Chương 1: Tổng quan chung về hoạt động cho vay bán lẻ đối với sản phẩm ô tô tại ngân hàng thương mại Chương 2: Phân tích thực trạng cho vay bán lẻ đối với sản phẩm ô tô tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội. Chương 3: Một số giải pháp mở rộng cho vay bán lẻ đối với sản phẩm ô tô tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội. 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY BÁN LẺ ĐỐI VỚI SẢN PHẨM Ô TÔ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát về hoạt động cho vay bán lẻ sản phẩm ô tô 1.1 Khái niệm cho vay bán lẻ sản phẩm ô tô Khái niệm về cho vay: Đối với ngân hàng thương mại hay là các định chế tài chính khác, cho vay luôn là hoạt động tạo ra nguồn thu chủ yếu.
Có thể hiểu cho vay là một quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó ngân hàng thương mại (các định chế tài chính) chuyển giao tiền hoặc tài sản cho người vay sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên vay tiền hoặc tài sản sẽ cam kết hoàn trả vốn (gồm cả gốc và lãi) cho ngân hàng theo thời hạn đã thỏa thuận và thực hiện đúng theo cam kết. Ở đây, ngân hàng thương mại (các định chế tài chính) với tư cách là người cho vay bắt buộc người đi vay phải trả một số tiền hay một tài sản nhất định, hay thực hiện một dịch vụ nào đó. Các ngân hàng thương mại có quyền yêu cầu khách hàng của mình phải tuân thủ những điều kiện nhất định nếu muốn được vay vốn tại ngân hàng (các định chế tài chính). Đây là những cơ sở ràng buộc về mặt pháp l đảm bảo cho ngân hàng có thể thu hồi được toàn bộ gốc và lãi theo thời gian như đã thoả thuận.
Trên cơ sở mức độ tín nhiệm giữa ngân hàng với khách hàng, ngân hàng có thể đưa ra những điều kiện cụ thể để bắt buộc hoặc yêu cầu khách hàng thực hiện theo. Từ những phân tích trên có thể rút ra khái niệm là: Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Khái niệm về cho vay bán lẻ: Cho vay bán lẻ cùng với cho vay bán buôn là hai bộ phận cấu thành nên hoạt động tín dụng của NHTM. Nếu cho vay bán buôn là hoạt động ngân hàng cho các tổ chức, doanh nghiệp vay để kinh doanh dịch vụ hay thực hiện các dự án đầu tư, các phương án sản xuất kinh doanh thì cho vay bán lẻ lại 7 là hình thức tài trợ cho nhu cầu tiêu dùng hoặc các phương án sản xuất kinh doanh hợp pháp của các cá nhân và gia đình, hộ kinh doanh, các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp người vay trang trải nhu cầu nhà ở, đồ dùng gia đình, xe cộ.và những chi tiêu cho nhu cầu giáo dục, y tế và du lịch cũng có thể được tài trợ bởi cho vay bán lẻ. Như vậy, bằng việc cho vay bán lẻ, các ngân hàng sẽ giúp các cá nhân, hộ gia đình thoả mãn nhu cầu trước khi họ có khả năng chi trả. Do đó, theo quan điểm của tác giả: “Cho vay bán lẻ là một hình thức cho vay, qua đó ngân hàng chuyển cho khách hàng (cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp vừa và nhỏ) quyền sử dụng một lượng giá trị (tiền) trong một khoảng thời gian nhất định, với những thoả thuận mà hai bên đã kí kết (về số tiền cấp, thời gian cấp, lãi suất phải trả …) nhằm giúp cho khách hàng có thể sử dụng những hàng hoá, dịch vụ, thực hiện những phương án kinh doanh trước khi họ có khả năng chi trả, tạo điều kiện cho họ có thể hưởng một cuộc sống cao hơn hoặc thực hiện phương án kinh doanh hiệu quả”. Khái niệm về cho vay mua ô tô: Cho vay mua ô tô là một sản phẩm trong các sản phẩm cho vay của Ngân hàng hoặc Định chế tài chính khác mà trong đó bên đi vay sau khi nhận được quyền sử dụng tài sản sẽ dùng để thực hiện hoạt động mua sắm tài sản khác là ô tô các loại.
Hay có thể hiểu một cách đơn giản là sau khi được Ngân hàng hoặc các Định chế tài chính giải ngân một khoản tiền, bên đi vay sẽ thực hiện hoạt động mua sắm phương tiện vận chuyển dạng ô tô. Khái niệm cho vay mua ô tô trong phạm vi luận văn này được hiểu là việc Ngân hàng hoặc Định chế tài chính khác tài trợ vốn cho chủ thể đi vay trong việc sắm sửa các phương tiện vận chuyển dạng ô tô (ô tô con, ô tô khách, ô tô du lịch, ô tô tải, các xe vận chuyển loại chuyên dụng, các xe bán tải,…) nhằm đáp ứng các nhu cầu của khách hàng với cam kết của khách hàng sẽ hoàn trả đầy đủ cả nợ gốc và lãi theo đúng thời hạn quy định. Thông thường, các khoản cho vay này là cho vay trung hoặc dài hạn và các khoản vay thường được bảo đảm bằng chính tài sản hình thành từ vốn vay hoặc các tài sản có giá trị lớn khác (bất động sản, giấy tờ có 8 giá,…). Lãi suất đối với các khoản cho vay này bao gồm cả loại lãi suất cố định và lãi suất thả nổi được điều chỉnh định kỳ theo một mức lãi suất cơ sở.2 Đặc điểm của cho vay bán lẻ sản phẩm ô tô Cho vay bán lẻ sản phẩm ô tô cũng là một sản phẩm trong các loại sản phẩm cho vay của Ngân hàng thương mại nói chung nên cũng mang các đặc điểm chung của các sản phẩm cho vay.
Tuy nhiên do ô tô là một loại động sản giá trị lớn và có thành phần tính khấu hao nên cho vay mua ô tô cũng có những đặc điểm khác biệt so với các sản phẩm cho vay thông thường.1 Về đối tượng cho vay Đối tượng của các khoản cho vay bán lẻ sản phẩm ô tô là các cá nhân, hộ gia đình hay doanh nghiệp có nhu cầu mua ô tô dùng cho công việc đi lại hoặc kinh doanh. Đối tượng vay được phân loại như sau: * Phân theo loại khách hàng: - Nhóm khách hàng cá nhân (KHCN): Đây là nhóm khách hàng đại diện cho tư cách cá nhân để thực hiện vay vốn NHTM. Họ có thu nhập riêng và các bằng chứng cho thu nhập đó để chứng minh khả năng trả nợ của mình. Nhu cầu vay vốn mua ô tô của các cá nhân thường là vay tiêu dùng (để đi lại) hay vay để sản xuất kinh doanh.
- Nhóm khách hàng doanh nghiệp (KHDN): Đây là nhóm khách hàng đại diện cho tư cách pháp nhân để thực hiện vay vốn NHT. Cũng như các khách hàng cá nhân, các doanh nghiệp cũng có những khoản thu nhập riêng và các chứng từ chứng minh cho dòng thu nhập đó một cách hợp pháp để đảm bảo cho khả năng trả nợ của mình. Nhu cầu vay vốn mua ô tô của các doanh nghiệp đa dạng hơn rất nhiều so với các khách hàng cá nhân, có thể là phục vụ cho nội bộ (đi lại của các thành viên trong doanh nghiệp), hay để sản xuất kinh doanh, hoặc để tài trợ các dự án cần các phương tiện chuyên dụng,… *Phân theo mức thu nhập: - Đối tượng có thu nhập cao: Mục đích vay của những khách hàng này là mua các ô tô đi lại, ô tô kinh doanh, xe chuyên dụng,… với giá trị lớn. Việc vay 9 mượn chủ yếu nhằm đáp ứng khả năng thanh toán khi tiền tích lũy của họ được sử dụng để đầu tư trung và dài hạn.
- Đối tượng có thu nhập trung bình: Đây là đối tượng chiếm đa số trong xã hội. Nhu cầu của nhóm khách hàng này rất lớn chủ yếu là các dòng xe hạng trung, các xe ô tô du lịch kinh doanh, các xe bán tải,… Để đáp ứng nhu cầu này, NHTM có thể hợp tác với các showroom ô tô, công ty bảo hiểm,… để mang lại lợi ích cho tất cả các bên. - Đối tượng có thu nhập thấp: Đây là đối tượng có thu nhập hạn chế, có hoàn cảnh khó khăn… tuy nhiên họ vẫn có mong muốn cải thiện đời sống của mình cũng giống như tất cả những nhóm khách hàng khác. Nhóm khách hàng này có thể vay mua ô tô để phục vụ cho mục đích sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên nhóm khách hàng này sẽ gặp rất nhiều khó khăn để có thể được chấp nhận cho vay và khả năng họ đi vay cũng tương đối thấp nên NHTM có thể xếp đây vào loại đối tượng khách hàng tiềm năng. * Phân loại theo tính chất của thu nhập: - Nhóm khách hàng có thu nhập ổn định: Đây là nhóm khách hàng có dòng thu nhập liên tục, ổn định trong từng thời kỳ, không bị biến động thu nhập trong một khoảng thời gian ngắn. - Nhóm khách hàng có thu nhập không ổn định: Đây là nhóm khách hàng có dòng thu nhập từng thời kỳ khác nhau, thay đổi theo tình hình thị trường và công việc của khách hàng. Việc phân chia khách hàng theo các tiêu thức này nhằm giúp ngân hàng đánh giá được khả năng hoàn trả của khách hàng.
Tùy vào từng đối tượng khách hàng mà NHTM có những mức đãi ngộ khác nhau cho các khoản vay để đảm bảo thu về lợi ích lớn nhất cho Ngân hàng cũng như giảm thiểu tối đa các rủi ro mà Ngân hàng có thể gặp phải. Nếu đối tượng khách hàng có nguồn thu nhập lớn nhưng không ổn định thì các rủi ro tiềm ẩn cho Ngân hàng sẽ cao hơn và sẽ phải chịu mức lãi suất lớn hơn. Nếu là các khách hàng cá nhân thì khả năng kiểm soát thu nhập, khả năng phân tích đánh giá khách hàng của Ngân hàng sẽ thấp đi vì ít thông tin dữ liệu có thể đánh giá hơn doanh nghiệp nên các khách hàng cá nhân sẽ phải chịu mức lãi 10 suất cao hơn các khách hàng doanh nghiệp nếu cùng mức đánh giá về khả năng trả nợ cho Ngân hàng.2 Về rủi ro, lãi suất của khoản vay Về rủi ro: Rủi ro của hoạt động cho vay mua ô tô là rất lớn do thời gian cho vay dài có thể kéo dài đến 10 năm, một khoảng thời gian biến động tương đối dài. Khả năng xảy ra rủi ro có thể từ Khách hàng vay vốn, rủi ro thị trường và rủi ro từ bản thân của Ngân hàng.