Nâng Cao Chất Lượng Hoạt Động Của Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Ở Huyện Tư Nghĩa, Tỉnh Quảng Ngãi

Nâng cao chất lượng hoạt động hệ thống chính trị cơ sở tại huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi, góp phần phát triển bền vững địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Hải
• Người hướng dẫn: TS. Tăng Văn Thạnh
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Tại Huyện Tư Nghĩa, Tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ
• 1.1. Hệ thống chính trị, đặc điểm hệ thống chính trị ở Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm hệ thống chính trị
• 1.1.2. Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam
• 1.2. Hệ thống chính trị cơ sở
• 1.2.1. Cấu trúc hệ thống chính trị cơ sở
• 1.3. Hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 1.3.1. Khái quát về hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 1.3.2. Đặc điểm hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 1.3.3. Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ HUYỆN TƯ NGHĨA GIAI ĐOẠN 2015 - 2020
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở huyện Tư Nghĩa
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế, văn hóa - xã hội
• 2.1.2.1. Về kinh tế
• 2.2. Thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2015 - 2020
• 2.2.1. Hoạt động của Đảng bộ cơ sở huyện Tư Nghĩa
• 2.2.2. Hoạt động của hệ thống chính quyền cơ sở huyện Tư Nghĩa
• 2.2.2.1. Hội đồng nhân dân
• 2.2.2.2. Ủy ban nhân dân
• 2.2.3. Hoạt động của MTTQVN và các tổ chức chính trị - xã hội
• 2.3. Một số kết quả và tồn tại trong hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở huyện Tư Nghĩa
• 2.3.1. Một số kết quả đạt được của hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 2.3.1.1. Hệ thống chính trị cơ sở phát huy tính sáng tạo, chủ động và tổ chức thực hiện tốt công cuộc xây dựng nông thôn mới
• 2.3.1.2. Thực hiện quy chế dân chủ góp phần phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong các lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội ở huyện Tư Nghĩa
• 2.3.2. Một số tồn tại của hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 2.3.2.1. Công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức Đảng
• 2.3.2.2. Hoạt động của Hội đồng nhân dân chưa mang lại hiệu quả
• 2.3.2.3. Việc cải cách thủ tục hành chính còn chậm, gặp nhiều khó khăn
• 2.3.2.4. Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội chưa phát huy vai trò là cầu nối, là cơ quan đại diện cho nguyện vọng và lợi ích chính đáng với Nhân dân
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở HUYỆN TƯ NGHĨA TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Phương hướng về đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 3.2. Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Tư Nghĩa
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức Đảng ở cơ sở
• 3.2.1.1. Thường xuyên, kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng bộ, chi bộ cơ sở
• 3.2.1.2. Nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, Đảng viên cấp cơ sở
• 3.2.1.3. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận
• 3.2.2. Nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp cơ sở
• 3.2.2.1. Phát huy vai trò quản lý của chính quyền cơ sở và người đứng đầu nhằm khắc phục tình trạng quan liêu, nhũng nhiễu, tham nhũng, lãng phí…
• 3.2.2.2. Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nhằm đáp ứng các yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay
• 3.2.2.3. Thực hiện tốt Quy chế dân chủ cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia các hoạt động của địa phương
• 3.2.3. Đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cấp cơ sở
• 3.2.3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội góp phần phát huy hiệu quả trong công tác tuyên truyền, vận động đối với nhân dân
• 3.2.3.2. Đổi mới công tác giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Tư Nghĩa QN

Hệ thống chính trị cơ sở là bộ phận then chốt của hệ thống chính trị quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh. Đây là cầu nối giữa Đảng và nhân dân, hiện thực hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Việc nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở là yêu cầu khách quan, cấp thiết, thường xuyên và lâu dài. Tư Nghĩa, với vị trí địa lý chiến lược, là huyện đồng bằng trung du, cửa ngõ phía nam của thành phố Quảng Ngãi. Dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy, UBND huyện, cán bộ và nhân dân Tư Nghĩa đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Kinh tế ổn định và phát triển, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, hạ tầng kinh tế - xã hội được tăng cường, đời sống nhân dân được cải thiện. Hệ thống chính trị ở cơ sở được củng cố, dân chủ được phát huy, phong trào xây dựng nông thôn mới đạt nhiều thành tựu.

1.1. Vai Trò Của Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Ở Tư Nghĩa

Hệ thống chính trị cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của huyện Tư Nghĩa. Nó là nơi trực tiếp triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời là nơi tiếp nhận và phản ánh ý kiến, nguyện vọng của nhân dân. Hệ thống này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở không thể phủ nhận trong việc duy trì an ninh trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho người dân.

1.2. Cấu Trúc Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Huyện Tư Nghĩa

Hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa bao gồm Đảng bộ, chính quyền (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh). Mỗi tổ chức có chức năng, nhiệm vụ riêng, nhưng đều phối hợp chặt chẽ để thực hiện mục tiêu chung là xây dựng và phát triển địa phương. Đảng bộ đóng vai trò lãnh đạo toàn diện, chính quyền quản lý nhà nước, Mặt trận Tổ quốc tập hợp và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân.

II. Thách Thức Hạn Chế Của Hệ Thống Chính Trị Tư Nghĩa

Bên cạnh những thành tựu, hệ thống chính trị cơ sở ở Tư Nghĩa vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của một số tổ chức đảng chưa đáp ứng yêu cầu. Vai trò của người đứng đầu một số cấp ủy, chính quyền chưa được phát huy. Chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân còn hạn chế, công tác giám sát hiệu quả thấp. Công tác quản lý, điều hành của Ủy ban nhân dân có mặt chưa đáp ứng yêu cầu. Mặt trận và các đoàn thể chưa phát huy hết chức năng, nhiệm vụ. Những tồn tại này làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, đòi hỏi cần có giải pháp khắc phục.

2.1. Năng Lực Lãnh Đạo Của Đảng Bộ Cơ Sở Còn Hạn Chế

Một số tổ chức đảng cơ sở ở Tư Nghĩa chưa thể hiện rõ vai trò lãnh đạo trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa phương. Công tác xây dựng Đảng chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến tình trạng một số đảng viên thiếu gương mẫu, thậm chí vi phạm kỷ luật. Năng lực lãnh đạo yếu kém ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của cả hệ thống chính trị cơ sở. Cần có giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở.

2.2. Hiệu Quả Hoạt Động Của Hội Đồng Nhân Dân Chưa Cao

Hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) ở một số xã, thị trấn còn hình thức, chưa thực sự đi vào chiều sâu. Công tác giám sát của HĐND chưa hiệu quả, chưa phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Chất lượng các kỳ họp HĐND chưa cao, nhiều đại biểu còn thụ động, ít đóng góp ý kiến. Hiệu quả hoạt động của HĐND cần được nâng cao để thực hiện tốt vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

2.3. Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Còn Chậm Chạp

Việc cải cách thủ tục hành chính (TTHC) ở một số địa phương còn chậm, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Một số cán bộ, công chức còn thiếu trách nhiệm, gây khó dễ cho người dân khi giải quyết TTHC. Cải cách TTHC là một trong những nhiệm vụ quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

III. Cách Nâng Cao Năng Lực Lãnh Đạo Đảng Bộ Tư Nghĩa Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức Đảng ở cơ sở, thường xuyên kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức lãnh đạo. Nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Phát huy vai trò quản lý của chính quyền cơ sở, khắc phục tình trạng quan liêu, nhũng nhiễu, tham nhũng, lãng phí. Thực hiện tốt Quy chế dân chủ cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.

3.1. Kiện Toàn Tổ Chức Đổi Mới Phương Thức Lãnh Đạo

Cần thường xuyên rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng bộ cơ sở, đảm bảo tinh gọn, hiệu quả. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, từ mệnh lệnh hành chính sang thuyết phục, vận động, nêu gương. Tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến của nhân dân. Đổi mới phương thức lãnh đạo là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Cán Bộ Cơ Sở Tư Nghĩa

Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ. Xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực công tác cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đào tạo cán bộ là đầu tư cho tương lai, là yếu tố quyết định sự thành công của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

3.3. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Hoạt Động Chính Quyền

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Phát huy vai trò của nhân dân trong công tác kiểm tra, giám sát. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tham nhũng, lãng phí. Kiểm tra, giám sát là công cụ quan trọng để phòng ngừa, phát hiện và xử lý các sai phạm, đảm bảo sự trong sạch, vững mạnh của hệ thống chính trị.

IV. Giải Pháp Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Huyện Tư Nghĩa

Thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Tạo điều kiện để nhân dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Phát huy vai trò giám sát của nhân dân đối với hoạt động của chính quyền và cán bộ, công chức. Xây dựng mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.

4.1. Công Khai Minh Bạch Thông Tin Cho Người Dân

Đảm bảo công khai, minh bạch thông tin về các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất, thu chi ngân sách... để người dân biết, tham gia ý kiến và giám sát. Công khai, minh bạch là điều kiện tiên quyết để thực hiện dân chủ ở cơ sở.

4.2. Tạo Điều Kiện Để Nhân Dân Tham Gia Ý Kiến

Tổ chức các hội nghị, diễn đàn để người dân tham gia ý kiến vào các vấn đề quan trọng của địa phương. Lắng nghe và tiếp thu ý kiến của nhân dân, giải quyết kịp thời các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân. Tham gia ý kiến là quyền và trách nhiệm của mỗi công dân trong việc xây dựng và phát triển đất nước.

4.3. Phát Huy Vai Trò Giám Sát Của Nhân Dân Tư Nghĩa

Tạo điều kiện để nhân dân giám sát hoạt động của chính quyền và cán bộ, công chức thông qua các hình thức như: hòm thư góp ý, đường dây nóng, tiếp xúc cử tri... Xử lý nghiêm các trường hợp cán bộ, công chức có hành vi nhũng nhiễu, tham nhũng, lãng phí. Giám sát của nhân dân là công cụ hữu hiệu để ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, lãng phí.

V. Đổi Mới Hoạt Động Mặt Trận Tổ Quốc Tại Tư Nghĩa QN

Đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị - xã hội, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp đoàn viên, hội viên và quần chúng nhân dân. Phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội. Đổi mới công tác giám sát và phản biện xã hội của MTTQ.

5.1. Tăng Cường Tuyên Truyền Vận Động Nhân Dân

Đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động, phù hợp với từng đối tượng, địa bàn. Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để lan tỏa thông tin, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Tuyên truyền, vận động là nhiệm vụ quan trọng của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.

5.2. Nâng Cao Chất Lượng Cán Bộ Mặt Trận Tư Nghĩa

Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận. Xây dựng đội ngũ cán bộ có tâm huyết, trách nhiệm, gần dân, hiểu dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân. Cán bộ Mặt trận là những người trực tiếp làm công tác dân vận, là cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.

5.3. Đổi Mới Giám Sát Phản Biện Xã Hội Của MTTQ

Thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ đối với các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội. Đảm bảo quyền lợi chính đáng của nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh. Giám sát, phản biện xã hội là chức năng quan trọng của MTTQ, góp phần xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

VI. Kết Luận Tương Lai Hệ Thống Chính Trị Tư Nghĩa

Nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên và lâu dài. Để thực hiện thành công nhiệm vụ này, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của nhân dân và sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền các cấp. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa sẽ ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới, góp phần xây dựng quê hương Tư Nghĩa ngày càng giàu đẹp, văn minh.

6.1. Phát Triển Bền Vững Kinh Tế Xã Hội Tư Nghĩa

Hệ thống chính trị cơ sở cần tập trung vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Chú trọng phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Phát triển kinh tế - xã hội là mục tiêu cao nhất của hệ thống chính trị.

6.2. Giữ Vững An Ninh Chính Trị Trật Tự An Toàn

Đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội. Tăng cường công tác phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội. An ninh, trật tự là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế - xã hội.

6.3. Xây Dựng Nông Thôn Mới Nâng Cao Ở Tư Nghĩa

Tiếp tục đẩy mạnh phong trào xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, tạo diện mạo mới cho nông thôn Tư Nghĩa. Nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi sở hữu vị trí địa chính trị quan trọng tại cửa ngõ phía Nam thành phố Quảng Ngãi với diện tích tự nhiên 20.550,68 ha, quy mô dân số đạt 130.519 người và mật độ dân số 631,37 người/km². Toàn huyện được tổ chức thành 14 đơn vị hành chính cấp xã gồm 12 xã và 2 thị trấn, phân bố trên 82 thôn và tổ dân phố. Trong giai đoạn 2015 - 2020, kinh tế địa phương đạt mức tăng trưởng ấn tượng với thu nhập bình quân đầu người năm 2020 đạt 43 triệu đồng/người/năm, đồng thời chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế với tỷ trọng công nghiệp và xây dựng chiếm 48,5%, thương mại và dịch vụ chiếm 39,4%, nông lâm thủy sản chiếm 12,1%.

Tuy nhiên, bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và quá trình xây dựng nông thôn mới đặt ra áp lực lớn đối với tổ chức bộ máy cơ sở. Thực tiễn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: năng lực lãnh đạo ở một số tổ chức cơ sở Đảng chưa tương xứng với yêu cầu; hiệu lực giám sát của Hội đồng nhân dân còn mang tính hình thức; công tác cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân cấp xã còn chậm trễ; vai trò tập hợp quần chúng của Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể chính trị - xã hội đôi lúc chưa sâu sát.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng vận hành của hệ thống chính trị cơ sở tại huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2015 - 2020, từ đó xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giai đoạn 2021 - 2025 và tầm nhìn 2030. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học sâu sắc khi hệ thống hóa cơ sở lý luận về khoa học chính trị địa phương, đồng thời cung cấp những luận cứ thực tiễn giá trị nhằm nâng cao chỉ số năng lực quản trị công, củng cố niềm tin của hơn 130.000 người dân vào sự lãnh đạo của Đảng và bộ máy chính quyền cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng và Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh luận điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: cán bộ là cái gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém.

Về mặt thể chế và pháp lý, nghiên cứu căn cứ vào Điều 113 và Điều 114 Hiến pháp năm 2013 quy định chức năng, thẩm quyền của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân; Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn; Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị về quy chế giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Khung khái niệm trọng tâm bao gồm 4 cấu phần chính:

• Hệ thống chính trị cơ sở: Chỉnh thể các thiết chế gồm tổ chức cơ sở Đảng, chính quyền địa phương (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân), Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã.
• Năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở: Khả năng ban hành nghị quyết sát thực tiễn, tổ chức thực hiện, quản lý đảng viên và củng cố khối đại đoàn kết.
• Hiệu lực quản lý nhà nước: Năng lực điều hành hành chính, thực thi pháp luật và cung ứng dịch vụ công của chính quyền cấp xã.
• Quyền làm chủ của nhân dân: Cơ chế thực thi dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện thông qua quy chế dân chủ ở cơ sở.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận cấu trúc - chức năng kết hợp phân tích hệ thống nhằm đánh giá mối quan hệ tương tác giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn diện 14 đơn vị hành chính cấp xã, 59 tổ chức cơ sở Đảng, 189 chi bộ trực thuộc và toàn bộ 276 cán bộ, công chức cấp cơ sở trên địa bàn huyện Tư Nghĩa.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát được thực hiện theo nguyên tắc chọn mẫu tổng thể kết hợp chọn mẫu điển hình tại các xã trọng điểm về nông nghiệp, công nghiệp và đồng bào dân tộc thiểu số như Nghĩa Kỳ, Nghĩa Điền, Nghĩa Thắng, Nghĩa Sơn. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo tổng kết nhiệm kỳ 2015 - 2020 của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân huyện Tư Nghĩa và các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy Quảng Ngãi. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua các cuộc đối thoại trực tiếp và biên bản tiếp xúc cử tri.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh đối chiếu là nhằm đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác sự chuyển dịch giữa các chỉ số chất lượng đội ngũ cán bộ, hiệu quả xử lý đơn thư khiếu nại và mức độ hài lòng của người dân trong suốt lộ trình nghiên cứu từ năm 2015 đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về công tác xây dựng Đảng và phát triển đội ngũ đảng viên, toàn Đảng bộ huyện Tư Nghĩa có 59 tổ chức cơ sở Đảng với 189 chi bộ trực thuộc. Tỷ lệ cán bộ, đảng viên tham gia học tập các chỉ thị, nghị quyết đạt trên 96%. Trong giai đoạn 2015 đến tháng 6/2019, toàn huyện đã kết nạp 566 đảng viên mới, trong đó đoàn viên thanh niên chiếm 326 đồng chí (57,6%), nữ giới chiếm 331 đồng chí (58,5%), và đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 18 đồng chí. Đáng chú ý, trình độ chuyên môn của đảng viên mới tăng rõ rệt khi có tới 362 đồng chí sở hữu bằng cao đẳng, đại học, chiếm tỷ lệ 63,96%.

Thứ hai, về chất lượng đội ngũ cán bộ và công chức cấp xã, toàn huyện có 276 cán bộ, công chức làm việc tại 14 xã và thị trấn. Tỷ lệ cán bộ có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên đạt 98,19% (271 người); trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên đạt 82,97% (229 người); chứng chỉ tin học đạt 98,56% (272 người) và chứng chỉ ngoại ngữ đạt 97,83% (270 người). Tuy nhiên, số lượng cán bộ đạt chứng chỉ quản lý nhà nước ngạch chuyên viên trở lên mới chỉ đạt 38 người, chiếm tỷ lệ rất khiêm tốn là 21,59%.

Thứ ba, về hoạt động của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, trong nhiệm kỳ 2016 - 2021, Hội đồng nhân dân các xã và thị trấn đã tổ chức 159 kỳ họp (150 kỳ họp thường lệ, 9 kỳ họp chuyên đề), tiến hành 294 cuộc giám sát chuyên đề và tiếp nhận 33 đơn thư khiếu nại, tố cáo từ công dân. Hoạt động tiếp xúc cử tri được duy trì định kỳ 2 lần/năm tại các nhà văn hóa thôn.

Thứ tư, về vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong phong trào xây dựng nông thôn mới, Mặt trận cơ sở đã chủ trì 112 cuộc giám sát và 62 hội nghị phản biện xã hội. Đến năm 2018, nhân dân 13 xã đã đóng góp 680.000 ngày công, hiến 15.368 m² đất làm đường giao thông và đóng góp 113 tỷ đồng. Quỹ Vì người nghèo vận động được 2,5 tỷ đồng, hỗ trợ xây mới 78 nhà Đại đoàn kết và xây sửa 39 mái ấm tình thương cho phụ nữ nghèo, góp phần đưa huyện Tư Nghĩa về đích nông thôn mới vào năm 2020.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự tương phản rõ rệt giữa trình độ học vấn lý thuyết và kỹ năng quản lý nhà nước thực tế của đội ngũ cán bộ cơ sở. Khi trình bày dữ liệu qua biểu đồ cột so sánh, sự chênh lệch giữa tỷ lệ chuẩn hóa chuyên môn (98,19%) và tỷ lệ chứng chỉ quản lý nhà nước ngạch chuyên viên (21,59%) thể hiện rõ rào cản lớn nhất trong năng lực tham mưu và thực thi công vụ. Tình trạng này giải thích nguyên nhân các thủ tục hành chính về đất đai tại xã Nghĩa Điền hay xử lý điểm nóng môi trường tại bãi rác Nghĩa Kỳ thường kéo dài.

Bên cạnh đó, việc lập bảng ma trận đối chiếu giữa 294 cuộc giám sát của Hội đồng nhân dân với tỷ lệ giải quyết triệt để các kiến nghị sau giám sát cho thấy hiệu lực giám sát chưa đi liền với chế tài xử lý trách nhiệm người đứng đầu. Mô hình tiếp xúc cử tri và đối thoại trực tiếp của Bí thư Đảng ủy với 228 lượt tiếp xúc tại 79 thôn là điểm sáng nổi bật, giải quyết nhanh các xung đột xã hội ngay từ cơ sở. Những phát hiện này hoàn toàn phù hợp với các công trình nghiên cứu về hệ thống chính trị nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới, khẳng định dân chủ cơ sở là chìa khóa tháo gỡ mọi rào cản quản trị địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở. Huyện ủy và Đảng ủy 14 xã, thị trấn cần duy trì nghiêm nền nếp sinh hoạt chi bộ theo Chỉ thị số 10-CT/TW của Ban Bí thư, bảo đảm 100% chi bộ sinh hoạt định kỳ đúng quy định. Đẩy mạnh công tác phát triển đảng viên trẻ và đảng viên nữ, phấn đấu mỗi năm kết nạp từ 110 đến 130 đảng viên mới, trong đó trên 65% có trình độ đại học. Thời gian triển khai thực hiện liên tục trong cả giai đoạn 2021 - 2025.

Thứ hai, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng công vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã. Ủy ban nhân dân huyện Tư Nghĩa phối hợp cùng Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi tổ chức các khóa bồi dưỡng quản trị công, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ công chức có chứng chỉ quản lý nhà nước ngạch chuyên viên từ 21,59% lên trên 60% vào năm 2023 và đạt 85% vào năm 2025. Hoàn thiện hệ thống một cửa điện tử tại 14/14 xã, thị trấn nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính xuống dưới 2 ngày làm việc đối với các thủ tục phổ biến.

Thứ ba, nâng cao hiệu lực quyết định và giám sát của Hội đồng nhân dân xã. Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã cần tăng cường chất lượng các kỳ họp, dành tối thiểu 40% thời lượng kỳ họp cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn theo nhóm vấn đề nổi cộm. Mỗi năm tổ chức ít nhất 2 cuộc giám sát chuyên đề sâu về quản lý đất đai và đầu tư công, đồng thời ban hành quy trình theo dõi xử lý 100% kiến nghị sau giám sát. Thời gian thực hiện từ năm 2021.

Thứ tư, đổi mới phương thức hoạt động và nâng cao năng lực phản biện của Mặt trận Tổ quốc. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện và xã cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Mặt trận, đặt mục tiêu tổ chức từ 25 đến 30 hội nghị phản biện xã hội mỗi năm trên toàn địa bàn huyện. Nhân rộng mô hình Khu dân cư 6 không từ 156 khu dân cư hiện có lên 100% tổng số 256 khu dân cư vào cuối năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và quản lý trong hệ thống chính trị cấp huyện, cấp xã. Nghiên cứu cung cấp hệ thống giải pháp thực tiễn giúp Thường trực Huyện ủy, Thường trực Hội đồng nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân 14 xã, thị trấn hoàn thiện phương thức chỉ đạo, tối ưu hóa quy trình giải quyết đơn thư khiếu nại và xây dựng tiêu chí đánh giá cán bộ công chức theo kết quả đầu ra.

Thứ hai, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Quản lý công. Luận văn đóng vai trò là tài liệu tham khảo khoa học chuẩn mực về phương pháp tiếp cận cấu trúc - chức năng, kỹ thuật xử lý dữ liệu định lượng và phương pháp đánh giá thực trạng hệ thống chính trị tại địa bàn nông thôn đang trong quá trình đô thị hóa.

Thứ ba, cơ quan tham mưu công tác tổ chức, nội vụ và dân vận cấp tỉnh, huyện. Luận văn cung cấp cơ sở thực chứng về cơ cấu nhân sự, tỷ lệ đào tạo lý luận chính trị và quản lý nhà nước của 276 cán bộ công chức, giúp Ban Tổ chức Tỉnh ủy và Phòng Nội vụ xây dựng quy hoạch đào tạo cán bộ cơ sở sát với thực tiễn.

Thứ tư, giảng viên và báo cáo viên tại các Trường Chính trị tỉnh và Trung tâm Chính trị cấp huyện. Công trình là nguồn tư liệu thực tế sống động với các số liệu cụ thể về xây dựng nông thôn mới, các mô hình tự quản khu dân cư và kinh nghiệm tổ chức 228 cuộc đối thoại của cấp ủy Đảng để đưa vào bài giảng chuyên đề về công tác dân vận và xây dựng chính quyền cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã tại huyện Tư Nghĩa có điểm nghẽn gì lớn nhất? Điểm nghẽn lớn nhất là sự mất cân đối giữa trình độ chuyên môn văn hóa và kỹ năng quản lý nhà nước. Dù 98,19% cán bộ có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên nhưng tỷ lệ có chứng chỉ quản lý nhà nước ngạch chuyên viên chỉ đạt 21,59% (38/276 người), dẫn đến việc xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp về đất đai và thủ tục hành chính còn lúng túng.

Mặt trận Tổ quốc huyện Tư Nghĩa đóng góp như thế nào vào thành công xây dựng huyện nông thôn mới năm 2020? Mặt trận Tổ quốc các cấp đã vận động nhân dân đóng góp 113 tỷ đồng, 680.000 ngày công lao động và hiến 15.368 m² đất. Đồng thời, đơn vị đã xây dựng thành công mô hình Khu dân cư 6 không tại 156/256 khu dân cư, vận động 2,5 tỷ đồng Quỹ Vì người nghèo để xây mới 78 nhà Đại đoàn kết, tạo sự đồng thuận xã hội to lớn.

Tại sao luận văn lại nhấn mạnh giải pháp đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã? Trong giai đoạn 2016 - 2021, Hội đồng nhân dân cấp xã đã tổ chức 294 cuộc giám sát nhưng hiệu quả thực tế chưa cao do thiếu chế tài ràng buộc trách nhiệm. Việc nâng cao chất lượng thẩm tra, tăng thời lượng chất vấn và theo dõi thực hiện kiến nghị sau giám sát là điều kiện tiên quyết để khẳng định quyền lực nhà nước của nhân dân ở cơ sở.

Mô hình đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy với nhân dân tại huyện Tư Nghĩa đạt kết quả ra sao? Trong nhiệm kỳ 2015 - 2020, Bí thư Đảng ủy tại 14/14 xã, thị trấn đã thực hiện 228 cuộc tiếp xúc, đối thoại trực tiếp tại 79 thôn, riêng năm 2020 tổ chức 32 cuộc. Cơ chế này giúp giải quyết kịp thời các bức xúc về ô nhiễm bãi rác Nghĩa Kỳ hay giải phóng mặt bằng Tỉnh lộ 624, ngăn chặn hiệu quả khiếu kiện vượt cấp.

Các tổ chức cơ sở Đảng huyện Tư Nghĩa đã thực hiện công tác phát triển đảng viên mới như thế nào? Từ năm 2015 đến tháng 6/2019, toàn huyện kết nạp được 566 đảng viên mới với chất lượng nâng cao rõ rệt: 63,96% có trình độ cao đẳng, đại học (362 đồng chí), 57,6% là đoàn viên thanh niên (326 đồng chí) và 58,5% là nữ (331 đồng chí), qua đó trẻ hóa và bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho hệ thống chính trị.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng vận hành của 59 tổ chức cơ sở Đảng, 189 chi bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Mặt trận Tổ quốc tại 14 xã, thị trấn huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2015 - 2020.
• Xác định rõ nét thành tựu huy động sức dân xây dựng nông thôn mới với 113 tỷ đồng và 680.000 ngày công, đưa huyện hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ nông thôn mới năm 2020.
• Chỉ rõ hạn chế cốt lõi về tỷ lệ cán bộ cấp xã có chứng chỉ quản lý nhà nước chỉ đạt 21,59% và chất lượng giám sát của Hội đồng nhân dân còn mang tính hình thức.
• Xác lập 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với lộ trình cụ thể đến năm 2025 nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, tinh gọn bộ máy và chuẩn hóa 100% đội ngũ cán bộ công chức cơ sở.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho chuyên ngành Chính trị học và quản trị địa phương, khẳng định bài học phát huy dân chủ trực tiếp thông qua 228 cuộc đối thoại cấp ủy với quần chúng nhân dân.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã gắn kết lý luận chính trị học với thực tiễn quản trị địa bàn cấp huyện tại một tỉnh ven biển miền Trung, cung cấp mô hình thực nghiệm có giá trị chuyển giao cao. Lộ trình triển khai tiếp theo cần tập trung ngay vào Đề án chuẩn hóa công chức cấp xã giai đoạn 2021 - 2023 và Đề án nâng cao chất lượng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc đến năm 2025.

Các cơ quan lãnh đạo, nhà nghiên cứu và đội ngũ cán bộ công chức quan tâm đến việc nâng cao hiệu lực quản trị công địa phương nên khai thác sâu các phát hiện và hệ thống giải pháp trong công trình này để vận dụng sáng tạo vào thực tiễn cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề chung về hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cơ sở. Chương 2: Thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2015 – 2020. Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa trong thời gian tới. 7 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ 1.

Hệ thống chính trị, đặc điểm hệ thống chính trị ở Việt Nam 1. Khái niệm hệ thống chính trị Hệ thống chính trị là một phạm trù quan trọng của khoa học chính trị. Bởi vì nó là tổng hợp những vấn đề của thực tiễn chính trị, của đời sống chính trị. Qúa trình xuất hiện của hệ thống chính trị, gắn liền với sự tồn tại của giai cấp, nhà nước, nhằm thực hiện mục đích chung là bảo vệ lợi ích và thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền là công cụ quan trọng để giai cấp cầm quyền thực hiện đường lối chính trị của mình.

Trong bất kỳ chế độ chính trị nào, xây dựng và phát triển hệ thống chính trị là nhiệm vụ quan trọng để giai cấp cầm quyền giữ vững và nâng cao năng lực lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội. Hệ thống chính trị là khái niệm của khoa học chính trị – là một trong những khái niệm phản ánh đặc trưng của những quan hệ quyền lực chính trị, cũng như các bộ phận các nhân tố tham gia vào các quá trình chính trị trong thể chế chính trị dân chủ hiện đại liên quan đến vấn đề này có nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau. Hệ thống chính trị là tổng thể những tổ chức thực hiện quyền lực chính trị được xã hội chính thức thừa nhận, bao gồm các đảng chính trị, nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội được liên kết với nhau trong một hệ thống tổ chức, nhằm tác động vào quá trình của đời sống xã hội, củng cố, duy trì và phát triển chế độ chính trị phù hợp với lợi ích của giai cấp cầm quyền. “Hệ thống chính trị là tổ hợp có tính chỉnh thể các thế chế chính trị (political institutes - các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng chính trị các phong trào xã hội, các tổ chức chính trị - xã hội.) được xây dựng trên các 8 quyền và các chuẩn mực xã hội, phân bố theo một quan hệ chức năng nhất định, vận hành theo những cơ chế nguyên tắc, và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị.

Hệ thống chính trị là một khái niệm xuất hiện trong thời kỳ đổi mới, được Đảng ta chính thức nêu ra từ Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ sáu khóa VI vào tháng 3 – 1989, trong đó chỉ rõ đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị là nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, làm cho các tổ chức trong hệ thống chính trị hoạt động có hiệu quả. Tại Việt Nam hiện nay, hệ thống chính trị bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội cựu chiến binh Việt Nam), được xây dựng và hoạt động theo những mối quan hệ, cơ chế và nguyên tắc nhất định, thống nhất từ trung ương đến địa phương và cơ sở, nhằm thực thi quyền lực chính trị của nhân dân, với mục đích xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh. Trong hệ thống chính trị nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam là hạt nhân chính trị, lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là trụ cột của hệ thống chính trị, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở chính trị của hệ thống chính trị ở nước ta.

Ba bộ phận của hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay có mối quan hệ mật thiết với nhau, tạo nên sức mạnh, sự nhịp nhàng trong quá trình lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ, mục tiêu sự nghiệp đổi mới. Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam Hệ thống chính trị được xây dựng trên cơ sở những điều kiện kinh tế - xã hội, một môi trường lịch sử văn hoá chính trị nhất định. Vì vậy, hệ thống 9 chính trị không những mang tính phổ biến, mà còn mang tính đặc thù. Hệ thống chính trị Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật chung đó.

Hệ thống chính trị Việt Nam có những đặc điểm sau: Thứ nhất: Hệ thống chính trị nước ta do duy nhất một Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị nhưng đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy. Đặc điểm này vừa mang tính chung đối với hệ thống chính trị ở các nước xã hội chủ nghĩa, vừa mang đặc tính riêng từ điều kiện cụ thể của Việt Nam. Tính đặc thù đó được quy định bởi vai trò, vị trí, khả năng lãnh đạo, uy tín lãnh đạo, sự tín nhiệm của nhân dân, được nhân dân ủng hộ và thừa nhận một cách chính đáng của Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập đến nay trong quá trình tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc, chống ách thực dân, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới xã hội.

Thứ hai: Hệ thống chính trị nước ta mang tính thống nhất và được tổ chức chặt chẽ theo mô hình mô hình xô viết. Đặc điểm naỳ cho thấy hệ thống chính trị ở nước ta có nhiều điểm mạnh, nhưng cũng có nhiều hạn chế cần phải có sự điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện cụ thể ở nước ta. Tính thống nhất của hệ thống chính trị ở nước ta được thể hiện ở chỗ: tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, các thành tố cấu thành hệ thống chính trị như Đảng, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội có vị trí chức năng riêng nhưng đều thực hiện mục tiêu chung. Ngoài ra, hệ thống chính trị còn trở thành phương tiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình.

Thứ ba, hệ thống chính trị gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân. Đây là đặc điểm có tính nguyên tắc của hệ thống chính trị nước ta. Đặc điểm này khẳng định hệ thống chính trị Việt Nam không chỉ gắn với chính trị , quyền lực chính trị, mà còn gắn với xã hội. 10 Thứ 4, các tổ chức chính trị - xã hội ở nước ta đều là các tổ chức do Đảng cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo từ trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Vì vậy, một mặt, các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở vững chắc của Đảng, gắn bó chặt chẽ với Đảng. Mặt khác, với điều kiện Đảng cộng sản Việt Nam là đảng duy nhất cầm quyền, các tổ chức này trong lúc thực hiện các chức năng của các tổ chức chính trị - xã hội đã biểu hiện sự thiếu chủ động, thiếu độc lập, nguy cơ hành chính hóa. Những đặc điểm này vừa quy định kết cấu, tổ chức, vận hành và các mối quan hệ vừa cho thấy những khó khăn, thách thức mà chúng ta phải giải quyết. vừa đặt ra những yêu cầu đổi mới và hoàn thiện HTCT nước ta.

Hệ thống chính trị cơ sở 1. Khái niệm Theo quy định tại điều 118, Hiến pháp 1992 các cấp hành chính nước ta được phân định như sau: „”Nước chia thành Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Tỉnh chia thành Huyện, Thành phố thuộc Tỉnh, Thị xã; Thành phố thuộc Tỉnh chia thành Quận, Huyện và Thị xã; Huyện chia thành Xã, Thị trấn; Thành phố thuộc Tỉnh, Thị xã chia thành Phường; Quận chia thành Phường.” Như vậy cấp cơ sở (hay còn gọi là cấp xã) ở nước ta có ba loại hình tổ chức: xã, thị trấn, phường. Nói đến cơ sở là nói đến cấp cuối cùng trong hệ thống chính trị, hệ thống hành chính nhà nước. Ở nước ta, đó là cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn).

Hệ thống chính trị cấp cơ sở có vị trí đặc biệt, vì đó là cấp gần dân nhất, cấp xa trung ương nhất. Các cấp chính quyền như tỉnh và huyện là hai cấp trung gian nối Trung ương với cơ sở. Trong quá trình thực thi quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước thì chính quyền cấp cơ sở là cấp trực tiếp làm việc với dân, còn các cấp khác thì chủ yếu là làm việc với hệ thống chính quyền. 11 Hệ thống chính trị cơ sở là nơi trực tiếp thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, là nơi thực hiện quyền dân chủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất.

Đặc biệt, chính quyền cơ sở là nền tảng của nền hành chính, sát dân, gần dân nhất. Hệ thống chính trị cơ sở còn có vai trò hết sức quan trọng, là cầu nối giữa người dân và chính quyền, có nhiệm vụ chuyển tải, truyền đạt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới nhân dân và tổ chức quán triệt, triển khai để nhân dân thực hiện. Hệ thống chính trị cơ sở là một bộ phận quan trọng của hệ thống chính trị, như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX nhận định “ các cơ sở xã, phường, thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú sinh sống. Hệ thống chính trị cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của dân, phát huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống cộng đồng dân cư” [6, tr.

Hệ thống chính trị cơ sở bao gồm Đảng bộ cơ sở, chính quyền, các tổ chức chính trị-xã hội hoạt động trong một cơ chế nhất định nhằm thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và phát huy quyền làm của nhân dân ở cấp cơ sở.