Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lƣợng phân tích tài chính của khách hàng doanh nghiệp trong cho vay của Ngân hàng thƣơng mại Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng chất lƣợng phân tích tài chính của khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh BIDV Nam Thái Nguyên. Chương 4: Giải pháp Nâng cao chất lƣợng phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh BIDV Nam Thái Nguyên. Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƢỢNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH CỦA KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm hoạt động cho vay Tín dụng đã ra đời từ lâu và trải qua nhiều giai đoạn phát triển với nhiều hình thức khác nhau.
Vậy tín dụng là gì? Tín dụng theo nghĩa la-tinh là creditium, sự tín nhiệm, tin tƣởng. Tên gọi này xuất phát từ bản chất của các quan hệ tín dụng.Marx “Tín dụng” là quá trình chuyển nhƣợng tạm thời một lƣợng giá trị từ ngƣời sở hữu đến ngƣời sử dụng tài sản một thời gian nhất định, thu hồi một lƣợng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Theo Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 (47/2010/QH12) đã đƣợc Quốc hội nƣớc CHXHCN Việt Nam thông qua thì: Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nhiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ tín dụng khác. Có nhiều cách định nghĩa nhƣng tựu trung lại thì tín dụng ngân hàng chứa đựng ba nội dung: - Có sự chuyển nhƣợng quyền sử dụng vốn từ ngƣời sở hữu sang ngƣời sử dụng - Sự chuyển nhƣợng này có thời hạn.
- Sự chuyển nhƣợng này có kèm theo chi phí và rủi ro. Khái niệm về phân tài chính của khách hàng trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại Phân tích tài chính là tập hợp các phƣơng pháp, công cụ để xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá về tình hình tài chính của một doanh nghiệp, đánh giá rủi ro, mức độ và chất lƣợng hiệu quả hoạt động của cũng nhƣ đƣa ra những dự báo về tình hình của doanh nghiệp trong tƣơng lai. Phân tích tài chính đƣợc thực hiện thông qua 3 bƣớc: Thu thập thông tin; Xử lý, Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 dự đoán và Đƣa ra quyết định. Đầu tiên các nhà phân tích phải tiến hành thu thập các thông tin cần thiết có liên quan bao gồm thông tin trong và ngoài doanh nghiệp.
Sau khi đã có đủ thông tin cần thiết, các nhà phân tích sẽ sử dụng các phƣơng pháp phân tích thích hợp để xử lý các thông tin đã có, từ đó đánh giá điểm mạnh - yếu của doanh nghiệp cũng nhƣ phân tích, làm rõ các nguyên nhân. Và cuối cùng, trên cơ sở các thông tin hiện có, các nhà phân tích sẽ đƣa ra các dự báo và quyết định trong tƣơng lai. Phân tích tài chính của khách hàng trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thƣơng mại là việc sử dụng một tập hợp các phƣơng pháp và công cụ để thu thập và xử lý các thông tin kế toán và thông tin khác của khách hàng, nhằm phân tích tình hình tài chính, khả năng và tiềm lực trong quá khứ và hiện tại, đánh giá rủi ro và hiệu quả hoạt động của khách hàng, đƣa ra ý kiến đánh giá về tình hình tài chính để giúp Ngân hàng thƣơng mại đƣa ra các quyết định phê duyệt cho vay hợp lý. Muốn tiến hành hoạt động phân tích tài chính của khách hàng, các Ngân hàng thƣơng mại cần có các số liệu về tình hình tài chính của khách hàng thông qua thông tin kế toán trên các báo cáo tài chính 1.
Vai trò của phân tích tài chính khách hàng trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại Tài chính doanh nghiệp là một bộ phận quan trọng của hệ thống tài chính, là nơi bắt nguồn của quan hệ sản xuất xã hội, và có ảnh hƣởng trực tiếp đến sự phát triển hay suy thoái của nền sản xuất xã hội. Thẩm định tài chính khách hàng là quá trình xem xét, kiểm tra đối chiếu và so sánh số liệu tài chính của doanh nghiệp trong cả hiện tại và quá khứ. Thông qua kết quả phân tích tài chính của khách hàng, ngân hàng sẽ có những đánh giá đúng đắn về năng lực tài chính cũng nhƣ hiệu quả sản xuất kinh doanh, từ đó ngân hàng có thể đánh giá triển vọng phát triển cũng nhƣ triển vọng trong quan hệ tín dụng của ngân hàng với doanh nghiệp. Do vậy, kết quả của phần tích tài chính của khách hàng không chỉ ảnh hƣởng đến quyết định cho vay mà còn ảnh hƣởng đến quá trình thu hồi vốn của ngân hàng.
Đối với quyết định cho vay Hệ thống báo cáo tài chính và các chỉ tiêu tài chính phản ánh tình hình hoạt động kinh doanh, tình hình tài sản, nguồn vốn, dòng tiền và sức mạnh tài chính của Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 doanh nghiệp đó. Phân tích tài chính doanh nghiệp giúp cho cán bộ ngân hàng có thể hiểu đƣợc tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, sự vận động ở hiện tại, nhằm đƣa ra những dự đoán hợp lý cho sự phát triển trong tƣơng lai. Cán bộ phân tích sử dụng các công cụ phân tích tài chính nhƣ là một phƣơng tiện hỗ trợ để hiểu rõ các số liệu trong báo cáo tài chính. Trên cơ sở đó ngân hàng có thể đƣa ra quyết định cho vay hoặc không cho vay để bảo toàn vốn.
Đặc biệt, trong cho vay ngắn hạn mục đích chủ yếu là bổ sung vốn lƣu động cho hoạt động kinh doanh thì việc phân tích tài chính càng đóng vai trò quan trọng, nó giúp cho ngân hàng có thể thẩm định đúng mục đích vay vốn của doanh nghiệp, hiểu đƣợc sự vận động và luân chuyển dòng tiền doanh nghiệp trong ngắn hạn nhằm đƣa ra những quyết định chính xác về số tiền vay, thời hạn vay, phƣơng thức thanh toán…. Điều này hơi khác với việc thẩm định tài chính doanh nghiệp trong cho vay trung và dài hạn vì đặc điểm vay trung dài hạn thƣờng là để thực hiện một dự án đầu tƣ trọn gói hoặc đầu tƣ vào một tài sản có định. Việc phân tích tài chính doanh nghiệp chỉ góp một phần nhỏ trong cả quy trình tín dụng, cán bộ ngân hàng sẽ phải phân tích hiệu quả của những dự án bao gồm: dòng tiền, khả năng thu hồi vốn… Đƣơng nhiên với một doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh, khả năng sinh lời cao, khả năng tăng trƣởng và phát triển trong tƣơng lai tốt sẽ luôn đƣợc ƣu tiên. Đối với việc thu hồi vốn Nguyên tắc tín dụng cơ bàn là tin tƣởng và hoàn trả, khi ngân hàng đƣa ra quyết định cho vay đồng nghĩa với việc ngân hàng tin tƣởng vào khả năng trả nợ của khách hàng, tài sản đảm bảo chỉ là một phƣơng thức bảo đảm cho khoản vay và chỉ đƣợc sử dụng trong trƣờng hợp không thể thu hồi đƣợc khoản vay, vì sẽ phát sinh chi phí liên quan đến việc thanh lý tài sản và làm giảm hiệu quả hoạt động của ngân hàng.
Một thực tế rằng, vốn cho vay của ngân hàng cũng là vốn đi vay, hoạt động tín dụng là hoạt động kinh doanh tiền tệ, khi ngân hàng bỏ ra 1 đồng vốn vay thì mong muốn thu về 1 đồng và lãi, do đó việc thu hồi vốn là nhân tố sống còn trong hoạt động tín dụng. Thẩm định tài chính khách hàng sẽ giúp cho ngân hàng kiểm soát đƣợc khoản vay, dự đoán đƣợc tình hình thanh khoản của khách khàng, Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 làm căn cứ cho việc thu hồi nợ hiệu quả. Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Bên cạnh đó, hoạt động cho vay luôn là hoạt động kinh doanh tiềm ẩn nhiều rủi ro, phân tích tài chính của khách hàng là cơ sở cho việc đánh giá xếp hạng tín dụng trên cơ sở đó có biện pháp trích lập, phòng ngừa hợp lý những rủi ro có thể xảy ra trong việc thanh toán và hoàn trả nợ vay, nhằm hạn chế cho ngân hàng những tổn thất nếu có. Đối với việc trích lập dự phòng rủi ro Không có hoạt động kinh doanh nào mà lại không chứa đựng rủi ro trong nó.
Rủi ro trong hoạt động cho vay là tình trạng ngƣời đi vay không có khả năng trả lãi hoặc nợ gốc hay cả hai. Ngân hàng cần phải quan tâm đến vấn đề rủi ro tín dụng để bảo vệ ngân hàng khỏi những thất bại, mất mát, thiệt hại không dự tính trƣớc và cần chuẩn bị cho những thay đổi bất lợi. Việc phân tích tài chính khách hàng trong hoạt động cho vay sẽ giúp Ngân hàng có cái nhìn tổng quan và có những sự chuẩn bị tốt hơn trong đánh giá, xếp loại dự phòng rủi ro tín dụng. Để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng, ngân hàng căn cứ trên cơ sở kết quả phân tích và xếp hạng tín dụng để trích lập dự phòng rủi ro hợp lý cho từng khách hàng.
Cơ sở dữ liệu phân tích tài chính khách hàng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại Để thực hiện phân tích tài chính của khách hàng vay vốn, ngân hàng cần thu thập và căn cứ vào những tài liệu sau đây: 1. Hồ sơ pháp lý của khách hàng Hồ sơ pháp lý của khách hàng là những thông tin nhằm đánh giá về tƣ cách và năng lực pháp lý, năng lực điều hành và quản lý sản xuất kinh doanh của khách hàng. Bao gồm: - Về lịch sử hoạt động của khách hàng, những thay đổi về vốn góp, cơ chế quản lý, quá trình liên kết, hợp tác, giải thể, loại hình kinh doanh của Công ty hiện nay, khía cạnh chính trị xã hội và điều kiện địa lý đằng sau các hoạt động kinh doanh này. Những thông tin này đƣợc dùng để đánh giá chung về khả năng hiện tại cũng nhƣ tính cạnh tranh của Công ty trong tƣơng lai.