Khám Phá Mô Phỏng Hoạt Động Hệ Thống Phun Xăng L-Jetronic Tại HCMUTE

Đề tài nghiên cứu khoa học "Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic" do… 70 trang · Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh · 2013.

• Tác giả: GVC ThS Nguyễn Tấn Quốc
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Cơ khí Động lực
• Đề tài: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 0.2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
• 0.3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.4. Nội dung thực hiện đề tài
• 1. CHƯƠNG I: HỆ THỐNG PHUN XĂNG L-JETRONIC
• 1.1. Cấu tạo-Hoạt động
• 1.2. Chế độ làm việc
• 1.3. Hệ thống điều khiển điện tử- Các cảm biến
• 1.4. ECU
• 2. CHƯƠNG II: MÔ PHỎNG HOẠT ĐỘNG HỆ THỐNG PHUN XĂNG L-JETRONIC
• 2.1. Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-JETRONIC
• 2.2. Sơ đồ chung
• 2.3. Kim phun
• 2.4. Cảm biến
• 3. CHƯƠNG III: HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN MÔ PHỎNG
• 3.1. Hướng dẫn thực hiện mô phỏng bộ đo gió bằng phần mềm Flash
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: Bài báo nội san khoa CKĐ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Mô phỏng hệ thống phun xăng L Jetronic tại HCMUTE

Đề tài nghiên cứu khoa học "Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic" do trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (HCMUTE) thực hiện, mã số T2013-75/KHCN-GV, tập trung vào việc xây dựng mô hình mô phỏng hoạt động của hệ thống phun xăng điện tử L-Jetronic. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục, tăng hiệu suất làm việc của giảng viên và sinh viên. Nghiên cứu hệ thống phun xăng nhằm giúp sinh viên nắm bắt thành tựu mới của khoa học kỹ thuật, tạo hứng khởi học tập và tương tác tốt giữa thầy và trò. Đề tài ứng dụng rộng rãi, phục vụ giảng dạy tại khoa Cơ khí Động lực HCMUTE và các trường dạy nghề. Kỹ thuật ô tô là trọng tâm, mô phỏng kỹ thuật ô tô là phương pháp chính.

1.1 Bối cảnh và tầm quan trọng của nghiên cứu

Các phần mềm mô phỏng hiện có trên thị trường quốc tế có giá thành cao và hạn chế về số lần cài đặt. Thêm vào đó, sinh viên chưa vững ngoại ngữ chuyên ngành, việc sử dụng phần mềm gặp nhiều khó khăn. Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, việc thiếu mô hình, thiết bị thí nghiệm gần với thực tế, việc giúp sinh viên hiểu sâu sắc bài giảng là rất cần thiết. Đề tài này góp phần giải quyết vấn đề này bằng cách cung cấp một giải pháp mô phỏng hoạt động của hệ thống phun xăng L-Jetronic trên máy tính, phục vụ học tập và nghiên cứu. Mô phỏng trên máy tính giúp người học tiếp thu nhanh, nhớ lâu, dễ hiểu và tương tác tốt giữa thầy trò. Vì vậy, đề tài mô phỏng hệ thống phun xăng là cần thiết và cấp bách.

1.2 Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

Đề tài hướng tới mục tiêu nâng cao hiện đại hóa việc dạy học, sử dụng máy tính trong giảng dạy, tăng năng suất làm việc của giảng viên và sinh viên. Nó giúp sinh viên nắm bắt thành tựu mới của khoa học kỹ thuật, tạo hứng khởi học tập. Giảng viên có thể tạo ra các mô hình hỗ trợ sinh viên trong học tập, tạo sự tương tác giữa thầy và trò. Đề tài tập trung vào hệ thống phun xăng L-Jetronic, bao gồm nghiên cứu lý thuyết hoạt động và mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic. Phần mềm mô phỏng được phát triển để phục vụ giảng dạy tại HCMUTE và các trường dạy nghề. Điều khiển động cơ là một khía cạnh quan trọng được đề cập. Cảm biến hệ thống phun xăng và ECU cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng.

II. Phân tích Hệ thống phun xăng L Jetronic

Phần này tập trung vào cấu tạo, hoạt động và nguyên lý làm việc của hệ thống phun xăng L-Jetronic. Hệ thống phun xăng điện tử này gồm các thành phần chính: Bơm nhiên liệu, lọc nhiên liệu, ống phân phối, bộ điều áp, kim phun, cảm biến hệ thống phun xăng, và ECU (Electronic Control Unit). Bosch L-Jetronic là một ví dụ điển hình của hệ thống này. Hệ thống phun xăng cơ khí điện tử được mô tả chi tiết, bao gồm các cảm biến như cảm biến vị trí bướm ga, cảm biến nhiệt độ nước làm mát, cảm biến góc quay trục khuỷu, cảm biến tốc độ động cơ, công tắc nhiệt thời gian, bộ đo gió, cảm biến nhiệt độ không khí nạp. Kiểm tra hệ thống phun xăng là một khía cạnh quan trọng cần được xem xét trong quá trình mô phỏng.

2.1 Cấu tạo của hệ thống

Hệ thống phun xăng L-Jetronic gồm các thành phần chính: Bơm nhiên liệu điện tử, lọc nhiên liệu, ống phân phối nhiên liệu, bộ điều áp, kim phun nhiên liệu, kim phun khởi động lạnh. Các cảm biến đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu về điều kiện hoạt động của động cơ, bao gồm: cảm biến vị trí bướm ga, cảm biến lưu lượng gió, cảm biến oxy, cảm biến nhiệt độ động cơ, cảm biến nhiệt độ không khí nạp. ECU là bộ não của hệ thống, xử lý tín hiệu từ các cảm biến và điều khiển lượng nhiên liệu phun cho phù hợp. Thiết kế hệ thống phun xăng được tối ưu hóa để đảm bảo hiệu suất và tiết kiệm nhiên liệu.

2.2 Nguyên lý hoạt động

Xăng từ thùng chứa được bơm điện đưa tới mạch nhiên liệu dưới áp suất từ 2.5 đến 6 bar. Sau khi qua lọc xăng, nhiên liệu được đưa đến ống phân phối, từ đó phân phối đến các van phun. Bộ điều áp giữ áp suất trong mạch nhiên liệu ở một giá trị giới hạn. Lượng xăng cung cấp luôn nhiều hơn lượng xăng cần thiết khi chạy ở chế độ toàn tải, lượng xăng dư được trả về thùng chứa. Vận hành hệ thống phun xăng liên tục trong mạch kín. ECU dựa trên tín hiệu từ các cảm biến để tính toán và điều khiển thời điểm và lượng nhiên liệu phun, tối ưu hóa quá trình đốt cháy và tiết kiệm nhiên liệu. Hiệu suất động cơ phụ thuộc rất lớn vào hoạt động chính xác của hệ thống.

III. Mô phỏng kỹ thuật và kết quả

Phần này trình bày phương pháp mô phỏng hệ thống phun xăng L-Jetronic trên máy tính. Mô hình hệ thống phun xăng được xây dựng dựa trên các nguyên lý hoạt động đã được phân tích ở phần trước. Mô phỏng 3D có thể được xem xét để tăng tính trực quan. Phần mềm mô phỏng sử dụng các công cụ như Macromedia Flash, Adobe Premier, kỹ xảo truyền hình, Ulead Cool 3D để tạo mô phỏng 2D. Macromedia Dreamweaver, Director được dùng để thiết kế chương trình và bài giảng. Phân tích dữ liệu hệ thống phun xăng được thực hiện để đánh giá hiệu quả của mô hình mô phỏng. Báo cáo mô phỏng tổng hợp kết quả nghiên cứu.

3.1 Phương pháp mô phỏng

Đề tài sử dụng phương pháp mô phỏng dựa trên các nguyên lý hoạt động của hệ thống phun xăng L-Jetronic. Mô hình toán học được xây dựng để mô tả quá trình hoạt động của các thành phần trong hệ thống. Phần mềm mô phỏng được phát triển để hiển thị trực quan quá trình hoạt động của hệ thống. Các ứng dụng mô phỏng tập trung vào việc hỗ trợ giảng dạy và học tập. So sánh hệ thống phun xăng với các hệ thống khác có thể được thực hiện để đánh giá hiệu quả của L-Jetronic. Tối ưu hóa hệ thống phun xăng là một hướng nghiên cứu tiềm năng.

3.2 Kết quả và đánh giá

Sản phẩm của đề tài là phần mềm mô phỏng hoạt động của hệ thống phun xăng L-Jetronic. Phần mềm được thiết kế thân thiện với người dùng, dễ sử dụng và hiệu quả trong việc giảng dạy. Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình mô phỏng chính xác và hiệu quả trong việc minh họa nguyên lý hoạt động của hệ thống. Thực hành hệ thống phun xăng thông qua mô hình mô phỏng giúp sinh viên dễ dàng nắm bắt kiến thức. Sửa chữa hệ thống phun xăng cũng được hỗ trợ thông qua mô hình này. Tiết kiệm nhiên liệu là một trong những lợi ích quan trọng của hệ thống này và được phản ánh trong mô hình mô phỏng.

IV. Kết luận và ứng dụng

Đề tài "Mô phỏng hệ thống phun xăng L-Jetronic tại HCMUTE" thành công trong việc xây dựng mô hình mô phỏng hoạt động của hệ thống phun xăng điện tử L-Jetronic. Mô hình này đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập tại HCMUTE và các trường đào tạo kỹ thuật khác. Dữ liệu hệ thống phun xăng được xử lý hiệu quả. Việc ứng dụng rộng rãi trong giảng dạy và nghiên cứu về kỹ thuật ô tô, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Tiêu chuẩn khí thải và tiết kiệm nhiên liệu là những yếu tố quan trọng được phản ánh trong nghiên cứu. Bài tập lớn HCMUTE và dự án tốt nghiệp HCMUTE có thể tận dụng kết quả của đề tài này.

4.1 Ý nghĩa của nghiên cứu

Đề tài mang lại hiệu quả cao trong giảng dạy, giúp sinh viên hiểu rõ nguyên lý hoạt động của hệ thống phun xăng L-Jetronic. Mô hình mô phỏng trực quan sinh động, dễ hiểu, giúp tiết kiệm thời gian giảng dạy và tăng hiệu quả học tập. Nghiên cứu khoa học HCMUTE đã đạt được mục tiêu đề ra. Kỹ thuật ô tô HCMUTE được nâng tầm. Nghiên cứu hệ thống phun xăng này góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngành kỹ thuật ô tô.

4.2 Khả năng ứng dụng

Mô hình mô phỏng có thể được sử dụng rộng rãi trong giảng dạy tại các trường đại học, cao đẳng và trường dạy nghề. Nó hỗ trợ giảng viên trong việc minh họa các nguyên lý hoạt động phức tạp của hệ thống phun xăng. Sinh viên có thể sử dụng mô hình để thực hành, giải quyết các bài toán và nâng cao kỹ năng. Mô phỏng 3D có thể được phát triển thêm để tăng tính trực quan. Nghiên cứu mở rộng có thể tập trung vào việc mô phỏng các hệ thống phun xăng hiện đại hơn, tích hợp với các công nghệ mới.

Nội dung chính

Nghiên cứu Mô phỏng Hệ thống Phun Xăng Điện tử L-Jetronic: Đổi Mới Phương Pháp Đào Tạo Kỹ Thuật Ô Tô Tại HCMUTE

---

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu "Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic" (Mã số: T2013-75/KHCN-GV) do GVC. ThS. Nguyễn Tấn Quốc chủ nhiệm tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh (HCMUTE) giải quyết bài toán cấp thiết: Làm thế nào để trực quan hóa và số hóa toàn diện nguyên lý vận hành cơ điện tử phức tạp của hệ thống phun xăng L-Jetronic nhằm nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành Cơ khí Động lực trong điều kiện thiếu hụt trang thiết bị thí nghiệm thực tế đắt đỏ?

Về phương pháp, đề tài ứng dụng phương pháp nghiên cứu lý thuyết chuyên sâu kết hợp công nghệ đa phương tiện tương tác (Interactive Multimedia) trên các nền tảng Macromedia Flash, Ulead Cool 3D, Adobe Premiere và Macromedia Director. Nhóm tác giả đã giải mã tường minh cấu trúc tín hiệu và xây dựng mô hình mô phỏng chuyển động 2D/3D cho toàn bộ các phân hệ: mạch nạp khí, mạch cấp nhiên liệu và mạng lưới điều khiển điện tử (ECU và các cảm biến).

Kết quả nghiên cứu mang lại một công cụ sư phạm trực quan thời gian thực, hiển thị sinh động chu trình nạp - đo gió - tính toán lượng phun - hiệu chỉnh hòa khí, chạy độc lập trên nền tảng Windows với giao diện tiếng Việt thân thiện. Ứng dụng này đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi số tài nguyên giảng dạy, giúp người học rút ngắn 40-50% thời gian tiếp thu lý thuyết trừu tượng, đồng thời mở ra hướng phát triển học liệu số chi phí thấp cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học kỹ thuật trên toàn quốc.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Thực trạng kiến thức và rào cản đào tạo kỹ thuật ô tô

Hệ thống phun xăng điện tử L-Jetronic (sử dụng cảm biến đo lưu lượng gió trực tiếp - Air Flow Meter) do hãng Bosch phát triển là nền tảng kỹ thuật kinh điển của công nghệ phun xăng đa điểm (Multi-Point Fuel Injection - MPI). Việc nắm vững nguyên lý hoạt động của L-Jetronic là điều kiện tiên quyết để sinh viên ngành Kỹ thuật Ô tô có thể làm chủ các hệ thống điều khiển động cơ hiện đại (như Motronic, GDI hay Common Rail).

Tuy nhiên, các quá trình vật lý, thủy lực và điện tử bên trong hệ thống diễn ra ở tốc độ cực cao (tính bằng mili-giây) và ẩn kín bên trong các đường ống, buồng đốt, mạch vi xử lý ECU. Trong phương pháp giảng dạy truyền thống dựa trên hình vẽ 2D tĩnh hoặc mô hình cắt bổ cơ học, người học rất khó hình dung được sự tương tác động lực học giữa các dòng khí nạp, áp suất thủy lực của bơm xăng và các xung điện áp điều khiển từ ECU.

                  +-----------------------------------+
                  |   RÀO CẢN ĐÀO TẠO TRUYỀN THỐNG    |
                  +-----------------+-----------------+
                                    |
            +-----------------------+-----------------------+
            |                                               |
+-----------v-----------+                       +-----------v-----------+
| Chi phí trang thiết bị|                       | Phần mềm ngoại thương |
| thí nghiệm quá đắt đỏ |                       | mại rào cản bản quyền |
+-----------+-----------+                       +-----------+-----------+
            |                                               |
            +-----------------------+-----------------------+
                                    |
                  +-----------------v-----------------+
                  |  GIẢI PHÁP MÔ PHỎNG NỘI ĐỊA HÓA   |
                  |  (Đề tài T2013-75/KHCN-GV HCMUTE) |
                  +-----------------------------------+

Khoảng trống nghiên cứu và tính cấp thiết

Trên thị trường quốc tế, các phần mềm mô phỏng chuyên dụng thương mại thường có giá thành bản quyền rất cao, hạn chế số lượt cài đặt và sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh chuyên ngành phức tạp, tạo rào cản lớn đối với sinh viên kỹ thuật trong nước. Mặt khác, các mô hình thực hành tại xưởng thường xuyên đối mặt với nguy cơ hao mòn linh kiện, rủi ro an toàn điện - cháy nổ xăng dầu và chi phí bảo trì tốn kém.

Do đó, việc nghiên cứu xây dựng phần mềm mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic mang tính cấp thiết chiến lược. Đề tài không chỉ lấp đầy khoảng trống về công cụ trực quan hóa bài giảng mà còn bắt kịp xu thế hiện đại hóa phương pháp giáo dục kỹ thuật bằng công nghệ thông tin, tạo ra sự tương tác hai chiều linh hoạt giữa giảng viên và sinh viên.

---

Methodology và approach

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu được thiết kế theo hướng tiếp cận liên ngành (Interdisciplinary Approach), kết hợp chặt chẽ giữa Lý thuyết Kỹ thuật Ô tô (Automotive Dynamics & Engine Management Systems) và Công nghệ Thiết kế Truyền thông Đa phương tiện (Multimedia Engineering).

+--------------------------------------------------------------------------+
|                       QUY TRÌNH PHÁP NGHIÊN CỨU                          |
+--------------------------------------------------------------------------+
| 1. Khảo sát & Chuẩn hóa dữ liệu kỹ thuật                                 |
|    - Cấu tạo mạch khí, mạch nhiên liệu, mạng cảm biến, cấu trúc ECU      |
+--------------------------------------------------------------------------+
                                    |
                                    v
| 2. Mô hình hóa Đồ họa & Thuật toán Động học                              |
|    - Thiết kế vector, render 3D (Ulead Cool 3D, Premiere)                |
|    - Lập trình diễn hoạt động lực học, đáp ứng thời gian thực (Flash)    |
+--------------------------------------------------------------------------+
                                    |
                                    v
| 3. Tích hợp Hệ thống & Đóng gói Đa phương tiện                           |
|    - Tích hợp giao diện điều hướng (Macromedia Director/Dreamweaver)      |
|    - Chuẩn hóa gói thực thi tự động (Autorun Windows Standalone)         |
+--------------------------------------------------------------------------+
                                    |
                                    v
| 4. Đánh giá Tính chính xác & Kiểm định Sư phạm                           |
|    - Phản biện hội đồng chuyên môn Khoa Cơ khí Động lực HCMUTE           |
+--------------------------------------------------------------------------+

Thu thập và mô hình hóa dữ liệu kỹ thuật

Các thông số kỹ thuật và đặc tính vận hành thực nghiệm được thu thập, chuẩn hóa từ tài liệu kỹ thuật tiêu chuẩn của hệ thống L-Jetronic:

• Hệ thống cấp nhiên liệu: Dải áp suất làm việc từ 2,5 bar đến 6 bar do bơm điện cánh quạt/con lăn tạo ra; chênh lệch áp suất phun ổn định ở mức 2,5 - 3,0 bar nhờ van điều áp kết nối chân không đường nạp; thời gian nhấc kim phun dao động từ 1,0 - 1,5 ms với hành trình mở 0,1 mm.
• Hệ thống cảm biến: Đặc tuyến biến trở cánh trượt của bộ đo gió (Air Flow Meter); đặc tính nhiệt điện trở âm (NTC) của cảm biến nhiệt độ nước làm mát và khí nạp; tín hiệu quang - cơ học từ bộ tạo xoáy Karman; cảm biến vị trí bướm ga hai tiếp điểm (IDL/PSW); cảm biến nồng độ oxy Zirconium ($ZrO_2$) dao động trong dải $100\text{ mV} - 900\text{ mV}$; cảm biến kích nổ áp điện thạch anh dải tần $5 - 6\text{ kHz}$.
• Hệ thống xử lý trung tâm (ECU): Cấu trúc logic chuyển đổi tín hiệu tương tự sang số (A/D Converter), mạch chia xung, mạch ổn áp 5V, bộ đếm xung trục khuỷu và thuật toán vi xử lý điều khiển tầng công suất transistor.

Công cụ phát triển và độ tin cậy mô phỏng

• Phần mềm đồ họa và kỹ xảo: Sử dụng Macromedia Flash để lập trình ActionScript điều khiển các vector chuyển động, Adobe Premiere biên tập video xử lý động học, Ulead Cool 3D tái tạo các kết cấu không gian đa chiều của kim phun và bơm xăng.
• Phần mềm biên soạn kiến trúc: Macromedia Director và Dreamweaver được sử dụng để xây dựng cấu trúc menu điều hướng, tích hợp bài giảng điện tử và xuất bản gói phần mềm thực thi tự động (Autorun).
• Tính giá trị và độ tin cậy (Validity & Reliability): Tính chính xác của từng hoạt cảnh mô phỏng được đối chiếu nghiêm ngặt với giản đồ tín hiệu xung thực tế của động cơ và được thẩm định bởi Hội đồng Khoa học Khoa Cơ khí Động lực - Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM.

---

Phát hiện chính

Nghiên cứu đã chuyển tải thành công các nguyên lý cơ điện tử phức tạp thành 5 nhóm phát hiện và giải pháp mô phỏng cốt lõi:

+---------------------------------------------------------------------------+
|                   5 TRỤ CỘT MÔ PHỎNG HỆ THỐNG L-JETRONIC                  |
+---------------------------------------------------------------------------+
| [1] Động học Dòng khí Nạp:                                               |
|     - Trực quan hóa góc mở cánh đo gió theo độ chân không                |
|     - Hiệu chỉnh tỷ lệ hòa khí qua vít CO ở chế độ không tải              |
+---------------------------------------------------------------------------+
| [2] Cân bằng Thủy lực Mạch Nhiên liệu Kín:                               |
|     - Mô phỏng bơm điện turbine/con lăn & van một chiều chống khóa hơi    |
|     - Ổn định áp suất kim phun ở 2.5 - 3 bar theo tải động cơ            |
+---------------------------------------------------------------------------+
| [3] Số hóa & Xử lý Tín hiệu Cảm biến:                                     |
|     - Phân tích đáp ứng biến trở NTC, cảm biến Hall, quang, MAP          |
|     - Đo lường điện áp rơi qua bộ chuyển đổi A/D Converter                |
+---------------------------------------------------------------------------+
| [4] Vòng lặp Điều khiển Kín (Closed-Loop) & An toàn Động cơ:              |
|     - Cảm biến Oxy Zirconia hiệu chỉnh tỷ lệ không khí/nhiên liệu (14.7:1)|
|     - Cảm biến kích nổ (5-6 kHz) tự động trễ góc đánh lửa sớm            |
+---------------------------------------------------------------------------+
| [5] Trực quan hóa Kiến trúc Vi xử lý ECU:                                 |
|     - Minh họa quá trình đọc ROM/RAM, tạo xung nhấc kim 0.1mm (1-1.5ms)  |
|     - Tầng công suất transistor điều khiển cuộn cảm solenoid kim phun    |
+---------------------------------------------------------------------------+

1. Trực quan hóa động học dòng khí nạp và cơ chế bù hòa khí

Phần mềm mô phỏng chính xác sự tương tác giữa lưu lượng không khí đi qua bướm ga và góc xoay của cánh đo gió được cân bằng bởi lò xo hoàn lực. Điểm đột phá là việc làm rõ đường rẽ nhánh của dòng khí qua vít chỉnh CO (vít hỗn hợp cầm chừng):

• Khi vặn chỉnh vít CO, lượng khí qua mạch rẽ thay đổi làm thay đổi tỷ lệ hòa khí và nồng độ khí thải $CO/HC$ mà không làm dịch chuyển cánh đo chính.
• Mô phỏng chỉ rõ giới hạn hiệu lực của vít CO: chỉ có tác dụng ở chế độ cầm chừng, hoàn toàn triệt tiêu ảnh hưởng khi bướm ga mở lớn.

2. Tái hiện động lực học mạch nhiên liệu kín và bộ điều áp chân không

Mô phỏng thể hiện rõ nét chu trình vận chuyển xăng khép kín dưới áp suất cao từ thùng chứa qua bơm điện (loại cánh quạt turbine hoặc con lăn có van an toàn và van một chiều duy trì áp suất dư, chống hiện tượng bốc hơi "khóa hơi" - vapor lock). Đáng chú ý là cơ chế làm việc của bộ điều áp màng nối đường ống nạp:

• Ở chế độ không tải (độ chân không lớn), màng van bị hút kéo lò xo mở rộng đường xăng hồi, giảm áp suất đường ống.
• Ở chế độ toàn tải (độ chân không giảm), lò xo đẩy màng đóng bớt đường hồi, nâng áp suất nhiên liệu.
• Nhờ đó, hiệu áp giữa đầu kim phun và cổ hút luôn được duy trì ổn định tuyệt đối ở mức $(2,5 \div 3,0)\text{ bar}$.

3. Giải mã cấu trúc chuyển đổi tín hiệu cảm biến trong vi mạch ECU

Nghiên cứu làm sáng tỏ quy trình xử lý tín hiệu analog sang digital của ECU:

• Cảm biến nhiệt độ nước làm mát và khí nạp (sử dụng điện trở $NTC$) được kết nối với nguồn chuẩn $5\text{V}$ qua điện trở giới hạn dòng. Bộ chuyển đổi $A/D$ đo điện áp rơi để vi xử lý nội suy nhiệt độ động cơ.
• Cảm biến vị trí trục khuỷu/piston sử dụng hiệu ứng Hall hoặc cảm biến quang chuyển đổi chuyển động quay thành chuỗi xung vuông ($1\text{V} - 12\text{V}$), hỗ trợ ECU nhận diện điểm chết trên ($TDC$) của xylanh số 1 để định thì đánh lửa và phân phối xung phun đồng loạt/theo nhóm.

4. Cơ chế phản hồi vòng kín (Closed-loop) và tự bảo vệ

Mô hình mô phỏng phản ánh chính xác sự dao động điện áp của cảm biến Oxy Zirconia ($ZrO_2$):

• Hòa khí đậm (thiếu $O_2$ trong khí xả): Điện áp đạt $600 - 900\text{ mV}$.
• Hòa khí loãng (thừa $O_2$): Điện áp giảm xuống $100 - 400\text{ mV}$.
• Hòa khí lý tưởng ($\lambda = 1$, tỷ lệ $14,7:1$): Điện áp ổn định tại $450\text{ mV}$.
• Cảm biến kích nổ áp điện: Nhận diện xung rung chấn cơ học ở dải tần số đặc trưng $5 - 6\text{ kHz}$, kích hoạt ECU tự động hiệu chỉnh trễ góc đánh lửa tức thời cho đến khi dập tắt hoàn toàn hiện tượng kích nổ.

5. Cơ chế khởi động lạnh và ngắt nhiên liệu giảm tốc

Phần mềm làm nổi bật hoạt động của công tắc nhiệt thời gian (Thermo-time switch) kết hợp với vòi phun khởi động lạnh:

• Ở nhiệt độ môi trường thấp ($20^\circ\text{C}$), tiếp điểm lưỡng kim đóng cho phép kim phun khởi động lạnh phun xăng trong tối đa $8\text{ giây}$.
• Dòng điện tự nung nóng thanh lưỡng kim sẽ ngắt mạch sau thời gian quy định để ngăn ngừa tình trạng "ngợp xăng". Khi động cơ đã nóng, tiếp điểm luôn mở, loại trừ việc phun phụ không cần thiết.

---

Đóng góp khoa học

Đóng góp về mặt lý thuyết và phương pháp luận

• Hệ thống hóa lý thuyết điều khiển động cơ: Nghiên cứu đã tích hợp các chuỗi phương trình truyền khối, dòng chảy khí động học và lý thuyết mạch bán dẫn ô tô thành một hệ thống logic trực quan, dễ tiếp cận.
• Phương pháp luận số hóa bài giảng kỹ thuật: Đề xuất quy trình chuẩn mực trong việc chuyển hóa tài liệu kỹ thuật chuyên sâu thành học liệu đa phương tiện có tính tương tác cao (Interactive Pedagogical Framework).

+--------------------------------------------------------------------------+
|                  GIÁ TRỊ VÀ ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU                      |
+--------------------------------------------------------------------------+
|                                                                          |
|  [HỌC THUẬT / LÝ THUYẾT]             [THỰC TIỄN ĐÀO TẠO & SẢN XUẤT]      |
|  - Chuẩn hóa kiến trúc L-Jetronic    - Tiết kiệm 100% phí bản quyền ngoại|
|  - Mô hình hóa logic vi xử lý ECU    - Giảm 40-50% thời gian hiểu bài    |
|  - Hệ thống hóa tín hiệu cảm biến    - Chuyển giao đào tạo đa cấp độ     |
|                                                                          |
+--------------------------------------------------------------------------+

Ứng dụng thực tiễn và tác động xã hội

1. Ứng dụng trực tiếp trong giảng dạy: Sản phẩm được đưa vào sử dụng ngay tại Khoa Cơ khí Động lực - Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, phục vụ các học phần: Lý thuyết Động cơ đốt trong, Hệ thống Điện - Điện tử Ô tô, Chẩn đoán Kỹ thuật Ô tô.
2. Khả năng chuyển giao rộng rãi: Cấu trúc bài giảng điện tử tương thích cao, dễ dàng nhân rộng sang các trường Đại học Bách khoa, Cao đẳng Kỹ thuật, Cao đẳng Nghề và các trung tâm đào tạo kỹ thuật viên sửa chữa ô tô tư nhân.
3. Mở đường cho các mô đun kỹ thuật khác: Nền tảng thiết kế đồ họa của đề tài thiết lập khung mẫu (template) chuẩn để phát triển tiếp các gói mô phỏng cho hệ thống phun dầu điện tử Common Rail Diesel, hệ thống phanh ABS, cân bằng điện tử ESP hay hệ thống điều tốc tự động.

---

Đối tượng quan tâm

Nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái kỹ thuật ô tô và giáo dục nghề nghiệp:

Nhóm đối tượng	Lợi ích cụ thể
Giảng viên & Nhà nghiên cứu	Sở hữu công cụ trực quan hóa bài giảng, kích thích tư duy tương tác giữa thầy và trò; làm cơ sở phát triển các mô hình mô phỏng hệ thống ô tô phức tạp hơn.
Sinh viên & Học viên Kỹ thuật Ô tô	Nhanh chóng nắm bắt bản chất vận hành của mạch nhiên liệu, nguyên lý cảm biến và logic ECU; phát triển tư duy phân tích sơ đồ mạch điện và kỹ năng chẩn đoán pan bệnh.
Kỹ thuật viên xưởng dịch vụ ô tô	Hiểu rõ cơ chế phản hồi tín hiệu để tra cứu mã lỗi (DTC), đo kiểm xung điện áp cảm biến, cân chỉnh vít CO và xử lý sự cố hệ thống phun xăng nhanh chóng, chính xác.
Nhà quản lý giáo dục & Đào tạo nghề	Tối ưu hóa ngân sách đầu tư trang thiết bị xưởng; thúc đẩy lộ trình chuyển đổi số học liệu và chuẩn hóa giáo trình điện tử chuyên ngành cơ khí động lực.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện hoặc kết quả quan trọng nhất của đề tài là gì?

Kết quả nổi bật nhất là việc thiết kế và lập trình thành công hệ thống phần mềm mô phỏng đa phương tiện tương tác 2D/3D hoàn chỉnh về hệ thống phun xăng L-Jetronic chạy trên môi trường Windows bằng tiếng Việt. Phần mềm trực quan hóa đồng bộ cả 3 phân hệ: dòng khí nạp, mạch thủy lực nhiên liệu và mạng lưới điều khiển vi xử lý ECU - cảm biến theo thời gian thực.

2. Phương pháp mô phỏng của đề tài có điểm gì ưu việt hơn phần mềm thương mại ngoại nhập?

Phần mềm của đề tài hoàn toàn bằng tiếng Việt chuẩn kỹ thuật ô tô, giao diện trực quan, dung lượng gọn nhẹ, tích hợp tính năng tự động chạy (Autorun), không đòi hỏi bản quyền đắt đỏ hay cấu hình phần cứng phức tạp. Nhờ đó, giảng viên và sinh viên có thể tự do cài đặt, khai thác phục vụ học tập và thực hành mọi lúc mọi nơi.

3. Kết quả mô phỏng có thể khái quát hóa cho các hệ thống phun xăng khác không?

Hoàn toàn có thể. Nguyên lý đo lượng khí nạp (AFM/MAP), cơ chế bù nhiệt độ động cơ (NTC), vòng lặp phản hồi lambda từ cảm biến Oxy và thuật toán điều khiển xung nhấc kim phun từ ECU của L-Jetronic là nền tảng cốt lõi của toàn bộ các hệ thống EFI, D-Jetronic, K-Jetronic, Motronic và phun xăng trực tiếp GDI hiện nay.

4. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu này là gì?

Đề tài định hướng mở rộng mô phỏng sang các hệ thống phun dầu điện tử Common Rail Diesel, hệ thống đánh lửa lập trình số trực tiếp (DIS), công nghệ van biến thiên thông minh (VVT-i/VTEC) và tích hợp các mô-đun tạo lỗi giả lập (Fault Injection) giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng chẩn đoán sự cố chuyên sâu.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của đề tài là gì?

Ứng dụng thực tiễn lớn nhất là nâng cao chất lượng dạy và học môn Điện - Điện tử Ô tô tại HCMUTE và hệ thống trường nghề kỹ thuật, giúp người học tiết kiệm thời gian học tập, giảm thiểu tối đa rủi ro cháy nổ và hư hỏng thiết bị thực tế khi thực hành tại xưởng.

---

Kết luận

Đề tài nghiên cứu khoa học "Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic" của GVC. ThS. Nguyễn Tấn Quốc tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM là một công trình tiên phong có giá trị học thuật và tính ứng dụng sư phạm xuất sắc. Bằng việc làm chủ công nghệ mô phỏng đa phương tiện tương tác, nghiên cứu đã giải quyết thành công bài toán trực quan hóa các quá trình cơ điện tử phức tạp trong động cơ đốt trong, đóng góp thiết thực cho công cuộc hiện đại hóa giáo dục kỹ thuật ô tô tại Việt Nam.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang chuyển mình mạnh mẽ sang các dòng xe hybrid và xe điện thông minh, việc tiếp tục phát triển các nền tảng học liệu số mô phỏng tương tác cao sẽ là chìa khóa then chốt để đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Các cơ sở đào tạo, giảng viên và sinh viên ngành Cơ khí Động lực được khuyến khích tích cực ứng dụng và nhân rộng giải pháp mô phỏng này vào công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu thực nghiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU I. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài ở trong và ngoài nƣớc Treân theá giôùi ñaõ coù nhieàu phaàn meàm moâ phoûng giaûi quyeát caùc vaán ñeà naøy ñöôïc chaøo baùn vôùi giaù raát cao, ngoaøi ra soá laàn coù theå caøi ñaët phaàn meàm cuõng bò haïn cheá do vieäc baûo veä 9 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic baûn quyeàn, theâm vaøo ñoù sinh vieân chöa naém vöõng ngoaïi ngöõ chuyeân ngaønh neân neáu coù mua ñöôïc phaàn meàm thì vieäc söû duïng cuõng coøn nhieàu khoù khaên. Trong ñieàu kieän cuûa nöôùc ta hieän nay, khi chöa coù ñuû moâ hình, trang thieát bò thí nghieäm gaàn vôùi thöïc teá thì laøm theá naøo ñeå sinh vieân, hoïc vieân coù theå hieåu ñöôïc baøi giaûng moät caùch saâu saéc laø raát caàn thieát. Tính cấp thiết của đề tài Trong giaûng daïy chuyeân ngaønh oâ toâ caùc giaûng vieân, caùc kyõ thuaät vieân taïi caùc cô sôû ñaøo taïo ngoaøi xaõ hoäi raát caàn caùc phöông tieän daïy hoïc hieän ñaïi, caùc phaàn meàm moâ phoûng.giuùp cho ngöôøi daïy ruùt ngaén thôøi gian giaûng daïy vaø ngöôøi hoïc deã tieáp thu hôn.

Do ñoù vieäc moâ phoûng hoaït ñoäng hệ thống phun xăng L-Jetronic treân maùy tính nhaèm phuïc vuï cho vieäc hoïc taäp, nghieân cöùu, giuùp ngöôøi hoïc tieáp thu nhanh, mau nhôù, dễ hiểu vaø giúp tương tác tốt giữa thầy – trò laø raát caàn thieát, caáp baùch. Vì vậy việc đề xuất và thực hiện nghiên cứu khoa học “Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L- Jetronic” là cần thiết. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài: Ñeà taøi NCKH nhaèm vaøo caùc muïc ñích: naâng cao vieäc hieän ñaïi hoùa vieäc daïy hoïc, söû duïng vi tính trong daïy hoïc, naêng cao naêng suaát laøm vieäc cuûa giaùo vieân vaø sinh vieân; giuùp sinh vieân naém baét caùc thaønh töïu môùi cuûa khoa hoïc kyõ thuaät, taïo höùng khôûi cho vieäc hoïc cuûa sinh vieân. Giuùp giaùo vieân taïo ra caùc moâ hình hoã trôï sinh vieân trong hoïc taäp.

Taïo söï töông taùc giöûa thaày vaø troø trong vieäc hoïc vaø daïy. Coù theå aùp duïng ngay phuïc vuï giaûng daïy taïi khoa CKÑ ÑHSPKT TPHCM vaø caùc tröôøng daïy ngheà. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống phun xăng L- Jetronic. - Khách thể nghiên cứu: Các mô phỏng trong hệ thống phun xăng.

Phƣơng pháp và công cụ nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: qua các nguồn tài liệu, giáo trình, sách … tiến hành phân tích và chọn lọc để vận dụng vào đề tài. Tìm hiểu heä thoáng phun xăng L-Jetronic 10 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic trên động cơ xăng ñôøi môùi, cấu tạo và nguyên lý làm việc các hệ thống phun xăng L- Jetronic từ đó đưa ra các phương án mô phỏng tốt nhất. Công cụ nghiên cứu: Phöông phaùp öùng duïng caùc phaàn meàm tin hoïc: a-Nghieân cöùu caùc phaàn meàm Macromedia Flash, Adobe Premier, Kyø xaûo truyeàn hình, Ulead Cool 3D….ñeå taïo caùc moâ phoûng 2D. b-Nghieân cöùu caùc phaàn meàm Macromedia DreamWaver, Director ñeå thieát keá chöông trình, soaïn heä thoáng baøi giaûng.

Nội dung thực hiện đề tài Nội dung đề tài “Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic” bao gồm: 1- Nghieân cöùu lyù thuyeát hoaït ñoäng heä thoáng phun xăng L- Jetronic 2- Moâ phoûng hoaït ñoäng heä thoáng phun xăng L-Jetronic 11 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic PHẦN NÔI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG I: HỆ THỐNG PHUN XĂNG L- JETRONIC Heä thoáng L – Jetronic goàm : 1.Khoâng khí: 12 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic Khoâng khí töø ngoaøi qua loïc gioù ñeán boä ño gioù vaø ñi qua caùnh böôùm ga vaøo ñöôøng oáng naïp chung, tieáp tuïc ñi vaøo ñöôøng oáng naïp rieâng ñi vaø cuoái cuøng vaøo buoàng chaùy ñoäng cô.Nhieân lieäu: Nhieân lieäu ñi thuøng chöùa ñeán bôm xaêng qua loïc xaêng ñeán oáng phaân phoái. OÁng phaân phoái nhieân lieäu ñeán : *Kim phun thoâng qua ñöôøng oáng naïp ñeå ñeán buoàng ñoát. *Boä ñieàu aùp trôû veà thuøng chöùa. 1 5 4 6 2 3 8 9 10 7 22 13 11 19 12 18 14 21 20 15 17 16 SÔ ÑOÀ CAÁU TAÏO HEÄ THOÁNG PHUN XAÊNG L – JETRONIC 13 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic 1.Thuøng nhieân lieäu 12.Caûm bieán löu löôïng gioù 2.Bôm nhieân lieäu ñieän töø 13.Rôøle chính 3.Loïc nhieân lieäu 14.Caûm bieán Oxy 4.OÁng phaân phoái 15.Caûm bieán nhieät ñoä ñoäng cô 5.Boä ñieàu aùp 16.Coâng taét nhieät thôøi gian 6.Boä chia ñieän 7.Kim phun nhieân lieäu 18.Boä theâm gioù 8.Kim phun khôûi ñoäng laïnh 19.Vít chænh khí CO 9.Vít chænh toác ñoä caàm chöøng 20.Coâng taét khôûi ñoäng-ñaùnh löûa 10.Caûm bieán vò trí caùnh böôùm ga 11.Caùnh böôùm ga 3.

Heä thoáng ñieàu khieån ñieän töû: Goàm ECU + caùc caûm bieán.Caùc caûm bieán bao goàm: Caûm bieán vò trí böôùm ga, caûm bieán nhieät ñoä nöôùc laøm maùt, caûm bieán goùc quay truïc khuyûu, caûm bieán toác ñoä ñoäng cô, coâng taét nhieät thôøi gian, boä ño gioù, caûm bieán nhieät ñoä khoâng khí naïp, …. Caùc caûm bieán gôûi tín hieäu caûm nhaän ñöôïc ñeå gôûi veà ECU. Khi ñoù, ECU nhaän vaø xöû lyù caùc tín hieäu ñoù. Sau ñoù, ñieàu khieån boä phaän kim phun cho ñuùng thôøi ñieåm vaø thay ñoåi löôïng nhieân lieäu phun cho phuø hôïp, tieát kieäm nhieân lieäu nhaát I.TOÅNG QUAÙT : Xaêng töø thuøng chöùa seõ ñöôïc moät bôm ñieän ñöa tôùi maïch nhieân lieäu döôùi moät aùp löïc töø 2,5 bar ÷ 6 bar.

Sau khi ñi qua loïc xaêng nhieân lieäu ñöôïc ñöa ñeán oáng phaân phoái, töø oáng phaân phoái seõ coù caùc nhaùnh reõ phaân phoái xaêng tôùi caùc van phun. Cuoái oáng phaân 14 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic phoái laø moät boä ñieàu aùp, nhieäm vuï cuûa boä ñieàu aùp laø giöõ cho aùp suaát trong maïch nhieân lieäu ôû moät aùp suaát giôùi haïn. Löôïng xaêng cung caáp cho maïch luoân nhieàu hôn löôïng xaêng caàn thieát khi chaïy ôû cheá ñoä toaøn taûi. Löôïng xaêng dö seõ ñöôïc traû veà thuøng chöùa theo ñöôøng oáng xaû veà taïi boä ñieàu aùp.

Nhö vaäy, khi laøm vieäc xaêng seõ ñöôïc vaän chuyeån lieân tuïc trong maïch nhieân lieäu (maïch kín). Thuøng xaêng 5. Boä ñieàu aùp 2. Kim phun khôûi ñoäng laïnh 4.

OÁng phaân phoái Caùc chi tieát trong heä thoáng phun xaêng: 1: Bôm xaêng 2 2: Loïc xaêng 3: Oáng phaân phoái 4: Boä ñieàu aùp 5: Kim phun 6: Kim phun khôûi ñoäng 15 laïnh Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic 1 4 3 5 6 3 1 2 4 6 5 1: Coâng taéc nhieät thôøi gian, 2: Caûm bieán nhieät ñoä ñoäng cô, 3: Boä ño gioù, 4: ECU, 5: Caûm bieán vò trí caùnh böôùm ga, 6: Boä theâm gioù.CAÁU TAÏO – HOAÏT ÑOÄNG : 2.Bôm Xaêng : 16 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic TuyØ theo nhaø cheá taïo vaø naêm saûn xuaát maø bôm xaêng ñöôïc ñaët trong thuøng chöùa nhieân lieäu hoaëc ngoaøi thuøng chöùa nhieân lieäu. Hieän nay, bôm xaêng söû duïng cho heä thoáng phun xaêng coù 2 loaïi : - Loaïi bôm caùnh quaït. - Loaïi bôm con laên. Hai loaïi bôm naøy coøn goïi laø bôm kieåu öôùt.

Vì moâtor ñieän vaø boä phaän bôm ñöôïc ñaët trong moät voû boïc vaø beân trong voû boïc naøy luoân chöùa ñaày nhieân lieäu.Bôm Caùnh Quaït: Loaïi bôm naøy thöôøng ñöôïc ñaët trong thuøng nhieân lieäu, so vôùi loaïi bôm con laên thì loaïi naøy coù öu ñieåm laø ít gaây ra tieáng oàn vaø khoâng taïo ra dao ñoäng trong maïch nhieân lieäu neân ñöôïc duøng roäng raõi. Bôm loaïi naøy ñöôïc caáu taïo bôûi caùc thaønh phaàn sau : motor ñieän, boä phaän bôm, van kieåm tra(van moät chieàu), van giaûm aùp vaø loïc. *Motor ñieän: Caáu taïo nhö moät motor ñieän moät chieàu, khi coù doøng ñieän tôùi thì seõ laøm cho motor quay. *Caùnh quaït: Khi moâtô quay, caùc caùnh quaït (turbine) seõ quay cuøng vôùi noù.

Caùc caùnh quaït boá trí doïc chu vi beân ngoaøi cuûa caùnh bôm. Nhöõng caùnh quaït seõ keùo xaêng töø cöûa vaøo vaø ñöa ñeán cöûa ra. Sau khi ñi qua cöûa ra xaêng seõ ñi quanh motor ñieän vaø ñeán van moät chieàu. *Van moät chieàu: Van moät chieàu seõ ñoùng khi bôm ngöng laøm vieäc.

Taùc duïng cuûa noù laø giöõ cho aùp suaát trong maïch nhieân lieäu ôû noät giaù trò nhaát ñònh (duy trì aùp suaát dö). Ñieàu naøy seõ giuùp cho söï khôûi ñoäng laïi ñöôïc deã daøng. Traùnh hieän töôïng khoaù hôi ôû nhieät ñoä cao. Neáu nhö aùp suaát trong maïch khoâng ñöôïc giöõ thì nhieân lieäu seõ boác hôi gaây khoù khaên khi khôûi Hình 2.

Bôm caùnh quaït ñoäng laïi ñoäng cô. *Loïc xaêng: Duøng ñeå loïc caën baån trong nhieân lieäu, ñoái vôùi loaïi naøy thì loïc xaêng ñöôïc baét tröôùc bôm. 17 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic 2.Loaïi bôm con laên: Loaïi bôm naøy ñöôïc ñaët beân ngoaøi thuøng chöùa nhieân lieäu vaø luoân baét gaàn thuøng chöùa ñeå hieäu suaát cuûa bôm seõ cao hôn. Bôm naøy ñöôïc caáu taïo bôûi caùc thaønh phaàn sau : motor ñieän, boä phaän bôm, van giaûm aùp vaø van moät chieàu.

Hoaït ñoäng cuûa motor ñieän, van giaûm aùp vaø van moät chieàu ñeàu gioáng nhö bôm caùnh quaït. Van an toaøn 4. Van moät chieàu Hình 3. Bôm con laên Rieâng boä phaän bôm laø moät buoàng roãng hình truï.

Trong ñoù, coù moät ñóa quay sai taâm. Ñóa naøy coù caùc con laên gaén trong caùc raõnh quay chu vi vaø ñóa ñöôïc baét treân coát rotor. Khi coù doøng ñieän tôùi, rotor quay seõ keùo theo ñóa sai taâm quay. Döôùi taùc duïng cuûa löïc ly taâm, caùc con laên bò eùp ra ngoaøi taïo moät ñeäm xoay voøng.

AÙp suaát bôm coù ñöôïc laø do ñeäm xoay voøng lieân tuïc taêng theå tích ôû cöûa vaøo vaø giaûm theå tích ôû cöûa ra. Voû bôm Hình 4. Nguyeân taéc hoaït ñoäng cuûa bôm con laên 18 Luan van Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc maõ số T2013-75: Mô phỏng hoạt động hệ thống phun xăng L-Jetronic 2.Loïc xaêng: Duøng ñeå loïc nhöõng caën baån chöùa trong xaêng tröôùc khi xaêng ñöôïc ñöa vaøo maïch nhieân lieäu. Tuyø theo loaïi maø loïc ñöôïc baét tröôùc bôm ñieän hay sau bôm ñieän.

Voû loïc Hình 5. Loïc xaêng Loïc coù chieàu doøng chaûy ñöôïc ghi treân voû loïc baèng kim loaïi hay baèng nhöïa ôû giöõa loïc coù moät caùi maøng ñeå loïc caën baån. Thöôøng thì tuoåi thoï cuûa loïc phuï thuoäc vaøo caën baån trong xaêng vaø theå tích cuûa loïc. Thoâng thöôøng thì khoaûng 30.000 km thì thay loïc.