Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng năng suất và chất lượng cây thạch đen tại huyện na rì tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng năng suất và chất lượng cây, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Cương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Viết Hưng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Kỹ Thuật Đến Sinh Trưởng Và Năng Suất Cây Thạch Đen Tại Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Kỹ Thuật Đến Thạch Đen Bắc Kạn

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của kỹ thuật đến sự sinh trưởng và năng suất của cây thạch đen tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Thạch đen, hay còn gọi là Xương sáo (Mesona chinensis Benth.), là cây thân thảo có giá trị kinh tế cao, được trồng rộng rãi ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Cây có tác dụng giải nhiệt, thanh nhiệt, và được sử dụng trong nhiều sản phẩm giải khát. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định các biện pháp kỹ thuật canh tác hợp lý để nâng cao năng suất và chất lượng cây thạch đen, góp phần tăng hiệu quả kinh tế cho người sản xuất. Theo Thuận Thắng (2016), lá cây thạch đen có vị hơi ngọt, tính mát, có công dụng mát gan, thanh nhiệt, nhuận tràng, trị cảm mạo, hỗ trợ người bị tiểu đường, hỗ trợ giảm huyết áp, chống lão hóa và các bệnh xương khớp.

1.1. Giới thiệu về cây thạch đen và tiềm năng kinh tế

Cây thạch đen (Mesona chinensis Benth) là cây thân thảo, có chiều dài từ 40-60cm, bò lan trên mặt đất, ưa sáng và ẩm. Cây có tiềm năng kinh tế lớn, đặc biệt ở các vùng miền núi phía Bắc như Bắc Kạn. Lá cây có vị ngọt, tính mát, được dùng làm nước giải khát. Theo nghiên cứu, thạch đen còn chứa nhiều polyphenol, tanin, pectin, có lợi cho sức khỏe. Việc phát triển cây thạch đen giúp xóa đói giảm nghèo cho người dân.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu kỹ thuật canh tác thạch đen

Việc nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật như kỹ thuật nhân giống, mật độ trồng, và tổ hợp phân bón là rất quan trọng để phát huy tối đa tiềm năng của cây thạch đen. Hiện nay, việc đầu tư nghiên cứu vào các biện pháp này chưa được chú trọng đúng mức. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình canh tác thạch đen hiệu quả và bền vững.

II. Thực Trạng Thách Thức Trong Canh Tác Thạch Đen Bắc Kạn

Mặc dù cây thạch đen có tiềm năng lớn, nhưng việc canh tác hiện nay còn nhiều hạn chế. Tình trạng sản xuất còn mang tính tự phát, chưa được quy hoạch thành vùng sản xuất tập trung. Công nghệ chế biến sau thu hoạch còn lạc hậu, chưa đảm bảo chất lượng sản phẩm. Việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế, dẫn đến năng suất không ổn định và chất lượng chưa đồng đều. Theo báo cáo của Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Na Rì, diện tích trồng thạch đen có xu hướng giảm trong những năm gần đây. Điều này đặt ra những thách thức lớn cho việc phát triển bền vững cây thạch đen tại Bắc Kạn.

2.1. Phân tích tình hình sản xuất thạch đen tại Bắc Kạn

Tại Bắc Kạn, cây thạch đen được trồng chủ yếu ở huyện Na Rì. Mặc dù được xác định là cây trồng chủ lực, diện tích trồng thạch đen có xu hướng giảm từ 200 ha năm 2009 xuống còn gần 140 ha năm 2016. Năng suất đạt từ 38-40 tạ/ha. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là xuất khẩu sang Trung Quốc. Giá cả bấp bênh, phụ thuộc vào thương lái.

2.2. Những khó khăn trong ứng dụng kỹ thuật vào sản xuất

Việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất thạch đen còn nhiều hạn chế. Người dân chưa được tiếp cận đầy đủ với các kỹ thuật canh tác tiên tiến. Thiếu quy trình kỹ thuật chuẩn cho từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Năng lực đầu tư thâm canh còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.3. Vấn đề quy hoạch và chế biến sau thu hoạch thạch đen

Cây thạch đen chưa được quy hoạch thành vùng sản xuất tập trung. Công nghệ chế biến sau thu hoạch còn lạc hậu. Thiếu các cơ sở chế biến, bảo quản sản phẩm. Điều này dẫn đến giá trị gia tăng của sản phẩm còn thấp. Cần có giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, kỹ thuật canh tác đến chế biến và tiêu thụ để phát triển bền vững cây thạch đen.

III. Phương Pháp Nhân Giống Thạch Đen Ảnh Hưởng Sinh Trưởng

Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá ảnh hưởng của phương pháp nhân giống đến khả năng sinh trưởng của cây thạch đen. Các phương pháp nhân giống khác nhau có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng chiều dài cây, tốc độ ra lá, và đặc điểm hình thái của cây. Việc lựa chọn phương pháp nhân giống phù hợp là yếu tố quan trọng để đảm bảo cây sinh trưởng khỏe mạnh và đạt năng suất cao. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về ưu nhược điểm của từng phương pháp nhân giống, giúp người dân lựa chọn phương pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

3.1. So sánh tỷ lệ sống của các loại hom giống thạch đen

Nghiên cứu so sánh tỷ lệ sống của các loại hom giống khác nhau. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ sống giữa các phương pháp nhân giống. Việc lựa chọn hom giống khỏe mạnh và phương pháp nhân giống phù hợp sẽ giúp tăng tỷ lệ sống của cây con.

3.2. Ảnh hưởng của nhân giống đến tốc độ tăng trưởng chiều dài cây

Phương pháp nhân giống ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng chiều dài cây. Một số phương pháp giúp cây phát triển nhanh hơn, đạt chiều cao tối ưu trong thời gian ngắn. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc rút ngắn thời gian sinh trưởng và tăng năng suất.

3.3. Tác động của phương pháp nhân giống đến tốc độ ra lá

Tốc độ ra lá cũng bị ảnh hưởng bởi phương pháp nhân giống. Cây ra lá nhanh hơn sẽ có khả năng quang hợp tốt hơn, tích lũy nhiều chất dinh dưỡng hơn, và phát triển khỏe mạnh hơn. Nghiên cứu sẽ chỉ ra phương pháp nhân giống nào giúp cây ra lá nhanh nhất.

IV. Mật Độ Trồng Thạch Đen Tối Ưu Năng Suất Tại Bắc Kạn

Mật độ trồng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất, và chất lượng của cây thạch đen. Mật độ quá dày có thể dẫn đến cạnh tranh ánh sáng, dinh dưỡng, và không gian, làm giảm năng suất. Mật độ quá thưa có thể không tận dụng được tối đa diện tích đất. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định mật độ trồng tối ưu cho cây thạch đen tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, đảm bảo năng suất cao và chất lượng tốt.

4.1. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến tốc độ tăng trưởng chiều dài cây

Mật độ trồng ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng chiều dài cây. Mật độ quá dày có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng do cạnh tranh ánh sáng. Mật độ quá thưa có thể làm cây phát triển không đều. Nghiên cứu sẽ xác định mật độ trồng phù hợp để cây phát triển tối ưu.

4.2. Tác động của mật độ trồng đến tốc độ ra lá của cây thạch đen

Tốc độ ra lá cũng bị ảnh hưởng bởi mật độ trồng. Mật độ quá dày có thể làm giảm tốc độ ra lá do thiếu ánh sáng. Mật độ quá thưa có thể làm cây ra lá không đều. Nghiên cứu sẽ chỉ ra mật độ trồng nào giúp cây ra lá nhanh và đều nhất.

4.3. Mật độ trồng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thạch đen

Mật độ trồng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng thạch đen. Mật độ quá dày có thể làm giảm năng suất và chất lượng do cạnh tranh dinh dưỡng. Mật độ quá thưa có thể không tận dụng được tối đa diện tích đất. Nghiên cứu sẽ xác định mật độ trồng tối ưu để đạt năng suất cao và chất lượng tốt.

V. Phân Bón Nào Tốt Nhất Cho Thạch Đen Bắc Kạn

Việc sử dụng phân bón hợp lý là yếu tố quan trọng để đảm bảo sinh trưởng, năng suất, và chất lượng của cây thạch đen. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của tổ hợp phân bón đến các chỉ tiêu này. Các loại phân bón khác nhau có thể cung cấp các chất dinh dưỡng khác nhau, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Việc lựa chọn tổ hợp phân bón phù hợp là yếu tố then chốt để đạt năng suất cao và chất lượng tốt.

5.1. So sánh tốc độ tăng trưởng chiều dài cây với các loại phân bón

Nghiên cứu so sánh tốc độ tăng trưởng chiều dài cây khi sử dụng các loại phân bón khác nhau. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể về tốc độ tăng trưởng giữa các tổ hợp phân bón. Việc lựa chọn phân bón phù hợp sẽ giúp cây phát triển nhanh và khỏe mạnh.

5.2. Ảnh hưởng của phân bón đến tốc độ ra lá của cây thạch đen

Tốc độ ra lá cũng bị ảnh hưởng bởi loại phân bón sử dụng. Một số loại phân bón giúp cây ra lá nhanh hơn, tăng khả năng quang hợp và tích lũy chất dinh dưỡng. Nghiên cứu sẽ chỉ ra loại phân bón nào giúp cây ra lá nhanh nhất.

5.3. Tác động của phân bón đến năng suất và chất lượng thạch đen

Phân bón ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng thạch đen. Việc sử dụng phân bón hợp lý sẽ giúp tăng năng suất và cải thiện chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu sẽ xác định tổ hợp phân bón tối ưu để đạt năng suất cao và chất lượng tốt.

VI. Kết Luận Đề Xuất Kỹ Thuật Cho Thạch Đen Bắc Kạn

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về ảnh hưởng của kỹ thuật đến sinh trưởng và năng suất của cây thạch đen tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng quy trình canh tác thạch đen hiệu quả và bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, chính quyền địa phương, và người dân để ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về nhân giống mật độ phân bón

Nghiên cứu đã xác định được phương pháp nhân giống, mật độ trồng, và tổ hợp phân bón tối ưu cho cây thạch đen tại Bắc Kạn. Các kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

6.2. Đề xuất quy trình canh tác thạch đen hiệu quả và bền vững

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất quy trình canh tác thạch đen hiệu quả và bền vững, bao gồm các bước: lựa chọn giống, chuẩn bị đất, nhân giống, trồng, chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, và thu hoạch.

6.3. Hướng phát triển cây thạch đen bền vững tại Bắc Kạn

Để phát triển cây thạch đen bền vững tại Bắc Kạn, cần có sự quy hoạch vùng sản xuất, đầu tư vào công nghệ chế biến sau thu hoạch, xây dựng thương hiệu sản phẩm, và liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Nguồn gốc, phân bố và đặc điểm hình thái cây Thạch đen Cây Thạch đen (Mesona chinensis Benth) là loài thực vật thân thảo thấp, có nhựa kết thạch trong nước được dùng để làm thức uống giải khát. Ở Trung Quốc, tiếng Quan Thoại gọi là “xiancao” (tiên thảo), người Mân Cao ở Đài Loan gọi là “sian-chháu”, người Quảng Đông gọi là “leung fan cao” (lương phấn thảo). Người Việt Nam gọi là “xương sáo”.

Thạch đen là cây thân thảo có chiều dài cây từ 40 - 60 cm, bò lan trên mặt đất, là cây ưa sáng và ưa ẩm nhưng không chịu được úng. Thạch đen có tác dụng giải nhiệt, đây là một mặt hàng dùng trong giải khát được nhiều người ưa chuộng, do lá cây thạch đen có vị hơi ngọt, tính mát, có công dụng mát gan, thanh nhiệt, nhuận tràng, trị cảm mạo, hỗ trợ người bị tiểu đường, hỗ trợ giảm huyết áp, chống lão hóa và các bệnh xương khớp. Ngoài ra, thạch đen còn được coi là một tân dược với hàm lượng Polyphenol, tanin, pectin chiếm trên 50%. Đây là những chất làm tăng đáng kể tính giãn nở của mạch máu, chống oxy hóa, giảm cholesterol trong máu.

Cây Thạch đencó nguồn gốc ở Đông và Đông Nam Châu Á, phân bố nhiều ở vùng Đông Nam Trung Quốc, Đài Loan và khu vực Đông Nam Á. Loài cây này mọc mạnh trên các khu vực đất dốc, đất cát và đất khô. Ở Việt Nam cây Thạch đenmọc hoang dại ở vùng rừng núi phía Bắc như các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, về sau này được trồng ở nhiều vùng đồng bằng như ở như Bảo Lộc (Lâm Đồng), Sa Đéc (Đồng Tháp), Châu Đốc (An Giang), Đồng bằng sông Cửu Long và miền Đông Nam Bộ. Cây Thạch đen có đặc điểm hình thái như sau: - Thân: Cây Thạch đen là loại cây họ hòa thảo, thân có bốn cạnh, hình đứng mềm, bên ngoài thân có phủ một lớp lông thô, rậm.

Cây có chiều dài trung 4 bình từ 40 - 60 cm, tùy điều kiện chăm sóc và thổ nhưỡng có thể dài tới 1 mét. Cây thạch đen có khả năng phân nhánh nhiều từ gốc, nhánh tỏa ra phủ kín trên mặt đất giống như cây bạc hà. - Chồi và lá: Lá cây thạch đen mọc ra từ các mấu, chồi mọc ra từ nách lá. Lá thạch đen thuộc loại lá đơn, mọc đối, dày, màu xanh nhạt, hình trứng hoặc trứng thuôn, thon hẹp ở gốc, nhọn ở chóp.

Lá dài từ 3 - 6 cm, rộng 1 - 2 cm, cuống lá dài 1 - 2 cm. Hai mặt lá đều có phủ một lớp lông mỏng, mép lá có hình răng cưa. - Hoa và quả: Hoa mọc thành cụm dày đặc ở đầu cành, khá dày đặc vào lúc hoa nở rộ, cuống hoa có thể kéo dài tới 10 - 12 cm, có lông. Đài hoa có lông, 3 răng ở môi trên; tràng trắng hay hồng nhạt, môi trên 3 thùy, môi dưới to; nhị 2, thò dài, chỉ nhị tím.

Quả của cây thạch đen nhỏ, nhẵn, thon dài khoảng 0,7 mm. Cây thạch đen ra hoa vào cuối thu, đầu mùa đông. - Hệ rễ: Rễ cây thạch đen có dạng chùm, rễ tỏa rộng và ăn nông. Rễ của cây thạch đen có thể mọc từ gốc, thân khi tiếp xúc trực tiếp với đất ẩm.

Do vậy, khi cây thạch đen phát triển, thân cây dài có thể có nhiều đốt thân mọc rễ cắm xuống để hỗ trợ hút chất dinh dưỡng. Tình hình sản xuất cây thạch đen ở Việt Nam 1. Tình hình sản xuất cây thạch đen ở Việt Nam Hiện nay, ở các tỉnh miền núi phía Bắc, Thạch đen được trồng nhiều ở huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng; huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn; huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn và được coi là một trong những cây góp phần trong việc xóa đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc ở vùng này. Bởi Thạch đen là loại cây dễ trồng, không mất nhiều công chăm sóc, ít bị sâu bệnh và cho năng suất cao.

Trung bình 1ha cây Thạch đen sẽ cho thu hoạch hơn 40 tạ thạch đen 5 khô, với giá bán dao động từ 25.000 đồng/1kg như hiện nay thì đây cũng là cây trồng mang lại thu nhập khá cao cho người nông dân. Năm 2013, diện tích Thạch đen ở huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng chỉ có 172 ha, đến năm 2014 tăng 284 ha. Hiện nay, diện tích trồng Thạch đen ở Thạch An đã tăng lên 335 ha (Phương Oanh 2015) [6]. Tại huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn từ năm 2010 đến nay, diện tích trồng cây Thạch đen hàng năm tại huyện luôn được duy trì ổn định từ 1.000ha, năng suất bình quân từ 5,8 - 6,0 tấn/ha, sản lượng bình quân 8.

Năm 2016, toàn huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn trồng được gần 140 ha cây Thạch đen, đạt trên 279% kế hoạch (Trung Dương 2016) [3]. Mặc dù được coi là cây trồng xoá đói, giảm nghèo nhưng thực tế Thạch đen chưa bao giờ được quy hoạch vùng trồng và có những nghiên cứu một cách bài bản, khoa học, kết hợp với chế biến sau thu hoạch, liên kết tìm đầu ra ổn định cho nông dân để cây trồng này phát triển bền vững (Thuận Thắng 2016) [9]. Từ việc nghiên cứu đánh giá tình hình sản xuất cây thạch đen cũng như điều kiện tự nhiên vùng nghiên cứu cho thấy: Thực trạng phát triển cây Thạch đen tại địa phương nghiên cứu nói riêng và ở Việt Nam nói chung còn mang tính tự phát, chưa được quy hoạch thành vùng sản xuất, cũng như công nghệ chế biến sau thu hoạch để phát triển bền vững cây trồng này; Mặt khác việc chỉ đạo ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và năng lực đầu tư thâm canh còn hạn chế, năng suất không ổn định, chất lượng cây Thạch đen chưa đồng đều. Việc liên kết sản xuất còn hạn chế, sản phẩm sản xuất ra tiêu thụ chưa kết nối theo chuỗi sản phẩm; mặt khác do chưa đầu tư cơ sở chế biến, bảo quản sau thu hoạch, chưa có nơi thu gom và tiêu thụ ổn định nên giá cả bấp bênh, phụ thuộc vào các tư thương thu mua nên diện tích cây Thạch đen những năm gần đây có xu hướng giảm dần.

Tình hình sản xuất cây thạch đen tại tỉnh Bắc Kạn Tại tỉnh Bắc Kạn, cây Thạch đen được trồng chủ yếu trên địa bàn huyện Na Rì. Đây là cây trồng được cấp ủy, chính quyền địa phương xác định là một trong những cây trồng chủ lực đem lại hiệu quả kinh tế cao. Theo báo cáo của Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Na Rì, cây Thạch đen được người dân địa phương đưa vào trồng từ trước những năm 2000, đến năm 2009 diện tích cây Thạch đen trên địa bàn huyện Na Rì đạt trên 200 ha nhưng đến năm 2016 diện tích chỉ còn gần 140 ha, được trồng tập trung tại các xã Vũ Loan, Kim Lư, Cư Lễ, Lam Sơn, Liêm Thủy, Cường Lợi,… trong đó, được trồng nhiều nhất tại xã Vũ Loan 60 ha. Cây Thạch đen được trồng ở ruộng, soi bãi hoặc trên đất dốc, rất phù hợp với điều kiện tự nhiên của huyện Na Rì, năng suất đạt từ 38-40 tạ/ha; thị trường tiêu thụ Thạch đen khô chủ yếu là do các tư thương bán sang Trung Quốc; giá Thạch đen khô khoảng 25.

Vị trí địa lý Huyện Na Rì là huyện miền núi, nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Bắc Kạn, có diện tích tự nhiên là 85.300,00 ha, chiếm 17,54% diện tích tự nhiên tỉnh Bắc Kạn, gồm 21 xã và 01 thị trấn với 233 thôn, bản; nằm trong toạ độ địa lý từ khoảng 210 55’ đến 220 30’ vĩ độ Bắc, 1050 58’ đến 106018’ kinh độ Đông. - Phía Bắc giáp huyện Ngân Sơn. - Phía Nam giáp huyện Chợ Mới và tỉnh Thái Nguyên. - Phía Đông giáp huyện Bình Gia và Tràng Định (tỉnh Lạng Sơn).

- Phía Tây giáp huyện Bạch Thông. Thị trấn Yến Lạc là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của huyện, cách thành phố Bắc Kạn 72km và thành phố Thái Nguyên 130 km theo Quốc lộ 3B và Quốc lộ 3. Đời sống kinh tế của nhân dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng như đường giao thông, trường học, điện lưới quốc gia, trạm y tế xã mặc dù đã được Nhà nước quan tâm đầu tư song vẫn còn nhiều khó khăn. 7 Địa hình Na Rì có địa hình phức tạp, chủ yếu là đồi núi với nhiều núi đá vôi, thung lũng hẹp, độ dốc lớn, thuộc cánh cung Ngân Sơn.

Độ cao trung bình toàn huyện là 500m, cao nhất là núi Phyia Ngoằm (xã Cư Lễ) với độ cao 1.193m, thấp nhất ở xã Kim Lư với độ cao 250m so với mực nước biển. Nhìn tổng thể, địa hình của huyện có hướng thấp dần từ Tây Nam sang Đông Bắc, được chia thành 2 dạng địa hình vùng núi đá và địa hình vùng núi đất. Địa hình của huyện Na Rì đã ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành đất, cụ thể là các quá trình rửa trôi và tích luỹ. Quá trình rửa trôi diễn ra mạnh vào mùa mưa ở vùng núi đá chia cắt, dốc nhiều, ở vùng đồi núi thấp có những thung lũng tương đối bằng phẳng, thích nghi với các loại cây lương thực và cây ngắn ngày vùng nhiệt đới.

Thủy văn Trên địa bàn huyện Na Rì có 2 con sông lớn chảy qua, đó là sông Bắc Giang và sông Na Rì. Do ảnh hưởng của địa hình và cấu tạo địa chất đã chi phối mạng lưới sông suối khá phức tạp trên địa bàn huyện. Phần lớn đồi núi sát thềm sông, thềm suối đã khống chế quá trình bồi tụ phù sa, chính vì vậy trong huyện không có những cánh đồng rộng lớn mà chỉ có những dải đất bồi tụ phù sa nhỏ, hẹp dọc theo các triền sông, triền suối. Đặc điểm chung của các sông suối trong huyện là có độ dốc lớn, lắm thác nhiều ghềnh.

Lưu lượng dòng chảy phân bố không đều trong năm, chủ yếu tập trung vào mùa lũ (chiếm khoảng 60 - 80% tổng lượng dòng chảy trong năm), nên việc khai thác sử dụng gặp khó khăn, đòi hỏi đầu tư lớn. Các nguồn tài nguyên Tài nguyên đất: Đất Na Rì chủ yếu được hình thành do sự phong hóa trực tiếp của đá mẹ và một phần hình thành do sự bồi tụ phù sa các hệ thống 8 sông, suối. Toàn huyện gồm có 10 loại được phân thành 2 nhóm chính: Nhóm đất thủy thành và nhóm đất địa thành. - Nhóm đất địa thành (đồi núi): Có diện tích 81.999 ha, chiếm 96,13% diện tích tự nhiên.

- Nhóm đất thủy thành: Có diện tích 1.977ha, chiếm 2,32% diện tích tự nhiên. Nhìn chung đất đai Na Rì cho phép phát triển đa dạng các loại cây trồng, vật nuôi.