • Chưa khảo sát đa dạng liều lượng: Thí nghiệm chỉ thử nghiệm một mức liều lượng duy nhất theo khuyến cáo bao bì cho mỗi loại chế phẩm, chưa bố trí các thang liều lượng tăng dần để xác định ngưỡng nồng độ tối ưu.
  • Ảnh hưởng của yếu tố nhiễu ngoại cảnh: Lứa hái thứ 3 bị ảnh hưởng cục bộ bởi mưa lớn kéo dài gây ngập úng đất trũng và hiện tượng phản ứng do phun thuốc kích thích mầm, làm giảm năng suất đột ngột ở một số ô thí nghiệm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Kéo dài thời gian theo dõi liên tục qua nhiều vụ và nhiều năm (ít nhất 2-3 chu kỳ canh tác) để đánh giá đầy đủ tác động tồn lưu, khả năng cải tạo độ phì và biến động hệ vi sinh vật đất.
  • Thiết kế thí nghiệm đa yếu tố kết hợp nhiều mức liều lượng chế phẩm trên các nền phân bón vô cơ cắt giảm (giảm 20%, 40%, 60% NPK) nhằm xác định khả năng thay thế phân khoáng của chế phẩm sinh học.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng và mục đích học thuật cụ thể:

  • Sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Đất và Dinh dưỡng cây trồng: Tài liệu cung cấp mẫu chuẩn về thiết kế thí nghiệm đồng ruộng theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) trên cây công nghiệp lâu năm, quy trình thu thập chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất chè theo Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 745:2006.
  • Cán bộ nghiên cứu và khuyến nông viên: Là tài liệu tham khảo có giá trị phương pháp luận về việc sử dụng phần mềm IRISAT và Excel trong phân tích ANOVA, kiểm định giả thuyết thống kê (LSD, P-value), đồng thời cung cấp dẫn liệu thực tế giúp thận trọng trong công tác đánh giá và thẩm định các chế phẩm phân bón thương phẩm trước khi khuyến cáo nhân rộng.
  • Phần đáng tham khảo nhất: Chương 2 với hệ thống tổng quan tài liệu chi tiết về nhu cầu dinh dưỡng khoáng kinh điển của cây chè; Bảng 3 (Chương 3) về phương pháp và lịch biểu theo dõi các chỉ tiêu nông học; và toàn bộ số liệu thống kê ANOVA nguyên bản trong phần Phụ lục.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận khảo nghiệm những loại phân sinh học nào và liều lượng sử dụng ra sao? Khóa luận khảo nghiệm 3 loại phân/chế phẩm: (1) Bồ đề 688 phun qua lá và quanh gốc 10 lần với lượng 500 ml/ha pha 80 lít nước (tổng 625 ml/ha); (2) Phân hữu cơ sinh học FUSA hoạt hóa với đường đỏ tỷ lệ 1:1, ủ 24 giờ rồi phun 10 lần quanh gốc (tổng 250 ml dung dịch + 500 mg đường đỏ/ha); (3) Phân trung vi lượng FOODMAX dạng bột trắng trộn với phân lân bón gốc 10 lần với định mức 1 kg/sào Bắc Bộ (tổng lượng 2,85 kg/sào hay 76,95 kg/ha).

Tại sao năng suất thu hoạch ở lứa hái thứ 3 lại sụt giảm thấp hơn cả công thức đối chứng? Theo giải thích của tác giả tại Phần 4, năng suất lứa 3 (thu ngày 01/9/2014) sụt giảm do hai nguyên nhân chính: thời tiết mưa nhiều kéo dài làm đất ở một số ô trũng bị úng cục bộ, và việc người dân phun thuốc kích thích mầm khi búp mới nhú có thể đã phản ứng với chế phẩm sinh học làm búp bị rụt, giảm số lượng búp hữu hiệu.

Kết quả thống kê toán học khẳng định điều gì về hiệu lực của 3 loại chế phẩm sinh học này? Kết quả xử lý phương sai trên phần mềm IRISAT 4.0 đối với tất cả các chỉ tiêu sinh trưởng (chiều cao, rộng tán), yếu tố cấu thành năng suất (chiều dài búp, khối lượng búp, mật độ búp), năng suất tươi 5 lứa, năng suất cả năm và mức độ sâu bệnh hại đều cho giá trị P > 0,05. Điều này khẳng định sự sai khác giữa các công thức bổ sung chế phẩm sinh học so với đối chứng không có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất 95%.

Tác giả đưa ra những nguyên nhân nào lý giải việc phân sinh học không tạo ra sự khác biệt rõ rệt? Tác giả thảo luận 2 nguyên nhân cốt lõi: Thứ nhất, liều lượng chế phẩm đưa vào quá thấp hoặc đất canh tác tại vườn thí nghiệm vốn đã tích lũy đầy đủ các dưỡng chất mà chế phẩm cung cấp; Thứ hai, thời gian thí nghiệm diễn ra quá ngắn (chỉ trong 1 vụ Hè Thu từ tháng 6 đến tháng 11) chưa đủ thời gian để hệ vi sinh vật thích nghi, nhân sinh khối và thể hiện tác động lên cây chè kinh doanh 20 tuổi.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Văn Tăng đã thực hiện một khảo nghiệm đồng ruộng nghiêm túc, tuân thủ phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) và xử lý thống kê chuẩn mực để đánh giá hiệu lực của 3 loại phân sinh học trên giống chè TRI-777 tại xã Phúc Xuân, TP. Thái Nguyên. Kết quả phân tích phương sai xác nhận trong điều kiện vụ Hè Thu 2014, việc sử dụng các chế phẩm Bồ đề 688, FUSA và FOODMAX chưa tạo ra sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P > 0,05) về sinh trưởng, năng suất và mức độ nhiễm sâu bệnh hại so với đối chứng bón khoáng vô cơ thông thường. Công trình mang lại giá trị thực tiễn cao khi cung cấp luận cứ khoa học độc lập, khuyến cáo người trồng chè cần khảo nghiệm kiểm chứng trước khi đầu tư diện rộng nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế trong canh tác.