BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ LÊ TRẦN TRỌNG NHÂN MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO THANH KHOẢN VÀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ LÊ TRẦN TRỌNG NHÂN MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO THANH KHOẢN VÀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 8 34 02 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ HÀ DIỄM CHI TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Lê Trần Trọng Nhân, học viên lớp cao học CH21A, trƣờng Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh.
Tôi xin cam đoan Luận văn này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trƣờng đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn.Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 07 năm 2021. Ngƣời thực hiện LÊ TRẦN TRỌNG NHÂN ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn đến tập thể giảng viên trƣờng Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức chung và chuyên ngành bổ ích, là nên tảng lý thuyết vững chắc cho tôi cơ hội ứng dụng vào thực tiễn. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên hƣớng dẫn TS.
Lê Hà Diễm Chi, ngƣời đã trực tiếp hỗ trợ, hƣớng dẫn, động viên và góp ý tận tình cho luận văn của tôi. Ngoài ra, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và các bạn học viên lớp CH21A đã hỗ trợ tôi trong quá trình học tập nghiên cứu đề tài luận văn này. Trân trọng cảm ơn! TP.Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 07 năm 2021. LÊ TRẦN TRỌNG NHÂN iii TÓM TẮT LUẬN VĂN Tiêu đề: Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam Tóm tắt: Lý do chọn đề tài: Rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng luôn hiện diện trong hoạt động của các ngân hàng.
Vì vậy việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá, xem xét mối quan hệ giữa hai biến rủi ro này càng có ý nghĩa thực tiễn trong tình hình hiện nay. Mục tiêu nghiên cứu: Kiểm chứng mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng Phƣơng pháp nghiên cứu: Bài nghiên cứu sử dụng mẫu số liệu của hầu hết các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam từ năm 2008 đến năm 2019 để phân tích mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Sử dụng dữ liệu bảng và phân tích hồi quy bằng phƣơng pháp SGMM để khắc phục hiện tƣợng tự tƣơng quan bậc nhất giữa các sai số và hiện tƣợng biến nội sinh, để đảm bảo các ƣớc lƣợng thu đƣợc vững và hiệu quả nhất. Kết quả nghiên cứu: Dựa trên kết quả nghiên cứu nhận thấy có mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng với kết quả có ý nghĩa thống kê, và mối quan hệ là thuận chiều.
Kết luận và hàm ý: Nghiên cứu của tác giả có ý nghĩa thực tiễn. Đầu tiên, nghiên cứu này cung cấp cho các nhà quản lý ngân hàng hiểu biết thêm về rủi ro ngân hàng và đóng vai trò là nền tảng cho các nổ lực pháp lý gần đây nhằm tăng cƣờng quản lý chung về rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Thứ hai, từ kết quả nghiên cứu ngụ ý rằng việc quản lý chung rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng có thể tăng tính ổn định của ngân hàng. Từ khóa: rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.
iv THESIS SUMMARY Title: Relationship between credit risk and liquidity risk of Vietnammese joint stock commercial banks Abstract: Reason for writing: Liquidity risk and credit risk are always present in the operations of banks. Therefore, the research, analysis, evaluation and consideration of the relationship between these two risk variables are of more practical significance in the current situation. Problem: Verify the relationship between liquidity risk and credit risk. Methods: This study use a sample of virtually all Vietnammese commercial banks during the period 2008 to 2019 to analyze the relationship between liquidity risk and credit risk.
Panel data and SGMM technique were used to overcome the Autocorrelation and Endogenneity in Regression Analysis to get efficient and consistent estimators. Results: We found that credit risk and liquidity risk do have an economically meaningful reciprocal contemporaneous and a positive relationship. Conclusion: Our findings have several interesting policy implications. First, these findings provide bank managers with more understanding of bank risk and serve as an underpinning for recent regulatory efforts aimed at strengthening the joint risk management of liquidity and credit risks.
Second, our results imply that a joint management of liquidity and credit risks in a bank could increase banking stability. Keyword: Liquidity risk, Credit risk, Relationship between liquidity risk and credit risk. v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU STT Ký hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt 1 FEM Fixed Effect Model Mô hình tác động cố định Generalized Least Phƣơng pháp bình phƣơng tối 2 GLS Square thiểu tổng quát Ordinary Least 3 OLS Phƣơng pháp bình phƣơng tối thiểu Square Random Effect 4 REM Mô hình tác động ngẫu nhiên Model Generalized method 5 GMM Phƣơng pháp hồi quy tổng quát of moments 6 RRTK Liquidity risk Rủi ro thanh khoản 7 RRTD Credit risk Rủi ro tín dụng Gross Domestic 8 GDP Tổng sản phẩm quốc nội Product 9 INF Inflation Lạm phát 10 LRR Biến trễ 01 năm của RRTK 11 CRR Biến trễ 01 năm của RRTD 12 SIZE Quy mô ngân hàng 13 LG Tăng trƣởng tín dụng 14 ROE Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu 15 EAT Vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản 16 LIA Tài sản thanh khoản cao trên tài sản 17 LLR Tài sản thanh khoản cao trên tổng dƣ nợ 18 TLA Tổng dƣ nợ trên tổng tài sản 19 ROA Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản 20 CIR Chi phí hoạt động trên thu nhập 21 LTD Tổng dƣ nợ trên vốn huy động 22 NHTM Ngân hàng thƣơng mại 23 NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần 24 NHTMNN Ngân hàng thƣơng mại Nhà nƣớc 25 TMCP Thƣơng mại cổ phần 26 NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc 27 TCTD Tổ chức tín dụng vi MỤC LỤC 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.1 Vấn đề nghiên cứu.2 Mục tiêu nghiên cứu.1 Mục tiêu tổng quát.2 Mục tiêu cụ thể.3 Câu hỏi nghiên cứu.4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.1 Đối tƣợng nghiên cứu.2 Phạm vi nghiên cứu.5 Phƣơng pháp và quy trình nghiên cứu.1 Phƣơng pháp nghiên cứu.2 Qui trình nghiên cứu.6 Đóng góp của đề tài.7 Kết cấu của đề tài.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TÓM TẮT CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN VÀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.1 Tổng quan về ngân hàng thƣơng mại.2 Các lý thuyết về rủi ro thanh khoản.1 Lý thuyết cho vay thƣơng mại và thanh khoản (Commercial Loan Theory and Liquidity).2 Lý thuyết khả năng thay đổi (The Shiftability Theory).3 Lý thuyết về lợi tức dự tính (Anticipated Income Theory).3 Khái niệm thanh khoản và cơ sở lý luận rủi ro thanh khoản.1 Khái niệm thanh khoản.2 Khái niệm rủi ro thanh khoản.3 Nguyên nhân của rủi ro thanh khoản.4 Hậu quả của rủi ro thanh khoản.5 Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro thanh khoản.1 Phƣơng pháp tiến cận tỷ lệ đảm bảo theo quy định Basel.2 Phƣơng pháp tiếp cận các chỉ số thanh khoản.6 Các yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản.1 Tổng hợp các yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản.2 Lƣợc khảo các nghiên cứu có liên quan đến rủi ro thanh khoản.4 Các lý thuyết về rủi ro tín dụng.1 Lý thuyết thông tin bất cân xứng.2 Lý thuyết chi phí đại diện.5 Khái niệm tín dụng và cơ sở lý luận rủi ro tín dụng.1 Khái niệm tín dụng.2 Khái niệm rủi ro tín dụng.3 Các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại.4 Hậu quả của rủi ro tín dụng.5 Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng.1 Đánh giá rủi ro tín dụng trực tiếp.2 Đánh giá rủi ro tín dụng gián tiếp.6 Các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng.1 Tổng hợp các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng.2 Lƣợc khảo các nghiên cứu có liên quan đến rủi ro tín dụng. CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro thanh khoản trong nghiên cứu lần này.1 Các yếu tố nội tại của ngân hàng.2 Các yếu tố vĩ mô.2 Các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng trong nghiên cứu lần này.1 Các yếu tố nội tại của ngân hàng.2 Các yếu tố vĩ mô.3 Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.1 Mối quan hệ thuận chiều giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.2 Mối quan hệ nghịch chiều giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.3 Không có mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.4 Tổng hợp các nghiên cứu về mối quan hệ giữa RRTK & RRTD.4 Phƣơng pháp nghiên cứu.1 Dữ liệu bảng (Panel data).2 Cơ sở lý thuyết của phƣơng pháp GMM.5 Kết luận về phƣơng pháp nghiên cứu & cơ sở lựa chọn SGMM.6 Mô hình nghiên cứu.1 Đo lƣờng rủi ro thanh khoản áp dụng trong nghiên cứu lần này.2 Đo lƣờng rủi ro tín dụng áp dụng trong nghiên cứu lần này.3 Mô hình nghiên cứu lựa chọn lần này.7 Dữ liệu nghiên cứu. CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.1 Thực trạng về rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại vi Việt Nam.1 Thực trạng về rủi ro thanh khoản tại các NHTM Việt Nam.2 Thực trạng về rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam.2 Mô tả thống kê biến.3 Phân tích hồi quy.1 Ma trận tƣơng quan đối với Mô hình 1 (LR).2 Ma trận tƣơng quan đối với Mô hình 2 (CR).4 Kết quả hồi quy theo phƣơng pháp SGMM.5 Thảo luận kết quả nghiên cứu. 83 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGH.2 Các khuyến nghị về rủi ro thanh khoản.1 Gợi ý việc tăng cƣờng phòng ngừa rủi ro thanh khoản.2 Gợi ý việc quản trị rủi ro thanh khoản.3 Các khuyến nghị về rủi ro tín dụng.1 Gợi ý việc tăng cƣờng phòng ngừa rủi ro tín dụng.2 Gợi ý về việc quản trị rủi ro tín dụng.4 Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo.100 ix DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Ký hiệu Tên Trang Bảng 3.