Luận văn tìm hiểu sự hiểu biết của người dân về môi trường nông thôn ở xã hưng thịnh huyện bảo lạc tỉnh cao bằng

Môi trường đóng vai trò then chốt trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. 85 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Hoàng Mùi Sỉnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Thạnh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Tìm Hiểu Sự Hiểu Biết Của Người Dân Về Môi Trường Nông Thôn Tại Hưng Thịnh, Bảo Lạc, Cao Bằng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa trong học tập, nghiên cứu khoa học
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.6. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu
• 2.2. Một số vấn đề môi trường cần quan tâm trên Thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Một số vấn đề về Môi trường cần quan tâm trên Thế giới
• 2.2.2. Một số vấn đề về môi trường của Việt Nam
• 2.2.3. Những nghiên cứu về nhận thức người dân về các vấn đề môi trường ở các địa phương của Việt Nam
• 2.2.4. Nhận thức của người dân về Luật BVMT
• 2.2.5. Nhận thức của người dân tại TPHCM về tác hại của biến đổi khí hậu
• 2.2.6. Nhận thức của người dân về việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải
• 2.2.7. Nhận thức của người dân về vệ sinh môi trường
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 3.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.5. Thời gian nghiên cứu
• 3.6. Nội dung nghiên cứu
• 3.7. Tình hình cơ bản của xã Hưng Thịnh
• 3.8. Hiện trạng môi trường tại xã Hưng Thịnh
• 3.9. Tìm hiểu sự hiểu biết của người dân về môi trường
• 3.10. Đánh giá chung và đề xuất các giải pháp
• 3.11. Phương pháp nghiên cứu
• 3.11.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 3.11.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.11.3. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm cơ bản xã Hưng Thịnh
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Thổ nhưỡng
• 4.1.3. Khí hậu, thuỷ văn
• 4.1.4. Tài nguyên rừng, thảm thực vật và động vật
• 4.1.5. Tài nguyên nước
• 4.1.6. Hiện trạng sử dụng đất
• 4.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 4.2.1. Thực trạng phát triển các ngành
• 4.2.2. Đánh giá thực trạng dân số, lao động
• 4.2.3. Tình hình cơ sở hạ tầng
• 4.3. Hiện trạng môi trường tại xã Hưng Thịnh
• 4.4. Thông tin về đối tượng điều tra
• 4.5. Kết quả điều tra về sử dụng nước sinh hoạt tại địa phương
• 4.6. Vấn đề nước thải tại địa phương
• 4.7. Vấn đề rác thải tại địa phương
• 4.8. Tình hình sử dụng nhà vệ sinh trong xã
• 4.9. Hiểu biết của người dân về môi trường
• 4.10. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp
• 4.10.1. Đánh giá chung
• 4.10.2. Đề xuất giải pháp
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Môi Trường Nông Thôn Hưng Thịnh

Môi trường đóng vai trò then chốt trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Môi trường cung cấp không gian sống, tài nguyên và là nơi chứa đựng chất thải. Tại Việt Nam, một quốc gia đang phát triển, việc bảo vệ môi trường, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, là vô cùng quan trọng. Nông thôn không chỉ là nguồn cung cấp lao động và vật chất mà còn là động lực phát triển kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế nhanh chóng đã gây ra nhiều vấn đề về môi trường, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Việc nâng cao nhận thức cho người dân về bảo vệ môi trường là một yếu tố then chốt. Hưng Thịnh, Bảo Lạc, Cao Bằng, một xã miền núi còn nhiều khó khăn, đang đối mặt với những thách thức về môi trường do khai thác tài nguyên và ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế. Nghiên cứu về nhận thức của người dân nơi đây là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của môi trường sống nông thôn

Môi trường nông thôn không chỉ là không gian sinh sống mà còn là nền tảng cho sản xuất nông nghiệp, cung cấp lương thực, thực phẩm và các nguồn tài nguyên khác. Môi trường sống nông thôn trong lành góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng và duy trì bản sắc văn hóa địa phương. Việc bảo vệ môi trường nông thôn là bảo vệ cuộc sống và tương lai của cộng đồng.

1.2. Vai trò của nhận thức trong bảo vệ môi trường

Nhận thức đúng đắn về môi trường là tiền đề cho hành vi bảo vệ môi trường. Khi người dân hiểu rõ về các vấn đề môi trường, nguyên nhân và hậu quả của chúng, họ sẽ có ý thức hơn trong việc thay đổi hành vi, tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường và ủng hộ các chính sách bảo vệ môi trường. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường là chìa khóa để giải quyết các vấn đề môi trường.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Nông Thôn Tại Hưng Thịnh

Hiện nay, ô nhiễm môi trường nông thôn Cao Bằng đang trở thành vấn đề bức xúc. Quá trình hội nhập kinh tế và đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng đã gây áp lực lớn lên môi trường. Tình trạng ô nhiễm không khí, nước và đất ngày càng gia tăng. Tại Hưng Thịnh, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách, quản lý chất thải sinh hoạt còn yếu kém đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường tự nhiên và cảnh quan. Theo nghiên cứu của Hoàng Mùi Sỉnh (2015), ý thức thu gom và xử lý rác thải của người dân còn hạn chế, dẫn đến tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường. Cần có những đánh giá cụ thể và giải pháp kịp thời để ngăn chặn tình trạng này.

2.1. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng liều lượng và quy trình kỹ thuật có thể gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí. Các hóa chất độc hại có thể tích tụ trong chuỗi thức ăn, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và động vật. Cần có các biện pháp kiểm soát và hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả.

2.2. Vấn đề quản lý chất thải sinh hoạt tại Hưng Thịnh

Việc thiếu hệ thống thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt hiệu quả dẫn đến tình trạng rác thải bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan nông thôn. Cần xây dựng các mô hình quản lý chất thải phù hợp với điều kiện địa phương, khuyến khích người dân tham gia phân loại rác tại nguồn và tái chế chất thải.

2.3. Khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức

Quá trình khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức cùng với sự hiểu biết còn hạn chế của người dân đã dần phá vỡ môi trường trong lành vốn có. Cần có các biện pháp kiểm soát và quản lý khai thác tài nguyên thiên nhiên hợp lý.

III. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Về Môi Trường Nông Thôn

Để cải thiện tình hình bảo vệ môi trường nông thôn Hưng Thịnh, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao nhận thức cho người dân. Giáo dục môi trường cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi hành vi và tạo ý thức trách nhiệm. Các chương trình tuyên truyền, tập huấn cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm văn hóa và trình độ dân trí của địa phương. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động bảo vệ môi trường và xây dựng các mô hình điểm về phát triển bền vững nông thôn.

3.1. Tăng cường giáo dục môi trường trong trường học

Đưa nội dung giáo dục môi trường vào chương trình học từ cấp tiểu học đến trung học, giúp học sinh hình thành ý thức bảo vệ môi trường từ sớm. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ môi trường để học sinh có cơ hội tìm hiểu và tham gia vào các hoạt động thực tế.

3.2. Tổ chức các chiến dịch truyền thông về môi trường

Sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng như báo chí, truyền hình, radio, internet, mạng xã hội để truyền tải thông tin về môi trường đến cộng đồng. Tổ chức các sự kiện, hội thảo, triển lãm về môi trường để thu hút sự quan tâm của công chúng.

3.3. Xây dựng các mô hình điểm về bảo vệ môi trường

Triển khai các mô hình quản lý chất thải, sử dụng năng lượng tái tạo, sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại các thôn, bản để người dân có thể học hỏi và áp dụng. Hỗ trợ các sáng kiến bảo vệ môi trường từ cộng đồng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tuyên Truyền Bảo Vệ Môi Trường Hưng Thịnh

Việc tuyên truyền bảo vệ môi trường cần được thực hiện thường xuyên và liên tục, với nội dung thiết thực và dễ hiểu. Cần tập trung vào các vấn đề môi trường cụ thể mà địa phương đang đối mặt, như ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Các hình thức tuyên truyền cần đa dạng, phù hợp với từng đối tượng, như tổ chức các buổi nói chuyện, chiếu phim, phát tờ rơi, treo băng rôn, khẩu hiệu. Đặc biệt, cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, già làng, trưởng bản trong việc tuyên truyền và vận động người dân tham gia bảo vệ môi trường.

4.1. Xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên môi trường

Tuyển chọn và đào tạo đội ngũ tuyên truyền viên môi trường từ các cán bộ xã, thôn, bản, các đoàn viên, hội viên, những người có uy tín trong cộng đồng. Cung cấp cho họ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác tuyên truyền hiệu quả.

4.2. Phát huy vai trò của các phương tiện truyền thông địa phương

Sử dụng hệ thống loa truyền thanh của xã, thôn, bản để phát các thông điệp về môi trường. Xây dựng các chuyên mục về môi trường trên trang thông tin điện tử của xã. Phối hợp với các cơ quan báo chí để đưa tin về các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương.

4.3. Tổ chức các hoạt động cộng đồng về môi trường

Tổ chức các buổi ra quân dọn dẹp vệ sinh môi trường, trồng cây xanh, thu gom rác thải. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường, các hoạt động văn hóa, văn nghệ có chủ đề về môi trường.

V. Nghiên Cứu Về Hành Vi Bảo Vệ Môi Trường Của Người Dân

Nghiên cứu về hành vi bảo vệ môi trường của người dân Hưng Thịnh là cần thiết để đánh giá hiệu quả của các giải pháp nâng cao nhận thức và đề xuất các biện pháp can thiệp phù hợp. Cần tìm hiểu về các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bảo vệ môi trường, như kiến thức, thái độ, niềm tin, giá trị, chuẩn mực xã hội, điều kiện kinh tế, cơ sở hạ tầng. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức xã hội xây dựng các chương trình và dự án bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.

5.1. Khảo sát về kiến thức thái độ và hành vi của người dân

Thực hiện khảo sát bằng phiếu hỏi, phỏng vấn sâu để thu thập thông tin về kiến thức, thái độ và hành vi của người dân đối với các vấn đề môi trường. Sử dụng các phương pháp thống kê để phân tích dữ liệu và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bảo vệ môi trường.

5.2. Đánh giá hiệu quả của các chương trình tuyên truyền

Sử dụng các phương pháp đánh giá định lượng và định tính để đánh giá hiệu quả của các chương trình tuyên truyền về môi trường. So sánh kiến thức, thái độ và hành vi của người dân trước và sau khi tham gia chương trình.

5.3. Xây dựng mô hình dự báo hành vi bảo vệ môi trường

Sử dụng các mô hình thống kê để dự báo hành vi bảo vệ môi trường của người dân dựa trên các yếu tố ảnh hưởng. Mô hình này có thể được sử dụng để đánh giá tác động của các chính sách và chương trình bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Tới Môi Trường Nông Thôn Bền Vững

Nâng cao nhận thức của người dân về môi trường là một quá trình lâu dài và liên tục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng. Với những nỗ lực chung, Hưng Thịnh có thể xây dựng một môi trường nông nghiệp bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tương lai. Cần chú trọng đến việc bảo tồn đa dạng sinh học nông thôn và phát triển du lịch sinh thái Hưng Thịnh để tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

6.1. Đề xuất các chính sách hỗ trợ bảo vệ môi trường

Đề xuất các chính sách khuyến khích người dân tham gia bảo vệ môi trường, như hỗ trợ tài chính cho các hộ gia đình và doanh nghiệp thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, giảm thuế cho các sản phẩm thân thiện với môi trường.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường

Hợp tác với các tổ chức quốc tế để tiếp cận các nguồn lực tài chính và kỹ thuật cho các dự án bảo vệ môi trường. Học hỏi kinh nghiệm của các nước phát triển trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

6.3. Phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ môi trường

Phát triển du lịch sinh thái tại các khu vực có tiềm năng du lịch, như các khu rừng, thác nước, hang động. Khuyến khích các hoạt động du lịch thân thiện với môi trường, như đi bộ đường dài, đạp xe, chèo thuyền kayak.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, khu vực nông thôn Việt Nam đóng vai trò then chốt trong cơ cấu kinh tế - xã hội khi vừa là nơi cung cấp nguồn nhân lực, vừa tạo ra nguồn của cải vật chất lớn cho quốc gia. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế đi kèm với việc đầu tư cơ sở hạ tầng, giao thông và mở rộng sản xuất nông nghiệp đã gây sức ép nặng nề lên chất lượng môi trường đất, nước và không khí. Tại các vùng nông thôn miền núi, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật và pháp lý, công tác giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường là một nhiệm vụ cấp thiết.

Tỉnh Cao Bằng là một tỉnh miền núi biên giới phía Đông Bắc. Dù có tỷ lệ che phủ rừng lớn, môi trường tại đây đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm bụi dọc các trục giao thông chính do hoạt động khai thác khoáng sản tự phát, thiếu kiểm soát. Các nguồn nước mặt cũng bị suy thoái do tình trạng xả rác bừa bãi và khai thác cát sỏi. Huyện Bảo Lạc nằm ở phía Tây tỉnh Cao Bằng, cách trung tâm tỉnh lỵ 134 km theo Quốc lộ 34 (tuyến Cao Bằng - Hà Giang), tiếp giáp biên giới với Trung Quốc. Trong những năm gần đây, việc khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức cùng nhận thức hạn chế của người dân địa phương đã làm tổn hại đến hệ sinh thái tự nhiên.

Xã Hưng Thịnh là một xã vùng cao đặc biệt khó khăn của huyện Bảo Lạc, được chia tách từ xã Hưng Đạo vào năm 2007. Xã có địa hình chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn và mạng lưới điện quốc gia chưa hoàn thiện (đến đầu năm 2014 mới bắt đầu tiếp cận). Hoạt động sinh kế chính của người dân là trồng trọt và chăn nuôi. Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng kỹ thuật, cùng với thói quen vứt rác thải sinh hoạt bừa bãi và chưa có hệ thống thu gom xử lý rác, đang đe dọa trực tiếp đến môi trường sống và cảnh quan bản làng. Khóa luận "Tìm hiểu sự hiểu biết của người dân về môi trường nông thôn ở xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng" được thực hiện nhằm phản ánh đúng thực trạng nhận thức của người dân tại địa bàn.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là xác định mức độ hiểu biết của người dân về môi trường nông thôn, làm cơ sở đề xuất các giải pháp giáo dục và truyền thông phù hợp nhằm nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường sống của cộng đồng.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng.
2. Đánh giá nhận thức của người dân về các vấn đề ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường và các nguyên nhân gây ô nhiễm.
3. Đánh giá sự hiểu biết của người dân đối với Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam và các văn bản pháp luật liên quan.
4. Đánh giá ý thức và thái độ thực hành của người dân đối với công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn xã.

• Đối tượng nghiên cứu: Mức độ hiểu biết, nhận thức và ý thức thực hành của người dân về các vấn đề môi trường nông thôn.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng (khảo sát thực tế tại 8 xóm: Vằng Lình, Chàng Hạ, Thượng A, Thượng B, Khuổi Mực, Khâu Sú, Bản Cuốn, Phiêng Buống).
• Phạm vi thời gian: Số liệu và khảo sát thực địa được thực hiện từ tháng 8/2014 đến tháng 12/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa chuẩn hóa của Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 và các tài liệu chuyên ngành:

• Khung pháp lý và khái niệm môi trường: Vận dụng hệ thống thuật ngữ quy định tại Luật Bảo vệ Môi trường 2014, bao gồm: môi trường, thành phần môi trường, hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường, chất gây ô nhiễm, chất thải, quản lý chất thải, biến đổi khí hậu, ứng phó với biến đổi khí hậu và thông tin môi trường. Ngoài ra, tác giả đưa ra định nghĩa về mưa axit (nước mưa có pH < 5,6 chứa gốc nitơ và lưu huỳnh).
• Khái niệm nhận thức: Trích dẫn các quan điểm nhận thức học từ Từ điển Triết học, Từ điển Bách khoa Việt Nam, Từ điển Giáo dục học và các nghiên cứu của Nguyễn Văn Tường (2010), định vị nhận thức là quá trình phản ánh hiện thực khách quan vào tư duy con người thông qua hai giai đoạn nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính.
• Tổng quan các vấn đề môi trường toàn cầu và Việt Nam: Tác giả tổng hợp các báo cáo từ Hội đồng liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC - Báo cáo lần thứ tư về mức tăng nhiệt độ 0,7°C và kịch bản tăng 1,8°C - 6,4°C đến năm 2100), Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP 2007 về đa dạng sinh học và suy thoái 75% ngư trường), công trình nghiên cứu của Giáo sư Võ Quý (2011) về suy thoái rừng, suy giảm đất nông nghiệp trên đầu người (Việt Nam xếp thứ 159/200 quốc gia) và thực trạng ô nhiễm nguồn nước mặt nông thôn (chỉ 30-40% dân số nông thôn được tiếp cận nước hợp vệ sinh).
• Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trong nước: Đề tài phân tích đối chiếu kết quả khảo sát từ chương trình hợp tác nâng cao nhận thức tại Hà Giang, Nghệ An, Bà Rịa - Vũng Tàu; khảo sát nhận thức biến đổi khí hậu tại TP. Hồ Chí Minh của Lê Văn Khoa; nghiên cứu phân loại rác thải của Đại học Bình Dương ($N=49$); và nghiên cứu KAP (Kiến thức - Thái độ - Thực hành) về vệ sinh môi trường nông thôn của Hoàng Thái Sơn ($N=400$).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể:

1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo thống kê kinh tế - xã hội, địa giới hành chính, địa chất, thủy văn, thổ nhưỡng và quy hoạch sử dụng đất từ UBND huyện Bảo Lạc, UBND xã Hưng Thịnh và các tư liệu chuyên ngành.
2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc đóng và mở; áp dụng phương pháp lấy mẫu bốc thăm ngẫu nhiên với quy mô mẫu $N = 50$ hộ gia đình, đại diện cho các tầng lớp dân cư tại 8 xóm thuộc xã Hưng Thịnh. Tiến hành phát phiếu kết hợp phỏng vấn trực tiếp và quan sát thực địa.
3. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng toán thống kê mô tả, tổng hợp và phân tích tỷ lệ phần trăm trên phần mềm Microsoft Excel 2010 và soạn thảo tài liệu trên Microsoft Word 2010.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu xác lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi. Tác giả trình bày mục tiêu tổng quát, 4 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa học thuật trong việc rèn luyện kỹ năng điều tra xã hội học môi trường và ý nghĩa thực tiễn cung cấp cơ sở dữ liệu cho chính quyền cấp xã. Đồng thời, văn bản nêu rõ 5 yêu cầu kỹ thuật: tính đại diện của mẫu khảo sát, tính trung thực khách quan của số liệu và tính khả thi của các kiến nghị chính sách.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này cung cấp bức tranh toàn cảnh về lý thuyết và thực tiễn môi trường. Tác giả hệ thống hóa các định nghĩa theo Luật Bảo vệ Môi trường 2014 và phân tích 7 vấn đề môi trường toàn cầu: nạn phá rừng (mất 40% diện tích rừng trong 300 năm qua, phát thải 6 tỷ tấn $\text{CO}_2$/năm), suy giảm đa dạng sinh học (tuyệt chủng lần thứ sáu với 45% trong số 45.000 loài bị đe dọa), cạn kiệt tài nguyên nước ngọt (chỉ chiếm 0,01% lượng nước ngọt hữu dụng), khủng hoảng năng lượng hóa thạch, hiện tượng ấm lên toàn cầu, bùng nổ dân số và suy giảm tầng ôzôn do khí $\text{NO}_x$, $\text{VOC}$.

Đối với Việt Nam, chương tổng quan chỉ rõ các thách thức: chất lượng rừng suy giảm (chỉ có 7% rừng nguyên sinh, gần 70% là rừng thứ sinh nghèo), đất nông nghiệp bị thu hẹp (mỗi năm chuyển đổi mục đích khoảng 72.000 ha), cùng các điểm nóng ô nhiễm nước và chất thải rắn nông thôn. Tác giả cũng tổng hợp các nghiên cứu xã hội học môi trường trong nước, chỉ ra rằng hiểu biết của người dân về Luật Bảo vệ Môi trường còn rất mơ hồ và tỷ lệ hộ gia đình chủ động phân loại rác trước xử lý còn thấp.

Phần 3: Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Sự hiểu biết của người dân về môi trường.
• Địa bàn khảo sát: Toàn bộ địa giới hành chính xã Hưng Thịnh với 8 xóm đại diện.
• Thời gian nghiên cứu: 5 tháng (từ tháng 8/2014 đến tháng 12/2014).
• 4 nội dung nghiên cứu chính: Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội địa phương; hiện trạng cấp thoát nước, chất thải và công trình vệ sinh; điều tra nhận thức của người dân về khái niệm môi trường, biến đổi khí hậu, mưa axit, pháp luật bảo vệ môi trường; và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao nhận thức.
• Quy trình lấy mẫu ngẫu nhiên 50 hộ gia đình và các kỹ thuật xử lý dữ liệu định lượng bằng Microsoft Excel 2010.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương kết quả nghiên cứu tập trung vào 4 nhóm nội dung trọng tâm:

1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Hưng Thịnh: Xã có diện tích tự nhiên 4.629,62 ha, nằm cách trung tâm huyện 24 km. Địa hình đồi núi dốc, độ cao từ 468m đến 1.320m. Khí hậu chia làm hai mùa rõ rệt: mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10, tập trung 90% lượng mưa, nhiệt độ trung bình 26°C) và mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ trung bình 18,8°C, có sương muối). Thủy văn có sông Neo cùng hệ thống suối Cuốn, suối Chàng, lưu lượng dòng chảy chênh lệch lớn giữa hai mùa. Về hiện trạng sử dụng đất: đất nông nghiệp chiếm 4.473,12 ha (96,62%), đất phi nông nghiệp 99,36 ha (2,15%), đất chưa sử dụng 30,4 ha (0,66%), đất khu dân cư nông thôn 26,74 ha (0,58%). Diện tích đất lâm nghiệp là 4.071 ha (chiếm 87,93% diện tích tự nhiên). Toàn xã có 449 hộ với 2.474 nhân khẩu thuộc 5 dân tộc: Tày (56,1%), Dao (32,1%), Mông (8,7%), Sán Chỉ (2,3%) và Nùng (0,8%). Tỷ lệ hộ nghèo năm 2012 chiếm 74%. Tổng số lao động là 1.039 người (42% dân số), trong đó lao động nông nghiệp chiếm 90% (935 người). Cơ sở hạ tầng còn yếu kém: 130,7 km đường giao thông phần lớn là đường đất (trục xã nhựa hóa được 9/72 km); tỷ lệ hộ sử dụng điện an toàn thường xuyên đạt 0%.

2. Đặc điểm nhân khẩu học mẫu khảo sát ($N=50$): Mẫu khảo sát có 37 nam (74%) và 13 nữ (26%). Trình độ học vấn của người dân rất thấp: mù chữ chiếm 42% (21 người), biết đọc biết viết chiếm 34% (17 người), tiểu học chiếm 14% (7 người), trình độ trung cấp/cao đẳng chiếm 6% (3 người), đại học/trên đại học chỉ chiếm 4% (2 người); không có đối tượng nào đạt trình độ THCS hoặc THPT. Về cơ cấu nghề nghiệp: làm nông nghiệp chiếm 84% (42 người), buôn bán/dịch vụ chiếm 4% (2 người), cán bộ công chức chiếm 6% (3 người), về hưu/già yếu chiếm 4% (2 người) và nghề khác chiếm 2% (1 người).

3. Hiện trạng sử dụng nước sinh hoạt: 100% hộ dân khảo sát (50/50 hộ) sử dụng nguồn nước tự nhiên từ khe núi, suối theo đường ống dẫn tự chảy về nhà; hoàn toàn không có nước máy, giếng khoan hay giếng đào do địa hình đồi núi dốc và mực nước ngầm nằm quá sâu. Về đánh giá cảm quan chất lượng nước: 86% hộ (43 hộ) cho rằng nước không có vấn đề bất thường, 14% hộ (7 hộ) phản ánh nước có vấn đề về màu sắc (đục vào mùa mưa lũ), 0% ghi nhận có mùi hoặc vị lạ.

4. Nhận thức của người dân về môi trường và pháp luật: Do mặt bằng dân trí hạn chế và thiếu phương tiện truyền thông, nhận thức của người dân về các thuật ngữ môi trường chuyên sâu (mưa axit, suy thoái môi trường, biến đổi khí hậu, các quy định xử phạt trong Luật Bảo vệ Môi trường) ở mức thấp. Thói quen xử lý rác thải và chăn nuôi còn phụ thuộc vào tập quán cũ, chuồng trại gia súc gần nhà ở và rác thải sinh hoạt phần lớn tự tiêu hủy hoặc xả trực tiếp ra môi trường.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu thực địa, đánh giá nguyên nhân cốt lõi dẫn đến hạn chế trong nhận thức môi trường của người dân (trình độ học vấn thấp, thiếu điện, hạ tầng giao thông cách trở). Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp can thiệp về giáo dục cộng đồng, đầu tư hạ tầng thiết yếu và cơ chế phối hợp giữa chính quyền cơ sở với các đoàn thể địa phương.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng số liệu tổng hợp từ kết quả nghiên cứu

Bảng 1: Cơ cấu sử dụng đất và cơ cấu dân số xã Hưng Thịnh (Năm 2012)

Hạng mục chỉ tiêu	Phân loại chi tiết	Quy mô / Diện tích	Tỷ trọng (%)
Hiện trạng sử dụng đất	Đất nông nghiệp	4.473,12 ha	96,62%
(Tổng: 4.629,62 ha)	Đất lâm nghiệp (thuộc nhóm nông nghiệp)	4.071,00 ha	87,93%
	Đất phi nông nghiệp	99,36 ha	2,15%
	Đất khu dân cư nông thôn	26,74 ha	0,58%
	Đất chưa sử dụng	30,40 ha	0,66%
Cơ cấu dân tộc	Dân tộc Tày	1.388 người (ước tính)	56,10%
(Tổng: 2.474 nhân khẩu)	Dân tộc Dao	794 người (ước tính)	32,10%
	Dân tộc Mông	215 người (ước tính)	8,70%
	Dân tộc Sán Chỉ	57 người (ước tính)	2,30%
	Dân tộc Nùng	20 người (ước tính)	0,80%

Bảng 2: Đặc điểm nhân khẩu và hiện trạng sử dụng nước của mẫu khảo sát ($N = 50$)

Nhóm chỉ tiêu	Phân nhóm tiêu chí	Số lượng ($n$)	Tỷ lệ (%)
Giới tính	Nam	37	74,0%
	Nữ	13	26,0%
Trình độ học vấn	Mù chữ	21	42,0%
	Biết đọc, biết viết	17	34,0%
	Tiểu học	7	14,0%
	Trung học cơ sở / Trung học phổ thông	0	0,0%
	Trung cấp / Cao đẳng	3	6,0%
	Đại học / Sau đại học	2	4,0%
Nghề nghiệp	Nông nghiệp	42	84,0%
	Cán bộ, công nhân viên chức	3	6,0%
	Buôn bán, dịch vụ	2	4,0%
	Hưu trí, già yếu không làm việc	2	4,0%
	Nghề khác	1	2,0%
Nguồn nước sinh hoạt	Nguồn suối, khe núi, ao hồ	50	100,0%
	Nước máy, giếng khoan, giếng đào	0	0,0%
Đánh giá chất lượng nước	Nước bình thường (không có vấn đề)	43	86,0%
	Nước có vấn đề về màu sắc (đục)	7	14,0%
	Nước có mùi / vị lạ	0	0,0%

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về công tác giáo dục và truyền thông: Cần đổi mới phương thức tuyên truyền pháp luật và kiến thức bảo vệ môi trường sao cho trực quan, dễ hiểu, sử dụng tiếng dân tộc thiểu số và lồng ghép qua các buổi họp thôn bản, sinh hoạt đoàn thể để tiếp cận nhóm 42% người dân mù chữ và 34% chỉ biết đọc biết viết.
• Về quản lý tài nguyên và hóa chất nông nghiệp: Tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng, đúng kỹ thuật và thu gom vỏ bao bì hóa chất nông nghiệp đúng nơi quy định để tránh ô nhiễm đất, nguồn nước khe suối.
• Về vệ sinh môi trường nông thôn: Hướng dẫn kỹ thuật xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh, di dời chuồng trại chăn nuôi gia súc ra xa nhà ở nhằm hạn chế dịch bệnh; tổ chức các phong trào vệ sinh đường làng ngõ xóm định kỳ.
• Về đầu tư cơ sở hạ tầng: Đề nghị các cấp chính quyền huyện Bảo Lạc và tỉnh Cao Bằng ưu tiên đầu tư hệ thống điện lưới quốc gia, kiên cố hóa các tuyến đường giao thông liên bản và hỗ trợ hệ thống bể lọc, đường ống dẫn nước sạch hợp vệ sinh từ khe núi cho người dân.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã cung cấp một bộ dữ liệu điều tra thực nghiệm chi tiết về điều kiện tự nhiên, hạ tầng và hiện trạng nhận thức môi trường tại một xã vùng cao biên giới đặc biệt khó khăn mới thành lập. Công trình chỉ rõ mối tương quan giữa trình độ dân trí, rào cản hạ tầng kỹ thuật (thiếu điện, giao thông cách trở) với mức độ tiếp nhận thông tin môi trường và thực hành vệ sinh nông thôn của đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô mẫu khảo sát dừng lại ở mức $N = 50$ hộ gia đình do điều kiện địa hình đồi núi bị chia cắt mạnh, giao thông đi lại khó khăn và nguồn lực thực hiện đề tài tốt nghiệp có hạn. Việc tiếp cận phỏng vấn phụ nữ gặp khó khăn do tập quán lao động (nữ giới thường xuyên đi làm nương rẫy xa nhà, dẫn đến tỷ lệ nam giới tham gia phỏng vấn chiếm tới 74%). Chưa triển khai phân tích xét nghiệm các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh của mẫu nước thực tế mà chỉ đánh giá qua cảm quan của người dân.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát lên toàn bộ các xóm bản trong xã và các xã lân cận thuộc huyện Bảo Lạc; kết hợp đo đạc, lấy mẫu phân tích thực nghiệm các chỉ tiêu chất lượng nước mặt, nước thải sinh hoạt và đất canh tác; nghiên cứu sâu hơn về mô hình truyền thông môi trường đặc thù bằng tiếng bản địa dành cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Phát triển Nông thôn và Xã hội học Nông thôn khi thực hiện các đồ án, khóa luận điều tra xã hội học.
• Cán bộ quản lý cơ sở: Cung cấp thông tin thực chứng cho UBND xã Hưng Thịnh, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bảo Lạc cùng các tổ chức đoàn thể trong việc hoạch định chính sách tuyên truyền, quy hoạch hạ tầng nông thôn mới và quản lý tài nguyên nước tại vùng đồng bào thiểu số.
• Phần nội dung giá trị nhất: Hệ thống số liệu thống kê chi tiết về hiện trạng sử dụng đất, phân bố dân cư 8 xóm bản và bộ số liệu khảo sát xã hội học về trình độ học vấn, nguồn nước sinh hoạt tại xã Hưng Thịnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trình độ học vấn của người dân xã Hưng Thịnh tham gia khảo sát được phân bổ như thế nào?
Trong số 50 người dân được phỏng vấn ngẫu nhiên, trình độ học vấn ở mức rất thấp: có 21 người mù chữ (chiếm 42%), 17 người biết đọc biết viết (chiếm 34%), 7 người có trình độ tiểu học (chiếm 14%), 3 người có trình độ trung cấp/cao đẳng (chiếm 6%) và 2 người có trình độ đại học/trên đại học (chiếm 4%). Không có trường hợp nào có trình độ THCS hoặc THPT.

2. Nguồn nước sinh hoạt chính của các hộ gia đình tại xã Hưng Thịnh là gì và chất lượng cảm quan ra sao?
100% hộ dân khảo sát (50/50 hộ) đều sử dụng nguồn nước từ khe suối, ao hồ tự nhiên dẫn qua đường ống từ trên núi xuống; địa phương không có nước máy, giếng khoan hay giếng đào do địa hình dốc và mạch nước ngầm sâu. Về chất lượng cảm quan, 86% số hộ (43 hộ) đánh giá nước bình thường, 14% số hộ (7 hộ) phản ánh nước bị đục (vấn đề màu sắc) khi có mưa lũ, không có hộ nào phản ánh nước có mùi hoặc vị lạ.

3. Cơ cấu dân tộc và tỷ lệ đói nghèo tại xã Hưng Thịnh vào thời điểm nghiên cứu có đặc điểm gì?
Toàn xã có 2.474 nhân khẩu (449 hộ) thuộc 5 dân tộc cùng chung sống: Tày chiếm đa số với 56,1%, Dao chiếm 32,1%, Mông chiếm 8,7%, Sán Chỉ chiếm 2,3% và Nùng chiếm 0,8%. Tỷ lệ hộ đói nghèo tại xã năm 2012 ở mức rất cao, chiếm 74% tổng số hộ, tập trung nhiều nhất ở đồng bào dân tộc Mông và Sán Chỉ.

4. Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể nào để thu thập dữ liệu?
Tác giả đã kết hợp phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp từ UBND huyện Bảo Lạc, UBND xã Hưng Thịnh với phương pháp thu thập số liệu sơ cấp qua điều tra bảng hỏi, phỏng vấn trực tiếp 50 hộ gia đình tại 8 xóm theo phương pháp bốc thăm ngẫu nhiên kết hợp khảo sát thực địa. Số liệu được tổng hợp và phân tích thống kê mô tả trên phần mềm Microsoft Excel 2010.

5. Cơ cấu sử dụng đất tự nhiên của xã Hưng Thịnh năm 2012 được ghi nhận như thế nào?
Tổng diện tích tự nhiên của xã là 4.629,62 ha, trong đó: đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối với 4.473,12 ha (96,62% tổng diện tích, riêng đất lâm nghiệp chiếm 4.071,00 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 99,36 ha (2,15%), đất chưa sử dụng là 30,40 ha (0,66%) và đất khu dân cư nông thôn chiếm 26,74 ha (0,58%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Mùi Sỉnh đã phản ánh một cách chân thực bức tranh nhận thức về môi trường của cộng đồng dân cư tại xã vùng cao Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng do tỷ lệ mù chữ cao (42%), kinh tế thuần nông phụ thuộc (84%) và hạ tầng kỹ thuật còn thiếu thốn, sự hiểu biết của người dân về pháp luật bảo vệ môi trường và các vấn đề sinh thái còn rất hạn chế. Các phát hiện và số liệu thực địa trong công trình là cơ sở thực tiễn quan trọng giúp chính quyền địa phương xây dựng các chương trình giáo dục môi trường đặc thù và đầu tư nâng cấp hạ tầng cấp nước, vệ sinh nông thôn phù hợp với đồng bào miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Môi trường là yếu tố vô cùng quan trọng, quyết định sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật trên trái đất. Môi trường là nơi cung cấp không gian sống của con người và sinh vật, cung cấp các nguồn tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người, đồng thời cũng là nơi chứa đựng các phế thải do con người thải ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất. Việt Nam là một nước đang phát triển, đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, đô thị hoá thì việc giữ gìn môi trường là vấn đề hết sức quan trọng. Nông thôn là một bộ phận không thể tách rời trong cơ cấu kinh tế - xã hội ở Việt Nam.

Bởi nông thôn không những là một bộ phận tạo ra cơ sở vật chất lớn, cung cấp nguồn lao động cho xã hội mà nó còn là nguồn động lực lớn cho những quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Đi cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế trong cả nước nông thôn Việt Nam cũng ngày càng phát triển thể hiện trên mọi mặt công nghiệp, nông nghiệp, y tế, dịch vụ, văn hóa - xã hội… Bộ mặt nông thôn đã và đang được thay đổi đáng kể, đời sống của nhân dân được cải thiện cả về vật chất và tinh thần. Nhưng song hành cùng với sự phát triển đó là các vấn đề về an ninh quốc phòng, giáo dục và môi trường là những vấn đề vô cùng bức. Hiện nay, ở hầu hết các khu nông thôn đang trong quá trình hội nhập kinh tế, các tỉnh không ngừng đầu tư cơ sở hạ tầng, giao thông, thu hút đầu tư xây dựng các khu công nghiệp, nhà máy khu đô thị… để tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Chính vì vậy mà chất lượng môi trường của chúng ta ngày càng bị suy giảm. Điều này không chỉ dừng lại ở môi trường không khí mà cả môi trường nước và môi trường đất.Bảo 2 vệ môi trường đòi hỏi cần có sự chung tay và góp sức của toàn xã hội. Ngoài việc đề ra các biện pháp công nghệ kỹ thuật, pháp luật để bảo vệ, phục hồi môi trường thì việc giáo dục, nâng cao nhận thức cho người dân về vấn đề môi trường cũng là một việc làm vô cùng quan trọng. Cao Bằng là tỉnh nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam.

Đa số diện tích Cao Bằng được che phủ bởi rừng vì thế không khí khá trong sạch ở các vùng nông thôn, các khu dân cư và ở trung tâm thị xã. Tuy nhiên do sản lượng quặng lớn cùng với sự khai thác bừa bãi và quản lý không nghiêm ngặt, các tuyến đường chính của Cao Bằng có mức độ ô nhiễm bụi cao. Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm khá nặng do ý thức vứt rác bữa bãi của người dân cùng với ngành công nghiệp khai khoáng và khai thác cát đã làm cho các dòng sông ở đây bị ô nhiễm thu hẹp dòng chảy, hệ sinh thái bị ảnh hưởng. Bảo Lạc là huyện vùng cao biên giới giáp với Trung Quốc, nằm về phía Tây của tỉnh Cao Bằng, có trung tâm huyện lỵ là thị trấn Bảo Lạc cách thị xã Cao Bằng 134 km theo Quốc lộ 34 Cao Bằng - Hà Giang.

Trước đây môi trường nơi đây khá trong sạch nhưng mấy năm trở lại đây thì quá trình khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức cùng với sự hiểu biết còn hạn chế của người dân đã dần phá vỡ môi trường trong lành vốn có. Hưng Thịnh là một xã thuộc huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. Là xã thuộc vùng miền núi có điều kiện kinh tế khó khăn và cũng là một xã mới tách ra từ xã Hưng Đạo năm 2007, giao thông đi lại không thuận tiện, mạng lưới điện quốc gia đầu năm 2014 mới được cung cấp. Ngành nghiệp chủ yếu của người dân nơi đây chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi.Những năm gần đây tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng liều lượng trong trồng trọt đã ảnh hưởng không ít tới môi trường tự nhiên nơi 3 đây.

Không những vậy do người dân chưa có ý thức thu gom xử lý rác thải sinh hoạt cũng đang dần làm mất đi cảnh quan tự nhiên vốn có và môi trường đang ngày một ô nhiễm và suy thoái. Xuất phát từ thực trạng trên và đồng thời muốn đi sâu vào tìm hiểu môi trường nơi mình sinh sống em tiến hành thực hiện đề tài “Tìm hiểu sự hiểu biết của người dân về môi trườngnông thôn ở xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng” dưới sự hướng dẫn của thầy giáo TS.Nguyễn Đức Thạnh– Trưởng phòng thanh tra khảo thí & Đảm bảo chất lượng giáo dục, trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên. Mục tiêu tổng quát Xác định mức độ hiểu biết của người dân về môi trường, từ đó đề xuất những giải pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về môi trường và ý thức bảo vệ môi trường sống. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội tại xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng.

- Đánh giá nhận thức của người dân về các vấn đề ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường, các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường,…. - Đánh giá sự hiểu biết của người dân về Luật Môi trường của Việt Nam. - Đánh giá ý thức của người dân về công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn xã. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập, nghiên cứu khoa học - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. 4 - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá được nhận thức của người dân địa bàn thị xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường 1. Yêu cầu của đề tài - Phỏng vấn các hộ gia đình đại diện cho các tầng lớp, các lứa tuổi làm việc ở các ngành nghề khác nhau.

- Thu thập các thông tin, tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội xã Hưng Thịnh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng - Số liệu thu thập phải chính xác, khách quan, trung thực - Tiến hành điều tra theo bộ câu hỏi, bộ câu hỏi phải dễ hiểu đầy đủ các thông tin cần thiết cho việc đánh giá. - Các kiến nghị được đưa ra phải phù hợp với tình hình địa phương và có tính khả thi cao. 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu - Nhận thức: có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm nhận thức, sau đây là một số khái niệm.

+ Theo từ điển triết học: “Nhận thức là quá trình tái tạo lại hiện thực ở trong tư duy của con người, được quyết định bởi quy luật phát triển xã hội và gắn liền cũng như không thể tách rời khỏi thực tiễn, nó phải là mục đích của thực tiễn, phải hướng tới chân lý khách quan” (Nguyễn văn Tường, 2010) [16]. + Theo Cuốn “Giải thích thuật ngữ Tâm lý – Giáo dục học”: “Nhận thức là toàn bộ những quy trình mà nhờ đó những đầu vào cảm xúc được chuyển hoá, được mã hoá, được lưu giữ và sử dụng”(Nguyễn văn Tường, 2010) [16]. + Theo “Từ điển Giáo dục học”: “Nhận thức là quá trình hay là kết quả phản ánh và tái tạo hiện thực vào trong tư duy của con người”(Nguyễn văn Tường, 2010) [16]. + Nhà Tâm lý học người Đức cho rằng: “Nhận thức là sự phản ánh hiện thực khách quan trong ý thức của con người, nhận thức bao gồm: “Nhậnthức cảm tính và Nhận thức lý tính, chúng có mối quan hệ biện chứng với nhau và cơ sở, mục đích và tiêu chuẩn của Nhận thức là thực tiễn xã hội”[16].

6 + Theo "Từ điển Bách khoa Việt Nam", nhận thức là quá trình biện chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể [15]. - Một số khái niệm về môi trường + Khái niệm môi trường là gì: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, ảnh hưởng đến đời sống sản xuất, sự tồn tại, sự phát triển của con người và sinh vật” (Luật bảo vệ môi trường, 2014) [8]. +Thành phần môi trường : “là yếu tố vật chất tạo thành môi trường như đấ t , nước, không khí , âm thanh , ánh sáng , sinh vâ ̣t , hê ̣ sinh thái và cá c hình thái vật chất khác ”(Luật bảo vệ môi trường, 2014) [8]. + Hoạt động bảo vệ môi trường: “là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữ môi trường trong lành” (Luật bảo vệ môi trường, 2014) [8].

+ Phát triển bền vững: “là phát triển đáp ứng được nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường” (Luật bảo vệ môi trường, 2014)[8]. +Ô nhiễm môi trường: “là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật”(Luật bảo vệ môi trường, 2014) [8]. 7 + Sự cố môi trường: là tai biến hoặc rủi ro xảy ra trong quá trình hoạt động của con người hoặc biến đổi thất thường của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêm trọng. + Chất gây ô nhiễm môi trường: “là các chất hóa học, các yếu tố vật lý và sinh học khi xuất hiện trong môi trường cao hơn ngưỡng cho phép làm cho môi trường bị ô nhiễm”(Luật bảo vệ môi trường, 2014) [8].

+ Chất thải: là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác. + Quản lý chất thải: “là quá trình phòng ngừa, giảm thiểu, giám sát, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải”(Luật bảo vệ môi trường, 2014) [8]. + Khí nhà kính: là các khí trong khí quyển gây ra sự nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu.