Luận văn thạc sĩ nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp quân đội

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng TMCP Quân đội, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thanh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Mùi
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng TMCP Quân Đội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tín dụng ngân hàng của ngân hàng thương mại và vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. Tín dụng ngân hàng của ngân hàng thương mại
• 1.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4. Chất lượng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV tại NHTM
• 1.5. Khái niệm chất lượng tín dụng ngân hàng
• 1.6. Tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại NHTM
• 1.7. Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại NHTM
• 1.8. Quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng đối với DNNVV
• 1.8.1. Khái niệm quản lý rủi ro tín dụng
• 1.8.2. Các nguyên tắc chung của ủy ban Giám sát ngân hàng Basel trong quản lý rủi ro tín dụng
• 1.8.3. Nội dung quản lý rủi ro tín dụng trong hoạt động tín dụng đối với DNNVV
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Quân đội (MB)
• 2.2. Sự ra đời và phát triển của MB
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của MB
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh tại MB
• 2.4.1. Kết quả kinh doanh
• 2.4.2. Hoạt động cho vay
• 2.4.3. Hoạt động huy động vốn
• 2.4.4. Thực trạng chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB
• 2.4.4.1. Hoạt động tín dụng đối với DNNVV
• 2.4.4.2. Thực trạng chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB
• 2.4.4.3. Đánh giá chung về chất lượng tín dụng DNNVV tại MB
• 2.4.5. Nguyên nhân của những hạn chế ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI
• 3.1. Định hướng phát triển của MB đến năm 2022
• 3.2. Định hướng nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB
• 3.3. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB
• 3.3.1. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với DNNVV
• 3.3.2. Hoàn thiện công tác phân loại khách hàng và xếp hạng tín dụng
• 3.3.3. Thực hiện thu thập thông tin đối với khách hàng và hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng
• 3.3.4. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 3.3.5. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ trong và sau cho vay, nâng cao tinh thần, trách nhiệm trong việc xử lý nợ xấu
• 3.3.6. Tăng cường quản lý tín dụng và nâng cao chất lượng công tác cảnh báo rủi ro và hạn chế nợ quá hạn, nợ xấu
• 3.3.7. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II và các hướng dẫn của NHNN
• 3.3.8. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.3.9. Hoàn thiện và đổi mới công nghệ ngân hàng
• 3.3.10. Tăng cường huy động vốn nhằm đáp ứng cao nhất nhu cầu về vốn tín dụng cho DNNVV
• 3.4. Xây dựng và quảng bá thương hiệu MB trên thị trường nói chung và đến đối tượng DNNVV nói riêng
• 3.5. Kiến nghị đối với Chính phủ và các Bộ ngành liên quan
• 3.6. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chất lượng tín dụng

Chất lượng tín dụng là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững của ngân hàng thương mại. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), chất lượng tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn mà còn quyết định đến sự phát triển của chính các doanh nghiệp này. Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) đã có những nỗ lực trong việc nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Theo nghiên cứu, chất lượng tín dụng tại MB chưa đạt yêu cầu, với tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn gia tăng. Điều này đòi hỏi ngân hàng cần có những chiến lược và chính sách phù hợp để cải thiện tình hình.

1.1. Khái niệm và vai trò của chất lượng tín dụng

Chất lượng tín dụng được định nghĩa là khả năng hoàn trả nợ của khách hàng, trong đó có DNNVV. Tín dụng doanh nghiệp không chỉ là nguồn vốn mà còn là động lực cho sự phát triển kinh tế. Việc nâng cao chất lượng tín dụng giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro, đồng thời tạo điều kiện cho DNNVV phát triển bền vững. Theo PGS. Nguyễn Thị Mùi, "Chất lượng tín dụng là yếu tố sống còn quyết định đến sự tồn tại của ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt".

II. Thực trạng chất lượng tín dụng tại MB

Thực trạng chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Dù có sự tăng trưởng về dư nợ cho vay, nhưng tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn vẫn ở mức cao. Quản lý tín dụng tại MB cần được cải thiện để giảm thiểu rủi ro. Theo số liệu từ năm 2016 đến 2018, tỷ lệ nợ xấu của DNNVV tại MB đã tăng từ 1,38% lên 1,89%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

2.1. Đánh giá thực trạng tín dụng đối với DNNVV

Hoạt động cho vay đối với DNNVV tại MB đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ nợ quá hạn tăng từ 2,48% lên 3,88% trong cùng thời gian. Điều này cho thấy ngân hàng cần có những chính sách tín dụng rõ ràng và cụ thể hơn để hỗ trợ DNNVV. Chiến lược tín dụng cần được điều chỉnh để phù hợp với đặc thù của từng nhóm khách hàng, nhằm nâng cao hiệu quả cho vay và giảm thiểu rủi ro.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng

Để nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, MB cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với đặc điểm của DNNVV. Thứ hai, việc hoàn thiện công tác phân loại khách hàng và xếp hạng tín dụng là rất quan trọng. Cuối cùng, nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II sẽ giúp MB cải thiện chất lượng tín dụng một cách bền vững.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp

Chính sách tín dụng cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu và khả năng của DNNVV. Ngân hàng cần có các chương trình hỗ trợ tài chính linh hoạt, giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận vốn. Theo nghiên cứu, "Chính sách tín dụng phù hợp sẽ tạo ra động lực cho DNNVV phát triển, từ đó nâng cao chất lượng tín dụng của ngân hàng".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng ngân hàng đóng vai trò trung tâm trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại (NHTM), chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tài sản cũng như tính thanh khoản của ngân hàng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là thành phần kinh tế năng động, chiếm khoảng 98,1% tổng số doanh nghiệp cả nước, đóng góp khoảng 45% GDP và tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động. Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng giúp DNNVV mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ và tăng trưởng kinh doanh. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các NHTM, trong đó có Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), còn nhiều hạn chế như tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng, hiệu quả sử dụng vốn thấp.

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB trong giai đoạn 2016-2018, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đến năm 2022. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hoạt động tín dụng cho DNNVV tại MB, với mục tiêu làm rõ các luận cứ khoa học và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn tín dụng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của DNNVV, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của MB cũng như hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Hoạt động tín dụng là trung gian tài chính quan trọng, trong đó cho vay là hình thức cấp tín dụng chủ yếu, tuân thủ nguyên tắc hoàn trả vốn và lãi đúng hạn, sử dụng vốn đúng mục đích và có tài sản bảo đảm.

• Lý thuyết về doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): DNNVV được xác định theo số lao động, tổng nguồn vốn và doanh thu theo quy định pháp luật, có đặc điểm năng động, linh hoạt nhưng hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ và quản lý.

• Khái niệm chất lượng tín dụng (CLTD): CLTD phản ánh khả năng thu hồi vốn và lãi đúng hạn, hiệu quả sử dụng vốn, mức độ rủi ro tín dụng, được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, mức độ bảo đảm tài sản, vòng quay vốn tín dụng và hiệu quả sử dụng vốn.

• Mô hình quản lý rủi ro tín dụng theo Basel II: Bao gồm các nguyên tắc về thiết lập môi trường tín dụng, quy trình cấp tín dụng hợp lý, quản lý và kiểm soát rủi ro hiệu quả, đảm bảo kiểm soát nội bộ và đánh giá rủi ro liên tục.

Các khái niệm chính bao gồm: nợ quá hạn, nợ xấu, tài sản bảo đảm, vòng quay vốn tín dụng, hiệu quả sử dụng vốn, quản lý rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp, so sánh, diễn dịch kết hợp với phương pháp thống kê và chuyên gia. Dữ liệu thu thập chủ yếu từ nguồn thứ cấp bao gồm:

• Văn bản pháp lý của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước liên quan đến tín dụng và DNNVV.

• Báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và số liệu hoạt động tín dụng của MB giai đoạn 2016-2018.

• Các tài liệu học thuật, giáo trình và nghiên cứu liên quan đến chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ dư nợ tín dụng đối với DNNVV tại MB trong 3 năm 2016-2018. Phân tích số liệu sử dụng các chỉ tiêu định lượng về nợ quá hạn, nợ xấu, cơ cấu dư nợ, hiệu quả sử dụng vốn và các chỉ tiêu quản lý rủi ro. Timeline nghiên cứu từ năm 2018 đến 2019, đề xuất giải pháp đến năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng DNNVV tại MB: Dư nợ cho vay DNNVV tăng trưởng mạnh, đạt mức 34%-36% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2018. Tỷ trọng dư nợ DNNVV trong tổng dư nợ của MB tăng từ 29% năm 2016 lên 38% năm 2018.

2. Cơ cấu dư nợ và tài sản bảo đảm: Dư nợ cho vay trung và dài hạn chiếm tỷ trọng lớn (48%-60%), trong khi dư nợ ngắn hạn tăng nhẹ. Tỷ lệ cho vay không có tài sản bảo đảm tăng từ 6% năm 2016 lên 11% năm 2018. Tài sản bảo đảm chủ yếu là các loại có rủi ro cao như hàng tồn kho, quyền đòi nợ.

3. Chất lượng tín dụng còn hạn chế: Tỷ lệ nợ quá hạn của DNNVV tăng từ 2,48% lên 3,88%, tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,38% lên 1,89%, cao hơn mức trung bình chung của MB khoảng 0,33%-0,45%. Tỷ trọng nợ quá hạn và nợ xấu của DNNVV so với tổng nợ quá hạn, nợ xấu của MB tăng từ 30,10% lên 58,58%.

4. Hiệu quả sử dụng vốn thấp: Mặc dù dư nợ DNNVV chiếm trên 33% tổng dư nợ, thu nhập thuần từ hoạt động cho vay DNNVV chỉ chiếm khoảng 23,8% tổng thu nhập thuần của MB. Biên thu thuần trên 1 đồng vốn cho vay DNNVV trung bình khoảng 3%, thấp hơn so với các ngân hàng khác như ACB, Techcombank, VPBank (3,3%-3,5%).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu của chất lượng tín dụng chưa cao bao gồm:

• Chính sách tín dụng chưa cụ thể và khả thi: Chiến lược kinh doanh đối với DNNVV chưa được chú trọng đúng mức, chính sách tín dụng chưa phù hợp với đặc thù khách hàng.

• Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ chưa sát thực tế: Việc phân loại và đánh giá khách hàng chưa chính xác, ảnh hưởng đến quyết định cho vay và quản lý rủi ro.

• Quy trình tín dụng còn mang tính tổng quát, thiếu chi tiết: Thẩm định và phê duyệt dựa nhiều vào cảm tính, chưa có tiêu chí rõ ràng theo từng ngành nghề và sản phẩm.

• Nguồn nhân lực và kiểm soát nội bộ hạn chế: Trình độ cán bộ tín dụng chưa cao, công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay chưa hiệu quả, dẫn đến gia tăng nợ xấu.

• Yếu tố khách quan: Môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh, hệ thống thông tin tín dụng chưa đầy đủ và tin cậy, rủi ro kinh tế vĩ mô và đặc thù của DNNVV.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, bảng phân loại nợ theo nhóm, biểu đồ tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn qua các năm, giúp minh họa rõ nét xu hướng và mức độ rủi ro tín dụng đối với DNNVV tại MB.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với DNNVV: Thiết kế chính sách cụ thể theo từng phân khúc khách hàng, ngành nghề và quy mô doanh nghiệp, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với năng lực tài chính của MB. Thời gian thực hiện: 2020-2022. Chủ thể: Ban lãnh đạo MB và phòng chính sách tín dụng.

2. Hoàn thiện công tác phân loại khách hàng và xếp hạng tín dụng nội bộ: Áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng khoa học, cập nhật thường xuyên dựa trên dữ liệu thực tế, tăng cường độ chính xác trong đánh giá rủi ro. Thời gian: 2020-2021. Chủ thể: Phòng quản lý rủi ro và thẩm định tín dụng.

3. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và kiểm soát nội bộ: Đào tạo cán bộ tín dụng nâng cao trình độ chuyên môn, xây dựng quy trình thẩm định chi tiết, tăng cường kiểm tra, giám sát sau cho vay nhằm hạn chế nợ xấu. Thời gian: 2020-2022. Chủ thể: Phòng thẩm định tín dụng, kiểm soát nội bộ.

4. Hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng và ứng dụng công nghệ ngân hàng: Xây dựng hệ thống thông tin tín dụng tập trung, tích hợp dữ liệu khách hàng, áp dụng công nghệ hiện đại để quản lý và cảnh báo rủi ro tín dụng kịp thời. Thời gian: 2020-2022. Chủ thể: Ban công nghệ thông tin và quản lý rủi ro.

5. Tăng cường huy động vốn và quản trị rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II: Đảm bảo nguồn vốn ổn định, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế để đáp ứng nhu cầu tín dụng DNNVV. Thời gian: 2020-2022. Chủ thể: Ban tài chính và quản lý rủi ro.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, từ đó xây dựng chiến lược phát triển tín dụng hiệu quả.

2. Cán bộ tín dụng và quản lý rủi ro: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình thẩm định, phân loại khách hàng, quản lý rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II, nâng cao năng lực chuyên môn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học về hoạt động tín dụng, quản lý rủi ro và phát triển DNNVV trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả các chính sách tín dụng đối với DNNVV, từ đó đề xuất các chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB còn thấp?
   Chất lượng tín dụng thấp do chính sách tín dụng chưa phù hợp, quy trình thẩm định còn mang tính cảm tính, nguồn nhân lực hạn chế và môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh, dẫn đến tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tăng.

2. Các chỉ tiêu nào được sử dụng để đánh giá chất lượng tín dụng?
   Các chỉ tiêu chính gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, mức độ bảo đảm tài sản, vòng quay vốn tín dụng và hiệu quả sử dụng vốn, phản ánh an toàn và hiệu quả của hoạt động tín dụng.

3. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng?
   Cần áp dụng chuẩn mực Basel II, xây dựng quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ, đào tạo cán bộ chuyên môn, hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng và tăng cường kiểm soát nội bộ.

4. Vai trò của công nghệ trong nâng cao chất lượng tín dụng là gì?
   Công nghệ giúp thu thập, xử lý và phân tích thông tin khách hàng nhanh chóng, chính xác, hỗ trợ đánh giá rủi ro và cảnh báo sớm, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng.

5. MB cần làm gì để hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn hiệu quả hơn?
   MB cần xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, đơn giản hóa thủ tục vay, tăng cường tư vấn tài chính, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý để hoàn thiện môi trường pháp lý và hỗ trợ tài chính cho DNNVV.

Kết luận

• Hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại MB tăng trưởng mạnh nhưng chất lượng tín dụng còn nhiều hạn chế, đặc biệt tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng.

• Nguyên nhân bao gồm chính sách tín dụng chưa phù hợp, quy trình thẩm định và quản lý rủi ro còn yếu, nguồn nhân lực hạn chế và môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh.

• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể như xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng, nâng cao chất lượng thẩm định và kiểm soát nội bộ, ứng dụng công nghệ và tăng cường quản trị rủi ro theo Basel II.

• Giải pháp được kỳ vọng giúp MB nâng cao hiệu quả và an toàn tín dụng đối với DNNVV, góp phần phát triển bền vững ngân hàng và nền kinh tế.

• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả định kỳ và điều chỉnh chính sách phù hợp với diễn biến thị trường và nhu cầu khách hàng.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao chất lượng tín dụng và phát triển bền vững tại MB!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng và chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại  Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Quân đội.  Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Quân đội. Luan van 6 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tín dụng ngân hàng của ngân hàng thƣơng mại và vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.

Tín dụng ngân hàng của ngân hàng thương mại a) Khái niệm về tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng: Là hoạt động tín dụng quan trọng nhất, đó là việc các NHTM huy động vốn của các khách hàng để sau đó cho vay các khách hàng khác với mục đích kiếm lời - đó là quan hệ tín dụng mà Ngân hàng là chủ thể cho vay đối với các đối tượng khác trong nền kinh tế với những điều kiện mà hai bên thỏa thuận. Hoạt động tín dụng ngân hàng của các NHTM làm cho NHTM trở thành một trong những trung gian tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 quy định: Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Theo đó, cấp tín dụng là việc thỏa thuận để một tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác (Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010, điều 4, khoản 14). Như vậy, hoạt động tín dụng của ngân hàng rất phong phú và đa dạng.

Trong đó, hoạt động cho vay là hoạt động quan trọng nhất, thường chiếm tỷ trọng lớn nhất và mang lại lợi nhuận cao nhất trong các hoạt động tín dụng của ngân hàng. Cho vay là hình thức cấp tín dụng mà bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Trong phạm vi nghiên cứu luận văn, xem xét chủ yếu hoạt động tín dụng của ngân hàng thông qua nghiệp vụ cho vay. b) Các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động cho vay của NHTM Tuỳ theo góc độ nghiên cứu, có thể có các nguyên tắc khác nhau, nhưng nhìn chung lại có 03 nguyên tắc trong hoạt động tín dụng tại NHTM: Luan van 7 - Vốn vay phải được hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn - Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích - Vốn vay phải có tài sản tương đương để làm TSBĐ c) Các hình thức tín dụng ngân hàng của NHTM Hiện tại, có rất nhiều tiêu chí để phân loại tín dụng ngân hàng.

Sau đây là một số tiêu chí phổ biến được sử dụng để phân chia các hình thức tín dụng ngân hàng:  Phân loại theo thời gian: Cách phân loại này có thể đánh giá phần nào sự phù hợp giữa nguồn vốn huy động và các khoản tín dụng của ngân hàng hay tính thanh khoản trong hoạt động của ngân hàng. Phân loại theo thời gian bao gồm: - Tín dụng ngắn hạn: Các khoản tín dụng mà thời hạn không quá 12 tháng (không quá 1 năm). - Tín dụng trung hạn: Các khoản tín dụng có thời hạn trên 12 tháng (trên 1 năm) và không quá 60 tháng (dưới 5 năm). - Tín dụng dài hạn: Các khoản tín dụng có thời hạn trên 60 tháng (trên 5 năm).

 Phân loại theo hình thức cấp tín dụng: Cho vay: Khái niệm về cho vay định nghĩa như sau “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi” (Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 quy định về hoạt động cho vay của TCTD, Chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, Điều 2). Cho vay là hình thức cấp tín dụng phổ biến nhất và chiếm tỉ trọng lớn trong tổng tài sản cũng như thu nhập của NHTM Phương thức cho vay, bao gồm: (1) cho vay từng lần; (2) cho vay hợp vốn; (3) cho vay lưu vụ; (4) cho vay theo hạn mức; (5) cho vay theo hạn mức dự phòng; (6) cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán; (7) cho vay quay vòng; (8) cho vay tuần hoàn (rollover), các phương thức cho vay khác được kết hợp các phương thức cho vay quy định tại khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 và khoản 8 Điều này, phù hợp với điều kiện hoạt động kinh doanh của TCTD và đặc điểm của khoản vay (Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 quy định về hoạt động cho vay của TCTD, Chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, Chương 2, điều 27) Bao thanh toán: Là hình thức cấp tín dụng cho bên bán hàng hoặc bên mua hàng thông qua việc mua lại có bảo lưu quyền truy đòi các khoản phải thu hoặc các Luan van 8 khoản phải trả phát sinh từ việc mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo hợp đồng mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ (Luật các TCTD số 47/2010/QH12, điều 4, mục 17) Bảo lãnh ngân hàng: Là hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD theo thỏa thuận (Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, điều 4, mục 18) Chiết khấu, tái chiết khấu: Chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán. Tái chiết khấu là việc chiết khấu các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác đã được chiết khấu trước khi đến hạn thanh toán (Luật các TCTD số 47/2010/QH12, điều 4, mục 19,20)  Phân loại theo mức độ đảm bảo: - Tín dụng có bảo đảm bằng tài sản: Đây là hình thức tín dụng được đảm bảo bằng TSBĐ. TSBĐ là những tài sản của người nhận tín dụng hay tài sản của người thứ ba.

- Tín dụng không có bảo đảm bằng tài sản: Hình thức này thường chiếm tỉ lệ nhỏ trong cơ cấu tín dụng của Ngân hàng và chỉ áp dụng với các đối tượng có uy tín, có giao dịch ổn định và thường xuyên với Ngân hàng hoặc có những điều kiện ưu đãi đặc biệt khác.  Phân loại theo chủ thể vay vốn: Theo luật TCTD số 47/2010/QH12, điều 4, mục 4: Khách hàng vay vốn tại TCTD, bao gồm: - Pháp nhân được thành lập và hoạt động tại Việt Nam, pháp nhân được thành lập ở nước ngoài và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam; - Cá nhân có quốc tịch Việt Nam, cá nhân có quốc tịch nước ngoài. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV 1. Tổng quan về DNNVV a) Quan niệm về DNNVV: Trong mỗi nền kinh tế đều hiện diện rất đa dạng những doanh nghiệp có quy mô, loại hình, ngành nghề khác nhau.

Nếu xét về quy mô doanh nghiệp, hiện nay thường phân biệt hai loại doanh nghiệp: Doanh nghiệp có quy mô lớn và doanh Luan van 9 nghiệp nhỏ và vừa. Ở mỗi nền kinh tế khác nhau cũng như trong từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế, việc xác định DNNVV thường không có tính chất cố định. Thông thường khái niệm về DNNVV dựa trên số lao động được sử dụng rộng rãi bởi vì nó không dễ dàng chịu sự ảnh hưởng của những khác biệt về mức thu nhập và những thay đổi trong giá trị của đồng tiền nội địa qua các thời kỳ khác nhau của mỗi quốc gia. Theo luật hỗ trợ DNNVV số 04/2017/QH14 ngày 12/06/2017, điều 4, tiêu chí xác định DNNVV: 1.

DNNVV bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và đáp ứng một trong hai tiêu chí sau đây: a) Tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng; b) Tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng. Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa được xác định theo lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng; thương mại và dịch vụ Theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018 quy định chi tiết một số điều của Luật hỗ trợ DNNVV, chương II, điều 6: Tiêu chí xác định DNNVV: DNNVV được phân theo quy mô bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, DNNVV: 1. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.

Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này. Luan van 10 Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 50 người và tổng doanh thu của năm không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.