ĐẶT VẤN ĐỀ: Trong bối cảnh toàn cầu bị ảnh hƣởng nặng nề của đại dịch Covid - 19, Nhà nƣớc, chính phủ, xã hội nói chung và các cá nhân, tổ chức, công ty thuộc lĩnh vực xây dựng nói riêng buộc phải thích nghi và sống chung với đại dịch. Sức ép cạnh tranh trong môi trƣờng xây dựng hoàn toàn phức tạp và toàn cầu hóa, thƣờng xuyên phải đối mặt với những thách thức lớn về tự nhiên, kinh tế và công nghệ. Giải quyết những thách thức này sẽ là không thể nếu không có một cách tiếp cận phù hợp để xác định, đo lƣờng, hiểu và kiểm soát hiệu quả hoạt động của công ty xây dựng. Để tồn tại và phát triển, điều cần thiết đối với các công ty xây dựng là cải thiện hiệu quả thực hiện dự án của họ.
Hiện nay, với nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, ảnh hƣởng tiêu cực của đại dịch Covid - 19 các dự án khó khăn hoàn thành đúng hạn, trong phạm vi ngân sách, tạo ra thách thức không nhỏ cho các tổ chức xây dựng. Vì vậy, cần thúc đẩy các phƣơng pháp xây dựng, đa dạng hóa các yêu cầu của khách hàng, chấp nhận các hệ thống quản lý mới. Khái niệm xây dựng tinh gọn (Lean construction) đã dần đƣợc hình thành, phát triển và áp dụng thay thế các lối tƣ duy, xây dựng truyền thống, nhƣng vẫn còn mới đối với nhiều công ty xây dựng ở Việt Nam. Thuật ngữ "Xây dựng tinh gọn" đã luôn thu hút rất nhiều sự chú ý, nghiên cứu và áp dụng khi đƣợc xem nhƣ là lời giải cho những bất cập của tam giác quản lý dự án (thời gian - chi phí - chất lƣợng).
Trƣớc khi áp dụng các thực hành xây dựng tinh gọn, cần hiểu và đánh giá đƣợc các vấn đề chính xung quanh các sáng kiến này bằng cách nhận ra các yếu tố AH đến sự thành công và thất bại của việc áp dụng, điều này sẽ cho phép các công ty, tổ chức xây dựng tập trung và nỗ lực vào các vấn đề cốt lõi để nâng cao hiệu quả thực hiện dự án đóng góp chung vào sự thành công của dự án. Các công ty xây dựng có thể nhận thấy những lợi ích đáng kể của các thực hành xây dựng tinh gọn mặc dù không thể xác định rõ ràng mức độ và nguồn gốc của những lợi ích thu đƣợc. Sự đóng góp của hệ thống đo lƣờng hiệu quả thực hiện dự án xây dựng góp phần trong việc thực hiện thành công các thực thực hành và nguyên tắc xây dựng tinh gọn. XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU: 1.
Lý do chọn đề tài: Kể từ khi thực hành tinh gọn xuất hiện trong ngành công nghiệp sản xuất, việc thực hiện nó trong ngành xây dựng không đƣợc đơn giản và cần một quá trình lâu dài để điều chỉnh phù hợp với các đặc trƣng khác biệt của ngành kinh doanh xây dựng: loại dự án, địa điểm có một không hai, sản xuất và tạm thời tạo ra đa tổ chức [3]. XDTG giống nhƣ thực tiễn hiện nay có mục tiêu đáp ứng yêu cầu nhu cầu của khách hàng trong khi sử dụng là tiết kiệm và hiệu quả. Sự phát triển của lý thuyết và công cụ thực hành xây dựng tinh gọn thúc đẩy các ứng dụng của chúng trong nhiều nƣớc khác nhau. Với xu hƣớng phát triển của ngành xây dựng hiện nay, việc áp dụng xây dựng tinh gọn vào dự án xây dựng là điều rất phù hợp.
Tuy nhiên, vì còn nhiều lý do chủ quan và khách quan, các nhà quản lý không tránh khỏi sự do dự khi áp dụng mô hình này, dẫn đến hiệu quả không đƣợc mong muốn. Đã có nhiều nghiên cứu thực nghiệm để chứng minh chức năng của xây dựng tinh gọn trong việc giảm thiểu lãng phí và nâng cao giá trị. Tuy vậy, HQTHDA áp dụng các thực hành XDTG vẫn chƣa có tiêu chuẩn và hệ thống đo lƣờng đánh giá hiệu quả, ít nhận ra giá trị ảnh hƣởng đến tƣ duy, tầm nhìn của các nhà quản lý về giá trị của các thực hành XDTG mang lại cho DA. Thực tiễn cải tiến hiệu quả thực hiện dự án trong ngành xây dựng bằng cách sử dụng hệ thống đo lƣờng để hỗ trợ thực hiện thành công các thực hành XDTG hiện nay chƣa đƣợc đề cập đến.
Vì vậy, để xây dựng thang đo đánh giá HQTHDA và đo lƣờng sự thành công của việc triển khai, áp dụng các thực hành XDTG trong DA xây dựng. Qua đó cung cấp cho những nhà quản lý có cái nhìn cụ thể về hiệu quả và lợi ích của XDTG mang lại, góp phần vào sự thành công của DA. Học viên đề xuất thực hiện đề tài “Xây dựng chỉ số đánh giá thực hiện (KPI) đánh giá sự thực hành xây dựng tinh gọn để nâng cao hiệu quả thực hiện dự án xây dựng” 1. Mục tiêu nghiên cứu: - Xác định bộ bộ tiêu chí, các chỉ số đánh giá thực hiện (KPI) của các thực hành của Xây dựng tinh gọn để quản lý xây dựng trong các DAXD hiện nay.
- Xây dựng mô hình nâng cao HQTHDA để đánh giá, phân tích các tiêu chí thực hành XDTG và biện pháp nâng cao HQTHDA. - Xây dựng khung đánh giá, đo lƣờng sự thực hành XDTG để nâng cao HQTHDA xây dựng, góp phần vào sự thành công của DA. 2 LUẬN VĂN THẠC SĨ - Áp dụng khung đánh giá, đo lƣờng sự thực hành XDTG vào dự án thực tế để kiểm tra tính khả dụng cũng nhƣ kiểm định, so sánh và đánh giá mức độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tƣợng nghiên cứu: Các tiêu chí, chỉ số đánh giá thực hiện (KPI) đánh giá sự thực hành XDTG để nâng cao HQTHDA xây dựng.
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu trên phƣơng diện các dự án đầu tƣ xây dựng tại khu vực Tp. Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận. - Các đối tƣợng khảo sát gồm những ngƣời có kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng, các cá nhân đã tham gia vào DA áp dụng các thực hành XDTG. 3 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN 2.
CÁC KHÁI NIỆM VÀ ĐỊNH NGHĨA: 2. Các khái niệm về xây dựng tinh gọn: a. Khái niệm về lean - tinh gọn và các đặc trưng: - Thuật ngữ Lean đƣợc đƣa ra lần đầu tiên vào năm 1990 bởi Womack và Jones trong cuốn sách “The Machine That Changed The World” khi nói về sự thành công của Toyota với hệ thống TPS (Toyota Productino System) phát triển từ những năm 1950. Triết lý quan trọng nhất của Lean chính là quan điểm tiết kiệm chi phí thông qua loại bỏ lãng phí và cải tiến liên tục.
- Lean - Tinh gọn đƣợc hiểu là một tập hợp các nguyên tắc, phƣơng thức, công cụ và kỹ thuật đƣợc thiết kế để giải quyết gốc rễ vấn đề của một hoạt động kém hiệu quả. Đó là cách tiếp cận có hệ thống để loại bỏ các hình thức lãng phí trong toàn bộ chuỗi giá trị nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất khoảng cách giữa hiệu suất thực tế và kỳ vọng từ khách hàng [1]. Theo đó, mục tiêu của Lean là tối ƣu hóa các giá trị về năng suất, chất lƣợng, chi phí, thời gian và khả năng đáp ứng khách hàng trong khi vẫn đảm bảo đƣợc các điều kiện an toàn của sản xuất. Để đảm bảo các mục tiêu, Lean cố gắng loại bỏ ba nguồn chính dẫn đến những tổn thất từ hệ thống quản lý sản xuất là lãng phí, sự biến động và sự thiếu linh hoạt [8].
- Các đặc trƣng của Lean gồm: + Đặt khách hàng là trọng tâm, luôn đảm bảo rằng nhu cầu và kỳ vọng của khách hàng đóng một vai trò nhƣ môt lực kéo tới tất cả các hoạt động của doanh nghiệp. + Loại bỏ tất cả các tác nhân gây lãng phí với mục tiêu tạo ra giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị sản xuất của doanh nghiệp trên cơ sở bền vững trong cả ngắn và dài hạn thông qua việc tập trung cung cấp các sản phẩm có khả năng đáp ứng cao nhất mong muốn của khách hàng. + Định hƣớng doanh nghiệp chuyển đổi tri thức, tối ƣu hóa khả năng nhân lực và sử dụng tối ƣu năng lực của họ nhằm đạt đƣợc sự tiến bộ một cách toàn diện. + Thay đổi linh hoạt trong hệ thống và xây dựng năng lực nhằm đảm bảo tạo ra một doanh nghiệp linh hoạt, có khả năng thích ứng cao và phản ứng nhanh với những thay đổi.
- Các công cụ của phƣơng pháp sản xuất Lean kết hợp với nhau để hoàn thành các mục tiêu về năng suất, chất lƣợng, chi phí, thời gian. Khái niệm xây dựng tinh gọn: - Xây dựng tinh gọn trình bày tổng hợp chặt chẽ các kỹ thuật hiệu quả nhất để loại bỏ lãng phí và mang lại cải tiến đáng kể về chi phí, thời gian, chất lƣợng và an toàn. Trên thực tế, xây dựng tinh gọn có nhiều định nghĩa: định nghĩa giá trị gia tăng tinh gọn bằng cách loại bỏ hao phí, đáp ứng thay đổi, tập trung vào chất lƣợng và nâng cao hiệu quả của năng suất lao động [2]. Thông thƣờng, 95% tổng thời gian ban đầu không phải là giá trị gia tăng.
Xây dựng tinh gọn là một hệ thống sản xuất tạm thời trong khi cung cấp sản phẩm tối đa và giá trị tối thiểu , một cách tiếp cận dựa trên quản lý sản xuất để phân phối dự án, dựa vào quản lý sản xuất đã tạo ra một cuộc cách mạng trong thiết kế sản xuất, cung cấp và lắp ráp sản xuất [2]. - Cuối cùng, xây dựng tinh gọn đƣợc định nghĩa là giá trị gia tăng bằng cách loại bỏ sự lãng phí về không gian, vật liệu và năng suất của các nguồn lực. Quan điểm thực hiện xây dựng tinh gọn: Đề xuất sử dụng phƣơng pháp xây dựng tinh gọn để giải quyết các vấn đề trong ngành xây dựng truyền thống, bao gồm: dự án không đƣợc giao đúng thời hạn hoặc/ và trong ngân sách hoặc/ và với một tiêu chuẩn thỏa đáng yêu cầu công việc bổ sung và công việc làm lại, doanh nghiệp không thể ứng dụng các công nghệ mới, chiến lƣợc mới, thiếu hệ thống hiệu quả để quản lý mối quan hệ làm việc giữa công ty xây dựng và các nhà cung cấp [2]. Phƣơng pháp này thông qua 4 yếu tố chính: - Đảm bảo chất lƣợng: Giảm các công tác làm lại, làm đúng ngay từ ban đầu.