Phân Tích Mối Quan Hệ Giữa Các Biến Kinh Tế Vĩ Mô và Chỉ Số Giá Chứng Khoán Việt Nam

Phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán Việt Nam trong luận văn thạc sĩ, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Biến Kinh Tế Vĩ Mô và Chỉ Số Giá Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC CÁC BẢNG
• 4. DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
• 5. TÓM TẮT
• 6. GIỚI THIỆU
• 7. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM
• 10. TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Số Liệu Thu Thập
• Phụ lục 2. Kiểm Định Tính Dừng Các Biến Trong Mô Hình
• Phụ lục 3. Kết Quả Chạy Mô Hình VAR
• Phụ lục 4. Đồ Thị Hàm Phản Ứng Xung Lực Các Biến Kinh Tế Vĩ Mô
• Phụ lục 5. Phân Rã Phương Sai Các Biến Kinh Tế Vĩ Mô

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Biến Kinh Tế Vĩ Mô và Chỉ Số Giá Chứng Khoán Việt Nam

Mối quan hệ giữa biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Thị trường chứng khoán Việt Nam, mặc dù còn non trẻ, nhưng đã có những bước phát triển đáng kể từ khi thành lập. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát, tỷ giá hối đoái, và lãi suất, nhằm làm rõ tác động của chúng đến chỉ số VN-Index.

1.1. Định Nghĩa và Vai Trò Của Thị Trường Chứng Khoán

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán, đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho nền kinh tế. Nó không chỉ giúp các doanh nghiệp huy động vốn mà còn tạo ra cơ hội đầu tư cho các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Biến Kinh Tế Vĩ Mô

Các biến kinh tế vĩ mô như lạm phát, tỷ giá hối đoái, và lãi suất có ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán. Sự biến động của những yếu tố này có thể dẫn đến sự thay đổi trong tâm lý nhà đầu tư và quyết định đầu tư của họ.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Phân Tích Mối Quan Hệ Này

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định chính xác mối quan hệ này. Các yếu tố như chính sách kinh tế, môi trường đầu tư và sự biến động của thị trường toàn cầu đều có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Dữ Liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ về các biến kinh tế vĩ mô là một thách thức lớn. Nhiều dữ liệu có thể không được công bố kịp thời hoặc không đầy đủ, gây khó khăn cho việc phân tích.

2.2. Tác Động Của Chính Sách Kinh Tế

Chính sách kinh tế của nhà nước có thể thay đổi nhanh chóng, ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán. Sự không ổn định trong chính sách có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và dẫn đến sự biến động lớn trong chỉ số VN-Index.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Biến Kinh Tế Vĩ Mô và Chỉ Số Giá Chứng Khoán

Nghiên cứu này sử dụng mô hình VAR để phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán. Phương pháp này cho phép kiểm tra mối quan hệ đồng liên kết và nhân quả giữa các biến, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn.

3.1. Mô Hình VAR Trong Phân Tích

Mô hình VAR (Vector Autoregression) cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số cùng lúc. Phương pháp này giúp xác định cách mà các biến kinh tế vĩ mô tác động đến chỉ số VN-Index theo thời gian.

3.2. Kiểm Định Nhân Quả Granger

Kiểm định nhân quả Granger giúp xác định xem một biến có thể dự đoán được biến khác hay không. Phương pháp này sẽ được áp dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa chỉ số giá chứng khoán và các biến kinh tế vĩ mô.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Giữa Biến Kinh Tế Vĩ Mô và Chỉ Số Giá Chứng Khoán

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ dài hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số VN-Index. Cụ thể, sự thay đổi trong lạm phát và tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến chỉ số giá chứng khoán.

4.1. Tác Động Của Lạm Phát Đến Thị Trường Chứng Khoán

Lạm phát cao thường dẫn đến sự giảm giá trị thực của lợi nhuận doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến chỉ số VN-Index. Nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát có mối quan hệ nghịch biến với chỉ số giá chứng khoán.

4.2. Tác Động Của Tỷ Giá Hối Đoái

Tỷ giá hối đoái cũng có ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán. Sự biến động của tỷ giá có thể làm thay đổi chi phí sản xuất và lợi nhuận của doanh nghiệp, từ đó tác động đến chỉ số VN-Index.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Này

Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc ra quyết định đầu tư. Các nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin từ các biến kinh tế vĩ mô để dự đoán xu hướng của chỉ số giá chứng khoán.

5.1. Chiến Lược Đầu Tư Dựa Trên Biến Kinh Tế Vĩ Mô

Các nhà đầu tư có thể xây dựng chiến lược đầu tư dựa trên các chỉ số kinh tế vĩ mô. Việc theo dõi các biến như lạm phát và tỷ giá hối đoái sẽ giúp họ đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn.

5.2. Tác Động Đến Chính Sách Kinh Tế

Kết quả nghiên cứu cũng có thể giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh các yếu tố kinh tế vĩ mô nhằm ổn định thị trường chứng khoán và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Này

Mối quan hệ giữa biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về mối quan hệ này.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi phân tích để bao gồm nhiều biến số hơn, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán.

6.2. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu

Một lĩnh vực nghiên cứu mới có thể xem xét tác động của biến đổi khí hậu đến thị trường chứng khoán. Sự thay đổi trong môi trường có thể ảnh hưởng đến các yếu tố kinh tế vĩ mô và từ đó tác động đến chỉ số VN-Index.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam từ khi thành lập năm 2000 đến năm 2012 đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và biến động đáng kể. Tính đến năm 2011, vốn hóa TTCK Việt Nam chỉ chiếm khoảng 14,7% GDP, thấp nhất trong khu vực Đông Nam Á, phản ánh sự phát triển chưa ổn định và lành mạnh của thị trường. Trong bối cảnh đó, việc phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán Việt Nam trở nên cấp thiết nhằm giúp nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách có cơ sở dự báo và điều chỉnh phù hợp. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ tháng 1/2006 đến tháng 6/2012, sử dụng chỉ số VN-Index làm đại diện cho TTCK Việt Nam và sáu biến kinh tế vĩ mô chính gồm: chỉ số sản xuất công nghiệp (IP), chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ giá hối đoái VND/USD (EXC), lãi suất cơ bản (R), cung tiền M2 (M2) và giá dầu thế giới (OIL). Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định mối quan hệ ngắn hạn và dài hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô với chỉ số VN-Index, đồng thời làm rõ chiều nhân quả và mức độ ảnh hưởng của các biến này đến TTCK Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý danh mục đầu tư và chính sách điều hành kinh tế vĩ mô, góp phần thúc đẩy sự phát triển ổn định của TTCK Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết kinh tế vĩ mô và tài chính thị trường vốn, trong đó các biến kinh tế vĩ mô được xem là các yếu tố ảnh hưởng đến giá chứng khoán thông qua các kênh tác động khác nhau. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết mối quan hệ đồng liên kết (Cointegration Theory): Giúp xác định sự tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số chứng khoán. Kiểm định Johansen được sử dụng để phát hiện các vector đồng liên kết trong mô hình đa biến.

• Mô hình Vector Tự Hồi Quy (VAR): Mô hình này xem tất cả các biến trong hệ thống là nội sinh, cho phép phân tích tác động qua lại giữa các biến theo thời gian, đồng thời dự báo và phân tích phản ứng xung lực khi có cú sốc xảy ra.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Chỉ số sản xuất công nghiệp (IP): Đại diện cho tốc độ tăng trưởng kinh tế, phản ánh hoạt động sản xuất và triển vọng kinh tế.

• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Đại diện cho mức độ lạm phát, ảnh hưởng đến sức mua và kỳ vọng của nhà đầu tư.

• Tỷ giá hối đoái (EXC): Phản ánh biến động thị trường ngoại hối, ảnh hưởng đến chi phí và lợi nhuận doanh nghiệp.

• Lãi suất cơ bản (R): Đại diện cho chi phí vốn và điều kiện tài chính trong nền kinh tế.

• Cung tiền M2 (M2): Thể hiện lượng tiền trong nền kinh tế, ảnh hưởng đến thanh khoản và dòng tiền vào TTCK.

• Giá dầu thế giới (OIL): Là chi phí đầu vào quan trọng, tác động đến lợi nhuận doanh nghiệp và tâm lý thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian hàng tháng từ tháng 1/2006 đến tháng 6/2012 với cỡ mẫu 78 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh, Tổng cục Thống kê Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, IMF và Bloomberg. Các biến được xử lý bằng cách lấy logarit tự nhiên ngoại trừ lãi suất.

Quy trình phân tích gồm các bước:

1. Kiểm định tính dừng: Sử dụng giản đồ tự tương quan và kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) để đảm bảo các biến là chuỗi dừng hoặc đồng liên kết.

2. Lựa chọn độ trễ tối ưu: Dựa trên các tiêu chuẩn thông tin như Akaike (AIC), Schwarz (SC), Hannan-Quinn (HQC) và kiểm định LM để xác định độ trễ phù hợp cho mô hình VAR.

3. Kiểm định đồng liên kết Johansen: Xác định sự tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa các biến trong mô hình.

4. Kiểm định nhân quả Granger: Xác định chiều nhân quả giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số VN-Index.

5. Ước lượng mô hình VAR: Phân tích tác động qua lại giữa các biến, dự báo và đánh giá phản ứng xung lực (Impulse Response Function) cũng như phân rã phương sai (Variance Decomposition) để xác định mức độ ảnh hưởng của từng biến.

Phương pháp này cho phép đánh giá toàn diện mối quan hệ động giữa các biến kinh tế vĩ mô và TTCK Việt Nam trong cả ngắn hạn và dài hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn tồn tại giữa các biến: Kiểm định đồng liên kết Johansen cho thấy có 7 vector đồng liên kết ở mức ý nghĩa 5%, khẳng định sự tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa chỉ số VN-Index và các biến kinh tế vĩ mô (IP, CPI, EXC, R, M2, OIL).

2. Quan hệ nhân quả một chiều và hai chiều: Kết quả kiểm định nhân quả Granger cho thấy:

   • Có quan hệ nhân quả một chiều từ VN-Index đến tỷ giá hối đoái (EXC).

   • Giá dầu (OIL) có quan hệ nhân quả một chiều đến VN-Index.

   • Lạm phát (CPI) gây ảnh hưởng đến cung tiền (M2) và lãi suất (R).

   • Cung tiền (M2) ảnh hưởng đến tỷ giá, chỉ số sản xuất công nghiệp (IP) và lãi suất.

   • Lãi suất có quan hệ nhân quả một chiều đến tỷ giá.

3. Phản ứng xung lực và phân rã phương sai:

   • VN-Index phản ứng tích cực với cú sốc của chính nó và giá dầu, trong khi phản ứng ngược chiều với cung tiền và lãi suất.

   • Phân rã phương sai cho thấy biến động VN-Index chủ yếu do chính nó chi phối trong ngắn hạn và dài hạn, với ảnh hưởng đáng kể từ giá dầu và lãi suất.

4. Độ trễ tác động: Mô hình VAR cho thấy VN-Index biến động cùng chiều với chính nó trễ 1 tháng và giá dầu trễ 2 tháng, nhưng biến động ngược chiều với cung tiền trễ 2 tháng và lãi suất trễ 3 tháng.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ dài hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số VN-Index phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa TTCK và nền kinh tế thực tại Việt Nam. Quan hệ nhân quả một chiều từ giá dầu đến VN-Index cho thấy chi phí đầu vào toàn cầu ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và giá cổ phiếu trong nước, phù hợp với các nghiên cứu tại các thị trường mới nổi khác. Mối quan hệ nhân quả từ VN-Index đến tỷ giá hối đoái cho thấy TTCK có thể là chỉ số hàng đầu dự báo biến động tỷ giá, giúp nhà hoạch định chính sách điều chỉnh kịp thời.

Phản ứng ngược chiều của VN-Index với cung tiền và lãi suất cho thấy khi cung tiền tăng hoặc lãi suất tăng, chi phí vốn tăng lên, làm giảm sức hấp dẫn của chứng khoán, dẫn đến giá giảm. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại Malaysia và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời phản ánh đặc thù của TTCK Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

Việc phân rã phương sai cho thấy VN-Index chủ yếu chịu ảnh hưởng từ chính nó, minh chứng cho tính tự điều chỉnh và sự ảnh hưởng nội tại của thị trường. Tuy nhiên, tác động từ các biến kinh tế vĩ mô như giá dầu và lãi suất cũng không thể xem nhẹ, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam là nước nhập khẩu dầu lớn và có chính sách tiền tệ đang trong quá trình hoàn thiện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phản ứng xung lực thể hiện mức độ và thời gian tác động của từng biến đến VN-Index, cũng như bảng phân rã phương sai minh họa tỷ trọng ảnh hưởng của các biến trong tổng biến động của chỉ số.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát và điều chỉnh chính sách tiền tệ: Ngân hàng Nhà nước cần theo dõi sát sao biến động cung tiền M2 và lãi suất cơ bản để duy trì sự ổn định của TTCK, hạn chế các cú sốc tiêu cực ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Thời gian thực hiện: liên tục hàng quý.

2. Phát triển công cụ dự báo dựa trên TTCK: Các cơ quan quản lý nên sử dụng chỉ số VN-Index như một chỉ số hàng đầu để dự báo biến động tỷ giá và các biến kinh tế vĩ mô khác, từ đó có chính sách điều hành kịp thời. Thời gian thực hiện: xây dựng hệ thống trong 12 tháng.

3. Đa dạng hóa danh mục đầu tư và nâng cao nhận thức nhà đầu tư: Các nhà đầu tư cần được trang bị kiến thức về tác động của các biến kinh tế vĩ mô như giá dầu, lãi suất đến TTCK để quản lý rủi ro hiệu quả. Chủ thể thực hiện: các tổ chức đào tạo, công ty chứng khoán trong 6 tháng.

4. Tăng cường minh bạch và đa dạng hóa sản phẩm trên TTCK: Cơ quan quản lý cần thúc đẩy niêm yết các doanh nghiệp đại diện cho các ngành kinh tế trọng điểm như điện lực, dầu khí để tăng tính đại diện và ổn định cho thị trường. Thời gian thực hiện: kế hoạch 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro.

2. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tiền tệ, tỷ giá và các chính sách kinh tế vĩ mô nhằm ổn định và phát triển TTCK.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo quan trọng về phương pháp nghiên cứu VAR, kiểm định đồng liên kết và nhân quả Granger trong phân tích kinh tế vĩ mô và TTCK.

4. Công ty chứng khoán và tổ chức tài chính: Hỗ trợ trong việc xây dựng các mô hình dự báo và phân tích rủi ro, nâng cao chất lượng tư vấn đầu tư cho khách hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Mối quan hệ giữa chỉ số VN-Index và các biến kinh tế vĩ mô như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy tồn tại mối quan hệ dài hạn và nhân quả giữa VN-Index với các biến như giá dầu, lãi suất, cung tiền, tỷ giá và lạm phát, trong đó VN-Index phản ứng tích cực với giá dầu và tiêu cực với lãi suất, cung tiền.

2. Phương pháp VAR có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa nhiều biến nội sinh, đồng thời dự báo và đánh giá tác động của cú sốc kinh tế lên các biến khác trong hệ thống một cách linh hoạt và chính xác.

3. Tại sao cần kiểm định tính dừng và đồng liên kết?
   Kiểm định tính dừng giúp tránh sai lệch trong ước lượng do dữ liệu không ổn định, còn kiểm định đồng liên kết xác định sự tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến, đảm bảo tính hợp lý của mô hình.

4. Giá dầu ảnh hưởng như thế nào đến TTCK Việt Nam?
   Giá dầu thế giới có quan hệ nhân quả một chiều đến VN-Index, tác động qua chi phí đầu vào của doanh nghiệp và tâm lý nhà đầu tư, làm thay đổi giá cổ phiếu theo xu hướng cùng chiều với biến động giá dầu.

5. Làm thế nào nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Nhà đầu tư có thể theo dõi các biến kinh tế vĩ mô như lãi suất, cung tiền, giá dầu để dự báo xu hướng giá cổ phiếu, từ đó điều chỉnh danh mục đầu tư nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ mối quan hệ dài hạn và nhân quả giữa chỉ số VN-Index và các biến kinh tế vĩ mô gồm IP, CPI, EXC, R, M2, OIL trong giai đoạn 2006-2012.
• Mô hình VAR và các kiểm định thống kê được áp dụng hiệu quả để phân tích mối quan hệ động và tác động của cú sốc kinh tế lên TTCK Việt Nam.
• Kết quả cho thấy VN-Index chịu ảnh hưởng tích cực từ giá dầu và tiêu cực từ lãi suất, cung tiền, đồng thời có khả năng dự báo biến động tỷ giá.
• Đề xuất các giải pháp chính sách và chiến lược đầu tư nhằm nâng cao sự ổn định và phát triển bền vững của TTCK Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và đa dạng hóa các biến kinh tế vĩ mô để nâng cao độ chính xác và tính ứng dụng của mô hình.

Hành động ngay: Các nhà đầu tư và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả đầu tư và chính sách điều hành, góp phần phát triển TTCK Việt Nam ổn định và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ………………. NGUYỄN THỊ HƯƠNG GIANG PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ………………. NGUYỄN THỊ HƯƠNG GIANG PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên Ngành : Tài Chính –Ngân Hàng Mã Số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: P.GS TS NGUYỄN THỊ LIÊN HOA DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT: TTCK : Thị trường chứng khoán TTCKVN : Thị trường chứng khoán Việt Nam SGDCK : Sở giao dịch Chứng khoán VN-Index : Chỉ số giá TTCK TP.HCM NHNN : Ngân hàng nhà nước NHTM : Ngân hàng thương mại DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1: Bảng tóm tắt tương quan giữa các nhân tố kinh tế vĩ mô và TTCK ở các nước 25 Bảng 2: Mô tả các biến sử dụng trong mô hình 27 Bảng 3: Thống kê mô tả các biến được sử dụng trong nghiên cứu 38 Bảng 4: Bảng tóm tắt kết quả kiểm định tính dính dừng của các biến 40 Bảng 5: Độ trễ tối ưu của mô hình 40 Bảng 6: Độ trễ tối ưu dựa trên LM test tương quan phần dư 41 Bảng 7: Kiểm định đồng liên kết Johansen -Juselius trong mô hình đa biến 42 Bảng 8 : Phương trình đồng liên kết dài hạn 42 Bảng 9: Kết quả kiểm định nhân quả Granger 43 Bảng 10: Tóm tắt phương trình hồi quy theo VAR giữa các biến vĩ mô 45 Bảng 11: Phân rã phương sai thay đổi chỉ số VN-index 49 DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ Hình 1: Biểu đồ chỉ số VN-index, chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, tỷ giá hối đoái, cung tiền, giá dầu, lãi suất từ tháng 1/2006 đến tháng 06/2012 38 Hình 2: Đồ thị phần dư của các biến 46 Hình 3: Đồ thị phản ứng xung lực 47 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn của PGS. TS Nguyễn Thị Liên Hoa. Các nội dung được đúc kết từ quá trình học tập, các số liệu và kết quả nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện trung thực, chính xác. Tác giả luận văn NGUYỄN THỊ HƯƠNG GIANG LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành chương trình cao học và luận văn tốt nghiệp này tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, hỗ trợ của Quý Thầy Cô Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM, gia đình và bạn bè. Tôi xin chân thành gởi lời cảm ơn đến PGS. TS Nguyễn Thị Liên Hoa đã tận tình hướng dẫn, đóng góp ý kiến quý báu của Cô đã giúp tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin gởi lời cảm ơn đến Quý Thầy Cô Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM đã truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt quá trình học cao học. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi nhất và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Trân trọng cảm ơn. Tác giả luận văn NGUYỄN THỊ HƯƠNG GIANG 1 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ TÓM TẮT. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI. Abugri, Southern Connecticut State University, New Haven, USA “Empirical relationship between macroeconomic volatility and stock returns: Evidence from Latin American markets”, 2008., Nova Southeastern University “Effect Of Macroeconomic Variables On Stock Market Returns For Four Emerging Economies: Brazil, Russia, India, And China”, March 2008. 8  Aisyah Abdul Rahman, Noor Zahirah Mohd Sidek, Fauziah Hanim Tafri “Macroeconomic determinants of Malaysian stock market”, Accepted 27 January, 2009.9  Halil Tunalı, Istanbul University, Istanbul, Turkey “The Analysis of Relationships between Macroeconomic Factors and Stock Returns: Evidence from Turkey Using VAR Model”, 2010. 10  Nopphon Tangjitprom, Martin de Tours School of Management of Economics Assumption University, Bangkok, Thailand “Macroeconomic Factors of Emerging Stock Market: The Evidence from Thailand”, November 10, 2011.11  Abbas Alavi Rad, Abarkouh Branch, Islamic Azad University, Iran “Macroeconomic Variables and Stock Market: Evidence From Iran”, 2011.13  Xiufang Wang, School of Economics, Osaka Prefecture University, Japan “The Relationship between Stock Market Volatility and Macroeconomic Volatility: Evidence from China” , 2011. 13 2  Muhammad Akbar, Shahid Ali and Muhammad Faisal Khan, Pakistan “The relationship of stock prices and macroeconomic variables revisited: Evidence from Karachi stock exchange”, Accepted 8 November, 2011.14  Mohamed Khaled Al-Jafari, Rashed Mohammed Salameh & Mohammad Rida Habbash “Investigating the Relationship between Stock Market Returns and Macroeconomic Variables: Evidence from Developed and Emerging Markets”, 2011 15  Yu Hsing, PhD; Antoinette S. Phillips, PhD; Carl Phillips, PhD, Southeastern Louisiana University “Stock Prices and Aggregate Economic Variables: The Case of Brazil” 5 May, 2011. 17  Yu Hsing, Southeastern Louisiana University, USA“Effects of Macroeconomic Variables on the Stock Market: The Case of the Czech Republic” 2011.18  Isiaq Olasunkanmi Oseni, Philip Ifeakachukwu Nwosa, Bells University of Technology “Stock Market Volatility and Macroeconomic Variables Volatility in Nigeria: An Exponential GARCH Approach”, 2011. 19  Heng Lee Ting, Sim Chuit Feng, Tee Wee Wen, Wong Kit Lee “Macroeconomic Determinants of The Stock Market Return: The Case in Malaysia” May 2012.19  Các Nhân Tố Kinh Tế Vĩ Mô Trong Các Nghiên Cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.26  Dư liệu các biến nghiên cứu. 26  Phương pháp nghiên cứu. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM. Thống Kê Mô Tả Các Biến Được Sử Dụng Trong Nghiên Cứu. Kiểm Định Tính Dừng Các Biến Trong Mô Hình. Lựa Chọn Độ Trễ Tối Ưu Trong Mô Hình. Kiểm Định Đồng Liên Kết Johansen Và Juselius. Kiểm Định Nhân Quả Granger. Kết Quả Chạy Mô Hình VAR:. Phân Tích Phản Ứng Xung Lực. Phân Tích Phân Rã Phương Sai (Variance Decomposition).51 TÀI LIỆU THAM KHẢO.58 3 Phụ Lục 1: Số Liệu Thu Thập. 58 Phụ Lục 2: Kiểm Định Tính Dừng Các Biến Trong Mô Hình.60 Phụ Lục 3: Kết Quả Chạy Mô Hình VAR.74 Phụ lục 4: Đồ Thị Hàm Phản Ứng Xung Lực Các Biến Kinh Tế Vĩ Mô.76 Phụ lục 5: Phân Rã Phương Sai Các Biến Kinh Tế Vĩ Mô.79 4 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này xem xét mối liên hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và chỉ số chứng khoán Việt Nam giai đoạn từ tháng 1 năm 2006 đến tháng 06 năm 2012 bằng cách sử dụng mô hình vector tương quan tự hồi quy (VAR). Trong nghiên cứu này tác giả thực hiện kiểm định tính dừng dựa trên giản đồ tự tương quan, kiểm định nghiệm đơn vị, kiểm định đồng liên kết Johansen test, kiểm định nhân quả Granger, dự báo mô hình VAR, phân tích phản ứng xung lực, phân rã phương sai để phân tích. Các kết quả thực nghiệm cho thấy có mối quan hệ dài hạn giữa các biến trong mô hình. Đồng thời, có mối quan hệ nhân quả một chiều từ chỉ số VN-index đến tỷ giá, từ giá dầu đến chỉ số VN-index, từ lạm phát (CPI) đến cung tiền và lãi suất. Bên cạnh đó, có quan hệ nhân quả một chiều từ cung tiền (M2) đến thay đổi tỷ giá, đến thay đổi chỉ số sản xuất công nghiệp và lãi suất. Đồng thời, có quan hệ nhân quả một chiều từ lãi suất đến thay đổi tỷ giá. Mô hình VAR cho thấy thay đổi trong VN-index biến động cùng chiều với thay đổi VN-index trễ 1 tháng, giá dầu trễ 2 tháng và biến động ngược chiều với thay đổi của cung tiền trễ 2 tháng, lãi suất trễ 3 tháng. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy chỉ số VN-index sốc với chính nó, phản ứng với cú sốc giá dầu và lãi suất. Phân rã phương sai cho kết quả biến động VN-index bị tác động nhiều nhất bởi chính bản thân nó trong ngắn hạn lẫn dài hạn. GIỚI THIỆU Thị trường chứng khoán là một thị trường vốn đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế thị truờng. Tạo điều kiện cho nhà nước, các doanh nghiệp và cá nhân huy động được nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Chính vì điều này mà đòi hỏi TTCK phát triển lành mạnh và ổn định. TTCK các nước trên thế giới đã tồn tại và phát triển hàng trăm năm nay. TTCK Việt Nam bắt đầu giao dịch vào ngày 28/07/2000 chỉ có hai loại 5 chứng khoán REE, SAM với số vốn 270 tỷ đồng và một số ít trái phiếu Chính phủ được niêm yết giao dịch. TTCK Việt Nam đến nay đã hơn 12 năm tuổi và trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Trong giai đoạn từ năm 2000 - 2005 quy mô TTCK Việt Nam khá nhỏ với 32 doanh nghiệp niêm yết và phần lớn là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, không mang tính đại diện cho ngành, giá trị vốn hóa/GDP chưa đến 1%, tính thanh khoản của thị trường khá thấp, chưa tạo nên kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế. Cuối năm 2006 Việt Nam gia nhập WTO, sự ra đời của luật chứng khoán với các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp đã làm gia tăng đáng kể số lượng doanh nghiệp niêm yết, mức vốn hóa của thị trường đã tăng đột biến đạt 18,8 tỷ USD, chiếm 22,7% GDP. Đây là giai đoạn phát triển mạnh mẽ của TTCK Việt Nam. Tuy nhiên, đến năm 2011 - 2012, TTCK Việt Nam bước vào thời kỳ suy thoái, lượng cổ phiếu mới niêm yết không ngừng tăng lên nhưng sự sụt giảm về giá đã khiến vốn hóa toàn thị trường giảm từ 718.894 tỷ đồng năm 2010 xuống mức 536. Tổng vốn hóa của TTCK Việt Nam năm 2011 chỉ chiếm 14.7%/GDP - thấp nhất so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Trong thời gian qua TTCK Việt Nam chưa thực sự phát triển lành mạnh và ổn định, thanh khoản chưa tốt, chủng loại chứng khoán còn nghèo nàn, thiếu các mã chứng khoán đại diện cho nền kinh tế như điện lực, bưu điện, PetrolVietnam …. chưa thực hiện niêm yết. Bên cạnh đó do các nguyên nhân: thay đổi chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước, môi trường đầu tư … làm TTCK Việt Nam biến động không ổn định và làm đau đầu các nhà đầu tư khi tham gia thị trường. Khi tham gia TTCK các nhà đầu tư thường quan tâm đến các nhân tố có thể giúp họ dự báo giá cổ phiếu. Nếu các nhà đầu tư có thể sử dụng các tin tức kinh tế vĩ mô như là các chỉ số đáng tin cậy hàng đầu cho TTCK thì họ có thể quản lý tốt danh mục đầu tư của mình như tăng lợi nhuận và hoặc giảm rủi ro.