Nâng cao chất lượng hoạt động cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Phú Thọ, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Đoàn Thị Thu Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Thị Thanh Xuân
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Hoạt Động Cho Vay Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp mới của luận văn
• 0.7. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Ngân hàng Chính sách xã hội và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế của hộ nghèo
• 1.2. Hộ nghèo và nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế của hộ nghèo
• 1.2.1. Khái niệm hộ nghèo
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH PHÚ THỌ
• 2.1. Khái quát về ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Phú Thọ
• 2.2. Sự hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của NHCSXH tỉnh Phú Thọ
• 2.4. Đặc điểm hoạt động cho vay hộ nghèo
• 2.5. Hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH có những đặc điểm riêng, khác biệt so với các tổ chức tín dụng khác
• 2.6. Thực trạng cho vay và chất lượng hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ từ năm 2003 đến năm 2013
• 2.6.1. Quy mô cho vay
• 2.6.2. Phương thức cho vay đang được áp dụng
• 2.6.3. Lãi suất cho vay
• 2.6.4. Công tác xử lý rủi ro
• 2.6.5. Đánh giá hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ
• 2.6.5.1. Thành tựu đạt được
• 2.6.5.2. Một số hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Định hướng hoạt động của ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Phú Thọ đến năm 2020
• 3.2. Định hướng mục tiêu phát triển của NHCSXH
• 3.3. Định hướng hoạt động cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Phú Thọ
• 3.4. Một số giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ đến năm 2020
• 3.4.1. Xây dựng hệ thống các chỉ tiêu đánh giá và xếp hạng chất lượng nội bộ
• 3.4.2. Nâng cao tính chủ động trong huy động vốn đi đôi với đa dạng hoá các nguồn vốn
• 3.4.3. Đẩy mạnh hình thức cho vay ủy thác đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn của hộ nghèo
• 3.4.4. Nâng cao trình độ, phẩm chất của cán bộ NHCSXH
• 3.4.5. Hiện đại hóa hệ thống cơ sở vật chất của NHCSXH
• 3.4.6. Tăng cường sự phối kết hợp giữa Chính quyền địa phương các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội địa phương
• 3.4.7. Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ngân hàng Chính sách xã hội và vai trò của nó đối với hộ nghèo

Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp cho vay hộ nghèo nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế cho các hộ gia đình có thu nhập thấp. Tại tỉnh Phú Thọ, NHCSXH đã thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ tài chính cho hộ nghèo, giúp họ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Theo thống kê, từ năm 2003 đến 2013, NHCSXH đã cho vay hơn 248.3 ngàn lượt hộ nghèo, cho thấy quy mô hoạt động cho vay hộ nghèo tại đây là rất lớn. Tuy nhiên, chất lượng cho vay vẫn còn nhiều hạn chế, cần được nâng cao để phát huy hiệu quả hơn nữa trong công cuộc xóa đói giảm nghèo.

1.1. Khái niệm và nhu cầu vốn của hộ nghèo

Hộ nghèo được định nghĩa là những hộ có thu nhập bình quân đầu người dưới ngưỡng nghèo. Nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế của hộ nghèo rất lớn, với gần 70% hộ nghèo cho biết nguyên nhân nghèo đói xuất phát từ việc thiếu vốn sản xuất. Việc không có đủ vốn dẫn đến tình trạng nhiều hộ phải vay nặng lãi hoặc làm thuê, tạo ra vòng luẩn quẩn trong cuộc sống. Chính vì vậy, NHCSXH cần có những chính sách chất lượng cho vay phù hợp để đáp ứng nhu cầu này, từ đó giúp hộ nghèo có cơ hội thoát nghèo bền vững.

II. Thực trạng chất lượng hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ

Thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ cho thấy nhiều thành tựu đáng kể, nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Quy mô cho vay ngày càng tăng, tuy nhiên, chất lượng hoạt động cho vay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Các phương thức cho vay hiện tại chủ yếu là cho vay trực tiếp, nhưng việc xử lý rủi ro còn yếu kém. Đánh giá từ năm 2003 đến 2013 cho thấy, mặc dù số lượng hộ nghèo vay vốn tăng, nhưng tỷ lệ nợ quá hạn cũng gia tăng, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chất lượng cho vay và quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng.

2.1. Đánh giá hoạt động cho vay hộ nghèo

Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ đã đạt được nhiều thành tựu, như số lượng hộ nghèo tiếp cận vốn tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, một số hạn chế như lãi suất cho vay chưa thực sự ưu đãi, và công tác giám sát việc sử dụng vốn còn yếu. Điều này dẫn đến việc một số hộ nghèo không sử dụng vốn vay hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng cho vay và đảm bảo rằng vốn vay được sử dụng đúng mục đích.

III. Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay hộ nghèo

Để nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ, cần có những định hướng rõ ràng và giải pháp cụ thể. Định hướng đến năm 2020, NHCSXH cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá và xếp hạng chất lượng nội bộ. Đồng thời, cần nâng cao tính chủ động trong huy động vốn và đa dạng hóa các nguồn vốn. Việc đẩy mạnh hình thức cho vay ủy thác và tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn của hộ nghèo cũng là những giải pháp quan trọng. Đặc biệt, cần nâng cao trình độ và phẩm chất của cán bộ NHCSXH để đảm bảo chất lượng dịch vụ tốt nhất cho hộ nghèo.

3.1. Các giải pháp chủ yếu

Một số giải pháp chủ yếu để nâng cao chất lượng cho vay bao gồm: xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng nội bộ, nâng cao tính chủ động trong huy động vốn, và đẩy mạnh hình thức cho vay ủy thác. Cần tăng cường sự phối hợp giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội địa phương để đảm bảo rằng hộ nghèo có thể tiếp cận nguồn vốn một cách hiệu quả nhất. Việc hiện đại hóa hệ thống cơ sở vật chất của NHCSXH cũng cần được chú trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, vấn đề nghèo đói vẫn còn tồn tại với tỷ lệ hộ nghèo chiếm khoảng 8% vào cuối năm 2013, giảm gần 2% so với năm trước đó. Tỉnh Phú Thọ, thuộc vùng trung du miền núi với điều kiện kinh tế khó khăn, có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn mức trung bình cả nước, khoảng 17,16% năm 2011. Thiếu vốn sản xuất kinh doanh được xác định là nguyên nhân cơ bản dẫn đến nghèo đói, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số. Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) tỉnh Phú Thọ được thành lập năm 2003 nhằm cung cấp vốn vay ưu đãi cho hộ nghèo, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình và giảm nghèo bền vững. Tính đến năm 2013, NHCSXH tỉnh đã cho vay 248,3 nghìn lượt hộ nghèo, với dư nợ cho vay hộ nghèo đạt 958 tỷ đồng, phục vụ 56,3 nghìn khách hàng vay vốn.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng chất lượng hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2003-2013, xác định các hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay ưu đãi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn 2003-2013, với đề xuất giải pháp đến năm 2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn vay của hộ nghèo, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương và thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tín dụng ưu đãi và hộ nghèo, bao gồm:

• Lý thuyết về hộ nghèo và nghèo đói: Phân biệt nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối, tiêu chí xác định hộ nghèo dựa trên thu nhập bình quân đầu người theo chuẩn nghèo của Chính phủ Việt Nam qua các giai đoạn (2001-2005, 2006-2010, 2011-2015).

• Lý thuyết tín dụng ưu đãi: Tín dụng ưu đãi là việc sử dụng nguồn lực tài chính do Nhà nước huy động để cho người nghèo và các đối tượng chính sách vay với điều kiện ưu đãi nhằm phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và cải thiện đời sống.

• Mô hình tổ chức và quản lý NHCSXH: Mô hình đặc thù gồm bốn bộ phận hợp thành (Hội đồng quản trị, bộ phận điều hành, các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác, tổ tiết kiệm và vay vốn), thể hiện nguyên tắc quản lý thống nhất, xã hội hóa và dân chủ hóa trong hoạt động tín dụng ưu đãi.

• Khái niệm chất lượng hoạt động cho vay ưu đãi: Được đánh giá qua tiêu chí định tính (khả năng tiếp cận vốn, chọn đúng đối tượng, hiệu quả kinh tế - xã hội) và tiêu chí định lượng (tỷ lệ hộ nghèo thoát nghèo, tỷ lệ nợ quá hạn, quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Để phân tích mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn trong hoạt động tín dụng ưu đãi, đánh giá thực trạng theo thời gian gắn với điều kiện lịch sử.

• Phương pháp trừu tượng hóa khoa học: Tập trung vào các vấn đề bản chất, phổ quát trong hoạt động cho vay hộ nghèo.

• Phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp: Thu thập và xử lý số liệu về dư nợ, số lượng hộ vay, tỷ lệ nợ quá hạn, tốc độ tăng trưởng dư nợ từ năm 2003 đến 2013 tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ.

• Phương pháp quan sát thực tế: Đánh giá hoạt động cho vay tại các điểm giao dịch xã, phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu hoạt động cho vay hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn 2003-2013, với trọng tâm phân tích các chỉ tiêu tài chính và hiệu quả sử dụng vốn. Phương pháp chọn mẫu dựa trên dữ liệu thứ cấp từ NHCSXH và các báo cáo liên quan, kết hợp khảo sát thực địa tại một số xã tiêu biểu. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong 12 năm, cho phép đánh giá xu hướng và hiệu quả hoạt động tín dụng ưu đãi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay hộ nghèo: Từ năm 2003 đến 2013, tổng dư nợ cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ tăng gấp hơn 10 lần, đạt 958 tỷ đồng với 56,3 nghìn khách hàng vay vốn. Tốc độ tăng trưởng dư nợ bình quân hàng năm đạt khoảng 20%, phản ánh nỗ lực mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi.

2. Tỷ lệ hộ nghèo vay vốn thoát nghèo: Qua các chương trình tín dụng ưu đãi, có khoảng 7.000 hộ nghèo tại tỉnh đã thoát nghèo trong năm 2013, chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng số hộ vay vốn. Điều này cho thấy hiệu quả tích cực của hoạt động cho vay trong việc nâng cao đời sống và phát triển kinh tế hộ gia đình.

3. Tỷ lệ nợ quá hạn và chất lượng tín dụng: Tỷ lệ nợ quá hạn tại NHCSXH tỉnh Phú Thọ duy trì ở mức khoảng 2,5%, thấp hơn so với một số tỉnh khác như Sóc Trăng (2,6%) và Kon Tum (2,48%). Tỷ lệ này cho thấy chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt, góp phần bảo toàn nguồn vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4. Phương thức cho vay và mạng lưới giao dịch: NHCSXH tỉnh đã triển khai 268 điểm giao dịch xã và 27 tổ giao dịch lưu động, giúp người nghèo tiếp cận vốn vay thuận tiện ngay tại nơi cư trú. Phương thức cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội và tổ tiết kiệm vay vốn được thực hiện hiệu quả, chiếm 99,6% tổng dư nợ, tăng cường kiểm soát và giám sát sử dụng vốn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy NHCSXH tỉnh Phú Thọ đã phát huy vai trò quan trọng trong công cuộc xóa đói giảm nghèo thông qua hoạt động cho vay ưu đãi. Quy mô dư nợ tăng trưởng ổn định, tỷ lệ hộ nghèo thoát nghèo tăng lên, đồng thời tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát ở mức thấp, phản ánh chất lượng tín dụng được nâng cao. Mạng lưới giao dịch rộng khắp và phương thức cho vay ủy thác giúp giảm chi phí giao dịch, tăng khả năng tiếp cận vốn của người nghèo.

So sánh với các chi nhánh NHCSXH tại Lào Cai, Sóc Trăng và Kon Tum, Phú Thọ có nhiều điểm tương đồng về mô hình tổ chức và phương thức hoạt động, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số hạn chế như thiếu sự chủ động trong huy động vốn, công tác bình xét đối tượng vay chưa thực sự chính xác, và hiệu quả sử dụng vốn chưa đồng đều. Các biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn qua các năm và số hộ nghèo thoát nghèo sẽ minh họa rõ nét hơn về xu hướng và hiệu quả hoạt động.

Những hạn chế này xuất phát từ cả nhân tố khách quan như điều kiện kinh tế, hạ tầng, văn hóa xã hội và nhân tố chủ quan như năng lực quản trị, trình độ cán bộ, quy trình cho vay và nhận thức của người vay vốn. Việc nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH, chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động và đa dạng hóa nguồn vốn: NHCSXH tỉnh Phú Thọ cần chủ động huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, đồng thời phối hợp với ngân sách địa phương để đảm bảo nguồn vốn trung và dài hạn ổn định. Mục tiêu tăng trưởng dư nợ hàng năm khoảng 15-20% trong giai đoạn 2015-2020. Chủ thể thực hiện là Ban lãnh đạo NHCSXH tỉnh phối hợp với các cơ quan tài chính.

2. Cải tiến công tác bình xét và xác định đối tượng vay vốn: Xây dựng quy trình kiểm tra, thẩm định chặt chẽ hơn đối với danh sách hộ nghèo, tránh tình trạng cho vay sai đối tượng hoặc bỏ sót hộ nghèo thực sự. Tăng cường đào tạo cán bộ và phối hợp với Ban Xóa đói giảm nghèo các cấp để nâng cao tính chính xác và minh bạch. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm tới.

3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và hệ thống quản lý: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ tín dụng ưu đãi, kỹ năng kiểm tra giám sát và tư vấn cho vay. Áp dụng hệ thống thông tin quản lý hiện đại để theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và xử lý nợ quá hạn kịp thời. Chủ thể là NHCSXH tỉnh và Trung ương, thực hiện liên tục trong 3 năm.

4. Đẩy mạnh hình thức cho vay ủy thác và kiểm tra giám sát sử dụng vốn: Tăng cường phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội trong việc ủy thác cho vay, đồng thời nâng cao trách nhiệm giám sát, kiểm tra việc sử dụng vốn vay đúng mục đích. Thiết lập các chỉ tiêu đánh giá và xếp hạng chất lượng nội bộ để nâng cao hiệu quả hoạt động. Thời gian triển khai từ năm 2015 đến 2018.

5. Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể: Tăng cường sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, vận động, kiểm tra và xử lý nợ xấu. Đẩy mạnh công tác truyền thông để nâng cao nhận thức của người vay về quyền lợi và nghĩa vụ, góp phần nâng cao ý thức trả nợ và sử dụng vốn hiệu quả. Chủ thể là NHCSXH, UBND các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội, thực hiện liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và điều hành NHCSXH các cấp: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để cải tiến quy trình cho vay, nâng cao chất lượng tín dụng ưu đãi, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.

2. Các nhà hoạch định chính sách về xóa đói giảm nghèo: Nghiên cứu giúp hiểu rõ vai trò của tín dụng ưu đãi trong công cuộc giảm nghèo, đồng thời đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể nhận ủy thác cho vay: Tài liệu tham khảo hữu ích để nâng cao hiệu quả phối hợp, giám sát và hỗ trợ người vay vốn sử dụng vốn đúng mục đích, góp phần giảm thiểu rủi ro tín dụng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, ngân hàng và phát triển nông thôn: Luận văn cung cấp hệ thống lý luận, số liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về hoạt động tín dụng ưu đãi, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân hàng Chính sách xã hội có vai trò gì trong công cuộc xóa đói giảm nghèo?
   NHCSXH là kênh tín dụng ưu đãi của Nhà nước, cung cấp vốn vay với lãi suất thấp cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách, giúp họ phát triển sản xuất kinh doanh, tạo việc làm và nâng cao đời sống. Ví dụ, tại Phú Thọ, NHCSXH đã cho vay hơn 56 nghìn hộ nghèo với dư nợ gần 1.000 tỷ đồng, góp phần giúp nhiều hộ thoát nghèo.

2. Tiêu chí nào được sử dụng để đánh giá chất lượng hoạt động cho vay ưu đãi?
   Chất lượng được đánh giá qua tiêu chí định tính như khả năng tiếp cận vốn, chọn đúng đối tượng và hiệu quả kinh tế - xã hội; và tiêu chí định lượng như tỷ lệ hộ vay thoát nghèo, tỷ lệ nợ quá hạn, quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ. Tỷ lệ nợ quá hạn thấp (khoảng 2,5%) là dấu hiệu tích cực về chất lượng tín dụng.

3. Những khó khăn chính trong hoạt động cho vay hộ nghèo tại Phú Thọ là gì?
   Khó khăn gồm thiếu sự chủ động trong huy động vốn, công tác bình xét đối tượng vay chưa chính xác, hiệu quả sử dụng vốn chưa đồng đều, và hạn chế về năng lực cán bộ cũng như nhận thức của người vay vốn. Ngoài ra, điều kiện kinh tế, hạ tầng và văn hóa xã hội cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

4. Phương thức cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội có ưu điểm gì?
   Phương thức này giúp tăng cường kiểm soát, giám sát việc sử dụng vốn vay, giảm chi phí giao dịch và nâng cao khả năng tiếp cận vốn của người nghèo. Tại Phú Thọ, hơn 99% dư nợ cho vay được thực hiện qua hình thức ủy thác, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng.

5. Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao chất lượng hoạt động cho vay?
   Các giải pháp gồm tăng cường huy động và đa dạng hóa nguồn vốn, cải tiến công tác bình xét đối tượng vay, nâng cao năng lực cán bộ và hệ thống quản lý, đẩy mạnh cho vay ủy thác và giám sát sử dụng vốn, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ chức đoàn thể. Thực hiện các giải pháp này trong vòng 3-5 năm sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• NHCSXH tỉnh Phú Thọ đã phát triển mạnh mẽ hoạt động cho vay hộ nghèo trong giai đoạn 2003-2013, với dư nợ tăng gấp hơn 10 lần và phục vụ hơn 56 nghìn khách hàng.
• Hoạt động cho vay đã góp phần tích cực vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, giúp hàng nghìn hộ thoát nghèo và nâng cao đời sống.
• Chất lượng tín dụng được duy trì ở mức tốt với tỷ lệ nợ quá hạn thấp, nhờ mô hình tổ chức đặc thù và phương thức cho vay ủy thác hiệu quả.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các hạn chế về huy động vốn, công tác bình xét đối tượng, năng lực cán bộ và hiệu quả sử dụng vốn cần được cải thiện.
• Các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay ưu đãi đã được đề xuất với lộ trình thực hiện đến năm 2020, nhằm phát huy tối đa vai trò của NHCSXH trong phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý, NHCSXH và các tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để điều chỉnh chính sách phù hợp, góp phần thực hiện thành công mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững tại tỉnh Phú Thọ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận nội dung luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng. Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm về hoạt động cho vay hộ nghèo của ngân hàng Chính sách xã hội Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng hoạt động cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Phú Thọ. Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp nâng cao chất lƣợng hoạt động cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội Tỉnh Phú Thọ. 6 z CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.

Ngân hàng Chính sách xã hội và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế của hộ nghèo 1.1 Hộ nghèo và nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế của hộ nghèo 1. Khái niệm hộ nghèo Hiện nay, Việt Nam vẫn thuộc nhóm các nƣớc nghèo trên thế giới. Nghèo đói xuất hiện ở những hộ có thu nhập thấp và bấp bênh, tập trung ở các vùng có điều kiện sống khó khăn, tài nguyên thiên nhiên nghèo nàn, khí hậu tự nhiên khắc nghiệt khiến cho các điều kiện sản xuất bị ảnh hƣởng tiêu cực. Nghèo đói là hiện tƣợng phổ biến ở nông thôn với trên 90% số ngƣời nghèo cả nƣớc.

Phần đông số ngƣời nghèo là nông dân với trình độ tay nghề thấp, khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực sản xuất nhƣ vốn, công nghệ, kỹ thuật, thị trƣờng tiêu thụ. Những ngƣời nông dân nghèo thƣờng không có điều kiện chuyển đổi sang các ngành phi nông nghiệp đem lại thu nhập cao và ổn định hơn. Nghèo đói mang tính chất phân vùng rõ rệt. Tỷ lệ nghèo đói khá cao ở các vùng sâu, vùng xa, vùng núi cao nơi các dân tộc thiểu số sinh sống.

Điều kiện sống khó khăn, khả năng tiếp cận với các điều kiện sản xuất kinh doanh và dịch vụ còn nhiều hạn chế càng làm tăng tỷ lệ hộ nghèo đói ở khu vực này. Chính phủ đã đầu tƣ và hỗ trợ rất tích cực nhƣng cuộc sống của các dân tộc thiểu số vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập. Đa số các dân tộc ít ngƣời sống ở các vùng bị cô lập về địa lý, văn hóa, thiếu điều kiện phát triển về cơ sở hạ tầng và các dịch vụ xã hội khác. 7 z Nghèo đói đƣợc đánh giá dƣới 2 góc độ: nghèo tuyệt đối và nghèo tƣơng đối.

Nghèo tuyệt đối: là khái niệm nhằm biểu thị sự thiếu hụt so với một mức sống (những nhu cầu tối thiểu). Nghèo tuyệt đối thƣờng đƣợc tính toán trên nhu cầu dinh dƣỡng và một số hàng hóa khác. Nghèo tương đối: đƣợc xem xét trong tƣơng quan xã hội mà đôi khi chúng ta tập trung vào phần dân số nghèo nhất (1/5 hay 2/5); nghèo tƣơng đối là sự thiếu hụt so với mức sống hiện thời. Hay nói cách khác, nghèo tƣơng đối là vị trí của một số ngƣời hoặc một số hộ gia đình so với thu nhập bình quân của một nƣớc nơi hộ đó sinh sống.

Nƣớc ta về cơ bản đã xóa đƣợc đói nhƣng vẫn là một trong những nƣớc nghèo trên thế giới. Theo báo cáo sơ bộ, tính đến cuối năm 2013, cả nƣớc còn 8% hộ nghèo giảm gần 2 % so với năm 2012, riêng các huyện nghèo giảm bình quân 5%/năm. Thời gian tới, công cuộc xoá đói giảm nghèo sẽ đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn từ phía chính phủ, xã hội, cộng đồng và bản thân hộ nghèo. Đồng thời các tác động của quá trình toàn cầu hóa và hội nhập, bên cạnh các thời cơ thuận lợi cũng xuất hiện nhiều thách thức mới đối với công cuộc xoá đói giảm nghèo.

Hộ nghèo đƣợc hiểu là những hộ có thu nhập bình quân đầu ngƣời dƣới ngƣỡng nghèo. Tiêu chí chủ yếu để xác định hộ nghèo là thu nhập bình quân đầu ngƣời. Thu nhập bình quân đầu ngƣời dựa vào chuẩn nghèo của từng vùng, từng khu vực, từng quốc gia đƣợc ban hành trong các giai đoạn cụ thể. Sở dĩ nhƣ vậy vì mỗi vùng, mỗi khu vực, mỗi một quốc gia có đặc điểm kinh tế - xã hội khác nhau, tốc độ phát triển cũng không thể giống nhau.

Hơn nữa, khi tình hình kinh tế có sự biến động, giá cả không ổn định thì chuẩn nghèo cũng thay đổi cho phù hợp. 8 z Từ năm 1993 đến nay, Việt Nam đã 4 lần nâng chuẩn nghèo, trong đó chuẩn nghèo giai đoạn 2001 -2005: Hộ đƣợc coi là nghèo tính theo hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu ngƣời, bao gồm: khu vực nông thôn miền núi và hải đảo ≤ 80.000 đồng/ngƣời/tháng (960.000 đồng/ngƣời/năm), khu vực nông thôn đồng bằng ≤ 100.000 đồng/ngƣời/tháng (1.000 đồng/ngƣời/năm), khu vực thành thị ≤ 150.000 đồng/ngƣời/tháng (1.000 đồng/ngƣời/năm). Do mức sống của ngƣời dân nói chung ngày càng tăng, cùng với định hƣớng chung là từng bƣớc tiếp cận với các nƣớc đang phát triển trong khu vực về xoá đói giảm nghèo, nên chuẩn nghèo giai đoạn 2001-2005 không còn phù hợp với giai đoạn mới. Vì vậy, Thủ tƣớng Chính phủ đã ký Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg ngày 8/7/2005 ban hành tiêu chí chuẩn nghèo mới cho giai đoạn 2006-2010: ở khu vực nông thôn là những hộ có thu nhập 200.000 đồng/ngƣời/tháng trở xuống, ở thành thị tƣơng ứng là 260.

Đối với giai đoạn 2011 – 2015 thực hiện Quyết định số 09/2011/QĐ- TTg ngày 30/11/2011 của Thủ tƣớng Chính phủ, chuẩn nghèo mới áp dụng: Hộ gia đình ở nông thôn có mức thu nhập bình quân dƣới 400.000đồng /ngƣời /tháng (4.8 triệu đồng/ngƣời/năm) đƣợc coi là hộ nghèo. Ở khu vực thành thị, những hộ có mức thu nhập bình quân dƣới 500.000 đồng/ngƣời/tháng (dƣới 6 triệu đồng/ngƣời/ năm) đƣợc coi là hộ nghèo. Nhu cầu vốn phát triển kinh tế của hộ nghèo Theo điều tra xã hội học về nguyên nhân nghèo đói của các hộ nông dân ở nƣớc ta cho thấy có gần 70% số hộ đƣợc điều tra nghèo xuất phát từ thiếu vốn. Do không có đủ vốn đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh nhiều hộ rơi vào vòng luẩn quẩn, làm không đủ ăn phải đi làm thuê, vay nặng lãi, bán lúa non mong đảm bảo cuộc sống tối thiểu hàng ngày nhƣng nguy cơ nghèo đói vẫn đe dọa họ.

9 z Trong những năm qua, công cuộc xoá đói giảm nghèo của Việt Nam đã đạt đƣợc những bƣớc tiến đáng kể song nghèo đói vẫn còn tồn tại trên cả diện rộng và bề sâu. Một trong những nguyên nhân của sự tồn tại đói nghèo là do cơ chế chính sách tác động. Cơ cấu đầu tƣ chƣa hợp lý, tỷ lệ đầu tƣ cho nông nghiệp và nông thôn còn thấp, chủ yếu tập trung cho thuỷ lợi, các trục công nghiệp chính, chú trọng nhiều vào đầu tƣ thay thế nhập khẩu, nhiều chính sách trợ cấp không đúng đối tƣợng làm ảnh hƣởng xấu đến sự hình thành thị trƣờng nông thôn, vùng sâu vùng xa. Cải cách doanh nghiệp Nhà nƣớc làm mất đi gần 800.000 việc làm trong giai đoạn đầu cải cách, gây khó khăn cho đời sống của những công nhân mất việc, nhiều ngƣời không tìm đƣợc việc làm mới và rơi vào cảnh nghèo đói.

Vì vậy, Nhà nƣớc ta cần phải xây dựng hệ thống chính sách đồng bộ khuyến khích ngƣời dân phát triển sản xuất. Để thực hiện mục tiêu trên, cần huy động tổng hợp các nguồn lực trong và ngoài nƣớc, kêu gọi sự tham gia của đông đảo các tổ chức và tầng lớp nhân dân. Có thể tăng tốc độ thực hiện xóa đói giảm nghèo bằng những nỗ lực to lớn hơn nữa nhằm giảm mức độ cách biệt của ngƣời dân, tăng phạm vi lựa chọn và khả năng tiếp cận với các nguồn lực hiện có, kiểm soát tốt hơn các rủi ro, đảm bảo môi trƣờng bền vững cũng nhƣ bảo đảm sự tham gia rộng rãi hơn của quần chúng nhân dân trong quá trình lập kế hoạch và ra quyết định. Việc mở rộng sự lựa chọn trong lĩnh vực phát triển con ngƣời cho ngƣời nghèo là một chiến lƣợc quan trọng trong công cuộc xóa đói giảm nghèo.

Ngƣời nghèo cần phải có nhiều cơ hội hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp cũng nhƣ lối sống. Con đƣờng ngắn nhất để đạt đƣợc mục tiêu xóa đói giảm nghèo là tạo ra một môi trƣờng thuận lợi hơn giúp cho ngƣời nghèo có thể sử dụng hiệu quả hơn những nguồn lực sẵn có, tăng khả năng tiếp cận những nguồn lực mới và đƣợc hƣởng thụ công bằng các dịch vụ xã hội cơ bản để họ có thể tự giúp 10 z mình thoát khỏi cảnh nghèo đói. Một trong những nguồn lực giúp ngƣời nghèo tự thoát khỏi cảnh nghèo đói chính là vốn vay ƣu đãi. Tại Hội nghị Ban chấp hành Trung ƣơng lần thứ V (khóa VII), Đảng ta đã đề ra chủ trƣơng về xóa đói giảm nghèo: “…phải hỗ trợ giúp người nghèo bằng cách cho vay vốn, hướng dẫn cách làm ăn, tranh thủ các nguồn tài trợ nhân đạo trong và ngoài nước, phấn đấu tăng hộ giàu đi đôi với xóa đói giảm nghèo…”.

Cùng với chủ trƣơng của Nhà nƣớc về xóa đói giảm nghèo nhằm phát triển kinh tế bền vững, tín dụng ƣu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội đã và đang phát huy tác dụng của nó. Vai trò của ngân hàng Chính sách xã hội đối với hộ nghèo 1.- Khái quát về ngân hàng Chính sách xã hội Biện pháp hạn chế đói nghèo có nhiều, trong đó có chƣơng trình tín dụng cho hộ nghèo. Nhằm mục đích tách bạch cho vay chính sách và cho vay thƣơng mại, để các ngân hàng thƣơng mại hoạt động đúng tính chất là thƣơng mại trong cơ chế thị trƣờng, đảm bảo hiệu quả bền vững cho các đơn vị kinh doanh tiền tệ. Do vậy cần có tổ chức tín dụng chuyên biệt để cho vay hộ nghèo.

Ngày 04/10/2002 Thủ tƣớng Chính phủ ban hành Quyết định 131/2002/QĐ-TTg về việc thành lập NHCSXH trên cơ sở tổ chức lại Ngân hàng phục vụ ngƣời nghèo đƣợc thành lập theo Quyết định số 230/QĐ-NH5, ngày 01/9/1995 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam. NHCSXH có bộ máy quản lý và điều hành thống nhất trong phạm vi cả nƣớc, là một pháp nhân, có vốn điều lệ, có con dấu, có tài sản và hệ thống giao dịch từ trung ƣơng đến địa phƣơng. Vốn Điều lệ ban đầu là 5.000 đồng (năm nghìn tỷ đồng) và đƣợc cấp bổ sung phù hợp với yêu cầu hoạt động từng thời kỳ, hoạt động phi lợi nhuận. Theo quy định, ngân hàng đƣợc phép huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nƣớc, tiếp nhận tiền gửi, đƣợc miễn thuế và các khoản 11 z phải nộp NSNN.

Nhà nƣớc đảm bảo khả năng thanh toán cho NHCSXH, tỷ lệ dự trữ bắt buộc 0%, không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi.