Chương 1: Cơ sở lý luận về mở rộng CVKHCN của ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng mở rộng cho vay KHCN tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh huyện Yên Sơn, Tuyên Quang. Chương 3: Giải pháp mở rộng cho vay KHCN tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh huyện Yên Sơn, Tuyên Quang. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Khái niệm, vai trò của hoạt động cho vay trong ngân hàng thƣơng mại: 1. Khái niệm cho vay: Khái niệm cho vay được đề cập tại Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 như sau: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Hoạt động cho vay phản ánh mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay theo nguyên tắc hoàn trả. Theo nguyên tắc hoàn trả, “sau một thời gian nhất định người vay phải hoàn trả khoản tiền đã vay cho người cho vay kèm theo một khoản lãi nhất định nếu hai bên có thỏa thuận”. Quan hệ giữa bên cho vay và bên mượn đều bị ràng buộc bởi cơ chế tín dụng và pháp luật hiện hành.
Đặc điểm, vai trò của cho vay a) Đặc điểm “Hoạt động cho vay là hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro, tiền cho vay chỉ có thể chuyển thành tiền mặt khi các khoản vay đó đến hạn. Bên cạnh đó, các khoản tiền cho vay có xác suất vỡ nợ cao hơn rất nhiều so với những tài sản khác”. Những rủi ro này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động, sự tồn tại và phát triển của ngân hàng. Vì vậy mà các NHTM rất chú trọng công tác quản lý tín dụng nhằm hạn chế rủi ro, đảm bảo lợi nhuận cho ngân hàng.
Mặc dù chứa đựng nhiều rủi ro, hoạt động cho vay lại là HĐKD chủ chốt, quan trọng nhất của các NHTM. Nó đóng góp phần lớn trong tổng thu nhập của các NHTM và thường chiếm tỉ trọng lớn trong danh mục tài sản của ngân hàng (khoảng 70-80% tổng tài sản của ngân hàng).1: Vai trò của hoạt động cho vay 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của cho vay khách hàng cá nhân 1. Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân Trong “quyết định số 1225/QĐ-NHNo-TD ngày 18 tháng 6 năm 2019 của Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam” về việc cho vay đối với cá nhân hộ gia đình có nêu định nghĩa về cho vay KHCN như sau: “Cho vay KHCN là một 9 hình thức tài trợ của ngân hàng cho các khách hàng là cá nhân trong đó ngân hàng chuyển cho các cá nhân quyền sử dụng một khoản tiền với những điều kiện nhất định được thoả thuận trong hợp đồng nhằm phục vụ mục đích của khách hàng”.
Hay nói cách khác, cho vay KHCN là “hình thức cho vay mà Ngân hàng chuyển quyền sử dụng vốn cho khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình với mục đích tiêu dùng và hoạt động SXKD của cá nhân và hộ gia đình đó với những điều kiện nhất định được thỏa thuận trong hợp đồng”. Đặc điểm, vai trò của cho vay khách hàng cá nhân a) Đặc điểm Sơ đồ 1.2: Đặc điểm của cho vay KHCN 10 b) Vai trò Đối với KHCN Hoạt động cho vay hỗ trợ khách hàng trong vấn đề về khả năng thanh toán của khách hàng: họ có thể sở hữu hàng hóa, dịch vụ dù họ chưa tích lũy đủ tiền, giúp khách hàng giải quyết nhu cầu chi tiêu một cách tiện lợi, nhanh chóng. Đối với người trẻ và người thu nhập trung bình, họ có thể sẽ lỡ cơ hội mua được căn nhà, ô tô và các đồ dùng thiết yếu khác nếu họ chờ đến khi họ tích lũy đủ tiền. Tín dụng tiêu dùng giúp họ ổn định về cuộc sống từ sớm bằng cách chọn mua trả góp, họ có động lực để kiếm tiền, tiết kiệm để trả được khoản nợ.
Như vậy, nhờ có tín dụng tiêu dùng, đời sống người dân được nâng cao và cải thiện. Về việc đầu tư, người vay có thể mở rộng các khoản mục đầu tư, tận dụng đòn bẩy tài chính để tăng thu nhập. Ngoài ra, việc có thể tiếp cận với nguồn vốn ngân hàng một cách dễ dàng sẽ giúp hộ gia đình, các cá nhân có thêm động lực và nguồn lực để vượt qua những khó khăn trong quá trình SXKD. Cho vay KHCN dù là với mục đích nào đi nữa đều ảnh hưởng trực tiếp đến các cá nhân, đồng thời cải thiện, nâng cao đời sống họ trong xã hội, giúp cho xã hội ngày càng giàu mạnh, phát triển.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất và cung cấp dịch vụ Nhờ được ngân hàng hỗ trợ cho vay vốn, người tiêu dùng có thể thanh toán cho cho tiêu dùng trước khi có thể tích lũy đủ số tiền cần thiết. Do đó, tín dụng tiêu dùng đưa nhu cầu ở tương lai về hiện tại, quy mô sản xuất mở rộng nhờ sự tăng lên của nhu cầu cá nhân. Nhờ điều này mà quá trình sản xuất, trao đổi, phân phối của doanh nghiệp liên tục được duy trì. Mặt khác, cho vay KHCN giúp cho HĐSXKD của các công ty tư nhân, những hộ nhỏ lẻ có điều kiện mở rộng và diễn ra liên tục.
Từ đó, thị trường có thêm nhiều lựa chọn nhập mua nguyên liệu đầu vào, tiết kiệm chi phí đầu vào, giá thành sản phẩm giảm xuống, tăng khả năng cạnh tranh. Đối với ngân hàng Cho vay KHCN giúp các ngân hàng tăng cường mở rộng quan hệ với khách hàng: đối tượng của cho vay KHCN là cá nhân và các hộ gia đình - những khách 11 hàng chứa nhiều tiềm năng trong nền kinh tế. Nếu ngân hàng có thể cung cấp những dịch vụ đáp ứng nhu cầu chi tiêu của KHCN khi họ chưa có đủ nguồn lực tài chính, khiến họ cảm thấy hài lòng khi sử dụng dịch vụ của ngân hàng, ngân hàng sẽ ngày càng gây dựng được uy tín và hình ảnh đẹp trong tâm trí khách hàng. Khi đã tạo được ấn tượng tốt, các khách hàng sẽ giới thiệu tới bạn bè, người thân của họ.
Nhờ hiệu ứng truyền miệng, sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng sẽ ngày càng được nhiều người biết đến; từ đó, ngân hàng sẽ ngày càng biết đến, lượng khách hàng tăng lên cũng góp phần làm tăng khả năng huy động vốn từ các khoản tiền gửi của người dân. Tạo điều kiện đa dạng hóa HĐKD của ngân hàng: Vì bản chất HĐKD ngân hàng là mang nhiều rủi ro, để giảm thiểu điều này, các ngân hàng thường sẽ đa dạng hóa hoạt động đầu tư của mình. Trong dịch vụ ngân hàng bán lẻ của ngân hàng, hoạt động cho vay KHCN vẫn là hình thức mới phát triển. Đặc trưng tiêu biểu của loại hình này là giá trị nhỏ nhưng số lượng lớn.
Nhờ đó, rủi ro của các khoản vay được phân tán, ngân hàng gia tăng được lợi nhuận. Đẩy mạnh cho vay KHCN là một trong những cách để ngân hàng gia tăng lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh khốc liệt: Hiện nay, các ngân hàng cạnh tranh với áp lực rất lớn đến từ các tổ chức phi ngân hàng, sự mở rộng trong xu hướng quốc tế hóa thị trường ngân hàng và những cải tiến của khoa học công nghệ. Rất nhiều công ty, tập đoàn lớn – “những khách hàng vay vốn lớn và tốt nhất của ngân hàng” thời gian gần đây đã dần chuyển sang tự huy động vốn hoặc thuy động trực tiếp vốn từ thị trường mở hoặc huy động qua các tổ chức phi ngân hàng thay vì tìm đến các ngân hàng. Sự dịch chuyển đó làm giảm doanh thu của ngân hàng trong hoạt động cho vay, khiến cơ cấu danh mục cho vay dần chuyển dịch từ các món cho vay lớn với chất lượng cao sang các khoản cho vay doanh nghiệp nhỏ, chất lượng thấp, dẫn đến rủi ro tăng lên đáng kể.
Với tình hình đó, KHCN trở thành đối tượng tiềm năng tiếp theo cho ngân hàng, ngân hàng có thể gia tăng lợi nhuận từ những khoản vay có chất lượng tốt. Bên cạnh đó, hoạt động cho vay KHCN hiệu quả, sự uy tín trong mắt khách hàng sẽ giúp xây dựng và mở rộng những dịch vụ khác của ngân hàng dành cho KHCN, ví dụ như dịch vụ quản lý tiền mặt, tư vấn tài chính… 12 Ngoài ra, hoạt động cho vay KHCN còn tạo điều kiện cho nhân viên ngân hàng có thể nghiên cứu tâm lý, nhu cầu, sở thích của khách hàng. Từ dữ liệu thu thập được, họ có thể đưa ra những sản phẩm mới hữu ích cho cả người tiêu dùng và ngân hàng, kiến thức nghiệp vụ của CBTD cũng được nâng cao và cải thiện. Đối với nền kinh tế Hoạt động cho vay KHCN có vai trò quan trọng không chỉ với khách hàng là những cá nhân, các doanh nghiệp SXDV, bản thân ngân hàng mà còn đối nền kinh tế và cả xã hội như: Các khoản CVKHCN có khả năng kích cầu, hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Nếu ngân hàng cho vay để tài trợ cho các chi tiêu về hàng hóa và dịch vụ phục vụ cho SXKD của hộ gia đình, điều đó sẽ giúp cho quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra thuận tiện và nhanh chóng hơn. Doanh nghiệp có thể tránh tình trạng vốn bị ứ đọng, giúp doanh nghiệp tận dụng nguồn vốn một cách hiệu quả, thúc đấy phát triển kinh tế. CVKHCN giúp đời sống người dân được cải thiện, hỗ trợ người dân mua nhà, xe…, giúp họ thỏa mãn nhu cầu về vật chất và tinh thần một cách nhanh chóng và tiện lợi. CVKHCN là công cụ để thực hiện các chính sách xã hội như cho vay ưu đãi với đối tượng gặp hoàn cảnh khó khăn, nông dân, sinh viên nghèo vượt khó… Qua việc tiếp cận với những trường hợp đáp ứng đủ điều kiện thuộc đối tượng gặp hoàn cảnh khó khăn, Nhà nước có thể thực hiện cho họ vay ưu đãi, giúp họ tiếp cận nguồn vốn thông qua các NHTM để làm ăn, kinh doanh để trang trải, cải thiện cuộc sống; từ đó góp phần thực hiện mục tiêu chính sách xã hội của Nhà nước.
Bên cạnh đó, CVKHCN là một trong những kênh hiệu quả để Nhà nước có thể điều hành, tác động đến nền KTVM. Tuy nhiên, CVKHCN vẫn là một hình thức có những rủi ro nhất định, việc quá lạm dụng các khoản cho vay này sẽ khiến nền kinh tế có thể gặp rủi ro dẫn đến suy giảm kinh tế.