Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ CỦA NGÀNH DỊCH VỤ KHÁCH SẠN 1. Tổng quan về dịch vụ của khách sạn 1. Khái niệm về khách sạn và kinh doanh khách sạn Ở Việt Nam hiện nay, đối chiếu với điều kiện và mức độ phát triển hoạt động kinh doanh khách sạn, có thể đưa ra khái niệm chung nhất về loại hình cơ sở lưu trú là khách sạn như sau: Khách sạn là cơ sở lưu trú có quy mô từ mười buồng ngủ trở lên, đảm bảo chất lượng về cơ sở vật chất, trang thiết bị và dịch vụ cần thiết phục vụ khách lưu trú và sử dụng các dịch vụ khác. (Điều 4 khoản 12 của luật Du lịch Việt Nam) Về bản chất, so với các loại hình cơ sở lưu trú du lịch khác (như nhà nghỉ) khách sạn có những ưu thế hơn trên thị trường như: - Cung cấp dịch vụ với mức độ tiện nghi và thuận tiện cao - Cung cấp một số lượng sản phẩm dịch vụ phong phú với mức độ chất lượng dịch vụ cao hơn - Có hình thức tồn tại, quy mô, vị trí, thứ hạng đa dạng, có khả năng đáp ứng nhu cầu của nhiều đoạn thị trường khác nhau Kinh doanh khách sạn là hoạt động kinh doanh trên cơ sở cung cấp các dịch vụ lưu trú, ăn uống và các dịch vụ bổ sung cho khách nhằm đáp ứng nhu cầu ăn uống, nghỉ ngơi và giải trí của khách hàng.
(Giáo trình quản trị kinh doanh khách sạn 2013, tr. Phân loại khách sạn theo thứ hạng Tất cả các quốc gia phát triển du lịch trên thế giới đều tiến hành phân loại khách sạn theo thứ hạng. Tiêu chuẩn xếp hạng khách sạn sẽ là cơ sở để xây dựng các tiêu chuẩn định mức cụ thể khác nhau như: tiêu chuẩn xây dựng thiết kế khách sạn, tiêu chuẩn trang thiết bị, tiện nghi trong từng bộ phận khách sạn, tiêu chuẩn cán bộ công nhân viên phục vụ trong khách sạn, tiêu chuẩn vệ sinh… Tiêu chuẩn xếp hạng khách sạn cùng với hệ thống các tiêu chuẩn cụ thể là cơ sở xác định giá cả dịch vụ 5 của từng loại, hạng khách sạn. Ngoài ra, đó là cơ sở quản lý và kiểm tra chất lượng dịch vụ của khách sạn.
Thông qua các tiêu chuẩn này, khách hàng có thể biết được khả năng, mức độ phục vụ của từng khách sạn, giúp khách lựa chọn nơi ăn nghỉ phù hợp với thị hiếu và khả năng thanh toán của mình nhằm đảm bảo quyền lợi cho khách. Ngày 15/6/2009, Tổng cục du lịch Việt Nam đã đưa ra quyết định số 217/QĐ- TCDL về ban hành hướng dẫn áp dụng Tiêu chuẩn quốc gia về phân loại, xếp hạng cơ sở lưu trú du lịch. Bộ tiêu chuẩn TCVN 4391:2009 đã được sử dụng làm cơ sở cho công tác quản lý, xây dựng và điều hành kinh doanh khách sạn trong cả nước. Tiêu chuẩn phân loại, xếp hạng khách sạn du lịch Việt Nam bao gồm những nội dung sau: Phân loại khách sạn du lịch thanh 4 loại: - Khách sạn thành phố - Khách sạn nghỉ dưỡng - Khách sạn nổi - Khách sạn bên đường Về xếp hạng căn cứ theo vị trí, kiến trúc, trang thiết bị tiện nghi, dịch vụ, người quản lý và nhân viên phục vụ, an ninh, an toàn, bảo vệ môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm, khách sạn được xếp theo 5 hạng: 1 sao, 2 sao, 3 sao, 4 sao, 5 sao.
Yêu cầu chung về xếp hạng khách sạn dựa trên 5 nhóm sau: Vị trí, kiến trúc: - Thuận tiện, dễ tiếp cận, môi trường cảnh quan đảm bảo vệ sinh, an toàn - Thiết kế kiến trúc phù hợp với yêu cầu kinh doanh, các khu vực dịch vụ được bố trí hợp lý, thuận tiện - Nội ngoại thất thiết kế, bài trí, trang trí hợp lý - Công trình xây dựng chất lượng tốt, an toàn Trang thiết bị tiện nghi: - Trang thiết bị, tiện nghi các khu vực, dịch vụ đảm bảo đầy đủ, hoạt động tốt, chất lượng phục vụ phù hợp với từng hạng - Hệ thống điện chiếu sáng đảm bảo yêu cầu của từng khu vực, cung cấp điện 24h/24h, có hệ thống điện dự phòng - Hệ thống cung cấp đủ nước sạch và nước cho chữa cháy, có hệ thống dự trữ nước, hệ thống thoát nước đảm bảo vệ sinh môi trường 6 - Hệ thống thông gió hoạt động - Hệ thống thông tin liên lạc đầy đủ và hoạt động tốt - Trang thiết bị phòng cháy chữa cháy theo quy định của cơ quan có thẩm quyền Dịch vụ và chất lượng phục vụ: Dịch vụ và chất lượng phục vụ theo quy định đối với từng hạng tương ứng Người quản lý và nhân viên phục vụ - Được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ, máy tính phù hợp với vị trí công việc và loại hạng khách sạn - Có sức khỏe phù hợp với yêu cầu công việc, được kiểm tra định kỳ một năm một lần (có giấy chứng nhận của y tế) - Mặc trang phục đúng quy định của khách sạn, có phù hiệu trên áo 1. Đặc điểm dịch vụ của khách sạn - Sản phẩm dịch vụ của khách sạn mang tính vô hình. Tính vô hình do sản phẩm dịch vụ có quá trình có quá trình “sản xuất” và tiêu dùng diễn ra đồng thời (ví dụ: dịch vụ massage tại khách sạn). - Sản phẩm dịch vụ trong kinh doanh khách sạn không thể lưu kho, cất trữ như các buồng ngủ không có khách thuê sẽ không có doanh thu và không “bán bù” vào các ngày khác.
Do đó, các khách sạn luôn phải tìm mọi biện pháp làm tăng tối đa số lượng buồng bán ra qua mỗi ngày hoạt động. - Sản phẩm trong kinh doanh khách sạn mang tính tổng hợp như khách đi du lịch không chỉ sử dụng dịch vụ lưu trú còn có nhu cầu sử dụng các dịch vụ khác (ăn uống, lữ hành…). Các khách sạn muốn tăng sức hấp dẫn với khách hàng mục tiêu phải tìm mọi cách để tăng tính khác biệt cho sản phẩm thông qua các dịch vụ bổ sung không bắt buộc. - Sản phẩm trong kinh doanh khách sạn chỉ được thực hiện với sự tham gia trực tiếp của khách hàng.
Trong kinh doanh khách sạn không cho phép sử dụng dịch vụ qua trung gian mà cần sự có mặt trực tiếp của khách hàng tại khách sạn (ví dụ: khách nghỉ tại buồng ngủ, tham gia các sự kiện…). - Sản phẩm trong kinh doanh khách sạn mang tính không đồng nhất. Mức độ cảm nhận và thỏa mãn nhu cầu của khách về chất lượng của dịch vụ có thể thay đổi 7 theo thời gian do sự khác nhau về tâm lý, thể trạng sức khỏe, thái độ… của nhân viên phục vụ (Ví dụ: khách nước ngoài có thể có những tiêu chuẩn rất cao trong lựa chọn khách sạn). Các dịch vụ cơ bản của khách sạn 1.
Dịch vụ lưu trú Chức năng quan trọng nhất của khách sạn nói riêng và cơ sở lưu trú du lịch là cung cấp dịch vụ cho thuê buồng ngủ qua đêm với chất lượng cao nhằm đáp ứng nhau cầu lưu trú của những người từ nơi khách đến. Như vậy, kinh doanh lưu trú là một hoạt động kinh doanh buồng ngủ cho khách của một số cơ sở lưu trú du lịch(Giáo trình quản trị kinh doanh khách sạn 2013, tr. Việc cung cấp dịch vụ lưu trú được xem như sản phẩm cốt lõi để toàn bộ hoạt động kinh doanh khách của khách sạn tồn tại và phát triển. Vai trò then chốt của dịch vụ lưu trú trong cơ sở lưu trú du lịch được thể hiện như sau: Thứ nhất, kinh doanh dịch vụ lưu trú tạo ra tỷ trọng doanh thu cao nhất trên tổng doanh thu của các cơ sở lưu trú du lịch.
Hoạt động kinh doanh lưu trú đóng vai trò trụ cột, là hoạt động chính của một doanh nghiệp kinh doanh lưu trú nên chiếm tỷ trọng cao nhất (chiếm khoảng 70%) trên tổng doanh thu. Tỷ trọng này thay đổi theo quy mô của cơ sở lưu trú. Với quy mô nhỏ, các khách sạn và nhà nghỉ ít sẽ có doanh thu cho hoạt động lưu trú có thể chiếm hơn 90% do họ không có nhà hàng, quầy bar, hội trường để kinh doanh bổ sung khác ngoài lưu trú. Ngược lại, đối với các khách sạn có quy mô và thứ hạng cao, ngoài doanh thu từ cho thuê buồng ngủ, họ còn nguồn thu đáng kể từ các dịch vụ bổ sung khách như: tổ chức sự kiện, dịch vụ giải trí, lữ hành… Thứ hai, kinh doanh lưu trú có vai trò đại diện trong tiếp xúc trực tiếp và phục vụ nhu cầu thiết yếu của khách.
Nhân viên phục vụ dịch vụ lưu trú cho khách sẽ tiếp xúc với khách hàng nhiều nhất và là những người mang lại những ấn tượng tốt nhất cho khách hàng khi sử dụng các sản phẩm của khách sạn. Rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực du lịch và khách sạn cho rằng: tinh thần, thái độ phục vụ khách cùng với trình độ chuyên môn nghiệp vụ và khả năng giao tiếp, ứng xử của nhân viên trong 8 khu vực kinh doanh lưu trú có tác động mang tính quyết định đến sự cảm nhận về chất lượng dịch vụ chung của cơ sở lưu trú du lịch. Thứ ba, số liệu do bộ phận kinh doanh lưu trú là số liệu dùng để dự báo đầu vào quan trọng cho nhà quản lý và các bộ phận khác trong khách sạn. Chức năng dự báo là chức năng quan trọng được thực hiện duy nhất bởi bộ phận lễ tân trong thời gian lưu trú du lịch.
Nhờ những dữ liệu này, bộ phận phục vụ buồng cũng như các bộ phận khác có cơ sở xác định khối lượng công việc, xây dựng kế hoạch và bố trí nhân viên cho hợp lý. Dịch vụ ăn uống Kinh doanh ăn uống trong khách sạn là hoạt động tổ chức chế biến, bán và phục vụ việc tiêu dùng tại chỗ thức ăn, đồ uống nhằm thỏa mãn các nhu cầu ăn uống và giải trí cho khách tại khách sạn. (Giáo trình quản trị kinh doanh khách sạn 2013, tr. Kinh doanh ăn uống là hoạt động chính quan trọng thứ hai trong kinh doanh khách sạn.
Đó là hoạt động không thể thiếu của các khách sạn hiện đại. Trong thời đại ngày nay, nhu cầu ăn uống bên ngoài (ngoài ngôi nhà của mình) của khách hàng có xu hướng tăng về cả chất lượng và chất lượng ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Theo đó, nhà hàng trong các khách sạn được nhiều người tìm đến để thỏa mãn nhu cầu của họ. Vì thế, khách hàng của các nhà hàng trong các cơ sở du lịch không chỉ có khách sử dụng dịch vụ lưu trú mà còn có số lượng lớn là người dân địa phương đến sử dụng dịch vụ thường xuyên.