Nâng Cao Chất Lượng Hoạt Động Của Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Ở Huyện Tư Nghĩa, Tỉnh Quảng Ngãi

Nâng cao chất lượng hoạt động hệ thống chính trị cơ sở tại huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi, góp phần phát triển bền vững địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Hải
• Người hướng dẫn: TS. Tăng Văn Thạnh
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Tại Huyện Tư Nghĩa, Tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Tư Nghĩa QN

Hệ thống chính trị cơ sở là bộ phận then chốt của hệ thống chính trị quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh. Đây là cầu nối giữa Đảng và nhân dân, hiện thực hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Việc nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở là yêu cầu khách quan, cấp thiết, thường xuyên và lâu dài. Tư Nghĩa, với vị trí địa lý chiến lược, là huyện đồng bằng trung du, cửa ngõ phía nam của thành phố Quảng Ngãi. Dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy, UBND huyện, cán bộ và nhân dân Tư Nghĩa đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Kinh tế ổn định và phát triển, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, hạ tầng kinh tế - xã hội được tăng cường, đời sống nhân dân được cải thiện. Hệ thống chính trị ở cơ sở được củng cố, dân chủ được phát huy, phong trào xây dựng nông thôn mới đạt nhiều thành tựu.

1.1. Vai Trò Của Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Ở Tư Nghĩa

Hệ thống chính trị cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của huyện Tư Nghĩa. Nó là nơi trực tiếp triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời là nơi tiếp nhận và phản ánh ý kiến, nguyện vọng của nhân dân. Hệ thống này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở không thể phủ nhận trong việc duy trì an ninh trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho người dân.

1.2. Cấu Trúc Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Huyện Tư Nghĩa

Hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa bao gồm Đảng bộ, chính quyền (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh). Mỗi tổ chức có chức năng, nhiệm vụ riêng, nhưng đều phối hợp chặt chẽ để thực hiện mục tiêu chung là xây dựng và phát triển địa phương. Đảng bộ đóng vai trò lãnh đạo toàn diện, chính quyền quản lý nhà nước, Mặt trận Tổ quốc tập hợp và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân.

II. Thách Thức Hạn Chế Của Hệ Thống Chính Trị Tư Nghĩa

Bên cạnh những thành tựu, hệ thống chính trị cơ sở ở Tư Nghĩa vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của một số tổ chức đảng chưa đáp ứng yêu cầu. Vai trò của người đứng đầu một số cấp ủy, chính quyền chưa được phát huy. Chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân còn hạn chế, công tác giám sát hiệu quả thấp. Công tác quản lý, điều hành của Ủy ban nhân dân có mặt chưa đáp ứng yêu cầu. Mặt trận và các đoàn thể chưa phát huy hết chức năng, nhiệm vụ. Những tồn tại này làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, đòi hỏi cần có giải pháp khắc phục.

2.1. Năng Lực Lãnh Đạo Của Đảng Bộ Cơ Sở Còn Hạn Chế

Một số tổ chức đảng cơ sở ở Tư Nghĩa chưa thể hiện rõ vai trò lãnh đạo trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa phương. Công tác xây dựng Đảng chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến tình trạng một số đảng viên thiếu gương mẫu, thậm chí vi phạm kỷ luật. Năng lực lãnh đạo yếu kém ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của cả hệ thống chính trị cơ sở. Cần có giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở.

2.2. Hiệu Quả Hoạt Động Của Hội Đồng Nhân Dân Chưa Cao

Hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) ở một số xã, thị trấn còn hình thức, chưa thực sự đi vào chiều sâu. Công tác giám sát của HĐND chưa hiệu quả, chưa phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Chất lượng các kỳ họp HĐND chưa cao, nhiều đại biểu còn thụ động, ít đóng góp ý kiến. Hiệu quả hoạt động của HĐND cần được nâng cao để thực hiện tốt vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

2.3. Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Còn Chậm Chạp

Việc cải cách thủ tục hành chính (TTHC) ở một số địa phương còn chậm, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Một số cán bộ, công chức còn thiếu trách nhiệm, gây khó dễ cho người dân khi giải quyết TTHC. Cải cách TTHC là một trong những nhiệm vụ quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

III. Cách Nâng Cao Năng Lực Lãnh Đạo Đảng Bộ Tư Nghĩa Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức Đảng ở cơ sở, thường xuyên kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức lãnh đạo. Nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Phát huy vai trò quản lý của chính quyền cơ sở, khắc phục tình trạng quan liêu, nhũng nhiễu, tham nhũng, lãng phí. Thực hiện tốt Quy chế dân chủ cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.

3.1. Kiện Toàn Tổ Chức Đổi Mới Phương Thức Lãnh Đạo

Cần thường xuyên rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng bộ cơ sở, đảm bảo tinh gọn, hiệu quả. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, từ mệnh lệnh hành chính sang thuyết phục, vận động, nêu gương. Tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến của nhân dân. Đổi mới phương thức lãnh đạo là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Cán Bộ Cơ Sở Tư Nghĩa

Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ. Xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực công tác cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đào tạo cán bộ là đầu tư cho tương lai, là yếu tố quyết định sự thành công của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

3.3. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Hoạt Động Chính Quyền

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Phát huy vai trò của nhân dân trong công tác kiểm tra, giám sát. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tham nhũng, lãng phí. Kiểm tra, giám sát là công cụ quan trọng để phòng ngừa, phát hiện và xử lý các sai phạm, đảm bảo sự trong sạch, vững mạnh của hệ thống chính trị.

IV. Giải Pháp Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở Tại Huyện Tư Nghĩa

Thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Tạo điều kiện để nhân dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Phát huy vai trò giám sát của nhân dân đối với hoạt động của chính quyền và cán bộ, công chức. Xây dựng mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.

4.1. Công Khai Minh Bạch Thông Tin Cho Người Dân

Đảm bảo công khai, minh bạch thông tin về các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất, thu chi ngân sách... để người dân biết, tham gia ý kiến và giám sát. Công khai, minh bạch là điều kiện tiên quyết để thực hiện dân chủ ở cơ sở.

4.2. Tạo Điều Kiện Để Nhân Dân Tham Gia Ý Kiến

Tổ chức các hội nghị, diễn đàn để người dân tham gia ý kiến vào các vấn đề quan trọng của địa phương. Lắng nghe và tiếp thu ý kiến của nhân dân, giải quyết kịp thời các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân. Tham gia ý kiến là quyền và trách nhiệm của mỗi công dân trong việc xây dựng và phát triển đất nước.

4.3. Phát Huy Vai Trò Giám Sát Của Nhân Dân Tư Nghĩa

Tạo điều kiện để nhân dân giám sát hoạt động của chính quyền và cán bộ, công chức thông qua các hình thức như: hòm thư góp ý, đường dây nóng, tiếp xúc cử tri... Xử lý nghiêm các trường hợp cán bộ, công chức có hành vi nhũng nhiễu, tham nhũng, lãng phí. Giám sát của nhân dân là công cụ hữu hiệu để ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, lãng phí.

V. Đổi Mới Hoạt Động Mặt Trận Tổ Quốc Tại Tư Nghĩa QN

Đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị - xã hội, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp đoàn viên, hội viên và quần chúng nhân dân. Phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội. Đổi mới công tác giám sát và phản biện xã hội của MTTQ.

5.1. Tăng Cường Tuyên Truyền Vận Động Nhân Dân

Đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động, phù hợp với từng đối tượng, địa bàn. Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để lan tỏa thông tin, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Tuyên truyền, vận động là nhiệm vụ quan trọng của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.

5.2. Nâng Cao Chất Lượng Cán Bộ Mặt Trận Tư Nghĩa

Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận. Xây dựng đội ngũ cán bộ có tâm huyết, trách nhiệm, gần dân, hiểu dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân. Cán bộ Mặt trận là những người trực tiếp làm công tác dân vận, là cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.

5.3. Đổi Mới Giám Sát Phản Biện Xã Hội Của MTTQ

Thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ đối với các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội. Đảm bảo quyền lợi chính đáng của nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh. Giám sát, phản biện xã hội là chức năng quan trọng của MTTQ, góp phần xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

VI. Kết Luận Tương Lai Hệ Thống Chính Trị Tư Nghĩa

Nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên và lâu dài. Để thực hiện thành công nhiệm vụ này, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của nhân dân và sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền các cấp. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa sẽ ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới, góp phần xây dựng quê hương Tư Nghĩa ngày càng giàu đẹp, văn minh.

6.1. Phát Triển Bền Vững Kinh Tế Xã Hội Tư Nghĩa

Hệ thống chính trị cơ sở cần tập trung vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Chú trọng phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Phát triển kinh tế - xã hội là mục tiêu cao nhất của hệ thống chính trị.

6.2. Giữ Vững An Ninh Chính Trị Trật Tự An Toàn

Đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội. Tăng cường công tác phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội. An ninh, trật tự là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế - xã hội.

6.3. Xây Dựng Nông Thôn Mới Nâng Cao Ở Tư Nghĩa

Tiếp tục đẩy mạnh phong trào xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, tạo diện mạo mới cho nông thôn Tư Nghĩa. Nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề chung về hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cơ sở. Chương 2: Thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2015 – 2020. Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tư Nghĩa trong thời gian tới. 7 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ 1.

Hệ thống chính trị, đặc điểm hệ thống chính trị ở Việt Nam 1. Khái niệm hệ thống chính trị Hệ thống chính trị là một phạm trù quan trọng của khoa học chính trị. Bởi vì nó là tổng hợp những vấn đề của thực tiễn chính trị, của đời sống chính trị. Qúa trình xuất hiện của hệ thống chính trị, gắn liền với sự tồn tại của giai cấp, nhà nước, nhằm thực hiện mục đích chung là bảo vệ lợi ích và thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền là công cụ quan trọng để giai cấp cầm quyền thực hiện đường lối chính trị của mình.

Trong bất kỳ chế độ chính trị nào, xây dựng và phát triển hệ thống chính trị là nhiệm vụ quan trọng để giai cấp cầm quyền giữ vững và nâng cao năng lực lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội. Hệ thống chính trị là khái niệm của khoa học chính trị – là một trong những khái niệm phản ánh đặc trưng của những quan hệ quyền lực chính trị, cũng như các bộ phận các nhân tố tham gia vào các quá trình chính trị trong thể chế chính trị dân chủ hiện đại liên quan đến vấn đề này có nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau. Hệ thống chính trị là tổng thể những tổ chức thực hiện quyền lực chính trị được xã hội chính thức thừa nhận, bao gồm các đảng chính trị, nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội được liên kết với nhau trong một hệ thống tổ chức, nhằm tác động vào quá trình của đời sống xã hội, củng cố, duy trì và phát triển chế độ chính trị phù hợp với lợi ích của giai cấp cầm quyền. “Hệ thống chính trị là tổ hợp có tính chỉnh thể các thế chế chính trị (political institutes - các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng chính trị các phong trào xã hội, các tổ chức chính trị - xã hội.) được xây dựng trên các 8 quyền và các chuẩn mực xã hội, phân bố theo một quan hệ chức năng nhất định, vận hành theo những cơ chế nguyên tắc, và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị.

Hệ thống chính trị là một khái niệm xuất hiện trong thời kỳ đổi mới, được Đảng ta chính thức nêu ra từ Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ sáu khóa VI vào tháng 3 – 1989, trong đó chỉ rõ đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị là nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, làm cho các tổ chức trong hệ thống chính trị hoạt động có hiệu quả. Tại Việt Nam hiện nay, hệ thống chính trị bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội cựu chiến binh Việt Nam), được xây dựng và hoạt động theo những mối quan hệ, cơ chế và nguyên tắc nhất định, thống nhất từ trung ương đến địa phương và cơ sở, nhằm thực thi quyền lực chính trị của nhân dân, với mục đích xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh. Trong hệ thống chính trị nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam là hạt nhân chính trị, lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là trụ cột của hệ thống chính trị, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở chính trị của hệ thống chính trị ở nước ta.

Ba bộ phận của hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay có mối quan hệ mật thiết với nhau, tạo nên sức mạnh, sự nhịp nhàng trong quá trình lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ, mục tiêu sự nghiệp đổi mới. Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam Hệ thống chính trị được xây dựng trên cơ sở những điều kiện kinh tế - xã hội, một môi trường lịch sử văn hoá chính trị nhất định. Vì vậy, hệ thống 9 chính trị không những mang tính phổ biến, mà còn mang tính đặc thù. Hệ thống chính trị Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật chung đó.

Hệ thống chính trị Việt Nam có những đặc điểm sau: Thứ nhất: Hệ thống chính trị nước ta do duy nhất một Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị nhưng đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy. Đặc điểm này vừa mang tính chung đối với hệ thống chính trị ở các nước xã hội chủ nghĩa, vừa mang đặc tính riêng từ điều kiện cụ thể của Việt Nam. Tính đặc thù đó được quy định bởi vai trò, vị trí, khả năng lãnh đạo, uy tín lãnh đạo, sự tín nhiệm của nhân dân, được nhân dân ủng hộ và thừa nhận một cách chính đáng của Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập đến nay trong quá trình tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc, chống ách thực dân, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới xã hội.

Thứ hai: Hệ thống chính trị nước ta mang tính thống nhất và được tổ chức chặt chẽ theo mô hình mô hình xô viết. Đặc điểm naỳ cho thấy hệ thống chính trị ở nước ta có nhiều điểm mạnh, nhưng cũng có nhiều hạn chế cần phải có sự điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện cụ thể ở nước ta. Tính thống nhất của hệ thống chính trị ở nước ta được thể hiện ở chỗ: tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, các thành tố cấu thành hệ thống chính trị như Đảng, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội có vị trí chức năng riêng nhưng đều thực hiện mục tiêu chung. Ngoài ra, hệ thống chính trị còn trở thành phương tiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình.

Thứ ba, hệ thống chính trị gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân. Đây là đặc điểm có tính nguyên tắc của hệ thống chính trị nước ta. Đặc điểm này khẳng định hệ thống chính trị Việt Nam không chỉ gắn với chính trị , quyền lực chính trị, mà còn gắn với xã hội. 10 Thứ 4, các tổ chức chính trị - xã hội ở nước ta đều là các tổ chức do Đảng cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo từ trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Vì vậy, một mặt, các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở vững chắc của Đảng, gắn bó chặt chẽ với Đảng. Mặt khác, với điều kiện Đảng cộng sản Việt Nam là đảng duy nhất cầm quyền, các tổ chức này trong lúc thực hiện các chức năng của các tổ chức chính trị - xã hội đã biểu hiện sự thiếu chủ động, thiếu độc lập, nguy cơ hành chính hóa. Những đặc điểm này vừa quy định kết cấu, tổ chức, vận hành và các mối quan hệ vừa cho thấy những khó khăn, thách thức mà chúng ta phải giải quyết. vừa đặt ra những yêu cầu đổi mới và hoàn thiện HTCT nước ta.

Hệ thống chính trị cơ sở 1. Khái niệm Theo quy định tại điều 118, Hiến pháp 1992 các cấp hành chính nước ta được phân định như sau: „”Nước chia thành Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Tỉnh chia thành Huyện, Thành phố thuộc Tỉnh, Thị xã; Thành phố thuộc Tỉnh chia thành Quận, Huyện và Thị xã; Huyện chia thành Xã, Thị trấn; Thành phố thuộc Tỉnh, Thị xã chia thành Phường; Quận chia thành Phường.” Như vậy cấp cơ sở (hay còn gọi là cấp xã) ở nước ta có ba loại hình tổ chức: xã, thị trấn, phường. Nói đến cơ sở là nói đến cấp cuối cùng trong hệ thống chính trị, hệ thống hành chính nhà nước. Ở nước ta, đó là cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn).

Hệ thống chính trị cấp cơ sở có vị trí đặc biệt, vì đó là cấp gần dân nhất, cấp xa trung ương nhất. Các cấp chính quyền như tỉnh và huyện là hai cấp trung gian nối Trung ương với cơ sở. Trong quá trình thực thi quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước thì chính quyền cấp cơ sở là cấp trực tiếp làm việc với dân, còn các cấp khác thì chủ yếu là làm việc với hệ thống chính quyền. 11 Hệ thống chính trị cơ sở là nơi trực tiếp thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, là nơi thực hiện quyền dân chủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất.

Đặc biệt, chính quyền cơ sở là nền tảng của nền hành chính, sát dân, gần dân nhất. Hệ thống chính trị cơ sở còn có vai trò hết sức quan trọng, là cầu nối giữa người dân và chính quyền, có nhiệm vụ chuyển tải, truyền đạt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới nhân dân và tổ chức quán triệt, triển khai để nhân dân thực hiện. Hệ thống chính trị cơ sở là một bộ phận quan trọng của hệ thống chính trị, như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX nhận định “ các cơ sở xã, phường, thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú sinh sống. Hệ thống chính trị cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của dân, phát huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống cộng đồng dân cư” [6, tr.

Hệ thống chính trị cơ sở bao gồm Đảng bộ cơ sở, chính quyền, các tổ chức chính trị-xã hội hoạt động trong một cơ chế nhất định nhằm thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và phát huy quyền làm của nhân dân ở cấp cơ sở.