CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.HOẠT ĐỘNG CHO VAY THEO DỰ ÁN ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.KHÁI NIỆM CHO VAY THEO DỰ ÁN ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. “ Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi ” (giáo trình Quản trị ngân hàng thương mại – Học viện tài chính ) Cho vay theo dự án đầu tư là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cho khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tư phục vụ đời sống.PHÂN LOẠI CHO VAY THEO DỰ ÁN ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Có nhiều tiêu thức phân loại cho vay theo dự án đầu tư, tuy nhiên trên thực tế, người ta thường phân loại cho vay theo dự án đầu tư theo tiêu thức sau: Căn cứ vào bản chất của dự án đầu tư : - Dự án đầu từ mới : Hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản để xây dựng công trình , đòi hỏi hệ thống quản lý mới. - Dự án đầu tư chuyên sâu: đầu tư xây dựng cơ bản để cải tạo, mở rộng, nâng cấp, hiện đại hóa và đồng bộ hóa dây chuyền sản xuất, dịch vụ dựa trên công trình có sẵn và hệ thống quản lý. - Mở rộng dự án đầu tư: sử dụng và tạo điều kiện cho sản xuất hiện có hiệu quả - Khả năng dịch vụ Căn cứ vào nguồn vốn : - Huy động vốn trong nước: Vốn trong nước được hình thành từ sự tích lũy các nguồn lực nội tại của nền kinh tế quốc gia bao gồm: ngân sách nhà nước, tín Trần Xuân Huy –Ngân Hàng CLC K54 4 GVHD:PGS.TS Đàm Văn Huệ Đại Học Kinh Tế Quốc Dân dụng Nhà nước bảo lãnh, tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước, vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước và các nguồn vốn khác trong nước.
- Huy động vốn từ nước ngoài: bao gồm vay nước ngoài của Chính phủ, viện trợ quốc tế cho đầu tư phát triển (bao gồm ODA), đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư của các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế và nhà nước bảo lãnh vay nước ngoài của doanh nghiệp. Căn cứ theo ngành : - Có một số thành phần cơ bản: phát triển cơ sở hạ tầng, phát triển công nghiệp, phát triển nông nghiệp, phát triển dịch vụ.ĐẶC ĐIỂM CHO VAY THEO DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI - Một là, việc giải ngân và thu nợ thường được thực hiện làm nhiều lần Cho vay theo dự án đầu tư thường có quy mô lớn, vốn vay dịch chuyển dần vào giá trị tài sản cũng như được thu hồi dần trên cơ sở khai thác hiệu quả của dự án. Vì vậy, việc giải ngân và thu nợ được thực hiện thành nhiều lần. - Hai là, lãi suất cho vay theo dự án đầu tư thường cao hơn cho vay ngắn hạn Cho vay theo dự án đầu tư thường được thực hiện trong một khoảng thời gian dài, khách hàng sử dụng vốn vay chịu ảnh hưởng trực tiếp, hay gián tiếp của tình hình kinh tế xã hội như: lạm phát, điều kiện kinh doanh kém thuận lời…Do đó, lãi suất cho vay theo dự án đầu tư thường cao hơn cho vay ngắn hạn.
Xét trên nhu cầu cho vay, số tiền mà ngân hàng sẽ cho vay được xác định trên cơ sở chênh lệch giữa tổng mức vốn đầu tư của dự án với tổng số vốn tự có và huy động khác mà doanh nghiệp có thể tham gia. Tổng mức vốn Vốn tự có và Số tiền cho vay = - đầu tư của dự án vốn huy động - Lãi suất cho vay của ngân hàng với doanh nghiệp thường khá nhạy cảm với tỉ suất lợi nhuận đầu tư đem lại. Nếu lãi suất cho vay quá cao, nhu cầu cho vay của doanh nghiệp sẽ có xu hướng giảm và ngược lại. - Ba là, tính khả thi và hiệu quả của dự án là yếu tố quan tâm hàng đầu của các ngân hàng Trần Xuân Huy –Ngân Hàng CLC K54 5 GVHD:PGS.TS Đàm Văn Huệ Đại Học Kinh Tế Quốc Dân Khi cho vay, yếu tố có tính chất quyết định đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp là hiệu quả kinh tế mà doanh nghiệp có thể được khi thực hiện phương án có sử dụng vốn vay ngân hàng.
Do vậy, trên thực tế điều mà các ngân hàng quan tâm hàng đầu chính là tính khả thi và hiệu quả của phương án cho vay. Tóm lại, với quy mô vay thường lớn và nhu cầu vay rất đa dạng, do vậy quy trình cho vay mà đặc biệt là khâu thẩm định đòi hỏi phải chặt chẽ và thận trọng.VAI TRÒ CỦA CHO VAY THEO DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI - Đối với mỗi doanh nghiệp Để có thể tiến hành sản xuất kinh doanh thì điều đầu tiên là cần đủ vốn. Vốn để thuê công nhân, vốn để mua máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, xây dựng nhà xưởng … Vì vậy cho vay theo dự án đầu tư đáp ứng nhu cầu vốn cho doanh nghiệp để thực hiện dự án tạo ra hiệu quả kinh tế. Từ đó, doanh nghiệp sẽ có đủ khả năng trả nợ cho ngân hàng.
- Đối với ngân hàng Cho vay theo dự án đầu tư là một trong những hoạt động kinh doanh chính của ngân hàng. Hoạt động cấp tín dụng nói chung và cho vay theo dự án đầu tư nói riêng là hoạt động tạo ra lợi nhuận chính cho ngân hàng. Vì vậy, việc thực hiện cho vay theo dự án đầu tư sẽ tạo ra lợi nhuận lớn cho ngân hàng do lãi suất cho vay theo dự án đầu tư cao hơn lãi suất cho vay ngắn hạn. - Đối với nền kinh tế Các ngành sản xuất muốn hoạt động đều đặn và phát triển thì cần được đáp ứng đầy đủ vốn, bao gồm cả vốn cố định và vốn lưu động.
Cùng với tốc độ phát triển kinh tế không ngừng, số lượng vốn đầu tư cũng cần phải được tăng lên gấp bội. Vốn cho phát triển kinh tế xã hội luôn là vấn đề quan trọng và cấp bách cho quá trình công nghiệp hoá với mọi quốc gia. Đặc biệt đối với Việt Nam, để duy trì những thành quả đạt được trong những năm qua nhờ quá trình đổi mới giữ vững nhịp độ tăng trưởng kinh tế cao và tránh cho đất nước rơi vào tình trạng tụt hậu so với các nước trong khu vực thì một trong những vấn đề đang được quan tâm là nguồn vốn đầu tư phát triển kinh tế xã hội. Trong những năm qua, ngành ngân hàng đã cố gắng đáp ứng một khối lượng vốn lớn cho nền kinh tế.
Khối lượng tín dụng tăng nhanh hàng năm phù hợp với mức tăng Trần Xuân Huy –Ngân Hàng CLC K54 6 GVHD:PGS.TS Đàm Văn Huệ Đại Học Kinh Tế Quốc Dân trưởng kinh tế theo sự chỉ đạo của Chính phủ. Tín dụng ngân hàng đã tập trung có chọn lọc các dự án lớn, vào các doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, có điều kiện tiếp cận thị trường, giúp các doanh nghiệp đổi mới máy móc thiết bị hiện đại, sản xuất ra nhiều loại hàng hoá đáp ứng nhu cầu cho xã hội. Trần Xuân Huy –Ngân Hàng CLC K54 7 GVHD:PGS.TS Đàm Văn Huệ Đại Học Kinh Tế Quốc Dân 1.NỘI DUNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.CÁC THÔNG TIN SỬ DỤNG TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH Để thực hiện được công tác thẩm định về mặt tài chính một cách chuẩn xác và chặt chẽ, có tính thuyết phục cao, các ngân hàng thương mại phải xác định được nguồn thông tin dùng để phân tích. Thông tin bao gồm: - Thông tin hành chính: Nắm bắt được hiệu quả tài chính dự án (khả năng thu, chi, trả nợ, nguồn trả…).
Các kết luận tài chính… - Thông tin phi tài chính: Bao gồm các thông tin về tên doanh nghiệp, văn phòng đại diện, ban giám đốc, số giấy phép đăng ký, cơ cấu vốn pháp định, tài khoản… Nếu thẩm định dự án một cách nghiêm túc đúng thủ tục và biện pháp thì quyết định đầu tư, tài trợ hợp lý của ngân hàng sẽ đảm bảo tăng lợi nhuận cho ngân hàng, tránh rủi ro, đảm bảo hiệu quả trong đầu tư kinh doanh 1.PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH Dự án đầu tư sẽ được thẩm định đầy đủ và chính xác khi có phương pháp thẩm định khoa học kết hợp với các kinh nghiệm quản lý thực tiễn và nguồn thông tin đáng tin cậy. Việc thẩm định tài chính dự án có thể tiến hành theo nhiều phương pháp khác nhau trong quá trình thẩm định, tuỳ thuộc vào nội dung và yêu cầu đối với dự án. Sau đây là những phương pháp thẩm định thường gặp nhất. Phương pháp so sánh các chỉ tiêu.
Đây là phương pháp phổ biến và đơn giản, các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật chủ yếu của dự án được so sánh bởi các dự án đã và đang xây dựng, đang hoạt động. Trong việc sử dụng các phương pháp so sánh cần lưu ý các chỉ tiêu dùng ðể tiến hành so sánh cần phải được vận dụng phù hợp với ðiều kiện và đặc điểm cụ thể của từng dự án và doanh nghiệp. Tránh khuynh hướng so sánh máy móc, cứng nhắc, dập khuôn. Phương pháp thẩm định theo trình tự.
Trong phương pháp này, việc thẩm định dự án được tiến hành theo một trình tự biện chứng từ tổng quát đến chi tiết, lấy kết luận trước làm tiền đề cho kết luận sau. Phương pháp thẩm định dựa trên việc phân tích độ nhạy của dự án. Trần Xuân Huy –Ngân Hàng CLC K54 8 GVHD:PGS.TS Đàm Văn Huệ Đại Học Kinh Tế Quốc Dân Phương pháp này thường dùng để kiểm tra tính vững chắc về hiệu quả tài chính của dự án. Cơ sở của phương pháp này là dự kiến một số tình huống bất trắc có thể xảy ra trong tương lai đối với dự án rồi khảo sát tác động của những yếu tố đó đến hiệu quả đầu tư và khả năng hoà vốn của dự án.
Mức độ sai lệch so với dự kiến của các bất trắc là tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể. Ở đây, ta nên chọn các yếu tố tiêu biểu dễ xảy ra gây tác động xấu đến hiệu quả của dự án để xem xét. Phương pháp dự báo.